Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

„Druh Ryś”. Ks. Zdzisław Peszkowski i harcerstwo w Valivade
POLECAMY
Artykuł

„Druh Ryś”. Ks. Zdzisław Peszkowski i harcerstwo w Valivade

Autor: Anna Płońska
W maju 1944 r. do Osiedla Polskiego w Valivade koło Kolhapuru przybyła Ekipa Wizytatorów Wychowania Harcerskiego w składzie: hm. Bronisław Pancewicz oraz hm. Zdzisław Peszkowski. Ogromną popularność wśród młodzieży zaskarbił sobie drugi z wymienionych harcmistrzów – Zdzisław Peszkowski – pełen energii, pomysłów, ale i wymagań, które stawiał swoim podopiecznym, zarówno chłopcom, jak i dziewczętom.
„Dzieci Widzewa”. Tragiczne losy członków Pogotowia Wojennego Harcerzy w Łodzi
TYLKO U NAS
Artykuł

„Dzieci Widzewa”. Tragiczne losy członków Pogotowia Wojennego Harcerzy w Łodzi

Autor: Patrycja Resel
W czasie działań wojennych we wrześniu 1939 r. szczególnym zaangażowaniem w pracę pogotowia harcerskiego wykazali się chłopcy z 11. Łódzkiej Drużyny Harcerzy im. ks. Jeremiego Wiśniowieckiego, pełniący służbę na terenie dworca Łódź–Widzew.
„Nie myślcie, że zdołacie uniknąć odpowiedzialności”. Zmagania mieleckich harcerzy z komunizmem
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

„Nie myślcie, że zdołacie uniknąć odpowiedzialności”. Zmagania mieleckich harcerzy z komunizmem

Autor: Bogusław Wójcik
„Takich jak my były tysiące” – pisze we wstępie do książki opisującej działalność swojej organizacji Józef Umiński. Grupa ta – działająca w latach 1946–1951 pod nazwą Stalowi Polacy, a później Wolność i Sprawiedliwość – wyznacza pewien wzór młodzieżowej organizacji konspiracyjnej z tamtego okresu.
„Władka” – łączniczka „Parasola”
WARTO ZAJRZEĆ
Biogram / Biografia

„Władka” – łączniczka „Parasola”

Autor: Soraya Kuklińska
Miała piękny uśmiech, który sprawiał, że wszystko wydawało się prostsze. Była łączniczką, sanitariuszką i strzelcem w batalionie „Parasol” podczas Powstania Warszawskiego. Jej uśmiechnięte zdjęcie jest powszechnie znane, ale niewiele osób wie, że za tą radością krył się ból i przerażenie.
Akcja „Koppe”. Jak niemiecki zbrodniarz uniknął kary
POLECAMY
Artykuł

Akcja „Koppe”. Jak niemiecki zbrodniarz uniknął kary

Autor: Marcin Kapusta
11 lipca 1944 r. harcerze z batalionu „Parasol” podjęli w Krakowie próbę likwidacji szefa SS i policji w Generalnym Gubernatorstwie.
Biało-czerwony ślad. Jan Rodowicz „Anoda” (1923–1949)
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

Biało-czerwony ślad. Jan Rodowicz „Anoda” (1923–1949)

Autor: Jarosław Wróblewski
Pełen uroku osobistego, dusza towarzystwa, imponował odwagą, brawurą, błyskotliwością i niekonwencjonalnymi pomysłami. Jego barwne życie przekreśliła nieoczekiwana śmierć, która jest nierozwikłaną do dziś tajemnicą. Pozostawił jednak po sobie trwały, biało-czerwony ślad w polskiej historii.
Brunon Hlebowicz – nauczyciel, harcerz, obrońca Grodna
TYLKO U NAS
Biogram / Biografia

Brunon Hlebowicz – nauczyciel, harcerz, obrońca Grodna

Autor: Jerzy Autuchiewicz
Życiorys Brunona Hlebowicza jest przykładem biografii patriotycznej, przyczynkiem do losów polskiej inteligencji, która za swe zaangażowanie w okresie II Rzeczypospolitej oraz walkę o niepodległość ojczyzny podczas II wojny światowej zapłaciła wysoką cenę. Płacić ją przyszło również po zakończeniu działań wojennych.
Bunt generała Żeligowskiego. Harcerskie oddziały bojowe w wyprawie na Wilno
POLECAMY
Artykuł

Bunt generała Żeligowskiego. Harcerskie oddziały bojowe w wyprawie na Wilno

Autor: Tomasz Sikorski
W walkach o Wilno w 1920 r. dużą rolę odegrali harcerze, mający już cenne doświadczenie z wojny polsko-bolszewickiej.
Czasopismo „Młodzi”
POLECAMY
Artykuł

Czasopismo „Młodzi”

Autor: Anna Płońska
Pierwszy numer wspomnianej gazety ujrzał światło dzienne 24 czerwca 1945 r. Na jego łamach tworzące go harcerki zaznaczyły, że jedną z myśli, jaka im przyświecała podczas podejmowania decyzji o redagowaniu periodyku, była chęć stworzenia miejsca, w którym mogłaby wypowiadać się młodzież.
Dzieje harcerstwa na obczyźnie w latach 1912-1990. Szkic do tematu
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Dzieje harcerstwa na obczyźnie w latach 1912-1990. Szkic do tematu

Autor: Marek Wierzbicki
W pierwszych latach XX w. Polacy musieli się zmagać z rusyfikacją w zaborze rosyjskim i germanizacją w zaborze pruskim. Korzystali natomiast z szerokiej autonomii politycznej i kulturalnej w zaborze austriackim, czyli w tzw. Galicji.
Dzielni harcerze z Krobi – AK „Zawisza”
TYLKO U NAS
Artykuł

Dzielni harcerze z Krobi – AK „Zawisza”

Autor: Elżbieta Wojcieszyk
Harcerze z Krobi reaktywowali drużynę w 1945 r. nawiązując do patriotycznych tradycji II RP. Wiedli normalne życie skautowe: zbiórki, gawędy, ogniska, obozy letnie, udział w uroczystościach. Wkrótce władze zabroniły im nawet tego.
Gimnazjalny patriotyzm
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Gimnazjalny patriotyzm

Autor: Piotr Niwiński
Harcerstwo odegrało poważną rolę w kształtowaniu pokolenia, które miało odegrać niepoślednią rolę w drugowojennym dramacie walki o wolną Polskę. Nierzadko jego członkowie służbę ojczyźnie musieli pełnić z bronią w ręku. Nie inaczej było z członkami tzw. „harcerskiego plutonu” 3. Wileńskiej Brygady AK.
Harcerka z Legionu Wyzwolenia. Helena Janaszczyk (1910–1940)
PAMIĘTAMY
Biogram / Biografia

Harcerka z Legionu Wyzwolenia. Helena Janaszczyk (1910–1940)

Autor: Patrycja Resel
Dwa miesiące po wkroczeniu do Łodzi wojsk niemieckich – 13 listopada 1939 r. – powołana została konspiracyjna organizacja Legion Wyzwolenia. W jej szeregach znalazła się bohaterska łodzianka Helena Janaszczyk.
Harcerska Biała Służba
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Harcerska Biała Służba

Autor: Marcin Kapusta
Pierwsza Biała Służba, pełniona przez harcerzy podczas pielgrzymki Jana Pawła II do Polski, została zorganizowana w 1983 r., gdy papież przybył po raz drugi do ojczyzny, aby wesprzeć wolnościowe dążenia rodaków i dodać otuchy społeczeństwu.
Harcerska Solidarność. Od legalizacji do delegalizacji
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Harcerska Solidarność. Od legalizacji do delegalizacji

Autor: Marcin Kapusta
26 czerwca 1982 r. władze ZHP zdelegalizowały Radę Porozumienia Kręgów Instruktorów Harcerskich im. Andrzeja Małkowskiego czyli strukturę kierowniczą „harcerskiej Solidarności”.
Harcerski maj roku 1946
POLECAMY
Artykuł

Harcerski maj roku 1946

Autor: Marcin Kapusta
Rok po zakończeniu II wojny światowej komuniści nie ośmielili się jeszcze zabronić całkowicie manifestacji i pochodów z okazji 3 maja, ale starali się je ograniczyć. W Krakowie ofiarą represji padli m.in. harcerze.
Harcerskie wychowanie
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Harcerskie wychowanie

Autor: Piotr Niwiński
W momencie wybuchu II wojny światowej w dorosłość wkraczali Polacy urodzeni już w odrodzonej Rzeczpospolitej. Ich postawa i zaangażowanie w działalność niepodległościową nie tylko stanowi piękne świadectwo ich osobistego poczucia obowiązku, ale i skuteczności systemów wychowania, które podjęły się ich kształtowania.
Harcerstwo Konspiracyjne Polski – Konspiracyjne Wojsko Polskie
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Harcerstwo Konspiracyjne Polski – Konspiracyjne Wojsko Polskie

Autor: Paweł Wąs
Na skutek ograniczania przez komunistów działalności niezależnego harcerstwa, na terenie całego kraju tworzono tajne zastępy oraz organizacje na podbudowie harcerskiej. Jedna z nich powstała w Tomaszowie Mazowieckim.
Harcerstwo w ramach Sokolstwa Polskiego w Ameryce
POLECAMY
Artykuł

Harcerstwo w ramach Sokolstwa Polskiego w Ameryce

Autor: Krzysztof Pawluczuk
Harcerstwo było jednym z istotnych przejawów działalności Sokolstwa Polskiego w Ameryce w pierwszej połowie XX wieku. To właśnie ta organizacja, jako jedna z pierwszych w USA, rozpoczęła tworzenie własnych drużyn wychowujących, poprzez rozwój fizyczny i moralny, polskie dzieci i młodzież do służby Polsce walczącej o odzyskanie niepodległości.
Harcerz w służbie kanałowej. Jerzy Szletyński (1927–2015)
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Harcerz w służbie kanałowej. Jerzy Szletyński (1927–2015)

Autor: Paweł Wąs
12 sierpnia 1944 r. harcerski 227. pluton trafił na linię walk, przydzielony do zgrupowania „Żyrafa” obwodu „Żywiciel” na Żoliborzu. 19 sierpnia rozpoczęto służbę kanałową. Chłopcy stanowili ubezpieczenie dla głównych patroli powstańczych poruszających się kanałami. Służba była ciężka z uwagi na ciemność, brak powietrza, potworny smród, utratę rachuby czasu.
Harcerze pod obserwacją, harcówka na podsłuchu
POLECAMY
Artykuł

Harcerze pod obserwacją, harcówka na podsłuchu

Autor: Marcin Kapusta
Po II wojnie światowej bezpieka rzuciła wyzwanie wiernym tradycji skautowej harcerzom, wykorzystując przeciwko nim cały arsenał środków: podsłuchy, samochody, inwigilację, tajnych współpracowników. Decyzje o zduszeniu ruchu zapadały na szczeblu MSW i w wysokich gremiach partyjnych.
Harcerze z Krobi w „Polskim Październiku”
POLECAMY
Artykuł

Harcerze z Krobi w „Polskim Październiku”

Autor: Elżbieta Wojcieszyk
Zmiany polityczne i rozluźnienie reżimu komunistycznego w Polsce w 1956 r. spowodował m.in. amnestię dla niektórych żołnierzy konspiracji niepodległościowej, w tym dla dawnych harcerzy organizacji AK „Zawisza”.
Harcerze z Valivade
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Harcerze z Valivade

Autor: Anna Płońska
Największym ośrodkiem uchodźczym na Półwyspie Indyjskim było Osiedle Polskie w Valivade, które funkcjonowało w latach 1943-1948. Choć Polaków od Ojczyzny dzieliły tysiące kilometrów, nie zapomnieli oni o pielęgnowaniu swojej tożsamości, historii, kultury. Na terenie ośrodka funkcjonowało szkolnictwo, służba zdrowia, teatr amatorski, Spółdzielnia Pracy „Zgoda” oraz… harcerstwo.
Harcerze z wielkopolskiej Krobi – czas więzienia 1950-1956
TYLKO U NAS
Artykuł

Harcerze z wielkopolskiej Krobi – czas więzienia 1950-1956

Autor: Elżbieta Wojcieszyk
Harcerze z Krobi marzyli o niepodległej Polsce. W 1947 r. zawiązali grupę konspiracyjną „AK «Zawisza»”. Pisali i kolportowali ulotki i plakaty krytykujące władze komunistyczne, zamalowali na czarno szyld Komitetu Gminnego PPR w Krobi i przechowywali broń.
Harcmistrz Florian Marciniak. Pierwszy naczelnik Szarych Szeregów
POLECAMY
Artykuł

Harcmistrz Florian Marciniak. Pierwszy naczelnik Szarych Szeregów

Autor: Ryszard Sodel
Prawdopodobnie 20 lutego 1944 r. w obozie koncentracyjnym Gross-Rosen zamordowany został harcmistrz Florian Marciniak „Jerzy Nowak”, „Nowak”, „Krzemień”, „Szary”, „Flo”, pierwszy naczelnik Szarych Szeregów.
Irena Bobowska – niezwykła bohaterka
POLECAMY
Biogram / Biografia

Irena Bobowska – niezwykła bohaterka

Autor: Izabella Kopczyńska
Irena Bobowska zapisała się na kartach historii, szczególnie wśród osób związanych z Poznaniem, niezwykłym życiorysem. Jej postać nadal pozostaje przez wielu zapomniana. W związku z tym przywołanie jej historii pozwoli ożywić pamięć o niej i jej niezwykłej odwadze w tak trudnych czasach okresu II wojny światowej.
Jan Bytnar „Rudy” we wspomnieniach Tadeusza Zawadzkiego „Zośki”
POLECAMY
Artykuł

Jan Bytnar „Rudy” we wspomnieniach Tadeusza Zawadzkiego „Zośki”

Autor: Anna Marcinkiewicz-Kaczmarczyk
Wojenne losy trzech harcerzy z 23. Warszawskiej Drużyny Harcerskiej, unieśmiertelnione w „Kamieniach na szaniec” przez Aleksandra Kamińskiego, w znacznej mierze znane są nam na podstawie relacji Tadeusza Zawadzkiego „Zośki”, której kopia znajduje się z zbiorach Archiwum IPN.
Józefa Kantor (1896-1990)
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Józefa Kantor (1896-1990)

Autor: Ewa Wójcicka
Józefa Kantor, druhna „Ziuta”, urodziła się 5 marca 1896 roku w Tarnowie. Swoje życie poświęciła harcerstwu oraz pomocy innym.
Kapitan Helena Hermanowska – komendant Wojskowej Służby Kobiet Okręgu Białystok AK
TYLKO U NAS
Biogram / Biografia

Kapitan Helena Hermanowska – komendant Wojskowej Służby Kobiet Okręgu Białystok AK

Autor: Bożena Koszel-Pleskaczuk
Kobiety pełniły służbę żołnierską od pierwszych chwil życia konspiracyjnego. Podstawą prawną dotyczącą kobiet rekrutujących się do wojska była Ustawa o powszechnym obowiązku wojskowym z 9 kwietnia 1938 roku.
Kazimierz Grenda (1906-1959)
POLECAMY
Biogram / Biografia

Kazimierz Grenda (1906-1959)

Autor: Ewa Liszkowska
Przed rozpoczęciem II wojny światowej był kierownikiem szkoły i nauczycielem geografii. Wieloletnie zaangażowanie w ruch harcerski doprowadziło go do związania się z organizacjami podziemnymi i objęcia funkcji szefa Kwatery Głównej Szarych Szeregów, a później prezesa Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość na teren łódzki.
Legenda katowickiej wieży
POLECAMY
Artykuł

Legenda katowickiej wieży

Autor: Grzegorz Bębnik
Rankiem 4 września 1939 roku podeszła pod Katowice 239. Dywizja Piechoty gen. mjra Ferdinanda Neulinga, podporządkowana 3. Odcinkowi Grenschutzu dowodzonemu przez gen. leut. Georga Brandta. Miała zająć miasto opuszczone już wówczas przez regularne oddziały Wojska Polskiego i polską administrację.
Likwidacja ZHP w czasach stalinowskich
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Likwidacja ZHP w czasach stalinowskich

Autor: Katarzyna Łysak
Czy można i należy zlikwidować harcerstwo? – pytała w 1947 r. Pelagia Lewińska, oddelegowana z wydziału propagandy PPR na funkcję Sekretarza Generalnego Związku Harcerstwa Polskiego.
Lord Cotbury. Stanisław Marian Sedlaczek
POLECAMY
Artykuł

Lord Cotbury. Stanisław Marian Sedlaczek

Autor: Irena Siwińska
3 sierpnia 1941 roku w obozie Auschwitz-Birkenau zginął Stanisław Marian Sedlaczek – instruktor i działacz harcerski oraz pedagog, który poświęcił życie wychowywaniu młodzieży w duchu patriotycznym i religijnym.
Maria Straszewska (1919–2021)
POLECAMY
Biogram / Biografia

Maria Straszewska (1919–2021)

Autor: Ewa Wójcicka
Obecnie jest postacią właściwie zapomnianą. Nieliczni kojarzą jej osobę z konspiracyjnym tygodnikiem „Biuletyn Informacyjny” czy opracowaniami naukowymi dotyczącymi epoki romantyzmu.
Miasto w cieniu Kombinatu
TYLKO U NAS
Artykuł

Miasto w cieniu Kombinatu

Autor: Tomasz Gonet
W dekadzie lat siedemdziesiątych XX w. za zachodnie kredyty zbudowano w Polsce kolejne wielkie zakłady przemysłowe. Industrializacja gwałtownie zmieniła oblicze rozwijających się miast. Szczególnie drastycznie zmieniła się Dabrowa Górnicza.
Michał Stefan Lisowski – pionier lubelskiego harcerstwa 1929-1940
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Michał Stefan Lisowski – pionier lubelskiego harcerstwa 1929-1940

Autor: Janusz Kłapeć
Michał Lisowski należy do grona założycieli i propagatorów harcerstwa na Lubelszczyźnie. Niestety nie jest znany szerszemu kręgowi badaczy i historyków chociaż jego zasługi w rozwój harcerstwa, patriotycznego wychowania młodzieży oraz kultury fizycznej jest niepodważalny.
Mieczysław Chojnacki „Młodzik” (1924-2020)
POLECAMY
Biogram / Biografia

Mieczysław Chojnacki „Młodzik” (1924-2020)

Autor: Anna Łokietek-Stelmach
Żołnierz Armii Krajowej i Ruchu Oporu Armii Krajowej. Niezwykle skromny, oddany sprawie i ideałom człowiek, którego życiorys może być kanwą ciekawej książki, filmu lub inspiracją dla młodzieży poszukującej swojej drogi życiowej.
Mieczysław Wasilewski. Ze Stanisławowa do Pittsburgha
WARTO WIEDZIEĆ
Biogram / Biografia

Mieczysław Wasilewski. Ze Stanisławowa do Pittsburgha

Autor: Krzysztof Pawluczuk
Mieczysław Wasilewski należy do najbardziej zasłużonych postaci Sokolstwa Polskiego w Ameryce. Ten niezwykły harcerz, instruktor, wychowawca i dziennikarz przez przeszło pół wieku wnosił istotny wkład w funkcjonowanie Sokolstwa oraz Polaków mieszkających w Stanach Zjednoczonych.
Miłosierny z Dachau. Ks. Stefan Wincenty Frelichowski
PAMIĘTAMY
Artykuł

Miłosierny z Dachau. Ks. Stefan Wincenty Frelichowski

Autor: Dorota Grzechocińska
22 lutego 1945 r. zmarł w KL Dachau bł. ksiądz Stefan Wincenty Frelichowski, w 2003 r. ogłoszony patronem harcerzy polskich. 22 lutego na całym świecie obchodzony jest również Dzień Myśli Braterskiej – święto harcerzy i skautów. Choć zbieżność tych dat jest przypadkowa, to wybór ks. Frelichowskiego na patrona harcerzy przypadkowy z pewnością nie był.
Młodzieżowy nurt ruchu Solidarności w latach 1980–1989
NOWY NUMER BIULETYNU IPN
Artykuł

Młodzieżowy nurt ruchu Solidarności w latach 1980–1989

Autor: Marek Wierzbicki
Latem 1980 r. doszło do kolejnego protestu społecznego w Polsce, który pod względem skali i konsekwencji przerósł wszystkie poprzednie.
Najistotniejsza cząstka duszy zbiorowej Batalionu. Hm. kpt. Eugeniusz Stasiecki „Piotr Pomian” (1913-1944)
POLECAMY
Biogram / Biografia

Najistotniejsza cząstka duszy zbiorowej Batalionu. Hm. kpt. Eugeniusz Stasiecki „Piotr Pomian” (1913-1944)

Autor: Marek Pietruszka
Eugeniusz Stasiecki był postacią wybitną, potrafiącą podporządkować swoje życie wartościom, bez wahania rzucić na szalę swój los w godzinie próby. Stał się symbolem heroizmu harcerzy w okresie okupacji niemieckiej. Kawaler Orderu Wojennego Virtuti Militari, awansowany pośmiertnie do stopnia kapitana. Po wojnie wielokrotnie jego imię nosiły drużyny harcerskie w kraju i za granicą.
Ocalony z Kozielska
POLECAMY
Biogram / Biografia

Ocalony z Kozielska

Autor: Anna Płońska
Losy głęboko Zdzisława Peszkowskiego – uczestnika kampanii wrześniowej, instruktora harcerskiego i kapłana – toczyły się w sposób nadzwyczaj nieszablonowy. Jednak jest on najbardziej znany z głębokiego zaangażowania w walkę o pamięć o ofiarach Zbrodni Katyńskiej.
Ofiara Zbrodni Katyńskiej. Stefan Szletyński (1893–1940)
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Ofiara Zbrodni Katyńskiej. Stefan Szletyński (1893–1940)

Autor: Paweł Wąs
Jedną z ofiar Zbrodni Katyńskiej był pochodzący z Łodzi porucznik Stefan Szletyński. Jego sylwetkę warto przybliżyć w szerszej perspektywie, uwzględniającej losy dwóch rodzin o silnych tradycjach patriotycznych, zaangażowanych w działalność niepodległościową i współtworzących harcerstwo na terenie odrodzonej Polski.
Pamiętnik z Afryki
Archiwum Pełne Pamięci
Artykuł

Pamiętnik z Afryki

Autor: Krzysztof Pawluczuk
Wraz z armią gen. Andersa Związek Sowiecki opuściło ok. 40 tys. kobiet i dzieci. W trosce o ich bezpieczeństwo, najmłodszych ocalałych z „nieludzkiej ziemi” rozmieszczono z dala od frontów, często w odległych punktach globu. Wśród tych dzieci znalazła się również kilkunastoletnia Maria Leszczełowska.
Piotrkowscy harcerze w walce z reżimem stalinowskim
TYLKO U NAS
Artykuł

Piotrkowscy harcerze w walce z reżimem stalinowskim

Autor: Paweł Wąs
Po spacyfikowaniu podziemia zbrojnego komuniści przystąpili do wprowadzenia w Polsce systemu opartego na wzorcach sowieckich. Spotykało się to ze sprzeciwem, również ze strony młodych harcerzy z rozwiązywanych drużyn, którzy zrzeszali się w konspiracyjne związki.
Prekursorzy harcerstwa
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Prekursorzy harcerstwa

Autor: Katarzyna Łysak
Idee skautowego wychowania młodzieży, wypracowane przez gen. Roberta Baden-Powella na przełomie XIX i XX wieku dotarły również na ziemie polskie. Złożoność ówczesnej sytuacji geopolitycznej wpłynęła na odmienność polskiego ruchu skautowego.
Prezydent Ryszard Kaczorowski. Patriota z krzyżem harcerskim
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Prezydent Ryszard Kaczorowski. Patriota z krzyżem harcerskim

Autor: Agnieszka Szajewska
Ryszard Kaczorowski – ostatni, szósty prezydent RP na uchodźstwie – 22 grudnia 1990 r. w Zamku Królewskim przekazał Lechowi Wałęsie insygnia prezydenckie. Pieczęcie prezydenckie, Order Orła Białego, Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski i Proporzec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, a także dokumenty państwowe, w tym oryginał konstytucji kwietniowej z 1935 r., wróciły do kraju.
Stanisław Broniewski „Orsza”. Dowódca spod Arsenału
POLECAMY
Biogram / Biografia

Stanisław Broniewski „Orsza”. Dowódca spod Arsenału

Autor: Irena Siwińska
30 grudnia 2000 r. zmarł Stanisław Broniewski „Orsza”, harcmistrz, podporucznik AK, w czasie II wojny światowej naczelnik Szarych Szeregów, dowódca słynnej akcji pod Arsenałem. Z zawodu był ekonomistą i urbanistą, z powołania harcerzem.
Szare Szeregi
POLECAMY
Artykuł

Szare Szeregi

Autor: Ewa Wójcicka
17 stycznia 1945 r. Leon Marszałek ps. „Jan”, „Adam”, „Brzoza”, rozwiązał Szare Szeregi, organizację podziemnego harcerstwa powołaną z inicjatywy członków Rady Naczelnej Związku Harcerstwa Polskiego 27 września 1939 r.
Ślady pamięci. Dokumentacja I Alertu Naczelnika ZHP – „Harcerski zwiad wiosenny” z 1965 r.
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Ślady pamięci. Dokumentacja I Alertu Naczelnika ZHP – „Harcerski zwiad wiosenny” z 1965 r.

Autor: Agata Grzywacz
Ile polskiej krwi wchłonęła polska ziemia, ile istnień i ludzkich marzeń pochłonęła wojna? Prochy żołnierzy oraz cywili do dziś rozrzucone po kraju, niektóre odnalezione, inne jeszcze nie... niezidentyfikowane i nieupamiętnione… Wiele ofiar niemieckich represji z czasu II wojny światowej pozostaje bezimiennymi.
Śmierć poetki. Krystyna Krahelska (1914–1944)
POLECAMY
Artykuł

Śmierć poetki. Krystyna Krahelska (1914–1944)

Autor: Marek Klecel
Zginęła w pierwszej dobie Powstania Warszawskiego. Za nią poszli wkrótce inni młodzi poeci. Kilka lub kilkanaście dni później zmarli Krzysztof Kamil Baczyński, Tadeusz Gajcy, Zdzisław Stroiński, a po nich, już we wrześniu, Józef Szczepański, autor proroczego wiersza Czerwona zaraza.
Tadeusz Denkowski – harcerz, członek organizacji „Kraj”, więzień Mokotowa
POLECAMY
Artykuł

Tadeusz Denkowski – harcerz, członek organizacji „Kraj”, więzień Mokotowa

Autor: Tomasz Gonet
Jak wielu jego rówieśników nie pogodził się z procesem implementacji ustroju komunistycznego, który postępował w Polsce od połowy 1944 r.
Wanda Węgierska (1919–1943)
POLECAMY
Biogram / Biografia

Wanda Węgierska (1919–1943)

Autor: Ewa Wójcicka
W październiku 1939 r. ojciec Wandy, Jan, został aresztowany jako zakładnik i osadzony w obozie koncentracyjnym w Sachsenhausen, gdzie niestety zmarł 15 maja 1940 r. Wanda nad urną jego prochów poprzysięgła zemstę okupantowi.
Wiesław Gołas. Aktor z Szarych Szeregów
POLECAMY
Artykuł

Wiesław Gołas. Aktor z Szarych Szeregów

Autor: Ewa Wójcicka
Był aktorem wszechstronnym, bawił w komediach, wzruszał w rolach dramatycznych. Jego dorobek aktorski to nie tylko filmy, seriale, ale również kreacje teatralne, telewizyjne oraz niezapomniane wykonania skeczy i piosenek kabaretowych.
Wiesław Stypuła. Tułaczy los polskiego dziecka
POLECAMY
Artykuł

Wiesław Stypuła. Tułaczy los polskiego dziecka

Autor: Anna Płońska
„Każdy z nas musi w tej służbie [Polsce – red.] zająć posterunek i trwać na nim. Drogiemu Wiesiowi, by dążył wytrwale do Dobrego. Czuwaj!” – tymi słowami, w maju 1944 r., zakończyła swój wpis w pamiętniku Wiesława Stypuły druhna Janina Ptakowa.
Władka Matuszewska i jej ,,Wędrowne Ptaki” z Ravensbrück
TYLKO U NAS
Biogram / Biografia

Władka Matuszewska i jej ,,Wędrowne Ptaki” z Ravensbrück

Autor: Partycja Resel
Była jedną z największych postaci w historii łódzkiego harcerstwa. Władysława Matuszewska ,,Świetlik” całe swoje życie poświęciła pracy na rzecz najbardziej potrzebujących. Po wyjściu z niemieckiego obozu koncentracyjnego Ravensbrück założyła w Szwecji polską drużynę harcerską i jak pisała „nie było mundurów, biwaków i obozów, ale nigdy nie przestaliśmy być harcerzami”...
Wojenne losy „Kamieni na Szaniec”
POLECAMY
Artykuł

Wojenne losy „Kamieni na Szaniec”

Autor: Ewa Wójcicka
Książka Aleksandra Kamińskiego, opowiadająca o losach Jana Bytnara, Tadeusza Zawadzkiego i Macieja Dawidowskiego, miała olbrzymi wpływ na ukształtowanie się wyobrażeń polskiego społeczeństwa na temat II wojny światowej, okupacji niemieckiej i polskiego podziemia. Wielu zapomina jednak o tym, że pierwsze wydania reportażu trafiły do czytelników jeszcze w trakcie wojny.
Wspomnienia z „1407 dni i nocy w więzieniu mokotowskim”
Fragment publikacji
Wspomnienie

Wspomnienia z „1407 dni i nocy w więzieniu mokotowskim”

„Była środa 2 lipca 1952 r., zaczęły się wakacje. Właśnie ukończyłem sesję egzaminacyjną po drugim roku studiów na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Zabrzu-Rokitnicy. Niestety, nie zaliczyłem wszystkich egzaminów, oblałem ten z chemii fizjologicznej i nie przystąpiłem do egzaminów z języków obcych – niemieckiego i rosyjskiego. Ale wakacje miałem przed sobą”.
Wszyscy za jednego
TYLKO U NAS
Artykuł

Wszyscy za jednego

Autor: Joanna Żelazko
17 stycznia 1945 r. do Łowicza wkroczyły oddziały Armii Czerwonej. Po ponad pięciu latach niemieckiej okupacji mieszkańcom wydawało się, że odzyskali wolność. Tymczasem już kilkanaście dni później, funkcjonariusze urzędu bezpieczeństwa rozpoczęli aresztowania żołnierzy Polskiego Państwa Podziemnego.
Z krzyżem harcerskim na tułaczych szlakach
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Z krzyżem harcerskim na tułaczych szlakach

Autor: Tomasz Sikorski
W czasie II wojny światowej poza granicami kraju znalazła się polska młodzież, w tym młodzież harcerska, oraz mnóstwo dzieci, które należało objąć opieką wychowawczą.
Zlot niepokornych harcerzy w Krakowie
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Zlot niepokornych harcerzy w Krakowie

Autor: Marcin Kapusta
18 września 1981 r., na trzy, dni zjechały do miasta zastępy z całej Polski. Na krakowskich Błoniach rozpoczął się Jubileuszowy Zlot Harcerstwa. Prawie 4000 harcerek i harcerzy rozbiło namioty na Błoniach, a ponad 1000 osób było zaangażowanych w organizację zlotu, uczestniczyło w nim jako goście i obserwatorzy.
Związek Wolnego Harcerstwa Polskiego „Szare Polówki”
POLECAMY
Artykuł

Związek Wolnego Harcerstwa Polskiego „Szare Polówki”

Autor: Marek Jedynak
Środowiska harcerskie, w których istniały tradycje wyniesione z II RP, próbowały w latach 70. XX wieku sprzeciwiać się komunistycznej ideologii.
TEKSTY
TEMATY
Biblioteka cyfrowa
Audio/Video
English content
Księgarnia
Aktualności
Autorzy
O nas
Kontakt
Edukacja
postacie IPN
Spotkasz ich na Przystanku Historia
Józef Piłsudski, Anna Walentynowicz, mały Powstaniec – te trzy postacie przyjęliśmy jako symbolicznych reprezentantów trzech epok historii Polski w XX wieku – II Rzeczypospolitej, Polski pod rządami komunistów ale też Polski czasów II wojny światowej. Nasi bohaterowie kształtowali nie tylko dzieje Polski, ale też nasze wyobrażenia o wartościach moralnych: poświęcenia, odpowiedzialności, odwagi – dziś są już częścią historii, którą opisujemy. Temu ma służyć Przystanek Historia (autor zdjęcia małego Powstańca - Cezary Piwowarski)
Dowiedz się więcej
Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby dotrzeć do wszystkich właścicieli (i dysponentów praw autorskich) zdjęć i innych materiałów, które są wykorzystywane na niniejszym portalu. Wszelkie osoby i instytucje, do których nie udało nam się dotrzeć prosimy o kontakt z redakcją.
IPN
Copyright © 2026 Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - Wszelkie prawa zastrzeżone. ISSN 2719-8510