Przyszedł na świat 23 lutego 1910 r. w Tychach, święcenia kapłańskie przyjął 30 czerwca 1935 r. Był członkiem i drużynowym Związku Harcerstwa Polskiego (1923–1935). W okresie 1945–1950 był członkiem Polskiego Związku Zachodniego. W 1943 r. przyjął III grupę narodowości niemieckiej.
Studiował na Wydziale Teologicznym UJ (doktora z teologii), Instytucie Nauk Społecznych w Lille oraz Wydziale Prawa Kanonicznego KUL w Lublinie (doktorat z prawa kanonicznego). W latach 1935–1938 pełnił funkcje wikariusza w parafii św. Barbary w Chorzowie, po powrocie z Francji w 1939 r. został mianowany sekretarzem biskupa katowickiego Stanisława Adamskiego (1875–1967). Następnie w okresie 1940–1945 powierzono mu funkcję wikariusza w parafii Chrystusa Króla w Katowicach.
W 1945 r. nowo mianowany Administrator Apostolski Bolesław Kominek powierzył mu funkcje kanclerza, a od 1949 r. Wikariusza Generalnego. Po usunięciu przez władze komunistyczne Administratorów Apostolskich z Ziem Zachodnich i Północnych nie piastował żadnych stanowisk duszpasterskich.
W 1945 r. nowo mianowany Administrator Apostolski Śląska Opolskiego Bolesław Kominek (1903–1974) powierzył mu funkcje kanclerza, a od 1949 r. Wikariusza Generalnego. Po usunięciu przez władze komunistyczne Administratorów Apostolskich z Ziem Zachodnich i Północnych nie piastował żadnych stanowisk duszpasterskich. Przebywał u swego brata Alojzego w Rogowie pow. Wodzisław.
W 1957 r. bp. Kominek sprowadził ks. Latuska do Wrocławia powierzając mu wpierw funkcje referenta duszpasterskiego we wrocławskiej kurii, a następnie dyrektora Katolickiego Instytutu Naukowego (1957–1960). W 1958 r. bp. Kominek dokonał zmian personalnych w kierownictwie seminarium wrocławskim powierzył ks. Latuskowi urząd rektora.
Kardynał Bolesław Kominek (fot. NAC)
Biskupstwo
13 listopada 1961 r. papież Jan XXIII mianował ks. Latuska biskupem, nadając mu stolicę tytularną Aninety i zlecając posługę biskupa pomocniczego archidiecezji gnieźnieńskiej z oddelegowaniem do pracy we wrocławskim Kościele. Funkcję biskupa pomocniczego archidiecezji wrocławskiej powierzono mu dopiero 16 października 1967 r.
Kominek uważał bp. Latuska za najbliższego współpracownika, stąd powierzył mu ponownie urząd Wikariusza Generalnego w 1962 r. Bp. Latusek uczestniczył w III i IV sesji Soboru Watykańskiego.
Sakrę biskupią przyjął 11 lutego 1962 r. w archikatedrze św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu z rąk bp. Bolesława Kominka, jako głównego konsekratora, i współkonsekratorów: bp. Franciszka Jopa (1897–1976) i Andrzeja Wronka (1897–1974).
Z uwagi, że Kominek uważał bp. Latuska za najbliższego współpracownika, stąd powierzył mu ponownie urząd Wikariusza Generalnego w 1962 r. Bp. Latusek uczestniczył w III i IV sesji Soboru Watykańskiego. W strukturze polskiego episkopatu był członkiem Komisji do Spraw Duchowieństwa, Komisji do Spraw Nauki Katolickiej, Komisji do Spraw Seminariów Duchownych (Sekcja Wychowania), Komisji do Spraw Powołań Duchowieństwa i sekretarza Komisji do Spraw Kościelnych na Ziemiach Zachodnich i Północnych.
Na celowniku bezpieki
Ze względu na bliskie relacje Latuska z Kominkiem, który darzył go ogromnym zaufaniem, i jego postawę antykomunistyczną, władza ludowa podejmował szereg działań wymierzonych w bp. Latuska. W latach 1950–1951 został on aresztowany i skazany na rok pozbawienia wolności za udzielanie pomocy członkom nielegalnej organizacji antykomunistycznej (postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Opolu z 25 kwietnia 1951 r.). W 1961 r. został ukarany grzywną za powielanie i rozpowszechnianie antysocjalistycznych publikacji (postanowienie Sądu Powiatowego we Wrocławiu z 5 lipca 1961 r.).
W latach 1950–1951 został aresztowany i skazany na rok pozbawienia wolności za udzielanie pomocy członkom nielegalnej organizacji antykomunistycznej (postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Opolu z 25 kwietnia 1951 r.).
SB interesowała się rodziną i najbliższymi współpracownikami biskupa. W celu poderwania autorytetu bp. Latuska SB przeprowadziła akcję pod krypt. „Dywersja”. Polegała ona na opracowaniu i rozpowszechnianiu materiałów ośmieszających biskupa i krytykujących jego decyzje – szczególnie te, które dotyczył kwestii personalnych duchowieństwa i alumnów. SB dość sprytnie wykorzystała niechęć niższego kleru wobec biskupa, która po części wynikała z twardego i trudnego charakteru bp. Latuska.
Ponadto „Dywersja” miała doprowadzić do sporu pomiędzy bp. Latuskiem a innym wrocławskim biskupem pomocniczym Wincentym Urbanem (1911–1983). Działania „Dywersji” okazały się bardzo skuteczne. Było to zresztą charakterystyczne dla działania aparatu bezpieczeństwa wobec Kościoła i polegało na doprowadzeniu do coraz częstszych i głębszych wewnętrznych konfliktów.
Kolejnym powodem coraz większego zainteresowania bezpieki bp. Latuskiem był jego nieprzejednana postawa wobec duchownych współpracujących i wspierających władzę ludową. Wielokrotnie podczas publicznych wystąpień krytykował władze świeckie, gdy te dopuszczały się prześladowania Kościoła i wolności religijnej.
Biskup Paweł Latusek (fot. IPN)
* * *
W archiwum IPN zachował się szereg dokumentów ukazujących działania operacyjne prowadzone wobec bp. Latuska jak np. plany jego mieszkania, kopie listów, kopie stosowanych pieczątek, podpisów, stenogramy rozmów oraz wiele doniesień agenturalnych dotyczących jego osoby. Bp. Paweł Latusek zmarł 11 lutego 1973 r. we Wrocławiu. Został pochowany na cmentarzu św. Wawrzyńca we Wrocławiu w kwaterze wrocławskich biskupów pomocniczych.
