Opisujemy tragicznie zakończone negocjacje przedstawicieli Polskiego Państwa Podziemnego z OUN-UPA. Ukazujemy próby stawiania oporu, bronienia polskich miejscowości i ucieczki przed rzezią. Ukraińska Armia Powstańcza jest kojarzona jednoznacznie z nazwiskiem Stepana Bandery i ludobójstwem dokonanym na Polakach – w 1943 r. na Wołyniu i w 1944 r. w Małopolsce Wschodniej. Czy UPA musiała pójść tą drogą? Inne cele stawiał przed ukraińską partyzantką rywal Bandery – Taras Bulba-Borowec.
Przypominamy, że głosem sumienia narodu ukraińskiego był biskup greckokatolicki Grzegorz Chomyszyn, który otwarcie krytykował działania ukraińskich nacjonalistów i starał się przekonać swoich rodaków, że nienawiść i przemoc nie może być programem politycznym chrześcijańskiego narodu ukraińskiego.
Czy szaleństwo nienawiści ogarnęło cały naród? Nie zapominamy, że blisko tysiąc Ukraińców udzielało pomocy Polakom skazanym na zagładę przez nacjonalistów ukraińskich na terenie Kresów Wschodnich. Osoby te przywołujemy na łamach „Biuletynu IPN”.
W numerze na uwagę zasługują też: artykuł o tym, jak Polacy i Ukraińcy ocalili żydowskiego sąsiada na Wołyniu oraz tekst ukazujący dysydenta, wybitnego poetę ukraińskiego Wasyla Stusa.
Dodatkiem do „Biuletynu IPN” jest płyta DVD z filmem „Zmarłych pogrzebać” w reżyserii Katarzyny Underwood.
Spis treści:
Wołyń. 80. rocznica
Wołyń. 80. rocznica zbrodni. Rozmowa z Ewą Siemaszko, niezależną badaczką zbrodni wołyńskiej
Ocaleni z ludobójstwa. Relacje świadków: I. Bylińska z d. Brzozowska, D. Chamielec z d. Żmudzka, W. Dargiewicz, S. Fronczak, D. Jankiewicz z d. Brzozowska, J. Kalinowska, S. Krajewski, E. Milewska, W. Pepol, L. Piłat, J. Przewłocka, J. Remiszewski, H. Świętozielska, S. Tubicz
Paweł Naleźniak – Parośla. Początek rzezi wołyńskiej
Paweł Naleźniak – Losy wołyńskiej kolonii Wydymer w 1943 roku
Mirosław Szumiło – Bulbowcy kontra banderowcy. Ataman Taras Bulba-Borowec i powstanie UPA
Ewa Siemaszko – Polsko-ukraińskie „rozmowy” na Wołyniu w 1943 roku
Joanna Karbarz-Wilińska – Biskup Grzegorz Chomyszyn wobec nacjonalistów ukraińskich i zbrodni wołyńskiej
Tomasz Bereza – Uciekali przed rzezią
Romuald Niedzielko – Sprawiedliwi Ukraińcy. Indeks represjonowanych
Sylwetki
ks. Jarosław Wąsowicz – Zapomniany kandydat na ołtarze. Marian Paweł Skórzewski „Drogosław” (1911–1944)
Kinga Hałacińska – Szulim Keselman i Sprawiedliwi
Andrzej Grajewski – „Szczególnie niebezpieczny”. Wasyl Stus (1938–1985)
Komentarze historyczne
Katarzyna Florczyk – Wpadka podziemnej drukarni biuletynu „Rezonans”
Wspomnienie
Śp. s. Małgorzata Krupecka
Opowiedziane historie
Relacja Franciszki Telatyńskiej. Dziewczynka uratowana z rzezi ukraińskiej pod Lwowem wiosną 1944 r.
