Poniżej prezentujemy niektóre, najistotniejsze punkty, z Kalendarium Zbrodni Katyńskiej:
23.08.1939 – podpisanie układu o nieagresji między III Rzeszą Niemiecką a Związkiem Sowieckim (tzw. paktu Ribbentrop-Mołotow), w tym tajnego protokołu, w którym dokonano podziału Europy Środkowo-Wschodniej.
17.09.1939 – agresja ZSRS na Polskę, w wyniku której do niewoli przez Armię Czerwoną wziętych zostało tysięce polskich jeńców wojennych, głównie żołnierzy Wojska Polskiego i funkcjonariuszy Policji Państwowej.
05.03.1940 – uchwała Biura Politycznego KC WKP(b) z Józefem Stalinem na czele, na mocy której miano wymordować ponad 25 tys. obywateli polskich, w tym blisko 15 tys. jeńców wojennych i 11 tys. osób cywilnych.
Kwiecień–maj 1940 – masowe egzekucje w Katyniu, Charkowie, Kalininie i innych miejscach kaźni w Związku Sowieckim.
13.04.1943 – Działające w III Rzeszy Niemieckiej Radio Berlin ogłasza odkrycie masowych grobów oficerów polskich zamordowanych w Lesie Katyńskim (po niemieckim ataku, w czerwcu 1941 r., na dotychczasowego sprzymierzeńca, jakim był ZSRS).
17.04.1943 – Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie w Londynie prosi Międzynarodowy Czerwony Krzyż o zbadanie odkrytych przez Niemców masowych grobów polskich oficerów.
25.04.1943 – ZSRS zawiesza stosunki dyplomatyczne z rządem Rzeczypospolitej Polskiej, oskarżając Polskę o współpracę z Niemcami.
13.01.1944 – powołanie przez ZSRS tzw. Komisji Burdenki, której zadaniem było przypisanie odpowiedzialności za zbrodnię Niemcom.
1945–1946 – próba włączenia sprawy Katynia do aktu oskarżenia w Norymberdze przez przedstawicieli ZSRS, w celu zrzucenia odpowiedzialności za zbrodnię na Niemców.
Lata 1944–1989 – w Polsce rządzonej przez komunistów obowiązywała wykładnia, że zbrodnię w Katyniu popełnili Niemcy. Osoby starające się mówić prawdę o kaźni polskich oficerów w ZSRS były narażone na represje.
1951 – W USA powołano Specjalną Komisję Śledczą Kongresu Stanów Zjednoczonych do Zbadania Zbrodni Katyńskiej. Komisja (nazywana „Komisją Maddena” od nazwiska przewodniczącego, kongresmena Partii Demokratycznej Raya J. Maddena ze stanu Indiana) przeanalizowała dostępne dokumenty i przesłuchała blisko 300 świadków. W raporcie końcowym przedstawiono ustalenia wskazujące jednoznacznie, że za Zbrodnię Katyńską całą winę ponosi Związek Sowiecki. Dokumenty prac komisji w języku polskim publikowane są od 2017 r. przez IPN.
13.04.1990 – władze ZSRS przyznały się do mordu katyńskiego, nazywając go „jedną z cięższych zbrodni stalinizmu”.
14.10.1992 – prezydent Federacji Rosyjskiej Borys Jelcyn przekazuje na ręcę prezydetna RP Lecha Wałęsy kopie kluczowych dokumentów dotyczących Zbrodni Katyńskiej, w tym uchwałę Biura Politycznego KC WKP (b) z 5 marca 1940 r.
2000 – otwarcie Polskich Cmentarzy Wojennych w Katyniu, Miednoje i Charkowie.
2004 – Naczelna Prokuratura Wojskowa Federacji Rosyjskiej umarza śledztwo w sprawie Zbrodni Katyńskiej. Instytut Pamięci Narodowej wszczyna polskie śledztwo w sprawie tej Zbrodni.
10.04.2010 – Katastrofa samolotu pod Smoleńskiem z delegacją najwyższych polskich władz państwowych, z prezydentem RP Lechem Kaczyńskim na czele, udającą się na obchody 70. rocznicy Zbrodni Katyńskiej. W katastrofie Zginęło 96 osób, w tym Janusz Kurtyka – ówczesny prezes IPN, a także Janusz Krupski – zastępca prezesa IPN w latach 2000-2006.
Po 2014 – Agresja Rosji na Ukrainę. Powrót imperialnej polityki Kremla. Odchodzenie od polityki prawnego i historycznego rozliczenia Zbrodni Katyńskiej, w tym powrót rosyjskiej propagandy do narracji, że Zbrodnię Katyńską popełniły Niemcy. W ramach działań wojennych rosyjskie pociski i bomby spadły także na Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie-Piatichatkach. Dochodzi też do prowokowanych przez Moskwę incydentów na innych cmentarzach katyńskich.
O Zbrodni Katyńskiej mówi nasz gość prof. dr hab. Tadeusz Wolsza zastępca przewodniczącego Kolegium IPN, profesor PAN i Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy.
W „Przystanku Historia” znajdą Państwo także zapowiedzi i relacje najciekawszych wydarzeń organizowanych przez IPN.
Zapraszamy!
redaktor prowadzący: Paweł Lekki
wydawca: Małgorzata Frydrych
produkcja: Wydział Realizacji Projektów Medialnych – Biuro Rzecznika Prasowego IPN
