Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Tagi Okupacja niemiecka

Okupacja niemiecka

Wojenne losy Wiesława Gołasa

WARTO WIEDZIEĆ

Wojenne losy Wiesława Gołasa

Autor: Arkadiusz Serwa

Wiesław Gołas był jednym z najwybitniejszych polskich aktorów. Jego bogaty dorobek artystyczny jest powszechnie znany, nie tylko znawcom tematu, ale również szerokiej publiczności.

Wojenne losy Zamku Królewskiego w fotografiach

WARTO WIEDZIEĆ

Wojenne losy Zamku Królewskiego w fotografiach

Autor: Zygmunt Walkowski

Literatura poświęcona losom Zamku Królewskiego w czasie II wojny światowej jest bardzo bogata. W książkach, albumach, przewodnikach, filmach i artykułach prasowych przez lata zgodnie podkreślano, że zburzenia Zamku dokonano po upadku Powstania Warszawskiego, ale podawane daty różnią się między sobą.

Wojenne zniszczenia w Krakowie. Wrzesień 1939, styczeń 1945

Wojenne zniszczenia w Krakowie. Wrzesień 1939, styczeń 1945

Autor: Marcin Kapusta

W porównaniu z innymi miastami, będącymi areną walk podczas II wojny światowej, Kraków ucierpiał w niewielkim stopniu. Warto jednak pamiętać, że podczas styczniowych dni 1945 r. uszkodzonych zostało w mieście ponad 400 budynków i obiektów.

Wokół biografii Wandy Madejczyk (1925–2011)

Wokół biografii Wandy Madejczyk (1925–2011)

Autor: Robert Piwko

Losy Wandy Madejczyk z d. Sołhaj oraz jej najbliższych obrazują różnorodność negatywnych doświadczeń, jakie dotknęły polskie rodziny podczas II wojny światowej. Napaść Niemiec we wrześniu 1939 r. oznaczała dla większości z nich brutalne przerwanie dotychczasowego porządku życia.

Wokół Wykusu. Żandarmi z posterunku w Suchedniowie

Wokół Wykusu. Żandarmi z posterunku w Suchedniowie

Autor: Tomasz Domański

9 czerwca 1943 r. Komendant Policji Porządkowej (Kommandant der Ordnungspolizei) w dystrykcie radomskim wydał rozporządzenie dotyczące przegrupowania sił policyjnych na podległym sobie terenie celem ich wzmocnienia w walce z „bandami” i przywrócenia bezpieczeństwa.

Wołyński konflikt pamięci

Wołyński konflikt pamięci

Autor: Grzegorz Motyka

Lato 1943 roku to apogeum rzezi wołyńskiej. Jak doszło do tego, że w czasie II wojny światowej ukraińscy nacjonaliści wymordowali na Wołyniu, a później w Galicji Wschodniej tysiące Polaków?

Wotum za odzyskanie Niepodległości

Wotum za odzyskanie Niepodległości

Autor: Agnieszka Łuczak

W roku 1990 pewna starsza pani przyniosła do Muzeum Archidiecezjalnego w Poznaniu zawiniątko. Znajdowały się w nim dwa palce ręki, dwa palce stopy oraz fragmenty szaty ze spiżowej figury Chrystusa Króla. Tyle ocalało z pomnika Najświętszego Serca Pana Jezusa, zwanego też pomnikiem Wdzięczności.

Współpraca Rady Pomocy Żydom i Międzyorganizacyjnego Biura Dokumentarnego

Współpraca Rady Pomocy Żydom i Międzyorganizacyjnego Biura Dokumentarnego

Autor: Tomasz Roguski

Podstawowym celem wyznaczonym Radzie Pomocy Żydom było niesienie pomocy ludności żydowskiej. W związku z tą pracą pojawiła się także konieczność pozyskiwania dokumentów tożsamości wymaganych przez niemieckiego okupanta.

Wśród niejasności. Śmierć marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego

O TYM SIĘ MÓWI

Wśród niejasności. Śmierć marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego

Autor: Marek Gałęzowski

Minęło pięć tygodni od potajemnego powrotu Naczelnego Wodza Wojska Polskiego z Węgier do okupowanego kraju, kiedy jego działalność polityczną przerwała śmierć. Miała ona nastąpić z powodu angina pectoris, 2 grudnia 1941 r., w mieszkaniu Jadwigi Maxymowicz-Raczyńskiej przy ul. Sandomierskiej 18 w Warszawie.

Wybrane przykłady akcji prowokacyjnych 3. Batalionu 17. Pułku Policji SS na Ponidziu

Wybrane przykłady akcji prowokacyjnych 3. Batalionu 17. Pułku Policji SS na Ponidziu

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik

W czasie okupacji na południu Kielecczyzny Niemcy podejmowali szeroko zakrojone działania prowokacyjne. Uczestniczyli w nich członkowie 3. Batalionu 17. pułku policji SS stacjonującego od wiosny 1943 r. do pierwszej połowy 1944 r. w położonej na Ponidziu wsi Chroberz.

Wymiana okupantów

Wymiana okupantów

Autor: Andrzej Brzozowski

23 sierpnia 1939 roku w Moskwie Joachim von Ribbentrop i Wiaczesław Mołotow,. ministrowie spraw zagranicznych III Rzeszy i ZSRS oficjalnie sygnowali dokument nazywany paktem o nieagresji.

Wyroki na szmalcowników

Wyroki na szmalcowników

Autor: Piotr Szopa

Pierwsze cywilne sądy specjalne Polskiego Państwa Podziemnego zostały powołane w listopadzie i grudniu 1942 r. Walka z przestępczością nabrała tempa. Wraz z rozwojem tego rodzaju sądownictwa także ci przestępcy, którzy wcześniej dopuszczali się denuncjacji, szantażu czy nawet morderstw, musieli liczyć się z tym, że dosięgnie ich sprawiedliwość.

Wyrwane z rodzinnych domów

WARTO WIEDZIEĆ

Wyrwane z rodzinnych domów

Autor: Kacper Awzan

Niewolnicza praca na rzecz okupanta stanowiła jeden z podstawowych sposobów eksploatacji ludności Polski przez III Rzeszę. Przymus pracy obejmował jednak nie tylko dorosłych, ale również dzieci powyżej 14 roku życia. W 1942 roku dolną granicę obniżono na rozkaz namiestnika Kraju Warty do 12 roku życia. W ten sposób nawet najmłodsi zostali włączeni w gospodarczą machinę Rzeszy.

Wysadzenie Pałacu Saskiego

WARTO WIEDZIEĆ

Wysadzenie Pałacu Saskiego

Autor: Ryszard Sodel

29 grudnia 1944 r. – w ramach akcji wyburzania Warszawy po upadku Powstania Warszawskiego – Niemcy wysadzili pałac Saski, pałac Brühla i pomnik księcia Józefa Poniatowskiego.

Wysiedlenia ludności polskiej z Kraju Warty

Archiwum Pełne Pamięci

Wysiedlenia ludności polskiej z Kraju Warty

Autor: Paweł Głuszek

W październiku 1939 r. Niemcy rozpoczęli przygotowania do masowych wysiedleń Polaków z Kraju Warty. Było to zgodne z niemiecką polityką germanizacyjną prowadzoną w Kraju Warty, zakładającą realizację postulatu „germanizacji ziemi”, czyli usunięcia z Warthegau ludności innych narodowości niż niemiecka.

Wysiedlenia Polaków z Gdyni w latach II wojny światowej

Wysiedlenia Polaków z Gdyni w latach II wojny światowej

Autor: Monika Tomkiewicz

W wyniku ustaleń traktatu wersalskiego Polsce przyznano 140 kilometrów Wybrzeża. Pomorze Gdańskie, określane również mianem Nadwiślańskiego, w swej większości powróciło do Polski na mocy ustawy Sejmu z 1 sierpnia 1919 r. o tymczasowej organizacji zarządu byłej dzielnicy pruskiej, która skutkowała utworzeniem województwa pomorskiego.

Wysiedlenie i zniszczenie Jasła w 1944 roku

Wysiedlenie i zniszczenie Jasła w 1944 roku

Autor: Mariusz Świątek

Wydawało się, że jest już blisko końca okupacji niemieckiej. Sowieci wkroczyli do pobliskiego Krosna i… zatrzymali się. Niemcy rozpoczęli wówczas wysiedlanie mieszkańców Jasła, a następnie grabili, palili, wysadzali w powietrze budynki. Zniszczyli miasto.

Wyższe Seminarium Duchowne w Łodzi podczas II wojny światowej

Wyższe Seminarium Duchowne w Łodzi podczas II wojny światowej

Autor: Ewelina Ślązak

Pierwszy dzień września roku 1939 przerwał przygotowania alumnów Seminarium Duchownego w Łodzi do nadchodzącego roku akademickiego. Działania wojenne zmusiły władze seminaryjne do zawieszenia działalności szkoły do momentu zakończenia walk. Zajęcia wznowiono z początkiem października.

Wzgórza Wuleckie spłynęły krwią

Wzgórza Wuleckie spłynęły krwią

Autor: Paweł Naleźniak

Śmierć lwowskich profesorów, zamordowanych przez Niemców między 4 a 26 lipca 1941 r., była jednym z najboleśniejszych ciosów zadanych polskiej nauce w czasie II wojny światowej. Niestety, nieodosobnionym.

Z bohatera konfident

Z bohatera konfident

Autor: Daria Czarnecka

5 czerwca 1943 r. duże siły gestapo i policji obstawiły kościół pw. św. Aleksandra na pl. Trzech Krzyży w Warszawie. Nie była to zwykła łapanka. W tym czasie w kościele trwał ślub por. Mieczysława Uniejewskiego „Marynarza”, żołnierza oddziału „Osa”-„Kosa 30”, a akcja Niemców była zaplanowana.

Z folkslistą przeciwko Niemcom

Z folkslistą przeciwko Niemcom

W marcu 1944 gestapo aresztowało kilkuset żołnierzy i współpracowników inspektoratu katowickiego AK. Wielu z nich było wpisanych na Niemiecką Listę Narodowościową, co teoretycznie czyniło z nich etnicznych Niemców. Ale na Górnym Śląsku wpis na folkslistę nie przesądzał o przynależności narodowej.

Z orzecznictwa nazistowskiego Sądu Specjalnego w Łodzi (Sondergericht Litzmannstadt)

Z orzecznictwa nazistowskiego Sądu Specjalnego w Łodzi (Sondergericht Litzmannstadt)

Autor: Dorota Siepracka

Akta sądów niemieckich stanowią dla historyków źródło bezcennej wiedzy na temat szczegółów zakazanych relacji polsko-żydowskich w Łodzi w okresie okupacji niemieckiej, ale są też przede wszystkim dowodem przestępczej działalności sądowej III Rzeszy.

Z Wehrmachtu do Armii Ludowej

WARTO WIEDZIEĆ

Z Wehrmachtu do Armii Ludowej

Autor: Grzegorz Bębnik

Po przyłączeniu w październiku 1939 r. województwa śląskiego do Rzeszy niemieckie władze zetknęły się z poważnym problemem: jak rozstrzygnąć problem narodowości (oraz, co było z tym wówczas nierozłącznie związane – obywatelstwa) tutejszych mieszkańców?

Z Włocławka do Izraela przez piekło poznańskich obozów pracy – okupacyjne losy Zalmana Kłodawskiego

Z Włocławka do Izraela przez piekło poznańskich obozów pracy – okupacyjne losy Zalmana Kłodawskiego

Autor: Szymon Pietrzykowski

Ocalały z Zagłady włocławski Żyd, więzień obozów pracy przymusowej w Poznaniu i okolicach (Fort Radziwiłł, Stadion, Steineck/Krzyżowniki i Kreising/Krzesiny) oraz Auschwitz i Buchenwaldu, uczestnik Powstania Warszawskiego, wojny niepodległościowej w Izraelu w latach 1948-1949 i późniejszych konfliktów zbrojnych – swoim życiorysem mógłby obdzielić co najmniej kilka osób.

Zachować dowody zbrodni. Profesor Jan Sehn

Biogram / Biografia

Zachować dowody zbrodni. Profesor Jan Sehn

Autor: Klaudia Słojkowska

Polski prawnik pochodzenia niemieckiego, sędzia, profesor Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego, długoletni dyrektor Instytutu Ekspertyz Sądowych w Krakowie, wybitny ekspert od tematyki obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu (KL Auschwitz), który oddał wielkie zasługi rozliczeniu niemieckich zbrodni wojennych w Polsce.

Zaginiona kurierka

Zaginiona kurierka

Autor: Aleksandra Pietrowicz

27 grudnia 1939 r. opuściła okupowany przez Niemców Poznań druga kurierka zagraniczna wysłana przez konspiracyjną organizację „Ojczyzna” do rządu RP we Francji. Trasa jej wyprawy wieść miała przez Tatry na Słowację i Węgry. Nigdy tam nie dotarła.

Zagłada w obiektywie. Film z getta w Kutnie

Zagłada w obiektywie. Film z getta w Kutnie

Autor: Radosław Poboży

Zacieranie zbrodni było ważnym elementem mechanizmów przeprowadzania Holocaustu przez niemiecki aparat państwowy. Tym cenniejsze są znaleziska takie, jak przedstawiający getto w Kutnie film ze zbiorów Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich. Choć składa się na niego jedynie kilka ujęć, to stanowi bezcenną ilustrację tych tragicznych wydarzeń.

Zagłada Żydów na Pomorzu i Kujawach

Zagłada Żydów na Pomorzu i Kujawach

Autor: Tomasz Ceran

W powszechnej opinii zagłada Żydów rozpoczęła się po 1942 r. i słynnej konferencji w Wannsee. Żydzi na Pomorzu i Kujawach byli jednak mordowani od początku wojny. „Kwestia żydowska” z perspektywy okupantów została „rozwiązana” już w pierwszych miesiącach okupacji.

Zagłada Żydów na prowincji. O potrzebie wspomnień nieznanych

Zagłada Żydów na prowincji. O potrzebie wspomnień nieznanych

Autor: Marcin Urynowicz

O ile ogólne zjawisko zagłady Żydów europejskich w okresie II wojny światowej zostało już dość dobrze rozpoznane i opisane przez badaczy, o tyle lokalne uwarunkowania i mechanizm terroru okupacyjnego wciąż często pozostaje mało znany.

Zakład Wychowawczy dla polskich chłopców w Wejherowie w latach 1939-1945

Zakład Wychowawczy dla polskich chłopców w Wejherowie w latach 1939-1945

Autor: Monika Tomkiewicz

Na początku niemieckiej okupacji na terenach włączonych do Trzeciej Rzeszy przejęto pod zarząd wszystkie polskie sierocińce i zakłady wychowawcze.

Zamach na Maxa Petera – kata Kreishauptmannschaft Busko – 12 lipca 1944 r.

WARTO WIEDZIEĆ

Zamach na Maxa Petera – kata Kreishauptmannschaft Busko – 12 lipca 1944 r.

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik

Jedną z najsłynniejszych akcji dywersyjnych na terenie Obwodu ZWZ-AK Busko był zamach na Maxa Petera, przeprowadzony 12 lipca 1944 r. na rynku w Busku-Zdroju.

Zamordowanie pacjentów szpitala psychiatrycznego w Chełmie

Zamordowanie pacjentów szpitala psychiatrycznego w Chełmie

Autor: Marcin Przegiętka

W końcu października 1939 r. Hitler podpisał rozporządzenie w sprawie przerwania „życia niewartego życia”. Ten antydatowany na 1 września 1939 r. akt prawa niemieckiego przesądził o losie ponad 70 tysięcy osób chorych psychicznie, w większości Niemców, których do jesieni 1941 r. zamordowano w ramach akcji T4.

Zanim nastał styczeń roku 1945. Krakowianie w oczekiwaniu na koniec okupacji niemieckiej

WARTO WIEDZIEĆ

Zanim nastał styczeń roku 1945. Krakowianie w oczekiwaniu na koniec okupacji niemieckiej

Autor: Anna Czocher

Oczekiwania na koniec okupacji można datować od samego jej początku. Po przegranej we wrześniu 1939 r. i utracie tak niedawno odzyskanego państwa w polskim społeczeństwie dominowała atmosfera przygnębienia. Nie inaczej było w Krakowie.

Zapomniany bohater: Jan Stanisław Kochanowski (1894-1942) przyrodnik grodzieński

Biogram / Biografia

Zapomniany bohater: Jan Stanisław Kochanowski (1894-1942) przyrodnik grodzieński

Autor: Jan Szumski

Co łączy Świętego Maksymiliana Kolbego i Jana Kochanowskiego, przyrodnika grodzieńskiego, oprócz aktywnej działalności w Grodnie? Obydwaj zginęli oddając swe życie za innego, wykazując się wartą przypomnienia postawą obywatelską i chrześcijańską.

Zasady w czasach pogwałcenia zasad. Radziwiłłowie w XX wieku

Zasady w czasach pogwałcenia zasad. Radziwiłłowie w XX wieku

Autor: Agnieszka Łuczak

Ród Radziwiłłów herbu Trąby wywodzi się z Wielkiego Księstwa Litewskiego, gdzie od XV w. piastował wysokie urzędy. Jego przedstawiciele już od XVI stulecia kształcili się na europejskich uniwersytetach, regularnie podróżowali za granicę. Nie brakuje w tej rodzinie osób wielce zasłużonych dla Polski.

Zatrzymać pociąg do Auschwitz

Zatrzymać pociąg do Auschwitz

Autor: Ewa Wójcicka

W maju 1943 r. 45 członków Armii Krajowej przeprowadziło akcję zatrzymania pociągu, który przewoził więźniów z Lublina do obozu Auschwitz. Sprawnie przeprowadzona akcja, pomimo niespodziewanych trudności, pozwoliła na uratowanie kilkudziesięciu osób.

Zbigniew Sawan (1904 – 1984). Artysta, amant, więzień Auschwitz

Biogram / Biografia

Zbigniew Sawan (1904 – 1984). Artysta, amant, więzień Auschwitz

Autor: Arkadiusz Serwa

7 marca 1941 r. grupa zespołu bojowego „ZOM” wykonała wyrok na Igo Symie. Słynny aktor został zastrzelony przez polskie podziemie za działalność kolaboracyjną. Niemieckie władze okupacyjne natychmiast odpowiedziały terrorem. Niemcy m.in. zatrzymali wówczas w odwecie całą grupę aktorów. To wówczas znany amant polskiego kina, Zbigniew Sawan, trafił do obozu koncentracyjnego.

Zbiorowa egzekucja odwetowa dokonana 25 czerwca 1941 r. w Połukniu

WARTO WIEDZIEĆ

Zbiorowa egzekucja odwetowa dokonana 25 czerwca 1941 r. w Połukniu

Autor: Monika Tomkiewicz

Na terytorium przedwojennego województwa wileńskiego akcje odwetowe stosowane przez okupanta niemieckiego wiązały się ściśle, w głównej mierze, z działalnością partyzancką i konspiracyjną. Stanowiły one rodzaj terroru prewencyjnego, noszącego wszelkie znamiona eksterminacji bezpośredniej, wymierzonej głównie w ludność cywilną zamieszkującą tereny wiejskie.

Zbiorowa egzekucja odwetowa dokonana 25 maja 1942 r. w pobliżu Olkienik (lit. Walkininkai)

Zbiorowa egzekucja odwetowa dokonana 25 maja 1942 r. w pobliżu Olkienik (lit. Walkininkai)

Autor: Monika Tomkiewicz

W dniu 25 maja 1942 r. w położonej wówczas na terenie powiatu wileńsko-trockiego miejscowości Olkieniki (dziś Walkininkai w rejonie orańskim) doszło do zatargu rodzinnego, którego konsekwencją była obejmująca swym zasięgiem kilka miejscowości akcja odwetowa.

Zbiorowa egzekucja odwetowa dokonana 3 czerwca 1944 r. w Pirciupie (lit. Pirciupiai)

Zbiorowa egzekucja odwetowa dokonana 3 czerwca 1944 r. w Pirciupie (lit. Pirciupiai)

Autor: Monika Tomkiewicz

Na początku czerwca 1944 r. sowieccy partyzanci (prawdopodobnie z brygady trockiej, dowodzonej przez T. Moncziunkasa) napadli na samochód osobowy, przewożący siedmiu wysokich rangą funkcjonariuszy niemieckich. Na miejscu zginęło sześciu Niemców z III batalionu 16. Pułku Policji SS, a jednemu udało się uciec.

Zbrodnia katyńska jako jeden z elementów nowego kursu propagandy niemieckiej w Generalnym Gubernatorstwie

Zbrodnia katyńska jako jeden z elementów nowego kursu propagandy niemieckiej w Generalnym Gubernatorstwie

Autor: Tomasz Sudoł

Niepowodzenia na froncie wschodnim i problemy z brakiem siły roboczej, napędzającej gospodarkę zmusiły Niemców na terenie Generalnego Gubernatorstwa do przyjęcia nowego kursu w propagandzie względem Polaków i Ukraińców.

Zbrodnia niemiecka dokonana 5 sierpnia 1943 r. we wsi Przededworze (<i>Kreishauptmannschaft Busko</i>, dystrykt Radom)

Zbrodnia niemiecka dokonana 5 sierpnia 1943 r. we wsi Przededworze (Kreishauptmannschaft Busko, dystrykt Radom)

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik

Na terenie Kreishauptmannschaft Busko terror niemiecki był dziełem głównie etatowych i pozaetatowych posterunków żandarmerii, a także Sicherheitspolizei.

Zbrodnia niemiecka w Zgierzu 20 marca 1942 r.

Zbrodnia niemiecka w Zgierzu 20 marca 1942 r.

Autor: Janusz Wróbel

Wczesnym rankiem 20 marca 1942 r. niemieckie władze okupacyjne w Zgierzu zarządziły nagłą zbiórkę członków niemieckich organizacji partyjnych i paramilitarnych. Ulice zapełniły się umundurowanymi funkcjonariuszami policji i formacji pomocniczych ze Zgierza i przybyłymi z pobliskiej Łodzi.

Zbrodnia Pomorska – Paterek

Zbrodnia Pomorska – Paterek

Autor: Tomasz Ceran

Na ekspozycji stałej Muzeum II Wojny Światowej w sekcji „Terror” znajduje się siedem czarnych tabliczek z nazwami miejsc kaźni polskiej ludności cywilnej z pierwszych miesięcy okupacji niemieckiej.

Zbrodnia pomorska 1939

Zbrodnia pomorska 1939

Autor: Tomasz Ceran

Nazistowskie Niemcy nie chciały powielać pruskich metod germanizacji Polaków, które okazały się nieskuteczne. Pod koniec marca 1939 r. został opracowany plan ataku na Polskę. Od maja przygotowywano listy z nazwiskami Polaków, którzy mieli być zatrzymani po wkroczeniu armii niemieckiej. W końcu sierpnia 1939 r. sformowano Einsatzgruppen, których zadaniem była eksterminacja polskich elit.

Zbrodnia Pomorska 1939 – Radzim

Zbrodnia Pomorska 1939 – Radzim

Autor: Izabela Mazanowska

Na początku września 1939 r. Niemcy przejęli majątek polskiej rodziny Seydów w Radzimiu k. Kamienia i utworzyli na jego terenie prowizoryczny obóz, który powstał na potrzeby realizowanego przez Selbstschutz planu eksterminacji mieszkańców, w tym przypadku powiatu sępoleńskiego.

Zbrodnia pomorska 1939 r. Powiat nieszawski

Zbrodnia pomorska 1939 r. Powiat nieszawski

Autor: Izabela Mazanowska

Zbrodnia pomorska 1939 r. objęła swoim zasięgiem także tereny, które nie znajdują się w obrębie Pomorza Gdańskiego.

Zbrodnia Pomorska 1939 roku

Zbrodnia Pomorska 1939 roku

Autor: Tomasz Ceran, Izabela Mazanowska, Monika Tomkiewicz

Pojęcie „Zbrodni Pomorskiej 1939 roku” obejmuje akty eksterminacji bezpośredniej dokonane na ludności polskiej od września do grudnia 1939 r. (w niektórych miejscach do początku 1940 r.) przez oddziały Volksdeutscher Selbstschutz, przy aktywnym wsparciu Wehrmachtu i SS.

Zbrodnia w Józefowie Dużym

Zbrodnia w Józefowie Dużym

Autor: Elżbieta Strzeszewska

14 kwietnia 1940 r. w Józefowie Dużym (powiat łukowski) Niemcy dokonali mordu na ok. 200 Polakach. Istotną rolę w opisanych wydarzeniach odgrywali, obok żandarmów, funkcjonariuszy Gestapo i SS, także członkowie lubelskiego Selbstschutzu, w tym miejscowi koloniści niemieccy (volksdeutsche).

Zbrodnia w Ostrowi Mazowieckiej 11 listopada 1939 r.

Zbrodnia w Ostrowi Mazowieckiej 11 listopada 1939 r.

Autor: Paweł Kornacki

Szacuje się, że między 1 września a 25 października 1939 r., czyli do momentu zniesienia zarządu wojskowego na okupowanych ziemiach polskich, Wehrmacht, SS, Ordnungspolizei , Volksdeutscher Selbstschutz , Einsatzgruppen i inne niemieckie formacje przeprowadziły co najmniej 714 egzekucji, w których zamordowano około 16 tys. polskich cywilów.

Zbrodnia w Palmirach

Zbrodnia w Palmirach

Autor: Ewa Wójcicka

Niewielka podwarszawska miejscowość Palmiry stała się w okresie niemieckiej okupacji miejscem wielu masowych egzekucji Polaków. Do pierwszych zbrodni doszło już 7 i 8 grudnia 1939 roku.

Zbrodnia Wehrmachtu w Prusach (powiat stopnicki) – 9 września 1939 roku

Zbrodnia Wehrmachtu w Prusach (powiat stopnicki) – 9 września 1939 roku

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik

Już od pierwszych dni walk we wrześniu 1939 r. okupant niemiecki dokonywał zbrodni na miejscowej ludności oraz na żołnierzach Wojska Polskiego, łamiąc w ten sposób postanowienia konwencji genewskiej.

Zbrodnicza działalność „przytułku dla polskich dzieci” w Cluvenhagen

WARTO WIEDZIEĆ

Zbrodnicza działalność „przytułku dla polskich dzieci” w Cluvenhagen

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik

Dzieci uznane przez Niemców za „bezwartościowe rasowo” były umieszczane w „zakładach opiekuńczych dla dzieci cudzoziemskich” (Ausländerkinder–Pflegestätte). Na terenie III Rzeszy w latach 1943-1945 istniało ich około 400. Z powodu celowego braku opieki lekarskiej oraz położniczej, dramatycznych warunków sanitarnych oraz systematycznego głodzenia niemowląt, stały się ośrodkami masowej śmierci.

Zbrodnie III Batalionu 17 pułku policji SS na Ponidziu w czasie okupacji niemieckiej

Zbrodnie III Batalionu 17 pułku policji SS na Ponidziu w czasie okupacji niemieckiej

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik

Od wiosny 1943 r. do pierwszej połowy 1944 r. w Pałacu Wielopolskich w Chrobrzu, wsi położonej na Ponidziu stacjonował oddział Stützpunktu. Jego załoga składała się z członków III Batalionu 17 pułku policji SS, najprawdopodobniej wywodzących się z 11 kompanii.

Zbrodnie nazistowskie popełnione na osobach niepełnosprawnych w świetle prawa międzynarodowego

Zbrodnie nazistowskie popełnione na osobach niepełnosprawnych w świetle prawa międzynarodowego

Autor: Sylwia Afrodyta Karowicz-Bienias

Czystki etniczne prowadzone przez Niemcy podczas II wojny koncentrowały się głównie na społeczności żydowskiej, jednak nie był to jedyny kierunek nazistowskiej myśli eugenicznej. Oprawcy noszący niemieckie mundury nie oszczędzili ludzi, którzy urodzili się niepełnosprawni i chorzy psychicznie.

Zbrodnie niemieckie popełnione na cmentarzu katolickim w Busku-Zdroju (<i>Kreishauptmannschaft Busko</i>, dystrykt Radom)

Zbrodnie niemieckie popełnione na cmentarzu katolickim w Busku-Zdroju (Kreishauptmannschaft Busko, dystrykt Radom)

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik

Jednym z miejsc kaźni na terenie Kreishautpmannschaft Busko był cmentarz katolicki. Na jego terenie rozstrzelano m.in. dwóch młodych chłopców w wieku siedemnastu lat.

Zbrodnie niemieckie popełnione na cmentarzu żydowskim w Busku-Zdroju

Zbrodnie niemieckie popełnione na cmentarzu żydowskim w Busku-Zdroju

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik

Jednym z miejsc kaźni na terenie Buska-Zdroju był cmentarz żydowski, położony we wschodniej części miasta, przy ul. Widuchowskiej. Z punktu widzenia okupanta niemieckiego stanowił on doskonałą lokalizację do dokonywania zbrodni z racji jego oddalenia od miasta.

Zbrodnie okupanta niemieckiego w Lesie Wełeckim k. Buska-Zdroju

Zbrodnie okupanta niemieckiego w Lesie Wełeckim k. Buska-Zdroju

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik

Egzekucje w Lesie Wełeckim odbywały się niemal przez cały czas okupacji niemieckiej. Rozstrzeliwano osoby przywożone z więzień w Busku-Zdroju, Pińczowie oraz Kielcach. Zabijano ludzi zarówno zaangażowanych w działalność ruchu oporu, jak i zwykłych mieszkańców, których jedynym „przewinieniem” było bycie Polakiem.

Zbrodnie popełnione na dzieciach polskich robotnic przymusowych osadzonych w obozie w Słupsku i w Gogolewku

Zbrodnie popełnione na dzieciach polskich robotnic przymusowych osadzonych w obozie w Słupsku i w Gogolewku

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik

Według niemieckich pracodawców zbyt duża ilość ciężarnych robotnic przymusowych miała negatywny wpływ na wydajność pracy. Z tego względu zadecydowali o organizacji placówek, w których miano umieszczać odebrane im dzieci. Z powodu braku opieki lekarskiej oraz położniczej, dramatycznych warunków sanitarnych oraz systematycznego głodzenia niemowląt, stały się one ośrodkami masowej śmierci.

Zbrodnie popełnione na Romach w Oszmianie w latach 1941-1943

Zbrodnie popełnione na Romach w Oszmianie w latach 1941-1943

Autor: Monika Tomkiewicz

Represyjna polityka wobec osób narodowości romskiej na terenie Komisariatu Rzeszy Ostland wynikała z uznania ich za „element szkodliwy, wymagający szczególnego uporządkowania”. Już w 1941 r. Niemcy objęli tą ludność szeregiem obostrzeń.

Zbrodnie Szai Fastaka na terenie Chmielnika. Wybrane przykłady

Zbrodnie Szai Fastaka na terenie Chmielnika. Wybrane przykłady

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik

Licznych zbrodni na terenie Kreishauptmannschaft Busko dopuścili się funkcjonariusze żandarmerii niemieckiej w Chmielniku. Posterunek żandarmerii niemieckiej w tym mieście funkcjonował w latach 1940-1944.

Zbrodnie w Ciepielowie i Rekówce. Zamordowani za pomoc Żydom

O TYM SIĘ MÓWI

Zbrodnie w Ciepielowie i Rekówce. Zamordowani za pomoc Żydom

Autor: Sebastian Piątkowski

Ciepielów to niewielkie miasto, położone w powiecie lipskim, województwa mazowieckiego. W okresie okupacji niemieckiej znajdowało się ono w powiecie (kreis) Starachowice, współtworzącym dystrykt radomski Generalnego Gubernatorstwa. Przez długie dekady jego historię współtworzyli Polacy i Żydzi.

Zdobycie Gdańska przez Armię Czerwoną z perspektywy diecezji gdańskiej

Zdobycie Gdańska przez Armię Czerwoną z perspektywy diecezji gdańskiej

Autor: Daniel Gucewicz

W marcu 1945 r. Sowieci przystąpili do zdobywania zamienionego przez Niemców w twierdzę Gdańska. 23 marca wkroczyli do Sopotu, dzień później do Pruszcza Gdańskiego, a 25 marca, w Niedzielę Palmową, do Oliwy. Zmasowane ostrzały i bombardowania Gdańska zamieniło śródmieście w morze ruin. Początek Wielkiego Tygodnia był zarazem początkiem końca niemieckiego Danzig.

Ze Lwowa do Wrocławia. Ossolineum w latach 1939–1947

Ze Lwowa do Wrocławia. Ossolineum w latach 1939–1947

Autor: Dorota Sidorowicz-Mulak

Ossolineum zaczęło funkcjonować w zrujnowanym Wrocławiu w 1946 r., posiadając ok. 30 proc. przedwojennego zasobu, w tym fragment kolekcji założycielskiej Józefa Maksymiliana Ossolińskiego oraz darów Henryka Lubomirskiego.

Zlikwidować czy wynarodowić? Niemiecki i sowiecki program walki z narodem polskim

Zlikwidować czy wynarodowić? Niemiecki i sowiecki program walki z narodem polskim

Autor: Maciej Mazurkiewicz

Charakterystyka niemieckich i sowieckich zbrodni na Polakach obejmuje zagadnienia dotyczące celów, metod i skali realizacji antypolskiej polityki w latach II wojny światowej.

Znaczenie Górnego Śląska dla niemieckiego przemysłu zbrojeniowego 1939-1945. Trendy, asortyment, wskaźniki produkcyjne

Znaczenie Górnego Śląska dla niemieckiego przemysłu zbrojeniowego 1939-1945. Trendy, asortyment, wskaźniki produkcyjne

Autor: Mirosław Sikora

W 1939 r. po pokonaniu Polski III Rzesza przystąpiła do scalania górnośląskiego okręgu przemysłowego podzielonego w okresie międzywojennym pomiędzy oba sąsiadujące kraje.

Zniszczenie pomnika Chopina w 1940 r.

Zniszczenie pomnika Chopina w 1940 r.

Autor: Robert Szcześniak

Pomysł postawienia pomnika wybitnemu kompozytorowi pojawił się w 1876 r. wśród członków Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego. Jednak ideę tę zaczęto realizować dopiero w 1901 r., kiedy car Mikołaj II wyraził ustną zgodę na utworzenie Komitetu Budowy Pomnika Fryderyka Chopina w Warszawie, który powstał rok później.

Zniszczenie pomnika księcia Józefa Poniatowskiego

Zniszczenie pomnika księcia Józefa Poniatowskiego

Autor: Irena Siwińska

W grudniu 1944 r. Niemcy wysadzili w powietrze pomnik księcia Józefa Poniatowskiego. Wódz ten, zasłużony m.in. w wojnach napoleońskich, dla kolejnych pokoleń Polaków był ucieleśnieniem bohaterskiej walki o wolność Ojczyzny – walki, w której oddał życie.

Zofia Łuszczkiewicz. W służbie Bogu, ludziom i Polsce

Biogram / Biografia

Zofia Łuszczkiewicz. W służbie Bogu, ludziom i Polsce

Autor: Ewa Wójcicka

Siostra Izabela, jak brzmiało jej imię zakonne, niemal całe swoje dorosłe życie poświęciła służbie Bogu. Okazała również swój głęboki patriotyzm, angażując się w walkę z niemieckim okupantem w okresie II wojny światowej, a po jej zakończeniu w działalność niepodległościową.

Zrzuty nadziei. Aliancka pomoc materiałowa zrzucana dla Okręgu AK Kraków

Zrzuty nadziei. Aliancka pomoc materiałowa zrzucana dla Okręgu AK Kraków

Autor: Dawid Golik

Okręgu AK Kraków według szacunków z początku 1944 r. liczyć miał ok. 90 tys. żołnierzy. Ta imponująca grupa zaangażowanych w konspirację ludzi dysponowała jednak bardzo małą ilością uzbrojenia. Remedium na niewystarczającą ilość broni, ale też m.in. materiałów wybuchowych, mundurów czy sprzętu łączności, miały być zrzuty.

Zygmunt Adam Zyblewski (1915–1944)

Biogram / Biografia

Zygmunt Adam Zyblewski (1915–1944)

Autor: Justyna Staroń

Do zasobu archiwalnego IPN trafiły materiały dotyczące Zygmunta Adama Zyblewskiego, uczestnika kampanii wrześniowej, jeńca stalagu, działacza podziemia z okresu II wojny światowej, który życie stracił w katowni Gestapo w Forcie III w Pomiechówku.

Zygmunt Klukowski – zasłużony obywatel Szczebrzeszyna

Biogram / Biografia

Zygmunt Klukowski – zasłużony obywatel Szczebrzeszyna

Autor: Janusz Kłapeć

Jeden z najbardziej znanych mieszkańców Szczebrzeszyna – malowniczego, klimatycznego miasteczka na Roztoczu – Zygmunt Klukowski, przybył tu 20 października 1919 roku i tu również zmarł czterdzieści lat później, 23 listopada 1959 roku.

Audio/Video

Żołnierze Niezłomni - Stanisław Sojczyński „Warszyc”

Życie codzienne pod okupacją niemiecką w „Dzienniku” Eugeniusza Przybyła

Życie codzienne pod okupacją niemiecką w „Dzienniku” Eugeniusza Przybyła

Autor: Tomasz Ceran

Dysponujemy licznymi dziennikami dotyczącymi życia codziennego w Generalnym Gubernatorstwie z okresu okupacji niemieckiej. Podobne źródła z ziem wcielonych do Rzeszy są rzadkością. Tym bardziej warto zwrócić uwagę na dziennik toruńskiego malarza i bibliofila.

Życie i śmierć w getcie białostockim (1941–1943)

Życie i śmierć w getcie białostockim (1941–1943)

Autor: Paweł Kornacki

Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej 22 czerwca 1941 r. oddziały Wehrmachtu zajęły Białostocczyznę w ciągu kilku dni, a do opuszczonego przez Sowietów Białegostoku Niemcy weszli już 27 czerwca 1941 r. Od samego początku zastosowali brutalny terror.

Życiorysy bliźniacze – życiorysy splątane

Życiorysy bliźniacze – życiorysy splątane

Autor: Paweł Kornacki

Poniższy artykuł przedstawia losy trojga polskich Żydów. Są to trzy odrębne, lecz splątane historie osób, które się znały i pragnęły działać wspólnie.

Żydowscy uchodźcy w okresie Holokaustu. Przypadek Włocławka i Kutna

Żydowscy uchodźcy w okresie Holokaustu. Przypadek Włocławka i Kutna

Autor: Kinga Czechowska

W wojennej zawierusze wielu szukało ucieczki do miejsca, które byłoby bardziej bezpieczne. I tak Żydzi włocławscy uchodzili do Kutna, a także dalej, do Łowicza czy Warszawy. Padali też ofiarą przymusowych wysiedleń prowadzonych przez Niemców.

Żydzi w Stryju pod okupacją niemiecką

Żydzi w Stryju pod okupacją niemiecką

Autor: Angelika Blinda

W dwudziestoleciu międzywojennym ludność żydowska była nieodłącznym elementem krajobrazu Kresów Wschodnich. Stryj był trzecim miastem województwa stanisławowskiego pod względem liczby ludności wyznania mojżeszowego, która w oparciu o spis powszechny z 1931 r. wynosiła ok. 35% mieszkańców.

wstecz o 5 << poprzednia < 1 2 3 4 5

TEKSTY

TEMATY

Biblioteka cyfrowa

Audio/Video

English content

Księgarnia

Aktualności

Autorzy

O nas

Kontakt

Edukacja

postacie IPN

Spotkasz ich na Przystanku Historia

Józef Piłsudski, Anna Walentynowicz, mały Powstaniec – te trzy postacie przyjęliśmy jako symbolicznych reprezentantów trzech epok historii Polski w XX wieku – II Rzeczypospolitej, Polski pod rządami komunistów ale też Polski czasów II wojny światowej. Nasi bohaterowie kształtowali nie tylko dzieje Polski, ale też nasze wyobrażenia o wartościach moralnych: poświęcenia, odpowiedzialności, odwagi – dziś są już częścią historii, którą opisujemy. Temu ma służyć Przystanek Historia (autor zdjęcia małego Powstańca - Cezary Piwowarski)

Dowiedz się więcej

Polityka prywatności Mapa strony Deklaracja dostępności Ochrona danych osobowych English content

Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby dotrzeć do wszystkich właścicieli (i dysponentów praw autorskich) zdjęć i innych materiałów, które są wykorzystywane na niniejszym portalu. Wszelkie osoby i instytucje, do których nie udało nam się dotrzeć prosimy o kontakt z redakcją.

IPN