Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

„Agentura Watykanu”. Parafia kapucynów we Wrocławiu w latach 1981–1989
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

„Agentura Watykanu”. Parafia kapucynów we Wrocławiu w latach 1981–1989

Autor: Paweł Błażewicz
„Czy ksiądz zdaje sobie sprawę, że możemy go aresztować? – To bardzo dobrze, będę mógł wtedy pomagać najbardziej potrzebującym”. To fragment przesłuchania o. Adama Białka we wrocławskim komisariacie przy ul. Jaworowej. On i inni kapucyni bardzo przysłużyli się opozycji w ostatniej dekadzie PRL.
„Aktyw”. Duszpasterstwo Ludzi Pracy w Bielsku-Białej 1985–1989
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

„Aktyw”. Duszpasterstwo Ludzi Pracy w Bielsku-Białej 1985–1989

Autor: Andrzej Grajewski
Duszpasterstwa inspirowane przez działaczy Solidarności były formą obecności Kościoła w środowiskach pracowniczych. Taką właśnie rolę odgrywało Duszpasterstwo Ludzi Pracy działające w parafii pw. św. Mikołaja w Bielsku-Białej. Zdaniem bezpieki stanowiło ono „poważne zagrożenie w sferze ideowej, politycznej i społecznej w skali całego województwa bielskiego”.
„Babinicz” ze Skomlina. Alfons Olejnik (1921-1947)
TYLKO U NAS
Artykuł

„Babinicz” ze Skomlina. Alfons Olejnik (1921-1947)

Autor: Jerzy Bednarek
W areszcie WUBP w Łodzi 18 stycznia 1947 r. został rozstrzelany ppor. Alfons Olejnik „Babinicz”, dowódca jednego z najlepiej zorganizowanych oddziałów partyzanckich Konspiracyjnego Wojska Polskiego. W chwili śmierci miał 26 lat.
„Bezpieka wyleci dziś w powietrze”
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

„Bezpieka wyleci dziś w powietrze”

Autor: Jerzy Bednarek
22.11.1945 r. o 21.30 dowódca warty powiatowego UB w Kępnie Mądraszek odebrał telegram z gminnego posterunku UB w Perzowie z wiadomością, że w miejscowości Turkowa „banda leśna” zastrzeliła jednego z informatorów. Przy zabitym znaleziono kartkę informującą, że „bezpieka wyleci dziś w powietrze”.
„Byłem tam ja i mój karabin maszynowy!”. Jan Kmiołek pseudonim Wir
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

„Byłem tam ja i mój karabin maszynowy!”. Jan Kmiołek pseudonim Wir

Autor: Elżbieta Strzeszewska
7 sierpnia 1952 r. stracono Jana Kmiołka ps. „Wir”, „Fala”, „Mazurek”. W latach 1947-1951 dowodzony przez niego oddział przeprowadził na terenie północnego Mazowsza ok. stu akcji zbrojnych. Jego śmierć była wynikiem wprowadzenia do oddziału agenta, który wystawił go UB.
„Capricorn” – japoński agent wywiadu PRL
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

„Capricorn” – japoński agent wywiadu PRL

Autor: Marek Hańderek
Po wprowadzeniu stanu wojennego przez reżim gen. Wojciecha Jaruzelskiego PRL została objęta sankcjami gospodarczymi. Spowodowało to wzrost znaczenia wywiadu naukowo-technicznego, który starał się operacyjnie pozyskać zachodnie technologie objęte embargiem. Niektóre przedsięwzięcia kończyły się sukcesem. Jednym z nich była sprawa japońskiego agenta „Capricorna”.
„Cezar”- kolporter. Ksiądz Władysław Ciastoń SAC na celowniku gdańskiej bezpieki po Grudniu ’70
TYLKO U NAS
Artykuł

„Cezar”- kolporter. Ksiądz Władysław Ciastoń SAC na celowniku gdańskiej bezpieki po Grudniu ’70

Autor: Daniel Gucewicz
Mimo ogłoszonej w grudniu 1970 r. normalizacji stosunków między państwem a Kościołem komuniści nie zamierzali przerywać inwigilacji duchowieństwa. Przykładem jest sprawa ks. Władysława Ciastonia z domu zakonnego pallotynów w Gdańsku przy kościele św. Elżbiety – świadka i niemalże uczestnika walk pod Komitetem Wojewódzkim PZPR w Grudniu `70.
„Chcę aktywnie uczestniczyć w ugruntowaniu zdobyczy socjalizmu w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej”. Reemigranci z Europy Zachodniej i przesiedleni z Kresów w powojennym aparacie bezpieczeństwa
POLECAMY
Artykuł

„Chcę aktywnie uczestniczyć w ugruntowaniu zdobyczy socjalizmu w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej”. Reemigranci z Europy Zachodniej i przesiedleni z Kresów w powojennym aparacie bezpieczeństwa

Autor: Anna Badura
Akta personalne funkcjonariuszy bezpieki wciąż budzą spore zainteresowanie badaczy. W materiałach tych można znaleźć – obok informacji o funkcjonowaniu systemu zniewolenia – historie życia ludzi, którzy ten system zdecydowali się budować i wspierać.
„Do samego końca”
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

„Do samego końca”

Autor: Tomasz Kozłowski
Przebieg weryfikacji funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa ukształtował się w świadomości społecznej głównie na podstawie filmu „Psy” z Bogusławem Lindą. Warto zadać sobie pytanie: Czy proces oczyszczania szeregów służb specjalnych faktycznie tak wyglądał?
„Dom wczasowy MSW”, czyli jak próbowano oszukać Służbę Bezpieczeństwa w Jeleniej Górze
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

„Dom wczasowy MSW”, czyli jak próbowano oszukać Służbę Bezpieczeństwa w Jeleniej Górze

Autor: Grzegorz Wołk
To, że w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej od 1976 roku mogła działać jawna opozycja demokratyczna, nie oznaczało, że ludzie ci mogli spotykać się całkowicie swobodnie. Przykładem trudności, które stały przed opozycjonistami, jest spotkanie Rady Politycznej KPN, które w maju 1980 r. zorganizowano w Jeleniej Górze.
„Druga Bydgoszcz”, czyli prowokacja na Woronicza
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

„Druga Bydgoszcz”, czyli prowokacja na Woronicza

Autor: Grzegorz Majchrzak
Trudno wskazać, które konflikty władzy z opozycją były efektem realizacji reżimowej strategii „odcinkowych konfrontacji”. Wydaje się całkiem prawdopodobne, że jej efektem był np. kryzys bydgoski czy mniej znane, stołeczne wydarzenia z 21 września 1981 r.
„Element niepewny”. Ludowcy w Milicji Obywatelskiej (1944/45–1946)
POLECAMY
Artykuł

„Element niepewny”. Ludowcy w Milicji Obywatelskiej (1944/45–1946)

Autor: Marzena Grosicka
Po zakończeniu II wojny światowej w wielu polskich instytucjach odczuwalny był dotkliwy brak wykwalifikowanej kadry. Kłopoty z doborem ludzi z odpowiednim przygotowaniem pojawiały się nie tylko w administracji, szkolnictwie, organizacjach społecznych i gospodarczych, ale także w strukturach porządkowych. Tak było również w przypadku Milicji Obywatelskiej.
„Katyń” przykładem konspiracji młodzieżowej
TYLKO U NAS
Artykuł

„Katyń” przykładem konspiracji młodzieżowej

Autor: Joanna Żelazko
Jednym z celów komunistycznych władz było uzyskanie niepodzielnej kontroli nad najmłodszymi pokoleniami obywateli, by móc bez przeszkód kształtować ich charaktery oraz wpływać na poglądy i życiowe postawy. Ruch młodzieżowy w Polsce został  „odgórnie ujednolicony”.
„Metal to prawda i piekło!”. Subkultura metalowców w latach 80.
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

„Metal to prawda i piekło!”. Subkultura metalowców w latach 80.

Autor: Mateusz Szłapka
Lata 80. w polskiej rzeczywistości to czas buntu na poziomie zarówno politycznym, jak i społecznym. Rodzący się ruch solidarnościowy, zdławiony przez wprowadzony przez ekipę Jaruzelskiego stan wojenny, zszedł do podziemia. Jednocześnie wśród młodzieży również narastało poczucie frustracji szarą rzeczywistością i wszechobecną bylejakością.
„Miłość” w służbie SB
POLECAMY
Artykuł

„Miłość” w służbie SB

Autor: Agata Grzywacz
Skandale obyczajowe, a także rodzące się uczucia i namiętności często wykorzystywane były w pracy operacyjnej SB. Funkcjonariuszki wywiadu i liczne „tajne współpracownice” służb niejednokrotnie dostarczały bezpiece kluczowych informacji dotyczących opozycjonistów i struktur, w których działali.
„Na szkodę Państwa Polskiego”. Emisariuszka i kurierka Elżbieta Zawacka (1909–2009)
PAMIĘTAMY
Biogram / Biografia

„Na szkodę Państwa Polskiego”. Emisariuszka i kurierka Elżbieta Zawacka (1909–2009)

Autor: Aleksandra Pietrowicz
28 listopada 1952 r. w więzieniu mokotowskim w Warszawie zapadł kolejny – trzeci już – wyrok w sprawie Elżbiety Zawackiej. Najwyższy Sąd Wojskowy, rozpatrując skargę rewizyjną prokurator ppłk Heleny Wolińskiej, niezadowolonej ze zbyt niskiego wymiaru kary orzeczonej na wcześniejszych rozprawach, skazał oskarżoną „za działania na szkodę Państwa Polskiego” na dziesięć lat więzienia.
„Nadaje się na kurs szyfrantów, tylko że to kobieta”. Rzecz o funkcjonariuszkach UB i SB
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

„Nadaje się na kurs szyfrantów, tylko że to kobieta”. Rzecz o funkcjonariuszkach UB i SB

Autor: Justyna Dudek
Po drugiej wojnie światowej zmieniła się sytuację kobiet w Polsce w wielu dziedzinach życia. Konsekwencją polityki komunistów, głoszących równość płci, była masowa aktywizacja zawodowa pań. W okresie stalinizmu zachęcano je do podejmowania pracy – nawet w zawodach wykonywanych do tej pory głównie przez mężczyzn, np. w górnictwie.
„Nie matura lecz chęć szczera zrobi z Ciebie oficera…” Przypadek Jana Rutkowskiego
TYLKO U NAS
Artykuł

„Nie matura lecz chęć szczera zrobi z Ciebie oficera…” Przypadek Jana Rutkowskiego

Autor: Paweł Sztama
To powiedzenie doskonale obrazuje dobór kadr do komunistycznej elity, szczególnie w pierwszym okresie istnienia Polski Ludowej. Na tej zasadzie wielu awansowało na stanowiska, do których nie mieli żadnych predyspozycji. Wśród nich był m.in. Jan Rutkowski, drugi z szefów Głównego Zarządu Informacji.
„Nie oddałam tego walkowerem…”. O Annie Walentynowicz (1929-2010)
POLECAMY
Biogram / Biografia

„Nie oddałam tego walkowerem…”. O Annie Walentynowicz (1929-2010)

Autor: Sławomir Cenckiewicz
„Byłam kroplą, która przepełniła kielich goryczy” – tak w lipcu 1981 r. odpowiedziała Anna Walentynowicz na pytanie dotyczące genezy Sierpnia ’80. Od razu jednak dodała: „Ale nie tylko ja nią byłam, moje bohaterstwo polegało na tym, że po prostu wytrzymałam, nie oddałam tego walkowerem. A mogłam znieść to wszystko tylko dzięki temu, że powstały Wolne Związki Zawodowe Wybrzeża i grupa ludzi pomogła mi przetrwać”.
„Niech żyje wolna i niepodległa Polska! Ja idę na śmierć…” Losy Jana Stempkowskiego „Michała”
POLECAMY
Artykuł

„Niech żyje wolna i niepodległa Polska! Ja idę na śmierć…” Losy Jana Stempkowskiego „Michała”

Autor: Edyta Krężołek
Trzy lata po śmierci Stalina sowieccy komuniści rozprawiają się z „kultem jednostki”, w Moskwie umiera Bierut, w Polsce postępuje polityczna „odwilż”. Po ogłoszonej w kwietniu 1956 r. amnestii na wolność wychodzą żołnierze podziemia niepodległościowego. Do domów wracają ci, którzy przeżyli.
„Proces, który pobił rekordy komunistycznego zakłamania”
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

„Proces, który pobił rekordy komunistycznego zakłamania”

Autor: Paweł Tomasik
Przewód sądowy, który w lipcu 1949 r. zakończył się skazaniem Adama Doboszyńskiego na śmierć, oparty został o wymuszone zeznania oraz absurdalne – nawet jak na standardy komunistycznej propagandy – tezy. Stanowił też jeden z najsłynniejszych procesów pokazowych epoki, jasno wyznaczając standardy w komunistycznym sądownictwie.
„Prowincjonalne” zwalczanie Kościoła na przełomie lat 50. i 60. XX wieku
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

„Prowincjonalne” zwalczanie Kościoła na przełomie lat 50. i 60. XX wieku

Autor: Robert Klementowski
Zwolnienie w 1956 r. z odosobnienia kard. Wyszyńskiego nie zmieniło stosunku władz partyjnych do religii i duchowieństwa. Gomułka uspokajał swoich kolegów partyjnych, że ustępstwa wobec Kościoła są tylko wybiegiem taktycznym wynikającym z sytuacji, w jakiej znalazła się władza w połowie lat 50.
„Przedsierpniowa” opozycja studencka w Białymstoku
TYLKO U NAS
Artykuł

„Przedsierpniowa” opozycja studencka w Białymstoku

Autor: Marek Kozak
Wystąpienia studentów z marca 1968 r., wynikające z niezadowalającej sytuacji w kulturze, zapoczątkowały szerszy opór społeczny. Wynikał on z narastającego rozczarowania systemem sprawowania władzy. W latach 70. studenci organizowali się m.in. wokół Kościoła katolickiego, co miało stanowić bazę ich dalszej działalności społecznej.
„Pseudorozliczenia” bezpieczniaków
POLECAMY
Artykuł

„Pseudorozliczenia” bezpieczniaków

Autor: Paweł Sztama
Stalinizm w Polsce skończył się formalnie jesienią 1956 r., gdy władzę w Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej przejął Władysław Gomułka. Demontaż skrajnej odmiany komunizmu rozpoczął się jednak już pod koniec roku 1954. Jednym z objawów tego procesu była pseudorozprawa z funkcjonariuszami Departamentu X Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego.
„Rekin” i „Kosa”. Historia miłości zapisana w „grypsach”
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

„Rekin” i „Kosa”. Historia miłości zapisana w „grypsach”

Autor: Michał Ostapiuk
Aresztowanie Kazimierza Chmielowskiego było dla jego narzeczonej, Haliny Cisło, całkowitym szokiem. Przechwycone przez aparat represji grypsy zamordowanego w 1951 r. partyzanta do ukochanej stanowią unikatowy ślad tragicznych losów ofiar komunistycznych represji. Dzięki wytrwałej pracy badawczej udało się je przekazać adresatce – po 73 latach „Rekin” odzyskał głos.
„Republika kolesiów” – czyli nepotyzm i kumoterstwo w kieleckiej bezpiece
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

„Republika kolesiów” – czyli nepotyzm i kumoterstwo w kieleckiej bezpiece

Autor: Izabela Bożyk
W kieleckich strukturach aparatu bezpieczeństwa pracowały całe rodziny i ich znajomi, tworząc długo bezkarny, zamknięty krąg beneficjentów władzy komunistycznej. Był to celowy i świadomy nepotyzm, stanowiący istotny element systemu komunistycznego.
„Rój” poluje na generała. Próba porwania Piotra Jaroszewicza
POLECAMY
Artykuł

„Rój” poluje na generała. Próba porwania Piotra Jaroszewicza

Autor: Elżbieta Strzeszewska
W 1950 r. żołnierze Narodowego Zjednoczenia Wojskowego pod dowództwem starszego sierżanta Mieczysława Dziemieszkiewicza ps. „Rój” podjęli próbę porwania wiceministra obrony narodowej i późniejszego premiera, gen. Piotra Jaroszewicza.
„Rój” w Pomiechówku
POLECAMY
Artykuł

„Rój” w Pomiechówku

Autor: Elżbieta Strzeszewska
Tamtego dnia na stacji PKP w Pomiechówku, w trakcie akcji zbrojnej przeprowadzonej przez żołnierzy podziemia niepodległościowego, rozegrały się sceny niczym z amerykańskiego westernu.
„Solidarność” Rolników Indywidualnych na Podhalu, Spiszu i Orawie w latach 1980–1981
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

„Solidarność” Rolników Indywidualnych na Podhalu, Spiszu i Orawie w latach 1980–1981

Autor: Mateusz Szpytma
Komuniści, po zdławieniu niezależności Polskiego Stronnictwa Ludowego, poddali wieś polską próbie kolektywizacji. Traumatyczne przeżycia zaowocowały spadkiem aktywności społecznej jej mieszkańców na wiele lat.
„Specjalista”, czyli bezpieka w oparach absurdu
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

„Specjalista”, czyli bezpieka w oparach absurdu

Autor: Robert Ciupa
W rzeczywistości PRL nawet cień podejrzenia mógł skutkować wieloletnią inwigilacją. Boleśnie przekonał się o tym Kazimierz Bednarski.
„Stefan” – jeden z „Wyklętych”
POLECAMY
Artykuł

„Stefan” – jeden z „Wyklętych”

Autor: Tomasz Łabuszewski
Spośród wszystkich konspiratorów tworzących zbiorowość Żołnierzy Wyklętych najtragiczniejszą – mimo wielokrotnie dawanego świadectwa bohaterskiej postawy – byli żołnierze konspiracji kresowej. Jedną z postaci z tego kręgu był Stefan Pabiś „Stefan”, żołnierz ZWZ-AK-WiN z powiatu wołkowyskiego.
„Tygodnik Mazowsze” radzi zwerbowanym do współpracy
POLECAMY
Artykuł

„Tygodnik Mazowsze” radzi zwerbowanym do współpracy

Autor: Grzegorz Majchrzak
Artykuł Marty Woydt Cyrograf, opublikowany w „Tygodniku Mazowsze”, pozostaje cennym świadectwem jak do współpracy SB – oczywiście tej wymuszonej, a nie podejmowanej dobrowolnie – podchodziła przynajmniej część opozycji. Co radzono osobom, które znalazły się w takiej sytuacji?
„Tygrys” ucieka KBW. Potyczka w Pniewie Wielkim
POLECAMY
Artykuł

„Tygrys” ucieka KBW. Potyczka w Pniewie Wielkim

Autor: Elżbieta Strzeszewska
12 lipca 1948 r. walkę stoczyli żołnierze Narodowego Zjednoczenia Wojskowego z patrolu sierż. Ildefonsa Tadeusza Żbikowskiego ps. „Tygrys” z oddziałami KBW i UB w Pniewie Wielkim w powiecie ciechanowskim.
„Vis” i czternaście kul. Śmierć starszego strzelca Jana Żbikowskiego
POLECAMY
Artykuł

„Vis” i czternaście kul. Śmierć starszego strzelca Jana Żbikowskiego

Autor: Elżbieta Strzeszewska
29 sierpnia 1948 r., w walce z funkcjonariuszami UB i żołnierzami Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, poległ starszy strzelec Jan Żbikowski ps. „Kmicic”, „Mucha” – żołnierz oddziału Narodowego Zjednoczenia Wojskowego dowodzonego przez starszego sierżanta Mieczysława Dziemieszkiewicza ps. „Rój”.
„Walczyłem 8 lat z komunistami i teraz wam się nie poddam!”. Ostatnia walka „Puszczyka”
TYLKO U NAS
Artykuł

„Walczyłem 8 lat z komunistami i teraz wam się nie poddam!”. Ostatnia walka „Puszczyka”

Autor: Elżbieta Strzeszewska
5 lipca 1953 r. żołnierze oddziału Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, działającego pod dowództwem Wacława Grabowskiego ps. „Puszczyk” w powiatach: mławskim, przasnyskim, działdowskim oraz ciechanowskim, stoczyli swoją ostatnią walkę.
„Wileńskie zagrożenie”
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

„Wileńskie zagrożenie”

Autor: Piotr Niwiński
W 1948 r. komunistyczny Urząd Bezpieczeństwa Publicznego przeprowadził jedną z największych akcji represyjnych wobec polskiego społeczeństwa. Zostali zatrzymani, aresztowani albo wytypowani do zatrzymania wszyscy mieszkańcy Wileńszczyzny przybyli w wyniku wysiedleni, czyli tzw. repatriacji, po 1944 r. do Polski centralnej i na Ziemie Odzyskane.
„Wkrótce już stanę przed innym sądem…”
WARTO WIEDZIEĆ
Wywiad

„Wkrótce już stanę przed innym sądem…”

Autor: Elżbieta Romanowska, Rafał Leśkiewicz
O represjach stosowanych przez komunistów wobec przedwojennych prawników, z dr Elżbietą Romanowską Autorką książki „Wkrótce już stanę przed innym sądem…” Prawnicy II Rzeczypospolitej represjonowani w Polsce w latach 1944 – 1956, rozmawia dr Rafał Leśkiewicz, redaktor naczelny portalu przystanekhistoria.pl
„Wybić z głowy kapłaństwo”. Służba alumnów w Ludowym Wojsku Polskim 1955–1980
TYLKO U NAS
Artykuł

„Wybić z głowy kapłaństwo”. Służba alumnów w Ludowym Wojsku Polskim 1955–1980

Autor: Daniel Gucewicz
Po II wojnie światowej stosunek „ludowego” państwa polskiego do Kościoła katolickiego (czy też do wiary i religii jako takich) w zasadzie nie ulegał zmianom: Kościół zawsze był traktowany jako jego wróg tak w sensie politycznym, jak i ideologicznym. Całkiem zresztą słusznie – duchowni nie mogli popierać władzy opartej na zakłamaniu i ateistycznej ideologii.
„Wyrażono pogląd, że wydobywanie tych zwłok […] jest niewskazane”
POLECAMY
Artykuł

„Wyrażono pogląd, że wydobywanie tych zwłok […] jest niewskazane”

Autor: Elżbieta Strzeszewska
Na kilka tygodni przed Poznańskim Czerwcem członkowie aparatu represji dyskutowali o podległości służbowej osób wykonujących wyroki śmierci oraz trybie postępowania z ciałami straconych. Uczestnicy dali swoimi decyzjami świadectwo przywiązania do dotychczasowych, stalinowskich praktyk.
„Wyzwolenie” gorsze niż potop
POLECAMY
Wykład

„Wyzwolenie” gorsze niż potop

Autor: Piotr Gontarczyk
Rozważania na temat tego, czy rok 1945 przyniósł Polsce wyzwolenie, należy zacząć od określenia, o której Polsce mówimy. Jeśli o tej w granicach z 1939 roku, to dla ludności mieszkającej na Kresach nie ma mowy o jakimkolwiek wyzwoleniu.
„Zastraszali tymczasowością polskości na tutejszych ziemiach …”
TYLKO U NAS
Artykuł

„Zastraszali tymczasowością polskości na tutejszych ziemiach …”

Autor: Daniel Czerwiński
Choć w latach sześćdziesiątych formalnie „problemu niemieckiego w Polsce nie było”, to Służba Bezpieczeństwa prowadziła intensywne działania, kompletnie przeczące temu stwierdzeniu.
„Zdrada” Andrzeja Krzysztofa Wróblewskiego
POLECAMY
Artykuł

„Zdrada” Andrzeja Krzysztofa Wróblewskiego

Autor: Grzegorz Majchrzak
W sierpniu 1968 r. Polacy, wbrew głoszonym do dzisiaj przez niektórych opiniom, nie poparli masowo inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację. Mało tego, to właśnie wówczas deklarowaną „bratnią przyjaźń” zastąpiła prawdziwa, przez nikogo niewymuszona solidarność polsko-czechosłowacka.
(Nie)chciany Pielgrzym
POLECAMY
Artykuł

(Nie)chciany Pielgrzym

Autor: Grzegorz Majchrzak
Gdy dla milionów Polaków Jan Paweł II był najbardziej oczekiwanym gościem, dla władz PRL był nie lada kłopotem. Mamy do czynienia z najsławniejszym Polakiem na świecie i na nieszczęście mamy z nim do czynienia tu w Polsce – mówił w 1983 r. minister spraw wewnętrznych Czesław Kiszczak.
"…a akta zniszczyć"
Biblioteka cyfrowa

"…a akta zniszczyć"

Po zakończeniu II wojny światowej granice państw w Europie uległy zmianie. Bułgaria, Czechosłowacja, Polska, Rumunia, Węgry, a także część Niemiec znalazły się pod polityczną i wojskową dominacją ZSRS. Władze sowieckie wraz z miejscowymi komunistami wprowadzały stopniowo system polityczny oparty na wzorze moskiewskim. Pod całkowitym nadzorem NKWD tworzone były organy bezpieczeństwa oparte na modelu sowieckim. Stanowiły one podstawowe narzędzie władzy sprawowanej przez partie komunistyczne w poszczególnych krajach bloku wschodniego.
<i>Nie mordujcie polskich księży</i>, czyli pogrzeby zamordowanych w 1989 r. kapłanów „oczami” SB
TYLKO U NAS
Artykuł

Nie mordujcie polskich księży, czyli pogrzeby zamordowanych w 1989 r. kapłanów „oczami” SB

Autor: Grzegorz Majchrzak
20 stycznia 1989 r. w swoim mieszkaniu na plebanii parafii św. Karola Boromeusza w Warszawie został zamordowany ks. Stefan Niedzielak.
<i>Polski mam paszport na sercu</i>. Akta paszportowe z okresu PRL
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Polski mam paszport na sercu. Akta paszportowe z okresu PRL

Autor: Kinga Mierzejewska, Paweł Pietraszek
Swobodne podróżowanie jest dziś dla nas czymś zupełnie oczywistym. Kupujemy bilety do odległych zakątków świata bez wychodzenia z domu, pakujemy walizkę, wyciągamy z szuflady paszport i lecimy dokąd dusza zapragnie, a ograniczają nas jedynie finanse, fantazja i długość urlopu. Kiedyś nie było to ani tak proste, ani bezproblemowe…
1 Marca: kto kogo zabił
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

1 Marca: kto kogo zabił

Autor: Arkadiusz Cisek
Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” jest polskim świętem państwowym, w którym hołd składamy bohaterowi zbiorowemu. 1 marca czcimy jednak także konkretnych bohaterów. Dzieje się tak i dlatego, że to święto jest obchodzone w dniu związanym ze szczególnym wydarzeniem. A mówiąc precyzyjnie: z konkretną zbrodnią komunistyczną.
21 milionów złotych. Przełomowy transfer w polskim sporcie
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

21 milionów złotych. Przełomowy transfer w polskim sporcie

Autor: Bartłomiej Jaworski
Bohaterem najgłośniejszego transferu w historii polskiej ekstraklasy był oczywiście Dariusz Dziekanowski, urodzony warszawiak, który tak samo jak grę w piłkę kochał swoje miasto ze wszystkimi atrakcjami, jakie młodemu człowiekowi oferuje wielka metropolia. Był tylko jeden problem: drużyna, w której osiągnął rozgłos, zaczynała robić się dla niego za mała.
30 maja 1960 r. Obrona Domu Katolickiego
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

30 maja 1960 r. Obrona Domu Katolickiego

Autor: Elżbieta Wojcieszyk
W 1945 r. Kościół katolicki w Zielonej Górze otrzymał zgodę Zarządu Państwowego na przejęcie kościołów poewangelickich: kościoła Matki Bożej Częstochowskiej przy placu Wielkopolskim, kościoła Najświętszego Zbawiciela przy ówczesnym placu Stalina i kościoła św. Józefa przy placu Bohaterów.
Agent czy tylko repatriant? Roman Rudkowski (1898-1954)
WARTO ZAJRZEĆ
Biogram / Biografia

Agent czy tylko repatriant? Roman Rudkowski (1898-1954)

Autor: Anna Marcinkiewicz-Kaczmarczyk
Pułkownik Wojska Polskiego, cichociemny – podejrzany o współpracę z wywiadem emigracyjnym i inwigilowany w Sprawie Operacyjnej kryptonim „Rudy”.
Akademicki Ruch Oporu w Szczecinie na celowniku Służby Bezpieczeństwa
TYLKO U NAS
Artykuł

Akademicki Ruch Oporu w Szczecinie na celowniku Służby Bezpieczeństwa

Autor: Michał Siedziako
Akademicki Ruch Oporu w Szczecinie był niewielką studencką grupą opozycyjną, powołaną na przełomie lutego i marca 1982 r. Szczecińska Służba Bezpieczeństwa do jej rozbicia zastosowała nadzwyczaj szeroki wachlarz środków.
Akcja „Poronin”. Jak członkowie tajnej organizacji „Ruch” postanowili wysadzić pomnik i podpalić muzeum Lenina
POLECAMY
Artykuł

Akcja „Poronin”. Jak członkowie tajnej organizacji „Ruch” postanowili wysadzić pomnik i podpalić muzeum Lenina

Autor: Piotr Byszewski
Kiedy państwa komunistyczne obchodziły setną rocznicę urodzin Włodzimierza Lenina, członkowie tajnej organizacji „Ruch” postanowili wysadzić pomnik i podpalić muzeum twórcy „ojczyzny proletariatu”.
Akcja na posterunek. „Rój” w Czernicach Borowych
POLECAMY
Artykuł

Akcja na posterunek. „Rój” w Czernicach Borowych

Autor: Elżbieta Strzeszewska
Posterunek MO w Czernicach Borowych mieścił się w parterowym, murowanym budynku mieszkalnym z gankiem. Od 1945 r. część budynku wynajmowała milicja. W październiku 1949 r. placówka ta znalazła się na celowniku oddziału „Roja”. Partyzanci zarekwirowali tam broń, dokumenty i zdeponowane tam 1 348 000 zł.
Akcja w Gąsocinie
POLECAMY
Artykuł

Akcja w Gąsocinie

Autor: Elżbieta Strzeszewska
Ok. godz. 18.00, w kancelarii Posterunku MO w Gąsocinie pojawiło się trzech umundurowanych i uzbrojonych mężczyzn. Obezwładnili niestawiających oporu milicjantów oraz żołnierza KBW, a następnie zarekwirowali znajdujące się na posterunku broń, amunicję, raportówki i umundurowanie. Tak rozpoczęła się kolejna udana akcja oddziału „Roja”.
Akowska „wtyczka” w wojewódzkim UB w Łodzi
TYLKO U NAS
Artykuł

Akowska „wtyczka” w wojewódzkim UB w Łodzi

Autor: Joanna Żelazko
Nie wszyscy byli żołnierze AK ujawnili się w 1945 r., a spośród tych, którzy to zrobili, część nie przerwała działalności. Nadal gromadzili informacje, tym razem na temat struktur i funkcjonowania komunistycznego aparatu bezpieczeństwa oraz sytuacji społeczno-politycznej i ekonomicznej kraju. WUBP w Łodzi rozpracowywał ich w ramach sprawy o kryptonimie „Miotła”.
Akta Urzędu Bezpieczeństwa jak plotkarski magazyn. Życie Jana Brzechwy pod obserwacją
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Akta Urzędu Bezpieczeństwa jak plotkarski magazyn. Życie Jana Brzechwy pod obserwacją

Autor: Artur Kuprianis
Jan Brzechwa, współcześnie pamiętany głównie jako autor niezwykle popularnych wierszy dla dzieci, pozostaje postacią kontrowersyjną, głównie za sprawą swojej powojennej twórczości, wychwalającej system komunistyczny w jego najbrutalniejszej, stalinowskiej odmianie. Jednak nawet otwarte zaangażowanie na rzecz systemu sowieckiego nie umiejscowiło go poza zainteresowaniem UB.
Aleksander Kokoszyn – pierwszy szef Wojskowej Służby Wewnętrznej PRL
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Aleksander Kokoszyn – pierwszy szef Wojskowej Służby Wewnętrznej PRL

Autor: Bartosz Kapuściak
Urodził się 18 grudnia 1904 r. w Rubieżewiczach na Nowogródczyźnie. Wkrótce jednak jego rodzice, Stefan Kazimierz i Maria z d. Zagrodzka, przenieśli się do Łodzi. Miał jedną siostrę, Annę, urodzoną w 1910 r. Od 1911 roku wychowywał się w sierocińcu, z którego cztery lata później (1915) uciekł.
Andrzej Bujok „Jędrek” – jedyny, który przeżył
TYLKO U NAS
Artykuł

Andrzej Bujok „Jędrek” – jedyny, który przeżył

Autor: Dariusz Węgrzyn
Starannie przygotowana prowokacja komunistycznej bezpieki doprowadziła do zamordowania całego oddziału Narodowych Sił Zbrojnych. Andrzej Bujok ps. „Jędrek” był jedynym z partyzantów „Bartka”, który cudem ocalał z operacji eksterminacyjnej UB. Można o nim powiedzieć „szczęściarz”, ale czy na pewno?
Antyklerykalne publikacje ks. Leonarda Świderskiego
TYLKO U NAS
Artykuł

Antyklerykalne publikacje ks. Leonarda Świderskiego

Autor: Łucja Marek
Na początku lat sześćdziesiątych XX w. aparat bezpieczeństwa PRL przeprowadził serię ogólnopolskich akcji kolportażu anonimów i publikacji wspominkowych, których celem była kompromitacja duchowieństwa oraz dezintegracja środowiska.
Antymasońska komórka Episkopatu Polski w świetle materiałów Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego (1946–1952)
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Antymasońska komórka Episkopatu Polski w świetle materiałów Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego (1946–1952)

Autor: Tomasz Krok
W zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej znajduje się pokaźna kartoteka dotycząca ruchu wolnomularskiego wytworzona przez „antymasońską komórkę działającą przy Episkopacie Polski”. Czym była właśnie tak nazwana przez bezpiekę sieć?
Aparat bezpieczeństwa w świetle nowych badań
POLECAMY
Artykuł

Aparat bezpieczeństwa w świetle nowych badań

Autor: Robert Klementowski
Funkcjonowanie służb specjalnych jest dzisiaj przedmiotem coraz większego zainteresowania, co nie powinno dziwić, jeżeli wziąć pod uwagę rosnącą świadomość co do roli, jaką odgrywały one i nadal odgrywają w polityce.
Arcybiskup Antoni Baraniak
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Arcybiskup Antoni Baraniak

Autor: Konrad Białecki, Rafał Łatka
"Kościół nigdy księdzu arcybiskupowi nie zapomni, że go bronił w najtrudniejszych czasach" – powiedział kardynał Karol Wojtyła w czasie odwiedzin chorego arcybiskupa Antoniego Baraniaka w 1977 r., niedługo przed jego śmiercią.
Arcybiskup Antoni Baraniak (1904–1977)
POLECAMY
Artykuł

Arcybiskup Antoni Baraniak (1904–1977)

Autor: Jolanta Hajdasz
Nie nosił munduru, tylko sutannę, ale z pewnością zasługuje na miano żołnierza niezłomnego Kościoła
Areszt Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Warszawie przy ul. Strzeleckiej 8. Historia w inskrypcji ukryta
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Areszt Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Warszawie przy ul. Strzeleckiej 8. Historia w inskrypcji ukryta

Autor: Marta Milewska
Kamienica przy ul. Strzeleckiej 8 na warszawskiej Pradze kryje w sobie niezwykłą historię. Niezwykły, a zarazem tragiczny, symbolizm tego miejsca związany jest z funkcjonowaniem w tym miejscu w latach 1945-1948 Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Warszawie.
Aresztowanie „Szesnastu”. Rekonstrukcja
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Aresztowanie „Szesnastu”. Rekonstrukcja

Autor: Andrzej Chmielarz
„Proces szesnastu” miał tworzyć sprzyjające okoliczności do przeforsowania sowieckiej wizji Polski, a zwłaszcza do utworzenia Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej na zasadach Stalina. Chodziło też o skompromitowanie w oczach USA i Wielkiej Brytanii Polaków sprzeciwiających się dominacji sowieckiej.
Aresztowanie szesnastu przywódców Polskiego Państwa Podziemnego
POLECAMY
Artykuł

Aresztowanie szesnastu przywódców Polskiego Państwa Podziemnego

Autor: Michał Wenklar
27 marca 1945 r., do willi w Pruszkowie dotarły trzy najważniejsze postaci Państwa Podziemnego – ostatni komendant AK gen. Leopold Okulicki „Niedźwiadek”, Delegat Rządu na Kraj Jan Stanisław Jankowski i Przewodniczący Rady Jedności Narodowej Kazimierz Pużak.
Aresztowanie Wincentego Morawskiego „Roty”
POLECAMY
Artykuł

Aresztowanie Wincentego Morawskiego „Roty”

Autor: Elżbieta Strzeszewska
Ujęcie „Roty” na warszawskim Dworcu Wschodnim zostało uznane za niewątpliwy sukces organów bezpieczeństwa. Dopiero później, w trakcie śledztwa, bezpieka zorientowała się, że drugim członkiem grupy, tym, którego nie udało się zatrzymać, był dowódca oddziału Narodowego Zjednoczenia Wojskowego – st. sierż. Mieczysław Dziemieszkiewicz „Rój”!
Armatki wodne PRL. PSG 5, Steyr i Hydromil
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Armatki wodne PRL. PSG 5, Steyr i Hydromil

Autor: Paweł Tomasik
W grudniu 1957 r. na mocy rozkazu nr 10/57 komendanta głównego Milicji Obywatelskiej na wyposażenie jednostek Zmotoryzowanych Odwodów MO w Warszawie, Łodzi, Katowicach, Krakowie i Poznaniu wprowadzono armatki wodne przeznaczone do rozpraszania tłumów.
Arthur Bliss-Lane. Ambasador czasu przełomu
POLECAMY
Artykuł

Arthur Bliss-Lane. Ambasador czasu przełomu

Autor: Jolanta Mysiakowska
16 czerwca 1894 r. na nowojorskim Brooklynie urodził się Arthur Bliss-Lane – amerykański dyplomata, ambasador Stanów Zjednoczonych w Warszawie w latach 1945–1947.
Barbara Skarga. Filozof z łagrów
POLECAMY
Biogram / Biografia

Barbara Skarga. Filozof z łagrów

Autor: Agnieszka Kostrzewa
Wybitna filozof i etyk, profesor zwyczajny nauk humanistycznych, dama Orderu Orła Białego, podczas wojny – łączniczka Armii Krajowej, po wojnie – więzień Gułagu. Wielomiesięczne śledztwo i dziesięcioletni pobyt w sowieckim obozie pracy nie zdołały jej złamać. Gdy w 1955 r. udało się jej wrócić do Polski, czynnie włączyła się wpierw w życie naukowe, a później – działalność opozycyjną.
Bezpieczniak z obozu w Treblince
TYLKO U NAS
Artykuł

Bezpieczniak z obozu w Treblince

Autor: Paweł Sztama
Głównym problemem przy tworzeniu Resortu, a następnie Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego (MBP) oraz Milicji Obywatelskiej (MO), które miało miejsce latem 1944 r., było znalezienie kadr.
Bezpieka szuka siebie
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Bezpieka szuka siebie

Autor: Jakub Gołębiewski
W czasie pogrzebu ks. Jerzego Popiełuszki, który odbył się 3 listopada 1984 r., podniesiono transparent: „Nie zapomnimy – studenci prawa”. Wszyscy w Polsce zdawali sobie wówczas sprawę z tego, że dochodzenie i proces w sprawie zamordowania niezłomnego kapłana nie będą rzetelne.
Bezpieka w bezpiece. O Zarządzie Ochrony Funkcjonariuszy MSW (1984–1990)
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Bezpieka w bezpiece. O Zarządzie Ochrony Funkcjonariuszy MSW (1984–1990)

Autor: Daniel Wicenty
W 1984 roku, w tle sprawy porwania i morderstwa ks. Jerzego Popiełuszki, w resorcie spraw wewnętrznych pod patronatem gen. Czesława Kiszczaka, materializował się pomysł utworzenia w MSW nowej struktury.
Bezpieka wobec ruchu oazowego (1977–1981)
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Bezpieka wobec ruchu oazowego (1977–1981)

Autor: Robert Derewenda
Ruch oazowy od początku był inwigilowany przez Służbę Bezpieczeństwa. Nieustannie karano gospodarzy, którzy przyjmowali do swoich domów uczestników rekolekcji oazowych (piętnastodniowych obozów rekolekcyjnych).
Bezprawie w imię prawa
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Bezprawie w imię prawa

Autor: Rafał Leśkiewicz
Wiosną 2011 r. do Instytutu Pamięci Narodowej wpłynął wniosek Ministra Sprawiedliwości o przeprowadzenie kwerendy archiwalnej mającej na celu stworzenie wykazu osób skazanych wyrokami wojskowych sądów rejonowych na podstawie art. 8 dekretu z dnia 16 listopada 1945 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy państwa oraz innych aktów, na podstawie których orzeczono karę śmierci albo więzienia[1].
Bogdan Włosik (1962–1982). <i>Twoja ofiara nie pójdzie w zapomnienie…</i>
PAMIĘTAMY
Artykuł

Bogdan Włosik (1962–1982). Twoja ofiara nie pójdzie w zapomnienie…

Autor: Katarzyna Adamów
13 października 1982 r. w Nowej Hucie w Krakowie funkcjonariusz SB zastrzelił 20-letniego Bogdana Włosika, ucznia III klasy technikum i pracownika Huty im. Lenina.
Bohaterowie traktowani jak przestępcy. Kartoteka sygnalityczna – świadectwo terroru komunistycznego
POLECAMY
Artykuł

Bohaterowie traktowani jak przestępcy. Kartoteka sygnalityczna – świadectwo terroru komunistycznego

Autor: Kinga Mierzejewska, Paweł Pietraszek
Kartoteka sygnalityczna to żywe świadectwo losów ludzi skrzywdzonych przez komunistyczny reżim. W latach 1944-1956 władza komunistyczna za pomocą terroru brutalnie wprowadzała swoje rządy w Polsce. Społeczeństwo, które opierało się narzucanej ideologii, było bezwzględnie niszczone.
Bohdan Kiełbasa, oprawca z bezpieki
POLECAMY
Artykuł

Bohdan Kiełbasa, oprawca z bezpieki

Autor: Robert Piwko
Mieszkańcy przedwojennego woj. kieleckiego dość szybko zetknęli się z realiami nowej Polski. Od sierpnia 1944 r. w rękach wojsk sowieckich znajdował się m.in. rejon Sandomierza. Miasto przez prawie pół roku stanowiło nieformalną stolicę województwa.
Bomby w Zagórzu. Część I: Ostrzeżenie dla Chruszczowa
POLECAMY
Artykuł

Bomby w Zagórzu. Część I: Ostrzeżenie dla Chruszczowa

Autor: Adam Dziuba
5 lipca 1959. w koronie drzewa w Zagórzu wybuchła bomba. Godzinę później miał tamtędy przejeżdżać sekretarz generalny sowieckiej kompartii Nikita Chruszczow. Peerelowskie media przemilczały to zdarzenie, a śledztwo w sprawie próby zamachu na przywódcę ZSRS okazało się serią porażek katowickiej SB.
Bomby w Zagórzu. Część II: Zamach na Gomułkę
POLECAMY
Artykuł

Bomby w Zagórzu. Część II: Zamach na Gomułkę

Autor: Adam Dziuba
Śledztwo katowickiej Służby Bezpieczeństwa w sprawie nieudanego zamachu na sowieckiego genseka Nikitę Chruszczowa przez dwa lata nie przynosiło żadnych rezultatów. W lipcu 1959 roku przy drodze, którą godzinę później miał przejechać przebywający z wizytą w PRL-u szef KPZS, eksplodowała bomba.
Boże Ciało 1949 roku w Lublinie
POLECAMY
Artykuł

Boże Ciało 1949 roku w Lublinie

Autor: Marcin Krzysztofik
W czerwcu 1949 roku Lublin stał się sceną jednej z pierwszych prowokacji wymierzonych w środowiska religijne i akademickie w Polsce Ludowej. Po procesji Bożego Ciała, w tłum uczestników powoli wjechał samochód funkcjonariuszy UB, wywołując zamieszki.
Bronisław Eljaszewicz. Oficer wywiadu II RP w okowach SB
TYLKO U NAS
Artykuł

Bronisław Eljaszewicz. Oficer wywiadu II RP w okowach SB

Autor: Robert Buliński
W Archiwum IPN znajduje się wiele akt służb bezpieczeństwa PRL dotyczących byłych oficerów wywiadu polskiego z okresu II Rzeczypospolitej. Jednym z nich był Bronisław Eljaszewicz, rozpracowywany przez SB w latach 1957-1973.
Bunkier „Uskoka”
TYLKO U NAS
Artykuł

Bunkier „Uskoka”

Autor: Artur Piekarz
W konspiracji działał od początku 1941 r. Wiosną 1944 r. zorganizował na terenie Obwodu AK Lubartów oddział partyzancki, podejmując działania przeciwko niemieckim siłom okupacyjnym. Po wkroczeniu Sowietów na Lubelszczyznę rozformował grupę, ale już pod koniec lata 1944 r., zagrożony aresztowaniem, podjął ograniczone działania z zakresu samoobrony.
Bunt w Kwidzynie
TYLKO U NAS
Artykuł

Bunt w Kwidzynie

Autor: Andrzej Karasiewicz
W czasie trwania stanu wojennego w Polsce internowano około 10 tysięcy osób w kilkudziesięciu ośrodkach odosobnienia na terenie całego kraju. W ośrodkach tych cyklicznie wybuchały grupowe protesty więźniów.
Burmistrz Łap przed sądem doraźnym Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego
TYLKO U NAS
Artykuł

Burmistrz Łap przed sądem doraźnym Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego

Autor: Paweł Wąs
Jednym ze skazanych przez sąd doraźny KBW na terenie Białostocczyzny był burmistrz miasta Łapy, wydający fałszywe dokumenty tożsamości dla żołnierzy 5. Brygady Wileńskiej AK.
Były ofiary. Byli oprawcy
TYLKO U NAS
Artykuł

Były ofiary. Byli oprawcy

Autor: Diana Maksimiuk
Prowadzone od wielu lat, zwłaszcza w Instytucie Pamięci Narodowej, badania nad aparatem represji w Polsce „ludowej” odsłoniły kulisy jego funkcjonowania i ukazały ogrom zbrodni komunistycznego systemu. Wiele z nich nie ujrzało i być może nigdy nie ujrzy światła dziennego – niezliczone ofiary pozostaną bezimienne, te zaś, których imiona znamy, lecz nie wiemy gdzie spoczywają, nieodnalezione.
Cień sprawy Katynia. O przyjaźni z ks. Stefanem Niedzielakiem i tajemnicy „depozytu katyńskiego”
POLECAMY
Wspomnienie

Cień sprawy Katynia. O przyjaźni z ks. Stefanem Niedzielakiem i tajemnicy „depozytu katyńskiego”

Autor: Justyna Błażejowska
W nocy z 20 na 21 stycznia 1989 roku – kilkanaście dni przed oficjalnym rozpoczęciem rozmów Okrągłego Stołu – zamordowano Księdza Stefana Niedzielaka. Przedstawiamy opracowany przez Justynę Błażejowską fragment wspomnień Jana Olszewskiego o księdzu Prałacie i okolicznościach jego śmierci.
Czas stalinowskiej nocy. Terror
Z PODRĘCZNIKA HISTORII
Artykuł

Czas stalinowskiej nocy. Terror

Autor: Włodzimierz Suleja
Istotnym elementem, określającym oblicze rządów sprawowanych przez komunistów, był terror. Z pozoru dotyczył jedynie zdeklarowanych przeciwników władzy mieniącej się „ludową”. W praktyce dotykał wszystkich. Nawet tych, którzy nowy porządek byli skłonni akceptować w całej rozciągłości.
Czołgi na ulicach Gdańska
TYLKO U NAS
Źródło historyczne

Czołgi na ulicach Gdańska

Autor: Robert Chrzanowski
O czym rozmawiali milicjanci i żołnierze biorący udział w pacyfikacji Gdańska 16 grudnia 1981 r.? IPN Gdańsk publikuje nagrania zarejestrowane z nasłuchu działaczy „Solidarności”. Słychać na nich m.in. salwy czołgów wyprowadzonych na ulice miasta.
Audio/Video

Czy polskiej bankowości potrzebna jest lustracja?

Czy studenci pobili się sami?
TYLKO U NAS
Artykuł

Czy studenci pobili się sami?

Autor: Tomasz Kurpierz
11 listopada 1988 r., w rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości, w Katowicach doszło do manifestacji środowisk opozycyjnych, która została brutalnie rozbita przez służby komunistyczne. Tym razem – według oficjalnej wersji – studenci tłumnie uczestniczący w spotkaniu „pobili się sami”.
Audio/Video

Czy wywiad cywilny PRL został przejęty przez amerykańskie służby specjalne?

Czym był zwrot październikowy? Wokół rozważań nad wielką i małą historią
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

Czym był zwrot październikowy? Wokół rozważań nad wielką i małą historią

Autor: Robert Piwko
Wiemy, że umiejętne opowiadanie dziejów rodzinnego miasta, miasteczka lub wsi to skuteczny sposób popularyzowania wiedzy o dziejach kraju. Większość wydarzeń o charakterze lokalnym w mniejszym lub większym stopniu była bowiem efektem decyzji zapadających na szczeblu państwowym, a nawet międzynarodowym.
Ćwiczenia „Dunajec 69”
POLECAMY
Artykuł

Ćwiczenia „Dunajec 69”

Autor: Paweł Tomasik
Pod tym kryptonimem odbyły się ćwiczenia jednostek podległych Ministerstwu Spraw Wewnętrznych, przeprowadzone na terenie ówczesnych województw rzeszowskiego i krakowskiego w dniach 22–25 października 1969 r.
Audio/Video

Deklaracja lojalności, „lojalka”, nadal pozostaje dokumentem budzącym zaskakująco duże emocje, wręcz wstydliwym. Czasami bywa mylona ze zobowiązaniem do współpracy. Fragment książki „Stan wojenny. Historia znana, mniej znana i nieznana” autorstwa Grzegorza Majchrzaka.

Autor: Grzegorz Majchrzak
Długowłosi pątnicy. Zlot hipisów na Jasnej Górze w sierpniu 1971 r.
TYLKO U NAS
Artykuł

Długowłosi pątnicy. Zlot hipisów na Jasnej Górze w sierpniu 1971 r.

Autor: Bogusław Tracz
Od lata 1968 r. uczestników zlotów hipisowskich w Opolu, Kazimierzu Dolnym i Kruszwicy spotykały szykany ze strony milicji. Długowłosych chłopaków i towarzyszące im dziewczyny zatrzymywano, zanim dotarli na miejsce.
Donos i podsłuch. Narzędzia działań bezpieki
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Donos i podsłuch. Narzędzia działań bezpieki

Autor: Filip Musiał
Agenci, podsłuchy, punkty obserwacyjne – aparat bezpieczeństwa gromadził wiedzę dzięki tzw. osobowym i rzeczowym źródłom informacji. Umiejętne wykorzystanie donosów, raportów z obserwacji i stenogramów podsłuchów pozwalało na krzyżową ich weryfikację oraz na skuteczniejsze działania przeciw środowiskom opozycyjnym.
Dowody odzyskane z makulatury
TYLKO U NAS
Artykuł

Dowody odzyskane z makulatury

Autor: Andrzej Majcher
W archiwach IPN nadal spoczywają tysiące nieznanych nikomu dokumentów. Chodzi o materiały zachowane w postaci makulatury: potargane i wymieszane w workach ewakuacyjnych. Dokumenty te teoretycznie nie istnieją – w wielu wypadkach chodzi o teczki, co do których sporządzono protokoły zniszczenia.
Drogą honoru Polaka prawdziwego. Pułkownik Franciszek Niepokólczycki
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

Drogą honoru Polaka prawdziwego. Pułkownik Franciszek Niepokólczycki

Autor: Filip Musiał
„Jego zdaniem legenda AK istnieje, rośnie i będzie rosła. Nie potrafią temu zapobiec czynniki rządowe bez względu na stosowane środki. […] Obecnie wielką polityką dla AK-owców w kraju jest zachować swoją godność żołnierską i nie pozwalać wszelkimi sposobami na pomniejszanie dorobku AK i jej legendy. Powinna ona jak sztandar być przekazana młodzieży”.
Działalność konspiracyjna Stanisława Turlewicza w szeregach Milicji Obywatelskiej
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Działalność konspiracyjna Stanisława Turlewicza w szeregach Milicji Obywatelskiej

Autor: Arkadiusz Serwa
Działalność konspiracyjna Stanisława Turlewicza, a także pozostałych członków jego grupy konspiracyjnej, sformowanej w szeregach MO, ukazuje jeden z podstawowych problemów, z jakimi borykała się władza komunistyczna – brak odpowiednich kadr służb mundurowych, które miały być podporą nowego reżimu.
2 3 4 5 następna >
TEKSTY
TEMATY
Biblioteka cyfrowa
Audio/Video
English content
Księgarnia
Aktualności
Autorzy
O nas
Kontakt
Edukacja
postacie IPN
Spotkasz ich na Przystanku Historia
Józef Piłsudski, Anna Walentynowicz, mały Powstaniec – te trzy postacie przyjęliśmy jako symbolicznych reprezentantów trzech epok historii Polski w XX wieku – II Rzeczypospolitej, Polski pod rządami komunistów ale też Polski czasów II wojny światowej. Nasi bohaterowie kształtowali nie tylko dzieje Polski, ale też nasze wyobrażenia o wartościach moralnych: poświęcenia, odpowiedzialności, odwagi – dziś są już częścią historii, którą opisujemy. Temu ma służyć Przystanek Historia (autor zdjęcia małego Powstańca - Cezary Piwowarski)
Dowiedz się więcej
Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby dotrzeć do wszystkich właścicieli (i dysponentów praw autorskich) zdjęć i innych materiałów, które są wykorzystywane na niniejszym portalu. Wszelkie osoby i instytucje, do których nie udało nam się dotrzeć prosimy o kontakt z redakcją.
IPN
Copyright © 2026 Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - Wszelkie prawa zastrzeżone. ISSN 2719-8510