Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Katyńskie piętno. Byłaby wielką montażystką – gdyby nie PRL
POLECAMY
Artykuł

Katyńskie piętno. Byłaby wielką montażystką – gdyby nie PRL

Autor: Filip Gańczak
„Sprawa Katynia zaciążyła na całym moim życiu” – mówiła montażystka filmowa Zofia Dwornik. Ofiarami zbrodni z 1940 r. padli jej ojciec i stryj. Ona sama za głoszenie prawdy o sowieckich represjach trafiła do więzienia. Pracowała z najlepszymi polskimi reżyserami.
Kawiarnie artystyczne okupowanej Warszawy
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Kawiarnie artystyczne okupowanej Warszawy

Autor: Arkadiusz Serwa
Warszawa przed wybuchem II wojny światowej zwana była „Paryżem Północy” lub „Paryżem Wschodu” – miastem pełnym kawiarni, kabaretów, rewii, kin i teatrów, tętniącym życiem kulturalnym i artystycznym. Na początku 1939 roku w mieście działało 16 teatrów oraz 68 kin.
Kazimierz Brokl. Choć nie był żołnierzem, zginął na posterunku
POLECAMY
Biogram / Biografia

Kazimierz Brokl. Choć nie był żołnierzem, zginął na posterunku

Autor: Irena Siwińska
17 września 1939 r. zginął kustosz Zamku Królewskiego w Warszawie – Kazimierz Brokl. Został śmiertelnie raniony odłamkiem niemieckiego pocisku artyleryjskiego, kiedy próbował uratować jeden z będących pod jego opieką zabytkowych przedmiotów.
Kazimierz Kutz. „Najsilniejszym motorem było to, by sprostać”
PAMIĘTAMY
Biogram / Biografia

Kazimierz Kutz. „Najsilniejszym motorem było to, by sprostać”

Autor: Katarzyna Adamów
Najsłynniejszy Ślązak w historii polskiego kina i jeden z najwybitniejszych reżyserów, absolwent łódzkiej filmówki, asystent Andrzeja Wajdy, który wkrótce dorównał mistrzowi.
Kazimierz Prószyński (1875-1945) – zapomniany pionier ruchomego obrazu
POLECAMY
Artykuł

Kazimierz Prószyński (1875-1945) – zapomniany pionier ruchomego obrazu

Autor: Paweł Popiel
Louis Lumière miał o nim powiedzieć: „Panowie, ten człowiek jest pierwszy w kinematografii, ja jestem drugi”. „Gdyby się urodził pod szczęśliwą gwiazdą, dziś mówilibyśmy o światowej pleografii, a nie o kinematografii” – stwierdził Anatol Stern. Edward W. Morley nazwał go „Kolumbem kinematografii”.
Kolorowe ptaki komunizmu. Propagandowy obraz bikiniarzy w Polsce stalinowskiej
TYLKO U NAS
Artykuł

Kolorowe ptaki komunizmu. Propagandowy obraz bikiniarzy w Polsce stalinowskiej

Autor: Rafał Opulski
Niespodziewanie dla komunistycznych władz, na przełomie lat 40. i 50. pojawili się młodzi ludzie, którzy fascynowali się kulturą amerykańską i radykalnie odróżniali się od otoczenia swoim strojem. Z czasem nazwano ich bikiniarzami…
Komuniści a inteligenci
TYLKO U NAS
Artykuł

Komuniści a inteligenci

Autor: Elżbieta Kowalczyk
Program Komunistycznej Partii Robotniczej Polski (od 1925 r. Komunistyczna Partia Polski), był skierowany do robotników. Oni też stanowili centralny element doktryny Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, która była podstawą ukształtowania się komunistycznego nurtu politycznego.
Komuniści wobec sanktuariów kaszubsko-pomorskich
POLECAMY
Artykuł

Komuniści wobec sanktuariów kaszubsko-pomorskich

Autor: Daniel Gucewicz
W sporadycznych przypadkach komuniści odnosili pewne sukcesy poprzez zmniejszenie frekwencji podczas niektórych uroczystości religijnych, nigdy jednak działania te nie spowodowały trwałego ograniczenia ruchu pielgrzymkowego czy oddziaływania sanktuariów. Wręcz przeciwnie, władze nie potrafiły przeszkodzić w rozwoju nowego sanktuarium maryjnego nawet w tak dużym mieście jak Gdańsk.
Koniec z klerykalnymi „sztuczkami teatralnymi” – epizody walki z Kościołem katolickim w okresie stalinizmu w województwie śląskim
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Koniec z klerykalnymi „sztuczkami teatralnymi” – epizody walki z Kościołem katolickim w okresie stalinizmu w województwie śląskim

Autor: Adam Dziurok
Polityka eliminowania wpływów Kościoła katolickiego w społeczeństwie obejmowała niemal każdą jego aktywność w przestrzeni publicznej. Mechanizm ten, dotykający szeroko pojętej sfery kultury, zawłaszczanej przez władze komunistyczne do celów politycznych, dotyczył także przedstawień teatralnych.
Konserwatywno-katoliccy interpretatorzy dwudziestowiecznej historii z włoskiej diaspory
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Konserwatywno-katoliccy interpretatorzy dwudziestowiecznej historii z włoskiej diaspory

Autor: Krzysztof Dybciak
Po II wojnie światowej wielu polskich twórców znalazło się poza granicami kraju. We Włoszech mieszkali m.in. Jan Gawroński, Walerian Meysztowicz i Karolina Lanckorońska.
Konspirator, legionista, pisarz. Andrzej Strug (1871–1937)
POLECAMY
Artykuł

Konspirator, legionista, pisarz. Andrzej Strug (1871–1937)

Autor: Marek Klecel
Zanim Andrzej Strug, a właściwie Tadeusz Gałecki, bo tak się naprawdę nazywał, został pisarzem, był działaczem patriotycznym, konspiratorem, członkiem Polskiej Partii Socjalistycznej oraz publicystą. Miał biografię typową dla polskiej inteligencji, która na przełomie XIX i XX w. kontynuowała dzieło odzyskiwania niepodległości i propagowała zmiany społeczne.
Krakowski przyczółek wolnej prasy
POLECAMY
Artykuł

Krakowski przyczółek wolnej prasy

Autor: Cecylia Kuta
24 marca 1945 r. ukazał się pierwszy numer „Tygodnika Powszechnego”. Jego wydawcą była Kuria Książęco-Metropolitalna w Krakowie.
Kryptonim „Fortepian”
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Kryptonim „Fortepian”

Autor: Kamil Kruszewski
Dziewiąta edycja Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina zapisała się w pamięci melomanów wyłącznie jako wydarzenie muzyczne – do udziału dopuszczono rekordową liczbę 120 uczestników, spośród których wystąpiło 84 pianistów z 22 krajów. Tak duże wydarzenie nie mogło jednak ujść uwadze Służby Bezpieczeństwa.
Krzysztof Chamiec i jego bojkot bojkotu
POLECAMY
Biogram / Biografia

Krzysztof Chamiec i jego bojkot bojkotu

Autor: Katarzyna Adamów
Właściwie nazywał się Krzysztof Andrzej Jaxa-Chamiec herbu Gryf. Urodził się 2 lutego 1930 r. we wsi Andruha na Wołyniu. Był synem ziemianina Bronisława Jaxy-Chamca i pisarki Jadwigi z domu Mierzejewskiej.
Krzysztof Kamil Baczyński
PAMIĘTAMY
Artykuł

Krzysztof Kamil Baczyński

Autor: Katarzyna Starosielec
Krzysztof Kamil Baczyński – poeta i żołnierz, który oddał życie za swoją ojczyznę, stał się patronem wielu szkół, drużyn harcerskich, ulic. Poległ czwartego dnia Powstania Warszawskiego, na posterunku w Pałacu Blanka.
Krzysztof Klenczon
POLECAMY
Biogram / Biografia

Krzysztof Klenczon

Autor: Paweł Zielony
7 kwietnia 1981 r. w Chicago zmarł Krzysztof Klenczon. Ten wybitny kompozytor, wokalista, gitarzysta i akordeonista żył jedynie 39 lat. Dziesięć lat jego artystycznej działalności w pełni wystarczyło, by przeszedł do historii polskiej muzyki rozrywkowej.
Krzysztof Kolberger
POLECAMY
Artykuł

Krzysztof Kolberger

Autor: Katarzyna Adamów
Był nie tylko aktorem i reżyserem, ale także znakomitym lektorem. W filmie zadebiutował w 1974 roku. Widzowie cenili go nie tylko za świetny warsztat aktorski i niebywałą klasę, ale także za wewnętrzny spokój, skromność i dobroć, którą emanował wokół. Ze względu na działalność opozycyjną otrzymał od władz PRL zastrzeżenie wyjazdów zagranicznych do „wszystkich krajów świata”.
Ks. Franciszek Blachnicki – tarnogórzanin, który przepowiedział upadek komunizmu
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Ks. Franciszek Blachnicki – tarnogórzanin, który przepowiedział upadek komunizmu

Autor: Andrzej Sznajder
Ks. Franciszek Blachnicki kojarzony jest na ogół z największym dziełem jego życia, jakim był – i nadal pozostaje – Ruch Światło–Życie (zwany też potocznie ruchem oazowym). To skojarzenie daleko jednak nie wyczerpuje wielowymiarowości tej postaci.
Ks. prof. Wincenty Granat. Rektor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, kandydat na ołtarze
TYLKO U NAS
Biogram / Biografia

Ks. prof. Wincenty Granat. Rektor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, kandydat na ołtarze

Autor: Konrad Białecki
Przyszły rektor KUL urodził się 1 kwietnia 1900 roku w Ćmielowie k. Ostrowca Świętokrzyskiego, jako syn Jana i Antoniny z d. Jedlickiej. Miał dwie siostry i dwóch braci. W późniejszych latach wpisywał w ankietach personalnych pochodzenie robotnicze (1952) lub robotnicze i drobnomieszczańskie (1954).
Ksiądz Władysław Gurgacz SJ (1914-1949). Duchowa droga Kapelana Niezłomnych
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Ksiądz Władysław Gurgacz SJ (1914-1949). Duchowa droga Kapelana Niezłomnych

Autor: Krzysztof Dorosz
Znamy go dzisiaj przede wszystkim jako kapelana Żołnierzy Wyklętych, przedstawianego często na zdjęciach w wojskowym mundurze, wśród członków Polskiej Podziemnej Armii Niepodległościowców, na tle pięknej Hali Łabowskiej i Beskidu Sądeckiego. Mało jednak wiemy o jego duchowej drodze, która doprowadziła go do brzemiennej w skutki decyzji przystąpienia wiosną 1948 r. do oddziału konspiracyjnego.
Książę Redaktor
Biblioteka cyfrowa
Artykuł

Książę Redaktor

Autor: Małgorzata Ptasińska
Jerzy Giedroyć – prawnik, urzędnik państwowy, wydawca, redaktor, żołnierz, polityk, mecenas, bibliofil, archiwista, epistolograf, menedżer, jeden z najwybitniejszych Polaków XX wieku.
Ku pokrzepieniu serc…
Z PODRĘCZNIKA HISTORII
Artykuł

Ku pokrzepieniu serc…

Autor: Włodzimierz Suleja
W drugiej połowie XIX stulecia, zwłaszcza zaś po krwawym stłumieniu powstania styczniowego, skończyła się nieodwołalnie, jak mniemano, epoka romantycznych zrywów.
Kultura i nauka w służbie ideologii
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

Kultura i nauka w służbie ideologii

Autor: Filip Musiał
Przejęcie przez komunistów kontroli nad życiem politycznym w Polsce pojałtańskiej umożliwiło im podjęcie bardziej zdecydowanych działań w celu wyeliminowania niezależności w pozostałych sferach życia publicznego.
Kultura niezależna w dobie solidarnościowego zrywu narodu
NOWY NUMER BIULETYNU IPN
Artykuł

Kultura niezależna w dobie solidarnościowego zrywu narodu

Autor: Cecylia Kuta
W latach 80. XX w., gdy Polska znajdowała się w stanie społecznego wrzenia, kultura niezależna stała się narzędziem wyrażania sprzeciwu wobec komunistycznego systemu. Była jednym z najważniejszych przejawów wolności w zniewolonym kraju – przestrzenią, w której słowo, obraz i dźwięk mogły funkcjonować poza cenzurą i kontrolą państwową.
Lajkonik na wygnaniu czyli Zygmunt Nowakowski
WARTO ZAJRZEĆ
Biogram / Biografia

Lajkonik na wygnaniu czyli Zygmunt Nowakowski

Autor: Paweł Chojnacki
Kraków 1891 – 1963 Londyn. Aktor, dziennikarz („Ilustrowany Kuryer Codzienny”), powieściopisarz („Przylądek dobrej nadziei”), dramaturg („Gałązka rozmarynu”), radiowiec, działacz sportowy (przed wojną wiceprezes KS Cracovia), jeden z inicjatorów obrony praw zwierząt. W pierwszej wojnie – legionista.
Laur Kapitolu i wianek ruty czyli Jan Bielatowicz
POLECAMY
Biogram / Biografia

Laur Kapitolu i wianek ruty czyli Jan Bielatowicz

Autor: Paweł Chojnacki
Telegram: Nisko 1913 – 1965 Londyn. Prozaik („Książeczka”), eseista („Passeggiata. Szkice włoskie”), poeta i krytyk literacki. Wydawca unikalnych wypisów („Poezja karpacka. Zbiór wierszy żołnierzy Brygady Strzelców Karpackich”, „Azja i Afryka. Antologia poezji polskiej na Środkowym Wschodzie”, „Nasze granice w Monte Cassino. Antologia walki”, „Przypływ. Poeci 2 Korpusu”).
Lech Bądkowski
Biblioteka cyfrowa

Lech Bądkowski

Autor: Sławomir Formella
Lech Bądkowski był bez wątpienia jedną z najwybitniejszych postaci w dziejach Gdańska i Pomorza w XX w. Ów wychowanek II Rzeczypospolitej podczas II wojny światowej z bronią w ręku walczył o wolność Polski i Pomorza, a następnie przez wiele lat jako pisarz i działacz społeczny starał się o uzyskanie swobody działania w jak najszerszym zakresie możliwym w realiach PRL.
Leon Niemczyk. Nie planował zostać aktorem, tylko… uciec na Zachód!
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Leon Niemczyk. Nie planował zostać aktorem, tylko… uciec na Zachód!

Autor: Ewa Wójcicka
Miał niezwykle barwny życiorys. Zagrał w kilkuset filmach. W okresie okupacji należał do Armii Krajowej, wstąpił do tajnej podchorążówki. Również w czasie wojny zdał maturę na tajnych kompletach. W tym okresie pracował w biurze kreślarskim.
List, który zachwiał Gomułką
POLECAMY
Artykuł

List, który zachwiał Gomułką

Autor: Filip Musiał
Trzydzieści z górą lat po upadku komunizmu trudno uwierzyć, że totalitarnym reżimem mógł wstrząsnąć zwykły list.
Literaci polscy wobec Zagłady Żydów
TYLKO U NAS
Artykuł

Literaci polscy wobec Zagłady Żydów

Autor: Marcin Urynowicz
Literatura Holocaustu ma tendencję do oceniania postawy inteligencji polskiej czasów II wojny światowej, a szczególnie literatów polskich, w kategoriach „niewygody moralnej świadków Zagłady” Żydów, przez pryzmat której odczytuje się ich zapiski wojenne.
Literaci wobec <i>Poematu dla dorosłych</i>
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Literaci wobec Poematu dla dorosłych

Autor: Jan Olaszek
Pod koniec sierpnia 1955 r. na łamach „Nowej Kultury” ukazał się najbardziej znany utwór literacki polskiej odwilży, czyli Poemat dla dorosłych Adama Ważyka. Wyłaniał się z niego obraz życia robotników skrajnie odmienny od tego oficjalnie lansowanego.
Londyn i Monachium śladami Józefa Mackiewicza
TYLKO U NAS
Artykuł

Londyn i Monachium śladami Józefa Mackiewicza

Autor: Remigiusz Ławniczak
Józef Mackiewicz to jeden z polskich pisarzy, którego komuniści w okresie Polski „ludowej” za wszelką ceną starali się wymazać z historii polskiej literatury. Nie drukowano jego książek, a nazwiska nie można było znaleźć w encyklopediach, słownikach biograficznych, antologiach. Powodem była nieprzejednana antykomunistyczna postawa pisarza.
Londyn nie zapomniał o Józefie Mackiewiczu
PAMIĘTAMY
Artykuł

Londyn nie zapomniał o Józefie Mackiewiczu

Autor: Adam Hlebowicz
Sejm RP uchwalił rok 2022 Rokiem Józefa Mackiewicza. Formalnym powodem była 120. rocznica urodzin pisarza. Sarkali na to niektórzy badacze i publicyści. Dlaczego? Bo „Ptasznik z Wilna”, jak go trafnie i ładnie literacko ochrzcił Włodzimierz Bolecki, wymyka się wszelkim oficjalnym celebrom.
Małaczewski – Na wszystkich frontach niepodległości
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

Małaczewski – Na wszystkich frontach niepodległości

Autor: Marek Klecel
Krótkie, lecz niezwykle bogate w doświadczenia życie Eugeniusza Małaczewskiego było wypełnione burzliwymi i przełomowymi wydarzeniami polskich dziejów: I wojny światowej, odzyskania niepodległości i jej obrony w wojnie polsko-bolszewickiej.
Małgorzata Braunek na fotografiach z lat 70. w zasobie Archiwum IPN
POLECAMY
Artykuł

Małgorzata Braunek na fotografiach z lat 70. w zasobie Archiwum IPN

Autor: Paweł Tomasik
Role Oleńki Billewiczówny w filmie „Potop” (1974) oraz Izabeli Łęckiej w serialu telewizyjnym „Lalka” (1977), będącym ekranizacją powieści Bolesława Prusa, zapewniły Małgorzacie Braunek popularność i trwałe miejsce w historii polskiego filmu.
Manifestacje patriotyczno-religijne 1861 roku. Preludium Powstania Styczniowego
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Manifestacje patriotyczno-religijne 1861 roku. Preludium Powstania Styczniowego

Autor: Tomasz Łysiak
Powstanie Styczniowe ma swoich apologetów i krytyków. Józef Piłsudski gloryfikował czyn powstańczy i na jego sile duchowej opierał formowanie młodego żołnierza polskiego, ale też poddawał go krytyce, nie po to, by potępiać, lecz by czerpiąc z tego, co piękne i silne, wyciągać wnioski z jego błędów.
Marek Grechuta
POLECAMY
Artykuł

Marek Grechuta

Autor: Kinga Mierzejewska
10 grudnia 1945 r. w Zamościu urodził się Marek Grechuta– wokalista, kompozytor, autor tekstów, poeta. Artysta, znany przede wszystkim jako wykonawca poezji śpiewanej, twórca o wyjątkowej subtelności i wrażliwości.
Marek Hłasko i aparat represji PRL
TYLKO U NAS
Artykuł

Marek Hłasko i aparat represji PRL

Autor: Patryk Pleskot
Aparat represji PRL zainteresował się Hłaską bardzo wcześnie, bo jeszcze na początku lat 50-tych, zanim dał się on poznać jako pisarz i zdobyć jakąkolwiek popularność. SB nie straciła zainteresowania nim aż do jego śmierci, a nawet dłużej – dokumentację rozpracowania go zamknięto kilka lat później.
Audio/Video

Maria Hiszpańska-Neumann w niemieckim obozie narysowała kilkaset prac przedstawiających niewolniczą pracę więźniarek. Została nakryta przez strażniczki obozowe i znaczny jej dorobek jej prac został spalony. To co przetrwało przemawia i przemawiać będzie w dosadny sposób...

Autor: Maria Hiszpańska-Neumann, Marzena Kruk, Zbigniew Stanuch
Maria Koterbska. Podejrzany „Brylant”
POLECAMY
Artykuł

Maria Koterbska. Podejrzany „Brylant”

Autor: Adam Dziuba
Biografia Marii Koterbskiej, to losy artystki, której kariera rozwinęła się i osiągnęła szczyt w okresie PRL. W tle estradowej aktywności wykonawczyni słynnych „Parasolek”, można odnaleźć wątki przemytnicze oraz – co za tym idzie – zainteresowanie komunistycznych służb specjalnych, które rozważały nawet w pewnym momencie skłonienie piosenkarki do współpracy.
Maria Probosz. Zapomniana ikona polskiej kultury popularnej lat 80. XX wieku
POLECAMY
Artykuł

Maria Probosz. Zapomniana ikona polskiej kultury popularnej lat 80. XX wieku

Autor: Paweł Tomasik
Maria Probosz wystąpiła w ponad 40 filmach i kilku serialach telewizyjnych. Debiutowała na ekranie w wieku 15 lat w epizodycznej roli uczennicy w zakładzie fryzjerskim w filmie „Czy jest tu panna na wydaniu”. W życiu zawodowym aktorki ważny był rok 1984. Wtedy to wystąpiła w głównych rolach w filmach „Czas dojrzewania” i „Alabama”.
Maria Straszewska (1919–2021)
POLECAMY
Biogram / Biografia

Maria Straszewska (1919–2021)

Autor: Ewa Wójcicka
Obecnie jest postacią właściwie zapomnianą. Nieliczni kojarzą jej osobę z konspiracyjnym tygodnikiem „Biuletyn Informacyjny” czy opracowaniami naukowymi dotyczącymi epoki romantyzmu.
Marian Grużewski i „ruch homokratyczny” w dokumentacji komunistycznego aparatu bezpieczeństwa
TYLKO U NAS
Artykuł

Marian Grużewski i „ruch homokratyczny” w dokumentacji komunistycznego aparatu bezpieczeństwa

Autor: Tomasz Krok
W 1952 r. Wojskowy Sąd Rejonowy skazał Mariana Grużewskiego na karę 7 lat więzienia, a jego współpracowników na wyroki od 7 do 5 lat więzienia. Oskarżenie argumentowało, że podsądni usiłowali „przemocą zmienić ustrój Państwa Polskiego”. Tak zakończył się barwny epizod w życiu Grużewskiego – malarza i spirytysty, samozwańczego „króla” i autora mistycznej ideologii „homokratycznej”.
Martwe zwierciadło czyli Barbara Toporska
POLECAMY
Biogram / Biografia

Martwe zwierciadło czyli Barbara Toporska

Autor: Paweł Chojnacki
Warszawa 1913 – 1985 Monachium. Przed wojną – dziennikarka wileńskiego „Słowa”, po niej – beletrystka (nagrodzone przez „Wiadomości”: „Siostry”), poetka („Athene noctua”), wielokierunkowa publicystka (zbiór „Metafizyka na hulajnodze”). Autorka pięciu powieści (prócz trzech odcinkowo-radiowych dla „Głosu Ameryki”, które zaginęły).
Matka Boska Armii Krajowej
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Matka Boska Armii Krajowej

Autor: Ewelina Ślązak
W czasie II wojny światowej, w tym podczas Powstania Warszawskiego, powstało wiele obrazów przedstawiających martyrologię narodu polskiego. Dzieje jednego z nich, obrazu Matka Boska Armii Krajowej Ireny Pokrzywnickiej, do dziś są znane nielicznym.
Michał Borwicz
TYLKO U NAS
Artykuł

Michał Borwicz

Autor: Paweł Kornacki
Michał Maksymilian Borwicz, pierwotnie Maksymilian Boruchowicz, urodził się 11 października 1911 w Krakowie. Sam o sobie mówił, że jest literatem. Pisał poezję, prozę, publicystykę. Robił to w języku polskim, jidysz i francuskim. Przede wszystkim jednak był świadkiem, kronikarzem i badaczem Zagłady.
Mick Jagger na indeksie
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

Mick Jagger na indeksie

Autor: Tomasz Toborek
Mick Jagger stanowi od dekad ikonę popkultury. Kiedy The Rolling Stones zawitali do Polski, znajdowali się u szczytu kariery, a troskliwie kultywowany przez obrotnego menadżera wizerunek skandalistów szokował i intrygował. Jednak właśnie cykl afer obyczajowych, zakończonych dwoma procesami o posiadanie narkotyków, stał się powodem absurdalnej decyzji komunistycznej biurokracji.
Między reportażem a literacką fantazją. Ferdynand Antoni Ossendowski
POLECAMY
Artykuł

Między reportażem a literacką fantazją. Ferdynand Antoni Ossendowski

Autor: Paweł Zielony
Życiorys Ferdynanda Antoniego Ossendowskiego skrywa wiele tajemnic. Ten światowiec, powszechnie znany pisarz i podróżnik międzywojnia umyślnie kształtował swój enigmatyczny wizerunek.
Mira Zimińska-Sygietyńska. Aktorka w cieniu wojennej tragedii
POLECAMY
Biogram / Biografia

Mira Zimińska-Sygietyńska. Aktorka w cieniu wojennej tragedii

Autor: Wojciech Kujawa
26 stycznia 1997 r. w Warszawie zmarła Mira Zimińska-Sygietyńska. W II RP była wielką gwiazdą polskiej sceny i filmu. Pasmo jej sukcesów przerwał wybuch II wojny światowej. Okupację przeżyła w Warszawie. W 1948 r. wspólnie z Tadeuszem Sygietyńskim założyli Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca „Mazowsze”.
Misja: Niepodległość. Zarys historii Gryf Publications
TYLKO U NAS
Artykuł

Misja: Niepodległość. Zarys historii Gryf Publications

Autor: Małgorzata Choma-Jusińska
W czerwcu 1946 r. rozpoczęła się ewakuacja 2. Korpusu z Włoch do Wielkiej Brytanii, a potem demobilizacja tysięcy żołnierzy za pośrednictwem Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia. Wiązał się z nią problem zabezpieczenia na Wyspach majątku (maszyny drukarskie, bezcenny wówczas papier) i kontynuowania dorobku Oddziału Kultury i Prasy 2. Korpusu w warunkach emigracji.
Mistrz Ignacy Jan Paderewski (1860–1941)
POLECAMY
Biogram / Biografia

Mistrz Ignacy Jan Paderewski (1860–1941)

Autor: Piotr Grzelczak
„Mimo nieszczęść, jakie Naród przechodził, Opatrzność zsyłała nam zawsze ludzi wyższych, którzy narodowi świecili przykładem i byli kolumnami, na których opierało się nasze polskie życie” – tymi słowy rektor Uniwersytetu Poznańskiego prof. Stanisław Dobrzycki witał 23 listopada 1924 roku Mistrza Paderewskiego w murach poznańskiej Almae Matris w czasie jego ostatniej wizyty w Ojczyźnie.
Mistrz recenzji – rzecz o Jerzym Woszczyninie
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Mistrz recenzji – rzecz o Jerzym Woszczyninie

Autor: Diana Maksimiuk
Argentyna stała się domem dla wielu wybitnych Polaków – lekarzy, naukowców, artystów. O jednych, jak Witold Gombrowicz, napisano już niejedną książkę. Inni – ze stratą dla historii Polski – pozostają wciąż anonimowi.
Msza romantyczna ważniejsza niż zupa
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Msza romantyczna ważniejsza niż zupa

Autor: Sebastian Reńca
30 kwietnia 1981 roku w sali Domu Kultury huty „Silesia” w Katowicach o 16.20 rozpoczęło się zebranie MKZ-u „Solidarności”. Gdy związkowcy przeszli do wolnych wniosków, dowiedzieli się, że „przygotowywany jest spektakl teatralny dzieł Mickiewicza i Słowackiego”, który będzie wystawiony w Spodku.
Na rumowisku
POLECAMY
Artykuł

Na rumowisku

Autor: Artur Kuprianis
"Jest to opowieść o domu, który płynął na warszawskim Czerniakowie w mroku i blasku mijających lat, i o losach jego pasażerów, w większości znanych literatów. Pisząc o książce Tomasza Jastruna, "Dom pisarzy w czasach zarazy. Iwicka 8A", trudno uwolnić się od poetyckiego stylu Autora…
Na znak przestrogi. Gdański Pomnik Poległych Stoczniowców 1970
PAMIĘTAMY
Artykuł

Na znak przestrogi. Gdański Pomnik Poległych Stoczniowców 1970

Autor: Artur Cieślik
Trzy strzeliście wznoszące się ku niebu stalowe krzyże, a na nich trzy kotwice trwające w pamięci o poległych w powstaniu grudniowym na Wybrzeżu. 16 grudnia 1980 r. odsłonięto pomnik Poległych Stoczniowców 1970.
Nadrobić stracony czas
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Nadrobić stracony czas

Autor: Jarosław Neja
W latach 1980–1981 „Solidarność” szybko wykroczyła poza sprawy stricte pracownicze. Odkłamywano historię najnowszą i popularyzowano literaturę, która nie mogła zaistnieć w oficjalnym obiegu. Miały w tym udział Wszechnica Górnośląska i prasa związkowa Regionu Śląsko-Dąbrowskiego.
Najważniejsza była muzyka. „Anatomia” zespołu Lombard
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Najważniejsza była muzyka. „Anatomia” zespołu Lombard

Autor: Bartłomiej Jaworski
Od początku istnienia Lombard prawie w każdym utworze „przemycał” jakiś swój komentarz i niejednokrotnie musiał „poprawiać” teksty pod wpływem nacisków ze strony cenzury. Album „Anatomia” pokazał, że to wcale nie walka z systemem była źródłem sukcesu zespołu. Utwory „Kryształowa”, „Mam dość” i „Gołębi puch” błyskawicznie zdobyły szczyty list przebojów.
Najważniejszy spektakl teatralny w polskiej historii. „Dziady” w inscenizacji Kazimierza Dejmka
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

Najważniejszy spektakl teatralny w polskiej historii. „Dziady” w inscenizacji Kazimierza Dejmka

Autor: Irena Siwińska
„Dziady” pozostają jednym z najbardziej rozpoznawalnych utworów Adama Mickiewicza i należą do fundamentów polskiej kultury. Najdonioślejszą rolę na dziejowej scenie ta sztuka odegrała jednak na przełomie lat 1967-1968, gdy ich wystawienie, a następnie zdjęcie z afisza stało się katalizatorem konfliktu między społeczeństwem a władzą.
Największa zdobycz wojenna Stalina
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Największa zdobycz wojenna Stalina

Autor: Marek Klecel
„Nie Niemcy, ale Polska jest naszą największą zdobyczą wojenną” – powiedział Józef Stalin po zakończeniu II wojny światowej, w czerwcu 1945 r. Była to dla niego wojna w pełni zwycięska – zaczynał ją z „najlepszym sojusznikiem” Adolfem Hitlerem, a kończył — z pomocą niemających wyjścia aliantów —zniszczeniem konkurenta do rządów nad światem, jako dyktujący warunki zwycięzca, który bierze niemal wszystko.
Naukowiec w służbie konspiracji
TYLKO U NAS
Artykuł

Naukowiec w służbie konspiracji

Autor: Joanna Żelazko
Mimo podpisania 8 maja 1945 r. europejskich porozumień kończących II wojnę światową, w Polsce kontynuowana była walka o kształt polityczny kraju. Prowadzący ją żołnierze byli często tymi samymi ludźmi, którzy walczyli z okupantami w szeregach Polskiego Państwa Podziemnego.
Nie pytaj o Polskę. Hit, który wygrał z cenzurą
POLECAMY
Artykuł

Nie pytaj o Polskę. Hit, który wygrał z cenzurą

Autor: Bartłomiej Jaworski
Piosenka zawojowała wszystkie listy przebojów w kraju. Deklaracja bezwarunkowej miłości do kraju mającego wiele wad, ale równocześnie takiego, poza którym artysta siebie zupełnie nie wyobraża. Był to ważny społecznie przekaz, niemniej wydaje się, że sukces piosenki wynikał wówczas tyleż z jej przesłania, co i z nowoczesnego brzmienia.
Niedoszły „polski miesiąc”. Luty 1968 r.
TYLKO U NAS
Artykuł

Niedoszły „polski miesiąc”. Luty 1968 r.

Autor: Konrad Rokicki
Tytuł jest nieco prowokacyjny. Wśród konfliktów społeczeństwa z władzami w PRL wymieniamy oczywiście - i słusznie - Marzec '68. To specyficzny i wielowątkowy konflikt, o którym uzasadnione jest mówienie szerzej jako o „wydarzeniach marcowych”. Jednak tylko zbieg okoliczności sprawił, że to nie Zebranie Nadzwyczajne Oddziału Warszawskiego Związku Literatów Polskich (rozpoczęte jeszcze w lutym 1968 r.) stało się początkiem wielkiego protestu społecznego.
Nielegalne muzykowanie w okupowanym Krakowie
POLECAMY
Artykuł

Nielegalne muzykowanie w okupowanym Krakowie

Autor: Anna Czocher
Muzyka, w porównaniu z innymi dziedzinami życia kulturalnego, miała podczas okupacji uprzywilejowaną pozycję. Władze zezwoliły na stosunkowo szeroki zakres jawnej działalności muzycznej.
Niepewność początków odwilży
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Niepewność początków odwilży

Autor: Jan Olaszek
Rozpoczęte na początku 1955 r. zmiany w polityce kulturalnej władz PRL zarysowały nową sytuację w relacjach rządzących z ludźmi pióra oraz wewnątrz tworzonego przez tych drugich środowiska.
Audio/Video

Niezabliźniona rana – dobra kultury zrabowane przez Niemców. Rozmowa z Piotrem Majewskim

Autor: Paweł Lekki, Piotr Majewski
O książce Stanisława Cata-Mackiewicza <i>Myśl w obcęgach. Studia nad psychologią społeczeństwa Sowietów</i>
POLECAMY
Artykuł

O książce Stanisława Cata-Mackiewicza Myśl w obcęgach. Studia nad psychologią społeczeństwa Sowietów

Autor: Remigiusz Ławniczak
Stanisław Cat-Mackiewicz uważany jest za jednego z najwybitniejszych polskich publicystów XX w. W książce Myśl w obcęgach. Studia nad psychologią społeczeństwa Sowietów spisał swoje wrażenia po podróży do Związku Sowieckiego wiosną 1931 r.
O prozie politycznej Zygmunta Nowakowskiego
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

O prozie politycznej Zygmunta Nowakowskiego

Autor: Paweł Chojnacki
Niestrudzony obrońca wolności słowa. W godzinie próby to on jako pierwszy ostrzegał o niebezpieczeństwach nazizmu. Potem bije na alarm w obliczu układu Sikorski–Majski, odkrycia katyńskich mogił, odstąpienia zachodnich sojuszników.
O recepcji <i>Innego Świata</i> Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, czyli o tym, że nie należy mylić utworu literackiego ze źródłem historycznym
POLECAMY
Artykuł

O recepcji Innego Świata Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, czyli o tym, że nie należy mylić utworu literackiego ze źródłem historycznym

Autor: Sławomir Kalbarczyk
Inny Świat to zapewne najbardziej znana książka polskiego autora opisująca rzeczywistość sowieckich łagrów. Opublikowana po raz pierwszy w roku 1951 (w języku angielskim), przez dziesięciolecia traktowana była jako dokumentalny zapis przeżyć jej twórcy – sui generis źródło historyczne. Czy słusznie?
Obywatel G.C.
POLECAMY
Biogram / Biografia

Obywatel G.C.

Autor: Kinga Mierzejewska
29 sierpnia urodził się Grzegorz Ciechowski. Lider kultowej „Republiki”, Obywatel G.C., Grzegorz z Ciechowa. Autor tekstów, wokalista, kompozytor, producent muzyczny, pianista, flecista, a także poeta. Jeden z najważniejszych i najwybitniejszych muzyków polskiej sceny rockowej… Charyzmatyczny idol zbuntowanej młodzieży lat 80. XX w.!
Ocalona z zagłady. Żywot heroiczny Zofii Kossak (1889–1968)
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

Ocalona z zagłady. Żywot heroiczny Zofii Kossak (1889–1968)

Autor: Marek Klecel
Przeżyła pogromy ziemian oraz niszczenie polskich siedzib i grabienie posiadłości na Wołyniu w początkach rewolucji bolszewickiej. Jako świadek krwawych wydarzeń na Kresach uznała, że musi o nich opowiedzieć, i podjęła pisarskie powołanie.
Od Pieśni Legionów do hymnu Rzeczpospolitej. Historia Mazurka Dąbrowskiego
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Od Pieśni Legionów do hymnu Rzeczpospolitej. Historia Mazurka Dąbrowskiego

Autor: Marta Sankiewicz
Hymn Polski w obecnym brzmieniu został ustanowiony 26 lutego 1927 roku w okólniku wydanym przez ówczesnego Ministra Spraw Wewnętrznych Sławoja Składkowskiego. Jednak już wówczas jego pozycja jako narodowej świętości miała głębokie korzenie.
Od powagi do groteski. Krótka historia obrzędowości świeckiej w PRL
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Od powagi do groteski. Krótka historia obrzędowości świeckiej w PRL

Autor: Bogusław Wójcik
Wobec braku widoków na materializację komunistycznego „raju”, rządzący musieli w większym stopniu skoncentrować się na propagandzie. Jej ostatecznym celem było przemodelowanie kultury narodowej, a jednym z elementów tego projektu stała się popularyzacja tzw. obrzędowości świeckiej.
Odbicie łączniczki
POLECAMY
Artykuł

Odbicie łączniczki

Autor: Magdalena Mołczanowska
Historia Franciszki Ramotowskiej „Iskry” to gotowy scenariusz na film. Od 1941 r. działała w ZWZ – AK, gdzie pełniła funkcje łączniczki i sanitariuszki. Los, który dzieliła z towarzyszami broni, obfitował w nieoczekiwane zmiany i brawurowe akcje. Z nich na szczególną uwagę zasługuje odbicie jej z rąk UB.
Odcienie zdrady. Początki literatury okresu PRL
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Odcienie zdrady. Początki literatury okresu PRL

Autor: Marek Klecel
Polski socrealizm miał być wierną kopią programu sowieckiego. Jednakże początków tak zaprogramowanej kultury i literatury należy szukać wcześniej, nie dopiero po wojnie, lecz na jej początku w latach 1939–1941, na okupowanych po 17 września przez Związek Sowiecki terenach polskich Kresów Wschodnich, głównie we Lwowie.
Oddział Warszawski Związku Literatów Polskich wobec zawieszenia spektaklu „Dziady” w Teatrze Narodowym
POLECAMY
Artykuł

Oddział Warszawski Związku Literatów Polskich wobec zawieszenia spektaklu „Dziady” w Teatrze Narodowym

Autor: Paweł Tomasik
Decyzja władz w sprawie usunięcia z repertuaru Teatru Narodowego spektaklu „Dziady” w reżyserii Kazimierza Dejmka wzbudziła duże emocje i wywołała protesty. Sprawa wzbudziła też oburzenie w środowisku pisarzy. Część z nich podjęła inicjatywę zwołania w tej sprawie nadzwyczajnego walnego zebrania Oddziału Warszawskiego ZLP.
Odrzucić balast PRL. Zbigniew Siemaszko (1923-2021)
TYLKO U NAS
Wywiad

Odrzucić balast PRL. Zbigniew Siemaszko (1923-2021)

Autor: Paweł Chojnacki
Poznaliśmy się na początku 2005 roku podczas któregoś z otwartych seminariów doktoranckich w UCL-SSEES. Zaglądał na nie regularnie wraz z żoną, gdy temat ich zainteresował, by zawsze zabrać głos w dyskusji.
Odsłonięcie pomnika Kardynała Stefana Wyszyńskiego
TYLKO U NAS
Artykuł

Odsłonięcie pomnika Kardynała Stefana Wyszyńskiego

Autor: Marzena Bonikowska
Uroczystość odsłonięcia w Warszawie pomnika kardynała Stefana Wyszyńskiego odbyła się 27 maja 1987 roku, w wigilię 6. rocznicy śmierci Prymasa.
Odwilż pod kontrolą
Z PODRĘCZNIKA HISTORII
Artykuł

Odwilż pod kontrolą

Autor: Filip Musiał
5 marca 1953 r. zmarł Józef Stalin. Śmierć sowieckiego dyktatora zapoczątkowała obejmujący cały blok sowiecki proces nazywany „odwilżą”. W jego efekcie doszło do korekty metod sprawowania władzy przy zachowaniu najistotniejszych cech systemu totalitarnego.
Ofiary <i>Sonderaktion Krakau</i>
POLECAMY
Artykuł

Ofiary Sonderaktion Krakau

Autor: Anna Czocher
Aktion gegen Universitäts-Professoren, powszechnie znana pod nazwą Sonderaktion Krakau, zapisała się w historii Krakowa i dziejów powszechnych jako bezprecedensowy atak na naukę polską.
Okna zatkane szmatami, czyli Józef Mackiewicz
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Okna zatkane szmatami, czyli Józef Mackiewicz

Autor: Paweł Chojnacki
Petersburg 1902 – 1985 Monachium. Klasyk literatury, jeden z najwybitniejszych polskich prozaików XX wieku („Droga donikąd”, „Lewa wolna” i inne). Ułan, ornitolog, historyczny Litwin, jeden z ostatnich obywateli duchowego Wielkiego Księstwa. Reportażysta („Bunt rojstów”), świadek dokumentalista komunistycznych i nazistowskich zbrodni (Katyń, Ponary), polityczny wizjoner („Zwycięstwo prowokacji”).
Okno na świat. Paryska „Kultura”
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Okno na świat. Paryska „Kultura”

Autor: Eliza Wolska
W czerwcu 1947 roku ukazał się pierwszy numer „Kultury”, zredagowany przez Jerzego Giedroycia i Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. Od początku pismo wspierane było również przez Zofię i Zygmunta Hertzów oraz Józefa Czapskiego.
Okrągły Stół oczami Czesława Miłosza
POLECAMY
Artykuł

Okrągły Stół oczami Czesława Miłosza

Autor: Grzegorz Majchrzak
Wydarzenia w PRL były bacznie obserwowane za granicą, szczególnie przez polską emigrację. Nie inaczej było również pod koniec lat osiemdziesiątych. Jednym z budzących zainteresowanie zdarzeń roku 1988 były planowane rozmowy części opozycji, tej uznanej przez rządzących za konstruktywną, z władzami PRL w postaci Okrągłego Stołu.
Osiągnięcia i niepowodzenia II Rzeczypospolitej
Z PODRĘCZNIKA HISTORII
Artykuł

Osiągnięcia i niepowodzenia II Rzeczypospolitej

Autor: Marek Gałęzowski
Odbudowa państwa polskiego po przeszło wieku niewoli była procesem długotrwałym i żmudnym. II Rzeczpospolita powstawała na obszarach w znacznej części zniszczonych, w warunkach wojny trwającej dłużej niż w innych państwach europejskich.
Ostatni spór o Herberta
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Ostatni spór o Herberta

Autor: Marek Klecel
Zbigniew Herbert, urodzony we Lwowie w 1924 r., niemal rówieśnik „wojennego pokolenia” poetów, Baczyńskiego, Gajcego, Trzebińskiego. Po wojnie wybrał milczenie i emigrację wewnętrzną. Przebywając na Zachodzie popadł w konflikt ideowy z Czesławem Miłoszem.
Ostatnia komedia II RP. ,,Sportowiec mimo woli”
POLECAMY
Artykuł

Ostatnia komedia II RP. ,,Sportowiec mimo woli”

Autor: Aneta Nisiobęcka
31 maja 1940 r. pod okupacją niemiecką miał swoją premierę ostatni film komediowy zrealizowany przez kinematografię II Rzeczypospolitej pt. „Sportowiec mimo woli”.
Pamięć i Ojczyzna w poezji Zbigniewa Herberta
PAMIĘTAMY
Artykuł

Pamięć i Ojczyzna w poezji Zbigniewa Herberta

Autor: Piotr Klimczak
Wspomnienie jest sytuacją liryczną bardzo wielu utworów Księcia Poetów, a sama pamięć przewija się w nich jako jeden z najczęstszych motywów. Treścią tej pamięci stały się nierzadko sprawy ojczyste, niekiedy wprost – Ojczyzna.
Pianista – walka o przeżycie
POLECAMY
Biogram / Biografia

Pianista – walka o przeżycie

Autor: Magdalena Bałdyga
Na pytanie swojego syna Andrzeja „Co cię w tych gruzach Warszawy trzymało przy życiu?”, Władysław Szpilman odpowiedział – „Muzyka. Tylko muzyka”.
Pies nie świnia
POLECAMY
Artykuł

Pies nie świnia

Autor: Katarzyna Adamów
Pies idealnie się nadawał do tworzenia pozytywnego obrazu Milicji Obywatelskiej w społeczeństwie, zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży. Organizowano więc pokazy sprawności psów, w TVP prezentowano Zakład Tresury Psów Służbowych w Sułkowicach, urządzano pogadanki w szkołach oraz wycieczki do Sułkowic.
Piosenki i pieśni Żołnierzy Wyklętych. Historia wydobywania z niepamięci
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Piosenki i pieśni Żołnierzy Wyklętych. Historia wydobywania z niepamięci

Autor: Kazimierz Krajewski
Ćwierć wieku temu tym, co śpiewali żołnierze polskiego podziemia antykomunistycznego, interesowała się garstka historyków i pasjonatów. Dziś pieśni i piosenki ostatnich leśnych robią furorę w Internecie.
Piosenki zakazane, bo prawdziwe
TYLKO U NAS
Artykuł

Piosenki zakazane, bo prawdziwe

Autor: Katarzyna Adamów
I Ogólnopolski Przegląd Piosenki Prawdziwej “Zakazane piosenki” rozpoczął się 20 sierpnia 1981 r. Przez trzy kolejne dni prezentowano programy artystyczne w pięciogodzinnych blokach na scenie w hali widowiskowo-sportowej Olivia w Gdańsku. Imprezę podzielono na dwie części: konkursową i artystyczną.
Piotr Fronczewski pod lupą SB
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Piotr Fronczewski pod lupą SB

Autor: Wojciech Kujawa
Wybitny aktor, lektor, reżyser, pedagog, piosenkarz. Długo można wymieniać role serialowe i filmowe Piotra Fronczewskiego. Pracę w zawodzie aktora rozpoczął już jako kilkunastoletni chłopak.
Pisarz dwóch wojen. Stanisław Rembek (1901–1985)
POLECAMY
Biogram / Biografia

Pisarz dwóch wojen. Stanisław Rembek (1901–1985)

Autor: Marek Klecel
Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 r., był świadkiem II wojny światowej, dożył stanu wojennego w PRL. Własne przeżycia, zwłaszcza z lat 1919–1920, sprawiły, że to właśnie wojna stała się głównym tematem jego twórczości prozatorskiej.
Pisarz przed sądem. Proces Melchiora Wańkowicza
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Pisarz przed sądem. Proces Melchiora Wańkowicza

Autor: Wojciech Kujawa
Prezentacja tekstu, opisującego krytycznie sytuację w PRL, na antenie Radia Wolna Europa stała się przyczyną postawienia jego autora, słynnego literata Melchiora Wańkowicza, przed sądem. Zasądzonego wyroku władze nie odważyły się jednak wyegzekwować…
Pod parasolem Kościoła
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Pod parasolem Kościoła

Autor: Bogusław Tracz
W nocy z 12 na 13 grudnia roku 1981 na rogatkach polskich miast stanęły czołgi, a na ulicach pojawiły się patrole złożone z funkcjonariuszy milicji i żołnierzy. Jeszcze przed północą rozpoczęły się aresztowania.
Pod znakiem Melpomeny i dziesiątej muzy. Artyści Andersa na „wielkiej drodze” ku niepodległości
NOWY NUMER BIULETYNU IPN
Artykuł

Pod znakiem Melpomeny i dziesiątej muzy. Artyści Andersa na „wielkiej drodze” ku niepodległości

Autor: Bartosz Januszewski
Po niemieckim ataku na Polskę znaczna część przedstawicieli świata kultury znalazła się na wschodnich terenach RP. Inwazja Armii Czerwonej 17 września 1939 r. oznaczała początek masowych represji, których doświadczyli również ludzie ze środowisk twórczych. Dopiero „amnestia” z 30 lipca 1941 r. położyła kres prześladowaniom.
Podróż Wańkowicza po Prusach Wschodnich. <i>Na tropach Smętka</i> w świetle dokumentów niemieckich
TYLKO U NAS
Artykuł

Podróż Wańkowicza po Prusach Wschodnich. Na tropach Smętka w świetle dokumentów niemieckich

Autor: Gracjan Giżejewski
W dyspozycji Jacka Wilczura, członka Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, znalazły się akta nazistowskiej organizacji Związek Niemieckiego Wschodu dotyczące czterotygodniowej podróży latem 1935 r. Melchiora Wańkowicza po ówczesnych Prusach Wschodnich, której pokłosiem stała się książka „Na tropach Smętka”.
Podziemne pismo inne niż wszystkie
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Podziemne pismo inne niż wszystkie

Autor: Jan Olaszek
W listopadzie 1984 r. zaczęło ukazywać się wyjątkowe pismo podziemne. „Przegląd Wiadomości Agencyjnych” spośród kilku tysięcy wydawanych w PRL poza cenzurą wyróżniał się nieszablonowymi treściami i świetną jakością druku.
Poeta tragiczny. Jan Lechoń (1899–1956)
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Poeta tragiczny. Jan Lechoń (1899–1956)

Autor: Marek Klecel
Piekielnie zdolny młodzieniec, natchniony skamandryta, wreszcie emigrant nieprzejednany wobec komunistów. Bogata twórczość Lechonia to klucz do poznania zarówno życia poety, jak i całego pokolenia Polaków budujących II RP, a później doświadczonych przez wojnę i wygnanie.
Poetka w łagrach. Beata Obertyńska (1898–1980)
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Poetka w łagrach. Beata Obertyńska (1898–1980)

Autor: Marek Klecel
Zaczęła pisać wiersze, gdy Polska powstawała do nowego życia, wyłaniała się z bitew i krwi wielu Polaków poległych podczas I wojny światowej oraz wojny obronnej 1920 r. Szczęśliwe lata spędzone w Niepodległej zostały gwałtownie przerwane przez wybuch II wojny światowej, najazd sowiecki na wschodnie tereny Rzeczypospolitej, aresztowanie we Lwowie i deportację do łagrów Workuty.
Poetka wielu epok. Kazimiera Iłłakowiczówna (1889–1983)
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

Poetka wielu epok. Kazimiera Iłłakowiczówna (1889–1983)

Autor: Marek Klecel
Wnuczka wileńskiego filomaty Tomasza Zana, przyjaciela Adama Mickiewicza i syberyjskiego zesłańca, często zamieniała poetyckie powołanie na służbę publiczną. Po powrocie z Rosji do Polski w 1918 r. podjęła pracę urzędnika w MSZ. Od 1926 r. była osobistym sekretarzem marsz. Józefa Piłsudskiego.
poprzednia < 1 3 4 następna >
TEKSTY
TEMATY
Biblioteka cyfrowa
Audio/Video
English content
Księgarnia
Aktualności
Autorzy
O nas
Kontakt
Edukacja
postacie IPN
Spotkasz ich na Przystanku Historia
Józef Piłsudski, Anna Walentynowicz, mały Powstaniec – te trzy postacie przyjęliśmy jako symbolicznych reprezentantów trzech epok historii Polski w XX wieku – II Rzeczypospolitej, Polski pod rządami komunistów ale też Polski czasów II wojny światowej. Nasi bohaterowie kształtowali nie tylko dzieje Polski, ale też nasze wyobrażenia o wartościach moralnych: poświęcenia, odpowiedzialności, odwagi – dziś są już częścią historii, którą opisujemy. Temu ma służyć Przystanek Historia (autor zdjęcia małego Powstańca - Cezary Piwowarski)
Dowiedz się więcej
Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby dotrzeć do wszystkich właścicieli (i dysponentów praw autorskich) zdjęć i innych materiałów, które są wykorzystywane na niniejszym portalu. Wszelkie osoby i instytucje, do których nie udało nam się dotrzeć prosimy o kontakt z redakcją.
IPN
Copyright © 2026 Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - Wszelkie prawa zastrzeżone. ISSN 2719-8510