Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Wiesław Drzewicz (1927–1996)
POLECAMY
Biogram / Biografia

Wiesław Drzewicz (1927–1996)

Autor: Kinga Mierzejewska
Był aktorem charakterystycznym o oryginalnej powierzchowności i niepowtarzalnym, chrapliwym głosie. Znakomicie sprawdzał się w radiu. Jego role filmowe – głównie epizodyczne – zapadały w pamięć widzów. Najbardziej jednak Wiesław Drzewicz kojarzony jest z rolą zgryźliwego czarodzieja Gargamela.
Wiesław Gołas. Aktor z Szarych Szeregów
POLECAMY
Artykuł

Wiesław Gołas. Aktor z Szarych Szeregów

Autor: Ewa Wójcicka
Był aktorem wszechstronnym, bawił w komediach, wzruszał w rolach dramatycznych. Jego dorobek aktorski to nie tylko filmy, seriale, ale również kreacje teatralne, telewizyjne oraz niezapomniane wykonania skeczy i piosenek kabaretowych.
Witkacy – świadek początku i końca niepodległości
POLECAMY
Artykuł

Witkacy – świadek początku i końca niepodległości

Autor: Marek Klecel
Witkacy, czyli Stanisław Ignacy Witkiewicz, pisarz, malarz i filozof, brał udział w I wojnie światowej w Rosji, był świadkiem rewolucji komunistycznej, pod wpływem której szybko wrócił do Polski.
Witold Hulewicz – poeta, radiowiec i konspirator
POLECAMY
Biogram / Biografia

Witold Hulewicz – poeta, radiowiec i konspirator

Autor: Izabella Kopczyńska
Witold Hulewicz zapisał się na kartach historii jako literat, tłumacz, krytyk i pracownik rozgłośni radiowej Polskiego Radia. W Wielkopolsce odegrał swoją rolę jako organizator łączności podczas Powstania Wielkopolskiego i wydawca czasopisma „Zdrój”. Jego drogi prowadziły do Poznania, Wilna i Warszawy, a zakończyły się w sposób tragiczny w Palmirach.
Władysław Broniewski. Poeta z karabinem
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Władysław Broniewski. Poeta z karabinem

Autor: Artur Kuprianis
Władysław Broniewski jest, podobnie jak jego twórczość, ciężki do zaszufladkowania. Gorący patriota, żołnierz Legionów, więzień NKWD – ale i „pierwszy poeta” powojennego reżimu, autor takich „klasyków” komunistycznej propagandy, jak choćby Słowo o Stalinie. Co kierowało tak ciężkimi do pogodzenia decyzjami popularnego poety?
Władysław Szpilman (1911-2000)
POLECAMY
Biogram / Biografia

Władysław Szpilman (1911-2000)

Autor: Irena Siwińska
6 lipca 2000 r. zmarł kompozytor i pianista Władysław Szpilman (pseud. „Al Legro”). Na kanwie jego wspomnień z okupowanej stolicy, opisanych uprzednio w książce, powstał scenariusz obsypanego nagrodami filmu Romana Polańskiego pt. „Pianista” (2002).
Wojenne losy „Kamieni na Szaniec”
POLECAMY
Artykuł

Wojenne losy „Kamieni na Szaniec”

Autor: Ewa Wójcicka
Książka Aleksandra Kamińskiego, opowiadająca o losach Jana Bytnara, Tadeusza Zawadzkiego i Macieja Dawidowskiego, miała olbrzymi wpływ na ukształtowanie się wyobrażeń polskiego społeczeństwa na temat II wojny światowej, okupacji niemieckiej i polskiego podziemia. Wielu zapomina jednak o tym, że pierwsze wydania reportażu trafiły do czytelników jeszcze w trakcie wojny.
Wojenne losy Zamku Królewskiego w fotografiach
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Wojenne losy Zamku Królewskiego w fotografiach

Autor: Zygmunt Walkowski
Literatura poświęcona losom Zamku Królewskiego w czasie II wojny światowej jest bardzo bogata. W książkach, albumach, przewodnikach, filmach i artykułach prasowych przez lata zgodnie podkreślano, że zburzenia Zamku dokonano po upadku Powstania Warszawskiego, ale podawane daty różnią się między sobą.
Wolność tragiczna i wspólnota polskiego losu. Kazimierz Wierzyński (1894–1969)
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Wolność tragiczna i wspólnota polskiego losu. Kazimierz Wierzyński (1894–1969)

Autor: Marek Klecel
Wierzyński należał do tego pierwszego szczęśliwego pokolenia pisarzy, którzy doczekali odzyskania upragnionej niepodległości. Część z nich, jak właśnie on, brała także czynny udział w jej ponownym zdobywaniu w czasie I wojny światowej.
Wolność według bohaterów prozy Sergiusza Piaseckiego
TYLKO U NAS
Artykuł

Wolność według bohaterów prozy Sergiusza Piaseckiego

Autor: Małgorzata Misiak
Piasecki charakteryzował swoich bohaterów jako „ludzi żyjących w ciągłej atmosferze ryzyka na granicy utraty wolności i życia”. Zestawienie życia i wolności nie jest przypadkowe.
Wotum za odzyskanie Niepodległości
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Wotum za odzyskanie Niepodległości

Autor: Agnieszka Łuczak
W roku 1990 pewna starsza pani przyniosła do Muzeum Archidiecezjalnego w Poznaniu zawiniątko. Znajdowały się w nim dwa palce ręki, dwa palce stopy oraz fragmenty szaty ze spiżowej figury Chrystusa Króla. Tyle ocalało z pomnika Najświętszego Serca Pana Jezusa, zwanego też pomnikiem Wdzięczności.
Wykłady, które przyciągały antykomunistów. Opozycyjne akcenty Tygodnia Kultury Chrześcijańskiej we Wrocławiu w 1979 roku
TYLKO U NAS
Artykuł

Wykłady, które przyciągały antykomunistów. Opozycyjne akcenty Tygodnia Kultury Chrześcijańskiej we Wrocławiu w 1979 roku

Autor: Grzegorz Waligóra
W drugiej połowie lat 70. jedną z ważniejszych form działalności opozycyjnej stała się organizacja wykładów niezależnych od władz i od cenzury, podczas których poruszano pomijane i zafałszowane tematy. Nazwiska wykładowców, np. Bartoszewskiego czy Kisielewskiego, przyciągały tłumy.
Z nauczycielami na Podolu
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Z nauczycielami na Podolu

Autor: Adam Hlebowicz
Pojechaliśmy. Zgodnie z pomysłem Prezesa IPN, żeby zorganizować studyjny wyjazd dla grupy nauczycieli na Kresy, najlepiej na te dalsze. Najpierw było letnie rozpoznanie terenu: gdzie można przenocować większą grupę ludzi, jak zorganizować sam pobyt, które miejsca odwiedzić, z kim się spotkać.
Za winy niepopełnione. Eugeniusz Bodo (1899–1943)
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

Za winy niepopełnione. Eugeniusz Bodo (1899–1943)

Autor: Bartosz Januszewski
Aktor, który jak żaden inny potrafił łączyć grę sceniczną, taniec i śpiew. Artysta wszechstronny, w latach trzydziestych był również reżyserem, scenarzystą i producentem. W międzywojennej Polsce osiągnął szczyty popularności i w 1939 r. podpisał kontrakt z jedną z amerykańskich wytwórni filmowych.
Zakazana poezja. Sprawa Konrada Doberschuetza
POLECAMY
Artykuł

Zakazana poezja. Sprawa Konrada Doberschuetza

Autor: Piotr Grzelczak
Brawurowy żołnierz AK i WSGO „Warta”, więzień NKWD i UB, a także niezwykle utalentowany dziennikarz i poeta. W 1959 roku skazany na 3 lata więzienia za twórczość „szkalującą ustrój demokratyczno-ludowy PRL”.
Zamek Królewski w Warszawie
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Zamek Królewski w Warszawie

Autor: Piotr Majewski
Nieprzypadkowo Zamek Królewski w Warszawie nazwany został przez współtwórcę koncepcji jego odbudowy i pierwszego dyrektora Aleksandra Gieysztora „dziełem sztuk scalonych”.
Zapomniany bohater: Jan Stanisław Kochanowski (1894-1942) przyrodnik grodzieński
TYLKO U NAS
Biogram / Biografia

Zapomniany bohater: Jan Stanisław Kochanowski (1894-1942) przyrodnik grodzieński

Autor: Jan Szumski
Co łączy Świętego Maksymiliana Kolbego i Jana Kochanowskiego, przyrodnika grodzieńskiego, oprócz aktywnej działalności w Grodnie? Obydwaj zginęli oddając swe życie za innego, wykazując się wartą przypomnienia postawą obywatelską i chrześcijańską.
Zapomniany mecenas odrodzonej Rzeczypospolitej Maurycy Zamoyski (1871–1939)
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

Zapomniany mecenas odrodzonej Rzeczypospolitej Maurycy Zamoyski (1871–1939)

Autor: Aneta Mintzberg
Maurycy Ignacy Teodor Klemens Zamoyski, XV ordynat ordynacji Zamoyskich, członek Narodowej Demokracji i Ligi Narodowej, poseł I Dumy Rosyjskiej, współtwórca Macierzy Polskiej miał jedno marzenie – aby Polska stała się krajem niepodległym.
Zasady w czasach pogwałcenia zasad. Radziwiłłowie w XX wieku
POLECAMY
Artykuł

Zasady w czasach pogwałcenia zasad. Radziwiłłowie w XX wieku

Autor: Agnieszka Łuczak
Ród Radziwiłłów herbu Trąby wywodzi się z Wielkiego Księstwa Litewskiego, gdzie od XV w. piastował wysokie urzędy. Jego przedstawiciele już od XVI stulecia kształcili się na europejskich uniwersytetach, regularnie podróżowali za granicę. Nie brakuje w tej rodzinie osób wielce zasłużonych dla Polski.
Zbigniew Sawan (1904 – 1984). Artysta, amant, więzień Auschwitz
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

Zbigniew Sawan (1904 – 1984). Artysta, amant, więzień Auschwitz

Autor: Arkadiusz Serwa
7 marca 1941 r. grupa zespołu bojowego „ZOM” wykonała wyrok na Igo Symie. Słynny aktor został zastrzelony przez polskie podziemie za działalność kolaboracyjną. Niemieckie władze okupacyjne natychmiast odpowiedziały terrorem. Niemcy m.in. zatrzymali wówczas w odwecie całą grupę aktorów. To wówczas znany amant polskiego kina, Zbigniew Sawan, trafił do obozu koncentracyjnego.
Zdzisław Tobiasz (1926–2022). Aktor wszechstronny
POLECAMY
Biogram / Biografia

Zdzisław Tobiasz (1926–2022). Aktor wszechstronny

Autor: Paweł Tomasik
Reżyser, aktor teatralny, filmowy i dubbingowy. Popularność przyniosła mu rola majora Wołczyka, przełożonego porucznika Borewicza w serialu „07 zgłoś się”. Użyczył też głosu postaci Soamesa Forsyte’a (w tej roli Eric Porter) w polskiej wersji językowej serialu BBC „Saga rodu Forsyte’ów”. Rola ta uznawana jest za jedno z największych osiągnięć w historii polskiego dubbingu.
Ze Lwowa do Wrocławia. Ossolineum w latach 1939–1947
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Ze Lwowa do Wrocławia. Ossolineum w latach 1939–1947

Autor: Dorota Sidorowicz-Mulak
Ossolineum zaczęło funkcjonować w zrujnowanym Wrocławiu w 1946 r., posiadając ok. 30 proc. przedwojennego zasobu, w tym fragment kolekcji założycielskiej Józefa Maksymiliana Ossolińskiego oraz darów Henryka Lubomirskiego.
Zesłaniec syberyjski, legionista, pisarz. Wacław Sieroszewski (1858–1945)
WARTO ZAJRZEĆ
Biogram / Biografia

Zesłaniec syberyjski, legionista, pisarz. Wacław Sieroszewski (1858–1945)

Autor: Marek Klecel
Był najstarszym, a zarazem najdłużej żyjącym spośród pisarzy, którzy wzięli udział w zdobywaniu niepodległości. Urodzony jeszcze przed Powstaniem Styczniowym, należał do grona ostatnich zesłańców syberyjskich. Ten trzykrotny więzień polityczny doświadczył dwóch wojen, doczekał odrodzenia Rzeczypospolitej w 1918 r. i widział początek nowego zniewolenia pod koniec II wojny światowej.
Zieja - na ekranie
DLA WNIKLIWYCH
Recenzja

Zieja - na ekranie

Autor: Hubert Kuberski
Robert Gliński powrócił do historii w swojej najnowszej fabule, poświęconej biografii katolickiego kapłana i legendy opozycji antykomunistycznej (Komitetu Obrony Robotników - KOR) – ks. Jana Ziei. Ten niekonwencjonalny kapłan zawiera w sobie potężną dawkę nieoczywistych zachowań w czasie XX wiecznych zawieruch.
Zniszczenie pomnika Chopina w 1940 r.
POLECAMY
Artykuł

Zniszczenie pomnika Chopina w 1940 r.

Autor: Robert Szcześniak
Pomysł postawienia pomnika wybitnemu kompozytorowi pojawił się w 1876 r. wśród członków Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego. Jednak ideę tę zaczęto realizować dopiero w 1901 r., kiedy car Mikołaj II wyraził ustną zgodę na utworzenie Komitetu Budowy Pomnika Fryderyka Chopina w Warszawie, który powstał rok później.
Zofia Nałkowska. Chcemy całego życia
POLECAMY
Biogram / Biografia

Zofia Nałkowska. Chcemy całego życia

Autor: Ewa Wójcicka
„Ludzie ludziom zgotowali ten los” – ta sentencja Zofii Nałkowskiej rozpoczyna „Medaliony” – cykl ośmiu opowiadań ukazujących okrucieństwo i dehumanizację w okresie II wojny światowej. Książka ta, opublikowana w 1946 r., należy do najbardziej znanych utworów tej autorki.
Związek Literatów Polskich a Wojciech Bąk
TYLKO U NAS
Artykuł

Związek Literatów Polskich a Wojciech Bąk

Autor: Elżbieta Wojcieszyk
2 grudnia 1950 r. podczas zebrania Związku Literatów Polskich (ZLP) omawiano sprawę mieszkania Wojciecha Bąka – „podkreślano jego aspołeczną postawę, która wyrażała się zajmowaniem dwu pokojów z kuchnią przez osobę samotną”.
Żołnierz Chrystusowy. Wspomnienie o ks. prałacie Wacławie Karłowiczu
POLECAMY
Biogram / Biografia

Żołnierz Chrystusowy. Wspomnienie o ks. prałacie Wacławie Karłowiczu

Autor: Agnieszka Wygoda
Był jednym ze 150 kapelanów Powstania Warszawskiego. To on wyniósł z płonącej katedry słynącą łaskami figurę Chrystusa. Po wojnie poszukiwany przez bezpiekę, błąkał się po mazowieckich parafiach.
Żołnierze Wyklęci w filmach i serialach lat 1947–2017
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Żołnierze Wyklęci w filmach i serialach lat 1947–2017

Autor: Mariusz Solecki
Komuniści w rozprawie z podziemiem niepodległościowym użyli wszystkich możliwych środków – również obrazu filmowego. Także w wolnej Polsce powstawały filmy zniekształcające prawdę o Żołnierzach Wyklętych. Tych bez przekłamań wyprodukowano dotąd zaledwie kilka.
poprzednia < 1 2 3
TEKSTY
TEMATY
Biblioteka cyfrowa
Audio/Video
English content
Księgarnia
Aktualności
Autorzy
O nas
Kontakt
Edukacja
postacie IPN
Spotkasz ich na Przystanku Historia
Józef Piłsudski, Anna Walentynowicz, mały Powstaniec – te trzy postacie przyjęliśmy jako symbolicznych reprezentantów trzech epok historii Polski w XX wieku – II Rzeczypospolitej, Polski pod rządami komunistów ale też Polski czasów II wojny światowej. Nasi bohaterowie kształtowali nie tylko dzieje Polski, ale też nasze wyobrażenia o wartościach moralnych: poświęcenia, odpowiedzialności, odwagi – dziś są już częścią historii, którą opisujemy. Temu ma służyć Przystanek Historia (autor zdjęcia małego Powstańca - Cezary Piwowarski)
Dowiedz się więcej
Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby dotrzeć do wszystkich właścicieli (i dysponentów praw autorskich) zdjęć i innych materiałów, które są wykorzystywane na niniejszym portalu. Wszelkie osoby i instytucje, do których nie udało nam się dotrzeć prosimy o kontakt z redakcją.
IPN
Copyright © 2026 Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - Wszelkie prawa zastrzeżone. ISSN 2719-8510