Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Katyń – trudna droga do prawdy
POLECAMY
Artykuł

Katyń – trudna droga do prawdy

Autor: Dariusz Dąbrowski
W kwietniu 1990 r. Michaił Gorbaczow przekazał stronie polskiej listy przewozowe NKWD z obozów w Kozielsku i Ostaszkowie oraz spis jeńców w Starobielsku. Rosja oficjalnie przyznała się, że za zbrodnią katyńską stały służby sowieckie.
Katyń 1940. Świadkowie i świadectwa
POLECAMY
Artykuł

Katyń 1940. Świadkowie i świadectwa

Autor: Tadeusz Wolsza
W sprawie zbrodni katyńskiej kraje zainteresowane (m.in. Niemcy, ZSRS, Polska i USA) zdołały przesłuchać od kilkunastu do kilkudziesięciu świadków. Były wśród nich osoby wiarygodne i konfabulujące, świadectwa te mają więc różną rangę: często są kapitalnie ważne, niekiedy zaś – wręcz bezwartościowe.
Katyń. Zbrodnia na Polsce
TYLKO U NAS
Artykuł

Katyń. Zbrodnia na Polsce

Autor: Marek Jończyk
Wiosną 1940 r. przywódcy Związku Sowieckiego zadali narodowi polskiemu niepowetowaną stratę, mordując z przyczyn politycznych jeńców wojennych oraz cywilnych więźniów. Żaden z decydentów, organizatorów i wykonawców zbrodni nigdy nie został za ten mord ukarany.
Katyńska geneza LWP
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Katyńska geneza LWP

Autor: Sławomir Cenckiewicz
Nie są to trupy anonimowe. Tu leży armia. Można by zaryzykować określenie kwiat armii, oficerowie bojowi, niektórzy z trzech uprzednio przewalczonych wojen. To jednak, co najbardziej nęka wyobraźnię, to indywidualność morderstwa, zwielokrotniona w tej potwornej masie. Bo to nie jest masowe zagazowanie, ani ścięcie seriami karabinów maszynowych, gdzie w ciągu minuty czy sekund przestają żyć setki. Tu przeciwnie, każdy umierał długie minuty, każdy zastrzelony był indywidualnie, każdy czekał swojej kolejki, każdy wleczony był nad brzeg grobu; tysiąc za tysiącem - Józef Mackiewicz, „Widziałem na własne oczy” (1943)
Kibice, przemytnicy, handlarze
POLECAMY
Artykuł

Kibice, przemytnicy, handlarze

Autor: Grzegorz Majchrzak
Na olimpiadę moskiewską latem 1980 roku Polacy wyjeżdżali nie tylko dla emocji sportowych. Dla części naszych rodaków ważniejszy był handel lub dobra zabawa, niekoniecznie związana z widowiskami na arenach olimpijskich. Wszystko to działo się pod czujnym okiem KGB ZSRS i SB PRL.
Kidugala – polscy wygnańcy w Afryce
Archiwum Pełne Pamięci
Artykuł

Kidugala – polscy wygnańcy w Afryce

Autor: Paweł Głuszek
Ze względu na toczącą się w Afryce Północnej wojnę z Niemcami i zagrożenie Bliskiego Wschodu, Brytyjczycy zaproponowali ewakuację polskiej ludności cywilnej z Iranu do osiedli dla uchodźców rozlokowanych w innych częściach świata. W afrykańskiej Kidugali, położonej na terenie dzisiejszej Tanzanii, zamieszkało 798 Polaków. Przez kilka lat miejsce to stanowiło dla nich namiastkę utraconej Polski.
Kilka uwag o podporządkowaniu KPRP/KPP Kominternowi i ZSRS
POLECAMY
Artykuł

Kilka uwag o podporządkowaniu KPRP/KPP Kominternowi i ZSRS

Autor: Karol Sacewicz
Komunistyczna Partia Robotnicza Polski (KPRP) / Komunistyczna Partia Polski (KPP) nie były „normalnymi” partiami. Pod wieloma względami stanowiły w polskiej przestrzeni politycznej twory wielce oryginalne. Z czego wynikać miała rzeczona oryginalność?
Kodziowce - miejsce pamięci na Grodzieńszczyźnie
TYLKO U NAS
Artykuł

Kodziowce - miejsce pamięci na Grodzieńszczyźnie

Autor: Marek Kozak
W centrum wsi Kodziowce (przy drodze) upamiętniono miejsce bohaterskiej bitwy 101. Pułku Ułanów z Rezerwowej Brygady Kawalerii „Wołkowysk” z pancerną jednostką Armii Czerwonej. Starcie to, uwieńczone polskim sukcesem, umożliwiło utrzymanie dotychczasowych pozycji i zadanie ciężkich strat przeciwnikowi.
Komisja Burdenki. Budowa kłamstwa katyńskiego
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Komisja Burdenki. Budowa kłamstwa katyńskiego

Autor: Bożena Witowicz
Wobec odkrycia masowych grobów w Katyniu, Sowieci przyjęli strategię przerzucania odpowiedzialności za zbrodnię na Niemców. W odpowiedzi na „niemieckie insynuacje” powołali 13 stycznia 1944 r. – dokładnie 8 miesięcy po odkryciu grobów – własną komisję śledczą pod przewodnictwem Nikołaja Burdenki. Jej raport stał się fundamentem kłamstwa katyńskiego.
Konferencja poczdamska
POLECAMY
Artykuł

Konferencja poczdamska

Autor: Bożena Witowicz
Niekiedy nazywana też konferencją berlińską, była trzecią i ostatnią z konferencji „Wielkiej Trójki”. Zapadły na niej główne decyzje polityczne dotyczące powojennego porządku świata, szczególnie Europy, oraz rozliczenia nazistowskich zbrodni.
Konferencja w Poczdamie. Ostatnie spotkanie Wielkiej Trójki
POLECAMY
Artykuł

Konferencja w Poczdamie. Ostatnie spotkanie Wielkiej Trójki

Autor: Joanna Lubecka
17 lipca 1945 r. rozpoczęła się konferencja nowego prezydenta USA Harry’ego Trumana, sowieckiego dyktatora Józefa Stalina i premierów Wielkiej Brytanii – Winstona Churchilla, którego po 11 dniach (po wygraniu wyborów przez Partię Pracy) zastąpił Clement Attlee.
Kres Polskiego Podziemnego Państwa
Z PODRĘCZNIKA HISTORII
Artykuł

Kres Polskiego Podziemnego Państwa

Autor: Włodzimierz Suleja
Przedstawiciele legalnych władz polskich odebrali postanowienia jałtańskie jako narodową katastrofę. Podjęcie otwartej walki z Armią Czerwoną nie wchodziło w rachubę. Nie widząc perspektyw na ujawnienie Armii Krajowej, następca „Bora”, Leopold Okulicki „Niedźwiadek”, rozwiązał ją rozkazem wydanym 19 stycznia 1945 r. Nie oznaczało to jednak końca zbrojnego oporu wobec okupanta.
Kresy Wschodnie 1940–1941. Branka do Armii Czerwonej
TYLKO U NAS
Artykuł

Kresy Wschodnie 1940–1941. Branka do Armii Czerwonej

Autor: Tomasz Bereza
Sowieckie represje wobec obywateli polskich w latach 1939-1941 kojarzą się przede wszystkim ze Zbrodnią Katyńską, terrorem NKWD i masowymi deportacjami na Wschód. Przymusowe wcielenie blisko 100 tysięcy mężczyzn do Armii Czerwonej pozostaje w cieniu powyższych dramatów.
Krwawa sobota w Nowoczerkasku
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Krwawa sobota w Nowoczerkasku

Autor: Jarosław Szarek
W czerwcu 1962 r. na ulice Nowoczerkaska, miasta położonego blisko 50 km od Rostowa nad Donem, wyszli wzburzeni podwyżką cen żywności robotnicy. Od czasu wystąpień w Kronsztadzie i guberni tambowskiej, spacyfikowanych przez bolszewików w 1921 r., był to największy, spontaniczny, ludowy bunt w Związku Sowieckim.
Kto nie chciał iść z Armią Czerwoną w 1944 roku?
POLECAMY
Artykuł

Kto nie chciał iść z Armią Czerwoną w 1944 roku?

Autor: Adam Hlebowicz
Pytanie postawione w tytule dotyczy okresu przed wkroczeniem i zajęciem przez Sowietów ziem wschodnich II Rzeczypospolitej, a potem działań wojennych na terenach, które po Jałcie znalazły się w nowych granicach Polski.
Kto ty jesteś? Repatriacja dzieci polskich po II wojnie światowej
POLECAMY
Artykuł

Kto ty jesteś? Repatriacja dzieci polskich po II wojnie światowej

Autor: Ewa Wójcicka
W wyniku II wojny światowej ok. 1,5 miliona polskich dzieci zostało sierotami lub półsierotami. Zapewnienie im opieki nie było jedynym problemem po 1945 r. Ważnym wyzwaniem było też wyszukiwanie polskich dzieci wywiezionych na tereny III Rzeszy i umożliwianie im powrotu do rodzinnego kraju.
Kuropaty – miejsce masowych egzekucji sowieckich
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Kuropaty – miejsce masowych egzekucji sowieckich

Autor: Marta Kupczewska
Położona na północny wschód od Mińska miejscowość Kuropaty to dziś jedno z przedmieść liczącej blisko 2 mln mieszkańców stolicy Białorusi. Pomimo upływu przeszło osiemdziesięciu lat od tragicznych wydarzeń, wciąż zbyt mało wiemy o dokonanych tam stalinowskich zbrodniach.
László Iván-Kovács – głównodowodzący zaułka Corvina
POLECAMY
Artykuł

László Iván-Kovács – głównodowodzący zaułka Corvina

Autor: István Galambos
Choć rewolucja i walka zbrojna objęły cały kraj, to stolica Węgier była pierwszym i symbolicznym miejscem buntu przeciwko dyktaturze bolszewickiej. Jednym z centrów tej rewolty był zaułek Corvina, gdzie Sowietom dawał się we znaki László Iván-Kovács.
Lenino jako mit założycielski ludowego Wojska Polskiego
POLECAMY
Artykuł

Lenino jako mit założycielski ludowego Wojska Polskiego

Autor: Irena Siwińska
Rzekome zwycięstwo nad Niemcami w bitwie pod Lenino (obecnie na Białorusi) 12–13 października 1943 r. było wielkim propagandowym kłamstwem, przedstawianym przez wiele lat jako wspólny sukces Armii Czerwonej oraz debiutującej wówczas w boju 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki – zalążka przyszłego tzw. ludowego Wojska Polskiego.
Leopold Okulicki – ofiarą sowieckiego mordu?
POLECAMY
Artykuł

Leopold Okulicki – ofiarą sowieckiego mordu?

Autor: Waldemar Kowalski
Generał Leopold Okulicki ostatnie chwile życia spędził prawdopodobnie w moskiewskim więzieniu. Okoliczności jego śmierci są jednak niejasne, a wątpliwości budzi nie tyle jej data – 24 grudnia 1946 roku – co miejsce i sposób, w jaki do niej doszło.
Ludobójstwo przed wojenną zagładą. „Operacja polska” NKWD
POLECAMY
Artykuł

Ludobójstwo przed wojenną zagładą. „Operacja polska” NKWD

Autor: Marek Klecel
W połowie lat 30. XX wieku zaczęły się deportacje ludności polskiej z ziem, które po traktacie ryskim znalazły się w granicach Sowdepii. Zaraz potem, w latach 1937–1938, przyszła „operacja polska”: za samo pochodzenie NKWD zamordowało – jako szpiegów lub wrogów ZSRS – co najmniej 111 tys. Polaków.
Ławrientij Pawłowicz Beria – morderca zza biurka
POLECAMY
Biogram / Biografia

Ławrientij Pawłowicz Beria – morderca zza biurka

Autor: Sławomir Kalbarczyk
„To było prawdziwe zwierzę: chytre, zdradzieckie, brutalne” – wspominał Berię Nikołaj Bajbakow, w czasie II wojny światowej ludowy komisarz przemysłu naftowego ZSRS.
Markus Klingberg – epidemiolog, pracownik MBP i szpieg KGB w Izraelu
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

Markus Klingberg – epidemiolog, pracownik MBP i szpieg KGB w Izraelu

Autor: Przemysław Gasztold
Gdyby trzeba było wskazać szpiega KGB w Izraelu, który wyrządził najwięcej szkód dla bezpieczeństwa państwa żydowskiego, to odpowiedź byłaby prawdopodobnie jedna: Markus Klingberg.
Martwa Droga, czyli fascynujące „muzeum” Gułagu
POLECAMY
Artykuł

Martwa Droga, czyli fascynujące „muzeum” Gułagu

Autor: Štěpán Černoušek
Warto pamiętać, że chociaż istniejący na terenie ZSRS Gułag składał się z tysięcy obozów, to żaden z nich nie został przekształcony w muzeum – tak jak stało się to z dawnymi nazistowskimi obozami: Auschwitz, Buchenwaldem, czy Theresienstadt.
Michał Jan Benesch (1899-1940)
POLECAMY
Biogram / Biografia

Michał Jan Benesch (1899-1940)

Autor: Michał Wenklar
Pochodzący z Bochni oficer Pułku Radiotelegraficznego, w przededniu II wojny światowej pełnił funkcję zastępcy oficera mobilizacyjnego. Przy pożegnaniu z bliskimi przykazał dziewięcioletniemu synowi, by opiekował się rodziną, gdyby on miał nie wrócić. Prowadzony przez niego w obozie w Kozielsku kalendarzyk zawiera lakoniczne świadectwo obozowej codzienności i głębokiego przywiązanie do bliskich.
Mieczysław Szwarczyński i antysowiecka organizacja w Głębokiem
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Mieczysław Szwarczyński i antysowiecka organizacja w Głębokiem

Autor: Rafał Igielski
Po agresji ZSRS 17 września 1939 r., w jego strefie okupacyjnej ruch oporu rozwinął się stosunkowo najsilniej w Łomżyńskiem i na obszarze Puszczy Augustowskiej.
Między reportażem a literacką fantazją. Ferdynand Antoni Ossendowski
POLECAMY
Artykuł

Między reportażem a literacką fantazją. Ferdynand Antoni Ossendowski

Autor: Paweł Zielony
Życiorys Ferdynanda Antoniego Ossendowskiego skrywa wiele tajemnic. Ten światowiec, powszechnie znany pisarz i podróżnik międzywojnia umyślnie kształtował swój enigmatyczny wizerunek.
Międzywojenne losy Wilna. Pomiędzy dwoma „wyzwoleniami” sowieckimi
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Międzywojenne losy Wilna. Pomiędzy dwoma „wyzwoleniami” sowieckimi

Autor: Monika Tomkiewicz
W 1920 r. Armia Czerwona „wyzwoliła” Wilno i przekazała je „pod administrację” Litwie. Ten „ważny gest” powtórzono w 1939 r., „uwalniając” Wilno z rąk Polaków.
Mitologia wyzwolenia Warmii i Mazur przez Armię Czerwoną
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

Mitologia wyzwolenia Warmii i Mazur przez Armię Czerwoną

Autor: Waldemar Brenda
Kreowana przez komunistów polityka historyczna miała uzasadniać nadrzędną rolę Związku Sowieckiego i przewodnią rolę Polskiej Partii Robotniczej (od 1948 r. Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej). Jednym z historycznych mitów było twierdzenie o wyzwoleniu Polski przez Armię Czerwoną w II wojnie światowej.
Mord na więźniach – mniej znana strona Zbrodni Katyńskiej
TYLKO U NAS
Artykuł

Mord na więźniach – mniej znana strona Zbrodni Katyńskiej

Autor: Sławomir Kalbarczyk
5 marca 1940 r. szef NKWD ZSRS, Ławrentij Beria, skierował do Józefa Stalina słynną już dziś, liczącą trzy i pół strony notatkę, której treść po prostu poraża i nie poddaje się łatwemu komentarzowi.
Mordy założycielskie w PPR
TYLKO U NAS
Artykuł

Mordy założycielskie w PPR

Autor: Robert Spałek
Polska Partia Robotnicza została powołana do istnienia przez Sowietów – za pełną wiedzą i przychylnością, a zarazem pod ostateczną kontrolą samego Stalina. Jej przywódców przeszkolono w Kominternie i NKWD, a w końcu grudnia 1941 r, zrzucono na spadochronach pod Warszawą.
Moskwa’80. Zbojkotowana Olimpiada
POLECAMY
Artykuł

Moskwa’80. Zbojkotowana Olimpiada

Autor: Wojciech Kujawa
W lutym 1980 r. prezydent USA Jimmy Carter zaapelował o bojkot nadchodzących igrzysk olimpijskich w Moskwie. Powodem była inwazja Związku Radzieckiego na Afganistan, dokonana w 1979 r. Apel spotkał się z szerokim odzewem społeczności międzynarodowej, dzięki czemu Polacy przywieźli z tych igrzysk rekordową liczbę medali.
Na nieludzką ziemię
PAMIĘTAMY
Artykuł

Na nieludzką ziemię

Autor: Wojciech Kujawa
W nocy z 9 na 10 lutego 1940 r. rozpoczęły się wywózki Polaków w głąb Związku Sowieckiego. Tysiące rodzin obudzono wówczas łomotaniem do drzwi, po czym obwieszczono im decyzję o „przeniesieniu do innego obwodu”. Następnego dnia około 140 000 Polaków stłoczono w bydlęcych wagonach i skierowano na wschód.
Na nieludzką ziemię. Trzecia z masowych deportacji w głąb ZSRS
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Na nieludzką ziemię. Trzecia z masowych deportacji w głąb ZSRS

Autor: Jacek Wróbel
Pod koniec czerwca 1940 r. rozpoczęła się trzecia z czterech masowych deportacji obywateli polskich w głąb ZSRS. Deportowano wówczas głównie uciekinierów z obszaru okupowanego przez III Rzeszę. Zesłano od około 75 tys. do ponad 80 tys. osób. W wyniku wywózek deportowani znaleźli się głównie w obwodach zachodniej Syberii i na północnych terenach europejskiej części Rosji.
Na straży granic i honoru
POLECAMY
Artykuł

Na straży granic i honoru

Autor: Anna Kołakowska
„Ilekroć odwiedzałem graniczne szlaki Rzeczypospolitej Polskiej od granicy litewskiej, łotewskiej i rosyjskiej, ilekroć poświęcałem wielkie koszary dowództw lub małe strażnice na najbardziej wysuniętych placówkach wschodnich i północnych, tyle razy zdawało mi się, że słyszę głos starego Mohorta, wielkiego strażnika Hetmańskiego Szlaku z czasów dawnej Rzeczypospolitej Polskiej”.
Najbardziej tajemniczy kraj świata…
TYLKO U NAS
Wywiad

Najbardziej tajemniczy kraj świata…

Autor: Tomasz Stempowski, Rafał Leśkiewicz
O Julienie Bryanie i jego podróżach do Związku Sowieckiego z Tomaszem Stempowskim, autorem książki „Najbardziej tajemniczy kraj świata”. Związek Sowiecki w fotografiach i tekstach Juliena H. Bryana 1930–1959, rozmawia dr Rafał Leśkiewicz, redaktor naczelny portalu przystanekhistoria.pl.
Najgorsze miejsce na ziemi
POLECAMY
Artykuł

Najgorsze miejsce na ziemi

Autor: Robert Spałek
W Jałcie na Krymie 4 lutego 1945 roku spotkali się przywódcy trzech wielkich mocarstw: Winston Churchill – stojący na czele rządu Wielkiej Brytanii, Franklin Delano Roosevelt – prezydent USA oraz Józef Stalin – premier ZSRS, sekretarz generalny partii bolszewickiej i późniejszy generalissimus.
Namiastka normalności na „nieludzkiej ziemi”
Archiwum Pełne Pamięci
Artykuł

Namiastka normalności na „nieludzkiej ziemi”

Autor: Krzysztof Pawluczuk
Wśród zbiorów Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej znajduje się również niezwykły artefakt pochodzący z nieludzkiej, sowieckiej ziemi – zaproszenie na występy taneczne wykonane w 1942 r. przez polskie dzieci wywiezione do Kazachstanu.
Narodowy socjalizm i bolszewicki komunizm – próba porównania
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Narodowy socjalizm i bolszewicki komunizm – próba porównania

Autor: Mieczysław Ryba
Podejmując próbę porównania sytemu komunistycznego (na przykładzie bolszewickiej Rosji) i narodowosocjalistycznego (hitlerowskie Niemcy), pragnę skupić się na trzech zasadniczych kwestiach: na problematyce cywilizacyjnej, ideologicznej i na aspekcie praktycznym (etycznym) omawianego problemu.
Nazbyt kosztowna interwencja
TYLKO U NAS
Artykuł

Nazbyt kosztowna interwencja

Autor: Grzegorz Majchrzak
Kolejnym rocznicom wprowadzenia stanu wojennego towarzyszy dyskusja, czy Polsce w latach 1980–1981 groziła interwencja wojskowa Układu Warszawskiego. Związek Sowiecki miał dość sił i środków, aby się na nią zdecydować. Starał się jej jednak uniknąć.
Nazwisko po nazwisku. Baza danych deportowanych z Górnego Śląska do pracy przymusowej w ZSRS w 1945 roku, czyli jak ugryźć problem
POLECAMY
Artykuł

Nazwisko po nazwisku. Baza danych deportowanych z Górnego Śląska do pracy przymusowej w ZSRS w 1945 roku, czyli jak ugryźć problem

Autor: Dariusz Węgrzyn
Jednym z wydarzeń, wpisanych mocno w pamięć mieszkańców Górnego Śląska a zarazem związanych z II wojną światową jest sprawa wywózki mężczyzn do pracy przymusowej w ZSRS w 1945 roku.
Nie osłabiać „ducha obronnego”. Pakt Hitler-Stalin w polskiej prasie u progu wojny
POLECAMY
Artykuł

Nie osłabiać „ducha obronnego”. Pakt Hitler-Stalin w polskiej prasie u progu wojny

Autor: Rafał Habielski
W przededniu II wojny światowej prasa w Rzeczypospolitej była powstrzymywana przez władze przed ostrymi wystąpieniami antyniemieckimi.
Nie pozostał żaden ślad
POLECAMY
Artykuł

Nie pozostał żaden ślad

Autor: Anna Pyżewska
Wypłakane oczy, wieloletnie poszukiwania, rozsyłanie listów, dobijanie się do urzędów i biur, czepianie się nadziei… I nic. Latem 1945 roku zaginął słuch o prawie sześciuset mieszkańcach Suwalszczyzny. Nie ma wątpliwości, że wszyscy zostali zgładzeni, ale wciąż nie znamy odpowiedzi na wiele pytań.
Nie tylko decyzja z 5 marca 1940 r. Biuro Polityczne WKP(b) jako organ odpowiedzialny za represje wobec obywateli polskich w latach 1939-1945
POLECAMY
Artykuł

Nie tylko decyzja z 5 marca 1940 r. Biuro Polityczne WKP(b) jako organ odpowiedzialny za represje wobec obywateli polskich w latach 1939-1945

Autor: Sławomir Kalbarczyk
Dmitrij Tokariew, szef Zarządu NKWD obwodu kalinińskiego, przesłuchiwany przez rosyjskich prokuratorów prowadzących śledztwo w sprawie Zbrodni Katyńskiej wypowiedział w pewnym momencie znamienną uwagę: Wyżej Biura Politycznego u nas nie ma żadnych instancji. Tylko siódme niebo.
Nie tylko komendant „Olech” – oddziały Durysa i Bukatki na Ziemi Lidzkiej (1946-1948)
TYLKO U NAS
Artykuł

Nie tylko komendant „Olech” – oddziały Durysa i Bukatki na Ziemi Lidzkiej (1946-1948)

Autor: Kazimierz Krajewski
Najbardziej znanym organizatorem polskiego oporu przeciw sowieckiej aneksji wschodniej części II RP jest ppor. Anatol Radziwonik „Olech”, stojący na czele połączonego poakowskiego Obwodu Szczuczyn-Lida. Jednak takich jak on było znacznie więcej.
Nie tylko Układ Warszawski. Gospodarcze i naukowe relacje PRL z ZSRS i Radą Wzajemnej Pomocy Gospodarczej w tle (1950-1990)
TYLKO U NAS
Artykuł

Nie tylko Układ Warszawski. Gospodarcze i naukowe relacje PRL z ZSRS i Radą Wzajemnej Pomocy Gospodarczej w tle (1950-1990)

Autor: Mirosław Sikora
Nie ulega wątpliwości bardzo negatywny z punktu widzenia interesów politycznych ziem polskich bilans pozostawania pod wpływem ZSRS w latach 1944-1989. Składa się na to – oprócz zbrodni popełnionych przez sowiecki aparat bezpieczeństwa na Polakach w latach 30-tych i 40-tych XX w. – wiele czynników.
Niemiecka ekshumacja w Katyniu 1943
TYLKO U NAS
Artykuł

Niemiecka ekshumacja w Katyniu 1943

Autor: Agnieszka Wygoda
„Kochany Tatusiu. Jesteśmy niespokojni, bo nie mamy wiadomości ani listu. Wysłaliśmy 100 rubli i paczkę, i rzeczy, o które Tatuś prosił. My jesteśmy zdrowi i na tym samym miejscu. Proszę się o nas nie bać. Gdy się zobaczymy... Twoja Stacha. 15 lutego 1940 r.”.
Niemieckie i sowieckie obozy
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

Niemieckie i sowieckie obozy

Autor: Marek Klecel
To zadziwiające, że w XX w., który kojarzy się z obroną praw człowieka i wspaniałymi osiągnięciami naukowymi, powstało tak ponure zjawisko, jak system obozów pracy przymusowej, koncentracyjnych i śmierci, w których metodycznie eksterminowano miliony ludzi.
Nierówna kooperacja. Umowa o współpracy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i KGB z 1971 r.
POLECAMY
Artykuł

Nierówna kooperacja. Umowa o współpracy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i KGB z 1971 r.

Autor: Witold Wasilewski
Stosunki pomiędzy „bratnimi” aparatami przemocy nigdy nie były równoprawne, tak jak nie były takimi relacje sowieckiego hegemona z jego polskim satelitą. Współpraca zmieniała jednak nieco charakter wraz z umacnianiem się władzy komunistów w Polsce, wewnętrznymi zmianami w bloku sowieckim, a także rozwojem metod i techniki pracy aparatu przemocy.
Niespełnione prośby towarzysza Jaruzelskiego
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Niespełnione prośby towarzysza Jaruzelskiego

Autor: Grzegorz Majchrzak
W grudniu 1981 r., jeszcze przed wprowadzeniem stanu wojennego I sekretarz Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej i premier Wojciech Jaruzelski co najmniej dwukrotnie zwracał się do sojuszników o wsparcie działań przeciwko własnemu społeczeństwu.
Noc sylwestrowa przy ul. Twardej 22
TYLKO U NAS
Artykuł

Noc sylwestrowa przy ul. Twardej 22

Autor: Elżbieta Kowalczyk
U zarania nowego systemu władzy w Polsce po II wojnie światowej, powołanie Krajowej Rady Narodowej stało się jednym z kluczowych momentów, który wyznaczył przyszły kierunek polityczny kraju.
Notatka Aleksandra Szelepina z 3 marca 1959 r. i jej tajemnice
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

Notatka Aleksandra Szelepina z 3 marca 1959 r. i jej tajemnice

Autor: Krzysztof Łagojda
3 marca 1959 r. powstał jeden z najważniejszych dokumentów w historii zbrodni katyńskiej, sporządzony odręcznie na zwykłej kartce papieru, niemal dokładnie 19 lat po podjęciu ludobójczej decyzji.
Nowe dokumenty archiwalne do dziejów „Dzierżyńszczyzny”
TYLKO U NAS
Artykuł

Nowe dokumenty archiwalne do dziejów „Dzierżyńszczyzny”

Autor: Jan Szumski
Tragiczne dzieje polskiej mniejszości narodowej w Związku Sowieckim od początku lat 90. ubiegłego stulecia funkcjonują w obiegu historiograficznym głównie za sprawą pionierskiej rozprawy prof. Mikołaja Iwanowa Pierwszy naród ukarany. Polacy w Związku Radzieckim 1921–1939.
Nowe tropy w sprawie zamachu na Jana Pawła II
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Nowe tropy w sprawie zamachu na Jana Pawła II

Autor: Andrzej Grajewski
Czterdzieści lat po zamachu na życie polskiego papieża wciąż nie znamy odpowiedzi na wiele pytań dotyczących okoliczności przygotowań tego aktu terroru, a przede wszystkim zleceniodawców zbrodni, która miała zmienić bieg historii.
O pertraktacjach w sprawie traktatu handlowego II RP ze Związkiem Sowieckim
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

O pertraktacjach w sprawie traktatu handlowego II RP ze Związkiem Sowieckim

Autor: Marcin Kruszyński
Aż 15 z 26 artykułów pokoju ryskiego odnosiło się do zagadnień finansowych, regulujących kwestie odszkodowań czy zwrotu mienia, osobny zaś artykuł XXI, mówił o rozpoczęciu negocjacji dotyczących umowy handlowej po upływie sześciu tygodni od ratyfikacji traktatu.
O recepcji <i>Innego Świata</i> Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, czyli o tym, że nie należy mylić utworu literackiego ze źródłem historycznym
POLECAMY
Artykuł

O recepcji Innego Świata Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, czyli o tym, że nie należy mylić utworu literackiego ze źródłem historycznym

Autor: Sławomir Kalbarczyk
Inny Świat to zapewne najbardziej znana książka polskiego autora opisująca rzeczywistość sowieckich łagrów. Opublikowana po raz pierwszy w roku 1951 (w języku angielskim), przez dziesięciolecia traktowana była jako dokumentalny zapis przeżyć jej twórcy – sui generis źródło historyczne. Czy słusznie?
Audio/Video

O sowieckich deportacjach S. Maria Teresa Jasionowicz - „Niewolnictwo”

Autor: S. Maria Teresa Jasionowicz
Audio/Video

O sowieckich deportacjach z 1940 r. S. Maria Teresa Jasionowicz - "Dzieciństwo"

Audio/Video

O sowieckich deportacjach z 1940 r. S. Maria Teresa Jasionowicz - "Głód i wszy"

Autor: S. Maria Teresa Jasionowicz
Audio/Video

O sowieckich deportacjach z 1940 r. S. Maria Teresa Jasionowicz - "Ku wybawieniu..."

Autor: S. Maria Teresa Jasionowicz
Audio/Video

O sowieckich deportacjach z 1940 r. S. Maria Teresa Jasionowicz - "Pożegnanie z Dziadziem"

Audio/Video

O sowieckich deportacjach z 1940 r. S. Maria Teresa Jasionowicz - "Załadunek"

Obława Augustowska – zbrodnia bez przedawnienia
TYLKO U NAS
Artykuł

Obława Augustowska – zbrodnia bez przedawnienia

Autor: Jarosław Wasilewski
Wynikiem sowieckiej operacji wojskowej z lipca 1945 r., określanej dziś jako Obława Augustowska, była największa zbrodnia popełniona na Polakach po II wojnie światowej. Co najmniej 600 Polaków zostało zamordowanych w nieznanym miejscu a sprawcy pozostali bezkarni.
Obozowa korespondencja jeńców Kozielska, Ostaszkowa i Starobielska
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Obozowa korespondencja jeńców Kozielska, Ostaszkowa i Starobielska

Autor: Marek Jończyk
Dopiero 20 listopada 1939 r. Sowieci pozwolili polskim jeńcom wojennym na prowadzenie korespondencji. W drugiej połowie marca 1940 r. listy przestały przychodzić.
Obozy i więzienia sowieckie na ziemiach polskich w latach 1944–1945
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Obozy i więzienia sowieckie na ziemiach polskich w latach 1944–1945

Autor: Dariusz Iwaneczko
Wraz z nadejściem Armii Czerwonej i podążających za nią służb sowieckich na ziemiach polskich rozpętały się represje i terror skierowane przeciwko społeczeństwu polskiemu. Trudno było dostrzec różnice pomiędzy jedną okupacyjną formą zniewolenia a drugą.
Obywatelskie Komitety Obrony Państwa wobec zagrożenia bolszewickiego latem 1920 roku
TYLKO U NAS
Artykuł

Obywatelskie Komitety Obrony Państwa wobec zagrożenia bolszewickiego latem 1920 roku

Autor: Marta Kupczewska
Mobilizacja społeczeństwa polskiego w przededniu agresji bolszewickiej przybierała rozmaite formy. Zdecydowanie najliczniejsze i najlepiej zorganizowane były jednak powoływane latem 1920 r. Obywatelskie Komitety Obrony Państwa, zwane także Komitetami Obrony Narodowej.
Oczami wroga
POLECAMY
Artykuł

Oczami wroga

Autor: Andrzej Grajewski
Dokumenty wytworzone przez KGB pokazują, jak wybór Jana Pawła II zmienił układ sił na świecie i dał nadzieję milionom chrześcijan żyjących w krajach komunistycznych.
Od Rapallo do Jałty
POLECAMY
Artykuł

Od Rapallo do Jałty

Autor: Anna Zechenter
Związek Sowiecki nie zdołał w swoim dążeniu do podboju Europy ani pokonać Polski w 1920 roku, by połączyć się z niemieckimi komunistami, ani rozniecić rewolucyjnego ognia w Rzeczypospolitej na przełomie 1925 i 1926 roku, ani stworzyć przyczółka w Hiszpanii w drugiej połowie lat trzydziestych.
Od zbrodni do mitologii
POLECAMY
Artykuł

Od zbrodni do mitologii

Autor: Maciej Korkuć
W propagandzie PRL obowiązywała teza, że Sowieci chcieli pomóc Warszawie w dniach powstańczych walk 1944 roku, ale nie zdołali z przyczyn obiektywnych. Szybkie zdobycie Krakowa w styczniu 1945 roku miało zaś być dowodem na sowieckie poświęcenie, podbudowane umiłowaniem naszej kultury i zabytków.
Odcienie zdrady. Początki literatury okresu PRL
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Odcienie zdrady. Początki literatury okresu PRL

Autor: Marek Klecel
Polski socrealizm miał być wierną kopią programu sowieckiego. Jednakże początków tak zaprogramowanej kultury i literatury należy szukać wcześniej, nie dopiero po wojnie, lecz na jej początku w latach 1939–1941, na okupowanych po 17 września przez Związek Sowiecki terenach polskich Kresów Wschodnich, głównie we Lwowie.
Odkrycie zbrodni w Lesie Katyńskim
NOWY NUMER BIULETYNU IPN
Artykuł

Odkrycie zbrodni w Lesie Katyńskim

Autor: Witold Wasilewski
Doniesienia z początku 1943 r. uruchomiły ciąg zdarzeń, który doprowadził do ujawnienia sowieckiej zbrodni. Jednak same zeznania świadków, którzy nie widzieli momentu jej popełnienia, nie mogły jednak stanowić niepodważalnego dowodu. Trudno też było na ich podstawie ustalić skalę zbrodni. Niezbędne okazało się odnalezienie i przebadanie koronnego dowodu każdego morderstwa – zwłok ofiar.
Odrzucona pomoc. Rezygnacja państw bloku wschodniego z udziału w planie Marshalla
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Odrzucona pomoc. Rezygnacja państw bloku wschodniego z udziału w planie Marshalla

Autor: Irena Siwińska
8 lipca 1947 r. Stalin odmówił udziału ZSRS w tzw. planie Marshalla – programie amerykańskiej pomocy dla państw Europy po II wojnie światowej. Rezygnację z tej pomocy wymusił także na pozostałych państwach bloku sowieckiego.
Odstraszanie przez nagłaśnianie? Historyczny kontekst amerykańskiej dyplomacji wobec Rosji w 2022 r.
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

Odstraszanie przez nagłaśnianie? Historyczny kontekst amerykańskiej dyplomacji wobec Rosji w 2022 r.

Autor: Patryk Pleskot
„USA: inwazja Rosji na Ukrainie możliwa w każdej chwili”. W połowie lutego 2022 r. taki nagłówek pojawił się w światowych mediach i portalach społecznościowych. Co ciekawe, niemal identyczny w treści komunikat Waszyngton wysłał ponad 40 lat temu. Miał jednak na myśli nie Ukrainę, lecz „ludową” Polskę.
Odzyskać samych siebie. Czym był rok 1956 na Węgrzech?
TYLKO U NAS
Artykuł

Odzyskać samych siebie. Czym był rok 1956 na Węgrzech?

Autor: Áron Máthé
Rewolucja czy powstanie? Samorządność czy niepodległość? Wokół walki Węgrów roku 1956 narosło wiele nieporozumień. Nie tylko zachodni intelektualiści, przekonani o lewicowym charakterze tego zrywu, ale i sami jego uczestnicy sięgali po „socjalistyczną” retorykę. A przecież celem była niepodległość.
Oficerów …. „żołnierze komuniści winni wymordować przez przejściem na stronę Armii Czerwonej”. Słów kilka o działalności wydziałów wojskowych KPRP (KPP)
TYLKO U NAS
Artykuł

Oficerów …. „żołnierze komuniści winni wymordować przez przejściem na stronę Armii Czerwonej”. Słów kilka o działalności wydziałów wojskowych KPRP (KPP)

Autor: Mariusz Krzysztofiński
Zwycięstwo rewolucji w Rosji umocniło dążenia do wywołania rewolucji światowej. Na przeszkodzie realizacji tego programu stanęło powstanie w 1918 r. niepodległej Rzeczypospolitej Polskiej.
Okłamany mściciel Katynia
POLECAMY
Artykuł

Okłamany mściciel Katynia

Autor: Maciej Żuczkowski
Kłamstwo katyńskie jest kłamstwem założycielskim „Polski Ludowej”. Jego początek sięga jednak okresu sprzed powstania tego tworu: już w czasie wojny Sowieci na arenie międzynarodowej i w oddziałach berlingowców intensywnie rozpowszechniali dezinformację, jakoby to Niemcy byli sprawcami tej zbrodni.
Operacja „Dunaj”
PAMIĘTAMY
Artykuł

Operacja „Dunaj”

Autor: Paweł Głuszek
Dwanaście lat po sowieckiej interwencji na Węgrzech, kolejny kraj tzw. „demokracji ludowej” padł ofiarą „bratniej pomocy” ze strony Kremla i jego sojuszników. Tym razem była to Czechosłowacja.
Operacja „Papież”
POLECAMY
Wywiad

Operacja „Papież”

Autor: Michał Skwara, Jakub Gołębiewski
Po zamachu na Jana Pawła II służby komunistyczne fałszowały dokumenty i wysyłały pogróżki do włoskich śledczych, by skierować sprawę na ślepy tor – mówił w 2016 roku prokurator Michał Skwara, współautor książki „Agca nie był sam”, w rozmowie z Jakubem Gołębiewskim.
Operacja augustowska
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Operacja augustowska

Autor: Diana Maksimiuk
W lipcu 1945 r. na obszarze północnowschodniej Polski miała miejsce największa, do dziś nie wyjaśniona, sowiecka zbrodnia popełniona na Polakach po zakończeniu II wojny światowej.
Operacja polska NKWD (1937-38)
POLECAMY
Artykuł

Operacja polska NKWD (1937-38)

Autor: Bartłomiej Nowak
Mijając Pomnik Poległymi Pomordowanym na Wschodzie, przy zbiegu ulic Muranowskiej i Andersa w Warszawie warto się przyjrzeć szczegółom. Monument otrzymał 11 sierpnia 2018 roku nowy element – tablicę pamiątkową w kształcie podkładu kolejowego, poświęconą ofiarom „Operacji polskiej” z lat 1937-1938.
Opieka konsularna nad Polakami w Moskwie w latach 1918 – 1939
TYLKO U NAS
Artykuł

Opieka konsularna nad Polakami w Moskwie w latach 1918 – 1939

Autor: Marcin Kruszyński
W listopadzie 1918 r. na mapie politycznej Europy pojawiło się „nowe-stare” państwo, o nazwie Polska. Stało się tak w wyniku splotu różnych okoliczności, przede wszystkim zaś konfliktu solidarnych jak do tej pory wobec siebie mocarstw zaborczych oraz upadku carskiej Rosji.
Orędownik sprawy katyńskiej. Profesor François Naville
POLECAMY
Wspomnienie

Orędownik sprawy katyńskiej. Profesor François Naville

Autor: Monika Komaniecka-Łyp
François Naville – profesor, członek Międzynarodowej Komisji Lekarskiej w 1943 r. w Katyniu – stał się niestrudzonym orędownikiem prawdy o tragicznych losach polskich oficerów. Dzięki jego obecności jako przedstawiciela państwa neutralnego, wiarygodność prac tej komisji była trudna do podważenia.
Ostatni rok pokoju
Z PODRĘCZNIKA HISTORII
Artykuł

Ostatni rok pokoju

Autor: Włodzimierz Suleja
Zagarnięcie przez III Rzeszę Austrii nie wzbudziło większego zaniepokojenia w gremiach kierowniczych II Rzeczypospolitej również dlatego, że ostrze niemieckiej ekspansji zdawało kierować się w stronę Półwyspu Bałkańskiego. Ocenę tę zmienił jednak los Czechosłowacji i nowy, pomonachijski, etap kontaktów polsko-niemieckich.
Oswobodzenie KL Auschwitz – między pamięcią a propagandą
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

Oswobodzenie KL Auschwitz – między pamięcią a propagandą

Autor: Filip Musiał
W 2005 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu. Datą, w której obchodzimy to wspomnienie jest 27 stycznia – rocznica wkroczenia Armii Czerwonej do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz.
Pakt o agresji między Hitlerem a Stalinem
POLECAMY
Artykuł

Pakt o agresji między Hitlerem a Stalinem

Autor: Bogdan Musiał
24 sierpnia 1939 r. rządy sowiecki i niemiecki ogłosiły, że w nocy zawarły pakt o nieagresji. W rzeczywistości był to pakt o agresji. W tajnym protokole wytyczono granice przyszłego, czwartego rozbioru Polski i określono przynależność krajów wschodnioeuropejskich do stref wpływów obydwu państw.
Pakt Ribbentrop-Mołotow. Sojusz totalitaryzmów
POLECAMY
Artykuł

Pakt Ribbentrop-Mołotow. Sojusz totalitaryzmów

Autor: Jacek Wróbel
23 sierpnia 1939 r. III Rzesza Niemiecka i Związek Socjalistycznych Republik Sowieckich (ZSRS) zawarły układ o nieagresji w rzeczywistości będący sojuszem polityczno-wojskowym mającym na celu wspólne opanowanie Europy Środkowo-Wschodniej. W tajnym protokole dołączonym do układu przewidziano podział terytorium Polski oraz innych krajów regionu między te dwa mocarstwa.
Pamięci ofiar deportacji z Kresów Wschodnich II RP (1940 – 1941)
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Pamięci ofiar deportacji z Kresów Wschodnich II RP (1940 – 1941)

Autor: Ewa Kowalska
Władze Związku Sowieckiego, po zajęciu Kresów Wschodnich II Rzeczypospolitej, podjęły szereg przedsięwzięć zmierzających do szybkiego ich scalenia z pozostałymi obszarami ZSRS. Miały one doprowadzić do szybkiej likwidacji polskiego systemu prawnego, transformacji gospodarki i struktur społecznych, w tym „unieszkodliwienia” grup uznanych za niebezpieczne.
Plakat z karykaturą Leonida Breżniewa
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Plakat z karykaturą Leonida Breżniewa

Autor: Przemysław Zwiernik
Jedną z form działalności opozycyjnej w latach osiemdziesiątych było wydawanie nieocenzurowanych czasopism, książek i druków ulotnych. Rozwijająca się intensywnie w latach 1980–1981 niezależna działalność wydawnicza stała się jednak powodem wielu działań operacyjnych i śledczych realizowanych przez SB oraz Prokuraturę Wojewódzką.
Pociągi grozy. Przestępstwa popełniane na osadnikach polskich udających się koleją na Pomorze Zachodnie w 1945 r.
TYLKO U NAS
Artykuł

Pociągi grozy. Przestępstwa popełniane na osadnikach polskich udających się koleją na Pomorze Zachodnie w 1945 r.

Autor: Przemysław Benken
Polscy osadnicy, którzy, odpowiadając na propagandowe wezwanie rządu, by jak najszybciej zasiedlić i zagospodarować tzw. Ziemie Odzyskane, udawali się koleją na Pomorze Zachodnie, często padali ofiarą napadów, jakie na ich transporty organizowali członkowie Armii Czerwonej. Szczególne nasilenie tego rodzaju zdarzeń odnotowano między sierpniem a listopadem 1945 r.
Pod czerwonym butem
POLECAMY
Artykuł

Pod czerwonym butem

Autor: Sławomir Kalbarczyk
To nie była „zwykła” napaść, bo nawet zakładając, że każda agresja jest wyjątkowa, musimy w tej sowieckiej z 17 września 1939 roku dostrzec cechy zupełnie niespotykane. Po raz pierwszy bodaj w dziejach zdarzyło się, że jedno państwo, najeżdżając drugie, twierdziło, że to drugie… nie istnieje.
Pod jarzmem Sowietów. Sytuacja ludności polskiej w ZSRS w latach 1917-1937
TYLKO U NAS
Artykuł

Pod jarzmem Sowietów. Sytuacja ludności polskiej w ZSRS w latach 1917-1937

Autor: Jan Szumski
Na sytuację Polaków w Rosji w przeddzień rewolucji lutowej i przewrotu bolszewickiego ogromny wpływ miały wydarzenia związane z wybuchem I wojny światowej.
Pod sowiecką dominacją. Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej
POLECAMY
Artykuł

Pod sowiecką dominacją. Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej

Autor: Bożena Witowicz
5 lipca 1945 r. rządy Stanów Zjednoczonych Ameryki i Wielkiej Brytanii uznały Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej w Warszawie za jedyne legalne przedstawicielstwo państwa polskiego.
Podbój zwany wyzwoleniem
POLECAMY
Artykuł

Podbój zwany wyzwoleniem

Autor: Filip Musiał
Im szybciej zdamy sobie sprawę z tego, że w sferze narracji historycznej tkwimy wciąż w pozycji państwa i społeczeństwa posttotalitarnego, tym szybciej będziemy zdolni do budowy opowieści historycznej z perspektywy wolnościowej.
Pogrzeb Stalina – film dokumentalny Siergieja Łoźnicy
POLECAMY
Artykuł

Pogrzeb Stalina – film dokumentalny Siergieja Łoźnicy

Autor: Hubert Kuberski
Reżyser ze swymi współpracownikami mnóstwo czasu spędzili nad renowacją nagrań filmowych i dźwiękowych w „Pogrzebie Stalina”. Zmontowane kadry czarno-białe z kolorowymi pokazują i przywołują wydarzenia sprzed 70 lat.
Polacy i obywatele polscy w obozach NKWD-MWD na terytorium ZSRS po roku 1944
TYLKO U NAS
Artykuł

Polacy i obywatele polscy w obozach NKWD-MWD na terytorium ZSRS po roku 1944

Autor: Dariusz Rogut
Klęski wojsk niemieckich na froncie wschodnim i szybkie posuwanie się Armii Czerwonej na zachód rozpoczęło w 1944 r. przygotowywaną przez Armię Krajową akcję „Burza”. Zderzyła się ona z akcją sowiecką zmierzającą do metodycznego zlikwidowania polskich sił zbrojnych w kraju.
Policja Państwowa województwa białostockiego we wrześniu 1939 r.
TYLKO U NAS
Artykuł

Policja Państwowa województwa białostockiego we wrześniu 1939 r.

Autor: Marek Kozak
Rola stróżów prawa wobec zwarcia z bezprawiem wydaje się oczywista. We wrześniu 1939 r. białostoccy policjanci podzielili los rodaków, umundurowanych oraz cywilów, postawionych w obliczu niemiecko-sowieckiej agresji na Polskę. Ich formacja stała się częścią armii, dodatkowo zwalczając dywersję i zabezpieczając infrastrukturę.
Polityka okupanta sowieckiego na ziemiach polskich w latach 1939–1941
Z PODRĘCZNIKA HISTORII
Artykuł

Polityka okupanta sowieckiego na ziemiach polskich w latach 1939–1941

Autor: Marek Gałęzowski
Okupacja na ziemiach polskich zajętych przez ZSRS miała inny charakter niż na obszarach podbitych przez Niemców. Wynikało to z polityki władz sowieckich wobec ich mieszkańców, na którą wpłynęła, oprócz kwestii ideologicznych, struktura narodowościowa tej części Rzeczypospolitej.
Polka na Łotwie. Ita Kozakiewicz (1955–1990)
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Polka na Łotwie. Ita Kozakiewicz (1955–1990)

Autor: Tomasz Otocki
5 grudnia 2022 r. w Jēkabpils (pol. Jakubów), na pograniczu historycznej Łatgalii i Semigalii, odsłonięto pomnik Ity Kozakiewicz, pierwszej przewodniczącej odrodzonego w 1990 r. Związku Polaków na Łotwie.
Polscy biolodzy w czasach łysenkizmu
TYLKO U NAS
Artykuł

Polscy biolodzy w czasach łysenkizmu

Autor: Remigiusz Ławniczak
W okresie Polski „ludowej” nauka została poddana olbrzymiej presji ideologicznej i naciskom komunistycznych władz. Działalność naukowa nie miała opisywać świata w obiektywny sposób, a potwierdzać „zdobycze” marksizmu. Udowadniać słuszność jego tez. Szczególne nasilenie tych praktyk zauważyć można w okresie stalinowskim.
Polscy komuniści: cena zaprzaństwa
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Polscy komuniści: cena zaprzaństwa

Autor: Dawid Zagził
Przywódca Komunistycznej Partii Polski, Julian Leszczyński-Leński, został aresztowany w Moskwie w czerwcu 1937 r. Oskarżono go o współpracę z polskim wywiadem oraz o udział w organizacji „szpiegowsko-terrorystycznej”.
poprzednia < 1 3 4 następna >
TEKSTY
TEMATY
Biblioteka cyfrowa
Audio/Video
English content
Księgarnia
Aktualności
Autorzy
O nas
Kontakt
Edukacja
postacie IPN
Spotkasz ich na Przystanku Historia
Józef Piłsudski, Anna Walentynowicz, mały Powstaniec – te trzy postacie przyjęliśmy jako symbolicznych reprezentantów trzech epok historii Polski w XX wieku – II Rzeczypospolitej, Polski pod rządami komunistów ale też Polski czasów II wojny światowej. Nasi bohaterowie kształtowali nie tylko dzieje Polski, ale też nasze wyobrażenia o wartościach moralnych: poświęcenia, odpowiedzialności, odwagi – dziś są już częścią historii, którą opisujemy. Temu ma służyć Przystanek Historia (autor zdjęcia małego Powstańca - Cezary Piwowarski)
Dowiedz się więcej
Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby dotrzeć do wszystkich właścicieli (i dysponentów praw autorskich) zdjęć i innych materiałów, które są wykorzystywane na niniejszym portalu. Wszelkie osoby i instytucje, do których nie udało nam się dotrzeć prosimy o kontakt z redakcją.
IPN
Copyright © 2026 Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - Wszelkie prawa zastrzeżone. ISSN 2719-8510