Czym są miejsca pamięci? Czy sprzyjają one komunikacji z młodym pokoleniem? Jakie działania edukacyjne prowadzone są w miejscach pamięci? Dlaczego miejsca pamięci wywołują emocje? Jak należy przygotować młodzież do wizyty w miejscu pamięci?
Komentarz zastępcy prezesa IPN Karola Polejowskiego dotyczący wystawy „Nasi Chłopcy” prezentowanej w Muzeum Gdańska. Czy uczciwie i należycie przedstawiono tam tragiczną historię dziesiątków tysięcy Polaków zmuszonych do służby w siłach zbrojnych III Rzeszy?
Jakie były przyczyny zbrodni wołyńskiej? Dlaczego Polacy mieszkający na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej padli w latach 1939-1947 ofiarą okrutnego ludobójstwa z rąk członków ukraińskich ugrupowań nacjonalistycznych OUN-UPA? Jak zachowywała się miejscowa ludność ukraińska? Kim byli tzw. siekiernicy, a kim Sprawiedliwi Ukraińcy? Dlaczego krwawa niedziela 11 lipca 1943 r. uznawana jest za symbol rzezi wołyńskiej?
Sejm RP ustanowił 11 lipca Narodowym Dniem Pamięci Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez OUN-UPA na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej. O zbrodni, którą wspominamy tego dnia opowiada gość Rafała Dudkiewicza – dr Joanna Karbarz-Wilińska – historyk z Biura Badań Historycznych IPN w Gdańsku.
Historia Obławy Augustowskiej, czyli zbrodniczej operacji połączonych sił sowieckich oraz oddziałów komunistycznej bezpieki i „ludowego” Wojska Polskiego, wymierzonej w polskie oddziały konspiracji niepodległościowej, operujących w rejonie Augustowa i Suwałk.
Krwawa Niedziela, która miała miejsce 11 lipca 1943 roku, to jeden z najbardziej tragicznych dni w historii stosunków polsko-ukraińskich. Tego dnia oddziały UPA przeprowadziły skoordynowany atak na około 100 polskich wsi na Wołyniu. Celem było całkowite usunięcie ludności polskiej z tych terenów.
„Pop wyszedł przed ołtarz i głosił kazanie. Mówił o pszenicy i o kąkolu, że pszenica to dorodny naród ukraiński, a kąkol to są Polacy. Kiedy ten pop zaczął mówić o tym kąkolu i o pszenicy, że ten kąkol to trzeba wyrwać z korzeniami” – mówi Stanisław Srokowski, który jako dziecko przeżył rzeź dokonaną przez nacjonalistów ukraińskich.
„Jadzia z tego wozu zleciała i poszła do mamy, ale mama nie żyła. Tarmosiła ją, ale mama nie odzywała się. Ona z początku położyła się z mamą, spała nocami. Potem jak mam cuchnąć zaczęła, no to ona odeszła od mamy” – mówi Stefania Opis, która jako dziecko przeżyła rzeź dokonaną przez nacjonalistów ukraińskich.
„Byliśmy przygotowani, że prędzej czy później do nas przyjdą i ze będą rżnąć, jak to się mówiło. Każdy z nas chciał być od kuli trafiony, szybko, sprawnie. Bo tu wszyscyśmy mieli takie odczucia, najbardziej baliśmy się kłucia widłami” – mówi Jan Rudnicki, który jako dziecko przeżył rzeź dokonaną przez nacjonalistów ukraińskich.
„Jedzie furmanka i patrzę, z tyłu wystają nogi z furmanki. Ja się patrzę, buty ojca” – mówi Ryszard Kłosiński, który jako dziecko przeżył rzeź dokonaną przez nacjonalistów ukraińskich.
„My z siostrzyczkami na podłodze u babci położyliśmy się i porozbierałyśmy się do koszulek, a nie wolno było. Trzeba było w butach spać w razie ucieczki” – mówi Józefa Muchorowska, która jako dziecko przeżyła rzeź dokonaną przez nacjonalistów ukraińskich.
„Po weselu ja poszłam do męża domu. Dom był zupełnie na uboczu, i to właśnie tam napadli nas Ukraińcy” – mówi Jadwiga Tunicka, która była świadkiem mordów dokonanych na ludności polskiej przez nacjonalistów ukraińskich.
Mariusz Chudzicki był odpowiedzialny za stronę techniczną nagrań Radia ,,Solidarność’’. W jego archiwum, odnalezionym przez syna Jarosława, znalazło się 57 taśm z zapisami różnych programów z okresu działalności Radia ,,Solidarność’’. W kolekcji Chudzickiego znalazły się również unikatowe nagrania przechwycone z radiostacji Milicji Obywatelskiej.
W jaki sposób Moskwa sterowała doborem kadr kierujących PPR/PZPR? Jaka była rola POP-ów (pełniących obowiązki Polaka), instruktorów i doradców sowieckich? Jak zmieniały się mechanizmy kontroli nad Polską "ludową"? Jak zadziałały "bezpieczniki" w Październiku 1956 r.? Jakie znaczenie miały bezpośrednie kontakty części partyjniaków z "towarzyszami radzieckimi"?
23 czerwca 2008 roku nakładem Instytutu Pamięci Narodowej ukazała się książka autorstwa dr. hab. Sławomira Cenckiewicza i dr. Piotra Gontarczyka pt. „SB a Lech Wałęsa. Przyczynek do biografii”. Publikacja wywołała ogromne poruszenie – niemal 50-tysięczny nakład rozszedł się błyskawicznie, a książka niemal natychmiast zniknęła z księgarń.
