Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

„Trójka milicyjna” w okresie Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938)
POLECAMY
Artykuł

„Trójka milicyjna” w okresie Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938)

Autor: Stanisław Koller
Na sowieckie „trójki milicyjne” nałożono zadania ścigania „osób nie posiadających paszportu, bez stałego miejsca zamieszkania i nie wykonujących pożytecznej pracy”, a więc elementów „wrogich społecznie” – włóczęgów, żebraków, złodziei, prostytutek czy osób naruszających reżim paszportowy.
Dokumenty „Operacji polskiej” w Gruzji. Protokół specjalnej Trójki NKWD
POLECAMY
Artykuł

Dokumenty „Operacji polskiej” w Gruzji. Protokół specjalnej Trójki NKWD

Autor: Stanisław Koller
Operacja polska NKWD stanowiła wzór dla kolejnych fal terroru. Odstąpiono od najprostszych pozorów procesu. Liczba osób represjonowanych w operacjach narodowościowych była tak duża, że nawet specjalnie powołane organy nie nadążały z wydawaniem wyroków.
Dokumenty zbrodni. Nakazy wykonania kary śmierci w okresie Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938)
POLECAMY
Artykuł

Dokumenty zbrodni. Nakazy wykonania kary śmierci w okresie Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938)

Autor: Stanisław Koller
Osoby represjonowane w okresie Wielkiego Terroru w Gruzji skazywano na karę śmierci, karę łagrów lub uwięzienie. W przypadku wydania przez Trójkę lub Dwójkę wyroku śmierci, ludowy komisarz spraw wewnętrznych Siergiej Goglidze lub jego zastępca (Awksientij Rapawa lub Bogdan Kobułow) kierował do naczelnika więzienia, w którym przebywali skazani, nakaz wykonania wyroku.
Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937-1938). Sprawa Andrzeja Rutkowskiego
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937-1938). Sprawa Andrzeja Rutkowskiego

Autor: Stanisław Koller
Jedną z ofiar „operacji polskiej” w Gruzji stał się Andrzej Rutkowski, s. Stanisława, urodzony w 1886 r. w Warszawie. W akcie oskarżenia zacytowano przyznanie się Rutkowskiego do prowadzenia rozmów w duchu antysowieckim oraz do podjęcia współpracy z polskim wywiadem. NKWD wszystkim odwiedzającym konsulaty stawiał zarzut szpiegostwa. Tortury dopełniły resztę.
Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937-1938). Sprawa Zygmunta Tarnowskiego
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937-1938). Sprawa Zygmunta Tarnowskiego

Autor: Stanisław Koller
Nikołaj Jeżow nakazał całkowitą likwidację „dywersyjno-powstańczego zaplecza” Polskiej Organizacji Wojskowej (rozwiązanej w 1918 r.) i ludzkich rezerw polskiego wywiadu w ZSRS. W Gruzji, gdzie w latach 1937–1938 w rozproszeniu mieszkało mniej niż cztery tysiące Polaków, nawet wiarygodne upozorowanie działalności szpiegowskiej przez aparat terroru było praktycznie niemożliwe.
Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Antoniego Murawskiego
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Antoniego Murawskiego

Autor: Stanisław Koller
Oficjalnie Wielki Terror zapoczątkował rozkaz nr 00447 wydany przez Nikołaja Jeżowa 30 lipca 1937 r. Rozkaz Jeżowa wskazywał konkretne cele i, wzmacniając represje, wywołał lawinę aresztowań. Miał wpływ także na pracę organów sądowych, które pośpiesznie wydawały oczekiwane przez NKWD wyroki.
Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Brunona Bystrzyńskiego
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Brunona Bystrzyńskiego

Autor: Stanisław Koller
Na każdą osobę aresztowaną w okresie Wielkiego Terroru zakładano sprawę śledczą. Gromadzono w niej całą dokumentację sprawy: nakazy prokuratora, protokoły przesłuchań i świadków, akt oskarżenia, przedmiotową korespondencję, itd.
Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Heleny Walkiewicz
POLECAMY
Artykuł

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Heleny Walkiewicz

Autor: Stanisław Koller
Los Heleny Walkiewicz świadczy o szczególnie surowym traktowaniu przez NKWD Polaków w ZSRS. Nieletniej sierocie zarzucono m.in. działalność kontrrewolucyjną i szpiegostwo. Jej główną winą było to, że była Polką.
Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Józefa Korolczyka
POLECAMY
Artykuł

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Józefa Korolczyka

Autor: Stanisław Koller
Zgodnie z ideami komunizmu gospodarka ZSRS była centralnie sterowana poprzez plany pięcioletnie i prawie w całości państwowa. Kierunki polityki gospodarczej ustalano pod wojsko. Stosunkowo szybki rozwój przemysłu następował kosztem ograniczenia spożycia, zgodnie z zasadą: „Pracuj więcej, jedz mniej”.
Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Tomasza Jagiełły
POLECAMY
Artykuł

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Tomasza Jagiełły

Autor: Stanisław Koller
Badacze Wielkiego Terroru często zadają sobie pytanie o prawdziwość oskarżeń kierowanych przez NKWD wobec aresztowanych. Większość dochodzi do wniosku, że oskarżenia były absolutnie fałszywe, a dowody spreparowane. I tak rzeczywiście było.
Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Wiktora Zakrzewskiego
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Wiktora Zakrzewskiego

Autor: Stanisław Koller
Zamiast zbierać i analizować dowody, śledczy z NKWD cały wysiłek wkładali w przekonanie zatrzymanego, że jest szpiegiem. W protokole przesłuchania Wiktora Zakrzewskiego nie znajdziemy pytań podchwytliwych czy naprowadzających na szczegółowe zagadnienia związane z demaskowaniem siatki wywiadowczej. Śledczym zależało tylko na przyznaniu się do winy.
Wanda Gieorgadze-Piłsudska. Ofiara Wielkiego Terroru w Gruzji
POLECAMY
Artykuł

Wanda Gieorgadze-Piłsudska. Ofiara Wielkiego Terroru w Gruzji

Autor: Stanisław Koller
Legendarna brutalność i skala Wielkiego Terroru sprawiają, że ciężko jest poświęcić adekwatną uwagę indywidualnym ofiarom. Tragiczne losy wielu dotkniętych nim Polaków dalej wychodzą na wierzch dzięki wytrwałej pracy badawczej. Jedną z nich jest kuzynka Marszałka, Wanda Gieorgadze-Piłsudska.
Zaćmienie słońca i śmierć w gułagu. Sprawa Jana Wasika
POLECAMY
Artykuł

Zaćmienie słońca i śmierć w gułagu. Sprawa Jana Wasika

Autor: Stanisław Koller
Przykładem niewymiernie surowej kary, wymierzonej w okresie Wielkiego Terroru za publiczne wyrażenie swoich poglądów, jest sprawa przeciwko Janowi Wasikowi. Kilka komentarzy polskiego kolejarza wystarczyło, by spędził on resztę życia w łagrach.
TEKSTY
TEMATY
Biblioteka cyfrowa
Audio/Video
English content
Księgarnia
Aktualności
Autorzy
O nas
Kontakt
Edukacja
postacie IPN
Spotkasz ich na Przystanku Historia
Józef Piłsudski, Anna Walentynowicz, mały Powstaniec – te trzy postacie przyjęliśmy jako symbolicznych reprezentantów trzech epok historii Polski w XX wieku – II Rzeczypospolitej, Polski pod rządami komunistów ale też Polski czasów II wojny światowej. Nasi bohaterowie kształtowali nie tylko dzieje Polski, ale też nasze wyobrażenia o wartościach moralnych: poświęcenia, odpowiedzialności, odwagi – dziś są już częścią historii, którą opisujemy. Temu ma służyć Przystanek Historia (autor zdjęcia małego Powstańca - Cezary Piwowarski)
Dowiedz się więcej
Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby dotrzeć do wszystkich właścicieli (i dysponentów praw autorskich) zdjęć i innych materiałów, które są wykorzystywane na niniejszym portalu. Wszelkie osoby i instytucje, do których nie udało nam się dotrzeć prosimy o kontakt z redakcją.
IPN
Copyright © 2026 Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - Wszelkie prawa zastrzeżone. ISSN 2719-8510