Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Tagi Żołnierze Wyklęci

Żołnierze Wyklęci

Podporucznik Henryk Wieliczka „Lufa”

Podporucznik Henryk Wieliczka „Lufa”

Autor: Anna Płońska

14 marca 1949 r. rozstrzelano ppor. „Lufę” na Zamku w Lublinie. Ciało żołnierza 5. Brygady Wileńskiej AK pochowano w bezimiennym grobie. Jego bohaterskie losy miały ulec zapomnieniu…

Podporucznik Ludwik Danielak „Bojar” (1923–1955)

Podporucznik Ludwik Danielak „Bojar” (1923–1955)

Autor: Milena Bykowska

„Bojar” był jednym z najdłużej pozostających na wolności żołnierzy antykomunistycznego podziemia zbrojnego. Przez osiem lat udawało mu się skutecznie unikać aresztowania, dlatego wśród funkcjonariuszy UB częściej cieszył się przydomkiem „Szatan”.

Podpułkownik dypl. Maciej Kalenkiewicz „Kotwicz” – współtwórca idei cichociemnych

Podpułkownik dypl. Maciej Kalenkiewicz „Kotwicz” – współtwórca idei cichociemnych

Autor: Kazimierz Krajewski

Podpułkownik Maciej Kalenkiewicz, w okresie okupacji posługujący się pseudonimami „Kotwicz”, „Jan Kotwicz”, „Maciej” i „Bóbr” – urodził się 1 lipca 1906 r. w Pacewiczach (pow. Wołkowysk, woj. białostockie – obecnie Białoruś) w rodzinie ziemiańskiej, od pokoleń związanej z Kresami Północno-Wschodnimi.

Podpułkownik Stanisław Borodzicz

Biogram / Biografia

Podpułkownik Stanisław Borodzicz

Autor: Elżbieta Strzeszewska

7 lutego 2007 r. zmarł Stanisław Borodzicz ps. „Wiejski”, „Wara”, „Zarzyca”, podpułkownik Wojska Polskiego, żołnierz podziemia niepodległościowego i antykomunistycznego, działający na terenie północnego Mazowsza, wielki admirator ziemi ciechanowskiej.

Podziemie niepodległościowe na Pomorzu

Podziemie niepodległościowe na Pomorzu

Autor: Piotr Niwiński

Na Pomorzu ruch niepodległościowy odrodził się wkrótce po rozwiązaniu Armii Krajowej. Wykorzystywał on struktury Polskiego Państwa Podziemnego z czasu okupacji niemieckiej oraz napływ siatek konspiracyjnych i samoorganizujących się mas żołnierzy, zmuszonych do migracji z innych obszarów Polski.

Polityka historyczna prezydenta Lecha Kaczyńskiego

Polityka historyczna prezydenta Lecha Kaczyńskiego

Autor: Adam Chmielecki

Prezydent Lech Kaczyński był pierwszym po roku 1989 polskim politykiem najwyższej rangi, który nie tylko dostrzegał i rozumiał wagę oraz potencjał wspólnej pamięci narodu, ale także podejmował działania, z których wyłania się obraz aktywnej i spójnej polityki historycznej przez niego prowadzonej.

Polowanie na Wyklętych. Rozmowa z Pawłem Sztamą

Polowanie na Wyklętych. Rozmowa z Pawłem Sztamą

Autor: Paweł Lekki, Paweł Sztama

Po wejściu Armii Czerwonej rozpoczęły się aresztowania, tortury i mordy. Tysiące żołnierzy AK trafiło na zsyłkę, wielu poległo w starciach z NKWD. Armia Krajowa została rozwiązana w styczniu 1945 roku, ale nie był to koniec oporu i walki z nowym – sowieckim – okupantem.

Polskie podziemie niepodległościowe w kinematografii PRL

Polskie podziemie niepodległościowe w kinematografii PRL

Autor: Marcin Jurek

Komuniści na wszelkie sposoby starali się zohydzić postaci powojennej konspiracji. Miały temu służyć także propagandowe filmy fabularne.

Polskie powstanie antykomunistyczne

Polskie powstanie antykomunistyczne

Autor: Tomasz Łabuszewski

Powstanie to – jak głosi słownik PWN – „zbrojne wystąpienie narodu lub jakiejś grupy w obronie swojej wolności”.

Porucznik „Stefan” – adiutant majora „Łupaszki” w 1945 i 1946 roku

Porucznik „Stefan” – adiutant majora „Łupaszki” w 1945 i 1946 roku

Autor: Karol Polejowski

Dla historyków badających podziemie niepodległościowe na ziemiach polskich, a szczególnie dzieje konspiracji wileńskiej i 5. Brygady Wileńskiej AK mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”, niepewną pozostaje tożsamość porucznika „Stefana”, adiutanta dowódcy oddziału w 1945 i 1946 r.

Powązkowska „Łączka”

Powązkowska „Łączka”

Autor: Krzysztof Szwagrzyk

Od lata 1944 r. komuniści rozpoczęli proces sukcesywnego przejmowania władzy w Polsce. W ciągu kilku lat, wspierani przez Związek Sowiecki, doprowadzili do likwidacji zbrojnego i politycznego oporu, opanowali wszystkie struktury państwa, nadając mu totalitarny charakter. Po latach odnajdujemy szczątki ofiar komunistycznego terroru.

Prezent na rocznicę

Prezent na rocznicę

Autor: Elżbieta Strzeszewska

Na stacji PKP w Gołotczyźnie oddział „Roja” pojawił się ok. 21.10. Trzech z żołnierzy udało się do poczekalni stacyjnej, gdzie zatrzymali i wylegitymowali znajdujące się tam osoby. Czwarty wszedł do budki na przejeździe i zakazał dróżnikowi kontynuowania pracy. Rozpoczęła się akcja zatrzymania i kontroli nadciągającego pociągu.

Proces „Warszyca”

Proces „Warszyca”

Autor: Paweł Wąs

W efekcie zdrady jednego z podkomendnych, pod koniec czerwca 1946 r. aresztowany został komendant Konspiracyjnego Wojska Polskiego kpt. Stanisław Sojczyński. Po okresie kilkumiesięcznego śledztwa, w grudniu odbył się proces, w trakcie którego „Warszyc” okazywał niezłomną postawę, piętnując system komunistyczny.

Proces Aleksandra Życińskiego przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Kielcach

Proces Aleksandra Życińskiego przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Kielcach

Autor: Robert Piwko

Wojskowe sądy rejonowe należały do najbardziej represyjnych instytucji Polski „ludowej” w pierwszym okresie jej ustanawiania. Rozmieszczone w każdym województwie placówki wniosły niepośledni wkład w utrwalanie komunistycznej władzy.

Proces siedemnastu w Radomsku

Proces siedemnastu w Radomsku

Autor: Paweł Wąs

W maju 1946 r. komunistyczny sąd skazał dwunastu żołnierzy Konspiracyjnego Wojska Polskiego na karę śmierci, a pięciu na długoletnie więzienie. Musiało minąć niemal pół wieku, by zamordowanym oddano hołd.

Przebojem iść. Rajd „Żelaznego” przeciwko aparatowi represji

Przebojem iść. Rajd „Żelaznego” przeciwko aparatowi represji

Autor: Anna Płońska

W ciągu jednego dnia przez oddział podporucznika Zdzisława Badochy „Żelaznego” rozbrojonych zostało siedem posterunków MO (w Kaliskach, Osiecznej, Osieku, Skórczu, Lubichowie, Zblewie, Starej Kiszewie) i dwie placówki Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego (w Skórczu i Starej Kiszewie).

Przeciwko „gangrynie bolszewickiej”. Podziemie poakowskie na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim w latach 1945-47

Przeciwko „gangrynie bolszewickiej”. Podziemie poakowskie na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim w latach 1945-47

Autor: Adam Dziuba

„Polacy – Rodacy, stoimy przed fazą wyborczą, żeby nie głosować po stronie PPR-u i tej gangryny bolszewickiej, że oni są nasłani z Moskwy. Polska jest katolicka” – apelował por. Wiktor Kania, dowódca oddziału partyzanckiego Konspiracyjnego Wojska Polskiego, przed referendum z 30 czerwca 1946 r.

Przeciwko dwóm wrogom. Bolesław Sawicz-Korsak (1923–2016)

Przeciwko dwóm wrogom. Bolesław Sawicz-Korsak (1923–2016)

Autor: Kazimierz Krajewski

Podporucznik Bolesław Sawicz-Korsak „Biały Bolek”, „Mściwość”, „Przybuś”, „Roman” walczył z obydwoma okupantami. Po II wojnie światowej z wielką ofiarnością poświęcał się pracy konspiracyjnej. I dlatego był jednym z najbardziej poszukiwanych przez UB oficerów podziemia niepodległościowego.

Przesłuchanie „Murata”

Przesłuchanie „Murata”

Autor: Jerzy Bednarek

W nocy z 11 na 12 marca 1949 r. strażnicy aresztu WUBP w Łodzi stwierdzili, że Jan Małolepszy „Murat” – dowódca Konspiracyjnego Wojska Polskiego – leży martwy w celi. Oficjalnie poinformowano, że zmarł on na atak serca. Tymczasem zakatowali go funkcjonariusze UB podczas nieformalnych „przesłuchań”.

Radiostacja z wyrokiem śmierci. Zasadzka na członków oddziału Narodowego Zjednoczenia Wojskowego

Radiostacja z wyrokiem śmierci. Zasadzka na członków oddziału Narodowego Zjednoczenia Wojskowego

Autor: Elżbieta Strzeszewska

16 września 1951 r. w walce z wojskiem KBW oraz funkcjonariuszami UB polegli żołnierze oddziału partyzanckiego NZW – Franciszek Kmiołek ps. „Bogdan”, Franciszek Ampulski ps. „Tęcza” oraz Julian Nasiadko ps. „Ostry”.

Rok 1949. Między partyzantką a przetrwaniem

Rok 1949. Między partyzantką a przetrwaniem

Autor: Dawid Golik

Działalność zbrojnego podziemia niepodległościowego w powojennej Polsce lat 1944–1963 charakteryzuje się okresami mniejszej i większej aktywności. Nie ulega wątpliwości, że kres zorganizowanego oporu na większą skalę nastąpił w 1947 r. – po sfałszowaniu wyborów i ogłoszeniu amnestii. Do poważnych starć z komunistycznym aparatem represji dochodziło jeszcze w następnych latach.

Rozbicie aresztu w Krasnosielcu

Rozbicie aresztu w Krasnosielcu

Autor: Elżbieta Strzeszewska

W kwietniu 1945 r. na terenie powiatu Maków Mazowiecki bezpieka dokonała aresztowań wielu żołnierzy Armii Krajowej i Narodowych Sił Zbrojnych. Na początku maja oddział NSZ, dowodzony przez por. Romana Dziemieszkiewicza ps. „Adam”, „Pogoda”, przeprowadził zbrojną akcję, w trakcie której uwolnił 42 żołnierzy przetrzymywanych w krasnosielskim areszcie.

Audio/Video

Rozbicie grupy Adama Kusza, ps. Garbaty

Autor: Łukasz Pasztelaniec

Rozbicie więzienia w Mławie

Rozbicie więzienia w Mławie

Autor: Elżbieta Strzeszewska

W nocy z 2 na 3 czerwca 1945 r. żołnierze Samoobrony Społecznej (ROAK) rozbili areszt Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Mławie i uwolnili przetrzymywanych tam więźniów.

Samodzielny Obwód WiN Tomaszów Lubelski

Samodzielny Obwód WiN Tomaszów Lubelski

Autor: Wojciech Hanus

Cechą charakterystyczną powiatu tomaszowskiego po 1947 r. była działalność dwóch odrębnych, niezależnych od siebie obwodów konspiracyjnych.

Sanitariuszka AK z książęcego rodu

Sanitariuszka AK z książęcego rodu

Autor: Artur Cieślik

Lidia Lwow-Eberle urodziła się 14 listopada 1920 r. w miasteczku Plos nad Wołgą, ok. 350 km na północny-wschód od Moskwy. Pochodziła z inteligenckiej, arystokratycznej rodziny.

Sanitariuszka wyklęta

Sanitariuszka wyklęta

Autor: Marzena Kruk

Dwukrotna kara śmierci, 15 lat więzienia, utrata praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na zawsze oraz przepadek mienia na rzecz Skarbu Państwa – taki wyrok wydał Wojskowy Sąd Rejonowy w Gdańsku wydany na niespełna osiemnastoletnią Danutę Siedzikównę „Inkę”, sanitariuszkę Armii Krajowej.

Sędzia, który zabił braci Marchelów

Sędzia, który zabił braci Marchelów

Autor: Krzysztof Szwagrzyk

Spośród wielu przewidzianych prawem środków represji najczęściej sięgał po rozwiązania ostateczne. Swą ponurą sławę zyskał, orzekając ponad dwieście, w większości wykonanych wyroków śmierci. Tylko na Białostocczyźnie jego decyzje stały się podstawą rozstrzelania lub powieszenia co najmniej 174 osób.

Siedmiu z „Łączki”

Siedmiu z „Łączki”

Autor: Sławomir Poleszak

We wtorek 16 września 1947 roku funkcjonariusze Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego ujęli na Dolnym Śląsku majora Hieronima Dekutowskiego „Zaporę”, cichociemnego, legendarnego dowódcę zgrupowania partyzanckiego AK, DSZ i WiN na Lubelszczyźnie oraz siedmiu towarzyszących mu oficerów.

Sieradzcy żołnierze „Warszyca”

Sieradzcy żołnierze „Warszyca”

Autor: Ksawery Jasiak

Wśród licznych ugrupowań antykomunistycznych, które powstały po rozwiązaniu Armii Krajowej, z pewnością wyróżniało się Konspiracyjne Wojsko Polskie (KWP). Silne struktury tej organizacji udało się zbudować w Sieradzu.

Sierżant Wiktor Stryjewski „Cacko”

WARTO WIEDZIEĆ

Biogram / Biografia

Sierżant Wiktor Stryjewski „Cacko”

Autor: Elżbieta Strzeszewska

8 lutego 1949 r. w wyniku obławy zorganizowanej przez żołnierzy KBW oraz funkcjonariuszy UB i MO aresztowany został sierż. Wiktor Stryjewski „Cacko”, „Zbyszko”, „Wyrwicz”, żołnierz AK, ROAK, NZW, dowódca oddziału bojowego 11. Grupy Operacyjnej NSZ (NZW).

Siostra Bieruta w rękach „Jastrzębia” i „Boruty”

Siostra Bieruta w rękach „Jastrzębia” i „Boruty”

Autor: Grzegorz Majchrzak

W połowie roku 1946 w rękach – jak to określali komuniści – „bandytów”, czyli żołnierzy podziemia znalazła się rodzina prezydenta KRN Bolesława Bieruta. Nie spędziła w niewoli zbyt wiele czasu, gdyż zaledwie po kilkudziesięciu godzinach wraz ze swoimi bliskimi odzyskała wolność. Jak do tego doszło?

Sowiecka „bratnia pomoc” w walce z Żołnierzami Wyklętymi

Sowiecka „bratnia pomoc” w walce z Żołnierzami Wyklętymi

Autor: Jarosław Wasilewski

Koniec II wojny światowej nie przyniósł Polakom upragnionej wolności. Niemieckiego okupanta zastąpił sowiecki a na bagnetach Armii Czerwonej przyniesione zostały nowe, komunistyczne władze, które tylko z nazwy można uznawać za polskie.

Stanisław Borodzicz. „Bez prawnego zezwolenia władz…”

Biogram / Biografia

Stanisław Borodzicz. „Bez prawnego zezwolenia władz…”

Autor: Elżbieta Strzeszewska

7 lutego 2007 r. zmarł Stanisław Borodzicz „Wiejski”, „Wara”, „Zarzyca”, podpułkownik Wojska Polskiego, żołnierz podziemia niepodległościowego i antykomunistycznego, wielki admirator ziemi ciechanowskiej.

Stanisław Kakowski „Kaźmierczuk” (1898 – 1951). Bohater Ziemi Przasnyskiej

Biogram / Biografia

Stanisław Kakowski „Kaźmierczuk” (1898 – 1951). Bohater Ziemi Przasnyskiej

Autor: Anna Śnieżko

Piłsudczyk, narodowiec, Żołnierz Wyklęty. W życiu Stanisława Kakowskiego jak w soczewce odbiły się losy całego pokolenia Polaków pierwszej połowy XX wieku.

Stanisław Kasznica

Stanisław Kasznica

Autor: Jolanta Mysiakowska

12 maja 1948 r. w więzieniu przy ulicy Rakowieckiej w Warszawie został zamordowany Stanisław Kasznica – adwokat, działacz Obozu-Narodowo-Radykalnego, ostatni Komendant Główny Narodowych Sił Zbrojnych.

Stanisław Sojczyński „Warszyc”

Stanisław Sojczyński „Warszyc”

Autor: Arkadiusz Cisek

Chłopski syn, nauczyciel, oficer Wojska Polskiego, obrońca Polski w 1939 r., niezłomny żołnierz Polskiego Państwa Podziemnego, I i II Konspiracji. Świetny partyzant, wybitny organizator. Kawaler Orderu Virtuti Militari. Twórca i pierwszy dowódca kilkutysięcznego Konspiracyjnego Wojska Polskiego.

Stanisław Żurawski „Madej”. Stawiał zaciekły opór…

Stanisław Żurawski „Madej”. Stawiał zaciekły opór…

Autor: Elżbieta Strzeszewska

4 listopada 1953 r. we wsi Chromakowo w pow. żuromińskim aresztowany został Stanisław Żurawski „Madej” – jeden z najdłużej walczących żołnierzy podziemia niepodległościowego na północnym Mazowszu.

Szafarze śmierci. Sędziowie sądów doraźnych Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego (luty – czerwiec 1946)

Szafarze śmierci. Sędziowie sądów doraźnych Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego (luty – czerwiec 1946)

Autor: Paweł Wąs

Na początku lutego 1946 r. utworzono wydziały doraźne przy sądach okręgowych, których głównym celem było jak najszybsze spacyfikowanie antykomunistycznego podziemia zbrojnego. W trakcie kilkumiesięcznej działalności te tak zwane „sądy na kółkach”, których składy orzekające rekrutowały się z sędziów i prokuratorów wojskowych, orzekły kilkaset wyroków śmierci.

Sztuka teatru jako nauczycielka historii

Sztuka teatru jako nauczycielka historii

Autor: Tomasz A. Żak

O ile modlitwa (załóżmy, że to siostra teologii) jest jednym z koniecznych warunków na drodze do zbawienia, o tyle sztuka (załóżmy, że to siostra historii) jest najlepszym nauczycielem naszej tożsamości.

Śledztwo i proces I Zarządu Głównego WiN

Śledztwo i proces I Zarządu Głównego WiN

Autor: Justyna Dudek

Proces I Zarządu Głównego WiN ze stycznia 1947 r. należy do najważniejszych powojennych procesów pokazowych. Został propagandowo wykorzystany do kompromitacji podziemia niepodległościowego i złamania oporu społeczeństwa w przededniu wyborów do Sejmu Ustawodawczego.

Śmierć „Żelaznego”

Śmierć „Żelaznego”

Autor: Robert Szcześniak

Wciąż nie udało się ustalić miejsca, w którym komuniści ukryli zwłoki Zdzisława Badochy „Żelaznego”. Wiadomo jednak, że śmierć jednego z najzdolniejszych dowódców polowych V Brygady Wileńskiej AK była wynikiem przypadkowej akcji milicji.

Śmierć wśród kłosów

Śmierć wśród kłosów

Autor: Elżbieta Strzeszewska

12 czerwca 1949 r., w walce z żołnierzami Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, polegli członkowie zespołu sztabowego Komendy Powiatowej NZW „Noc” – „Tatry”: Zygmunt Dąbkowski ps. „Krym”, „Wstęga”, Bolesław Kulesza ps. „Pomsta” i Kazimierz Ampulski ps. „Tęcza”.

Śmierć Zacheusza Wiktora Nowowiejskiego „Jeża”, „Żuka”

Śmierć Zacheusza Wiktora Nowowiejskiego „Jeża”, „Żuka”

Autor: Kazimierz Krajewski

Bohater tego szkicu przez całe życie był związany z północnym Mazowszem. Urodził się w 1915 r. we wsi Zembrzus-Mokry Grunt w powiecie przasnyskim w wielodzietnej rodzinie utrzymującej się z pracy na roli. Tam też zginął, zdradzony przez ubeckiego informatora.

Śmierć żołnierzy Bojowego Oddziału Armii

Śmierć żołnierzy Bojowego Oddziału Armii

Autor: Anna Płońska

21 sierpnia 1948 r. ogłoszony został przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Szczecinie wyrok w sprawie 23 partyzantów z Bojowego Oddziału Armii, największej organizacji antykomunistycznej działającej na Pomorzu Zachodnim w pierwszych latach powojennych.

Tadeusz Ignacy Rylski. Fotograf i żołnierz AK

Biogram / Biografia

Tadeusz Ignacy Rylski. Fotograf i żołnierz AK

Autor: Marek Jedynak

W sąsiedztwie Muzeum Narodowego w Kielcach przy pl. Najświętszej Marii Panny 2 mieszkał i pracował zasłużony dla miasta fotografik, współzałożyciel Automobilklubu Kieleckiego i żołnierz Armii Krajowej, Tadeusz Ignacy Rylski.

Tadeusz Suwiński „Sokół”

Tadeusz Suwiński „Sokół”

Autor: Elżbieta Strzeszewska

W nocy z 20 na 21 marca 1949 r. w areszcie Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Ciechanowie w tragicznych okolicznościach zmarł Tadeusz Suwiński „Sokół” – żołnierz oddziału NZW st. sierż. Mieczysława Dziemieszkiewicza „Roja”.

Tadeusz Szych „Biały”, „Tadek” (1926–1955). Historia bez szczęśliwego zakończenia

Biogram / Biografia

Tadeusz Szych „Biały”, „Tadek” (1926–1955). Historia bez szczęśliwego zakończenia

Autor: Justyna Dudek

Do partyzantki popychały ludzi represje ze strony aparatu bezpieczeństwa – aresztowania, brutalne metody przesłuchiwania, pacyfikacje. Konspiratorzy kierowali się też pobudkami ideowymi, poczuciem patriotyzmu, młodsi żądni byli przygód, a czasami o wszystkim zadecydował przypadek. Jeszcze innym partyzantka tak mocno weszła w krew, że nie umieli już inaczej żyć.

Tadeusz Waśniewski – buntownik z wyboru

WARTO WIEDZIEĆ

Biogram / Biografia

Tadeusz Waśniewski – buntownik z wyboru

Autor: Bożena Koszel-Pleskaczuk

Podziemna organizacja Wolny Orzeł Polski (WOP) działała na terenie Goniądza w powiecie białostockim od końca czerwca 1953 r. do 21 maja 1954 r. Jej założycielami byli Zdzisław Szwarc ps. „Wichura” oraz Kazimierz Karłowski ps. „Lew”. Od samego początku działał w niej także Tadeusz Waśniewski.

Tadeusz Zieliński „Igła”

Biblioteka cyfrowa

Tadeusz Zieliński „Igła”

Autor: Grzegorz Makus

Podporucznik Tadeusz Zieliński „Igła” był jednym z najbardziej zdeterminowanych żołnierzy antykomunistycznego podziemia w regionie radomskim, a po zamachu na szefa Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego w Rzeszowie ppłk. Alfreda Wnukowskiego, najwyższego rangą oficera aparatu represji, jaki zginął z rąk polskiego podziemia antykomunistycznego, stał się również jednym z najbardziej poszukiwanych i rozpoznawalnych dowódców.

Tajemnica „Brzeszcza”, „Bogonia”

Tajemnica „Brzeszcza”, „Bogonia”

Autor: Paweł Fornal

„Brzeszcz”, „Bogoń” to pseudonimy, których używał kierownik Rady WiN Brzozów Franciszek Woźniak. To jedna z najbardziej tajemniczych postaci konspiracji niepodległościowej, działająca w strukturach powiatowych Okręgu Rzeszowskiego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”.

Tata chciał, żebym była dzielna

Tata chciał, żebym była dzielna

Autor: Karolina Wichowska, Zofia Pilecka-Optułowicz

Zofia Pilecka-Optułowicz, córka rotmistrza Pileckiego, Dama Orderu Odrodzenia Polski, Kustosz Pamięci Narodowej roku 2015, w wywiadzie udzielonym Karolinie Wichowskiej opowiada o swoim ojcu, o jego stosunku do świata i o tym, jak wyglądało życie jego najbliższych w kraju rządzonym przez komunistów.

Testament zza grobu

Testament zza grobu

Autor: Marcin Zwolski

W Pałacu Prezydenckim 21 kwietnia 2017 roku odbyło się wręczenie not identyfikacyjnych kolejnym rodzinom ofiar zbrodni komunistycznych. Wśród odnalezionych i tym razem nie było płk. Aleksandra Rybnika „Dzikiego”, „Jerzego”, legendarnego dowódcy AK/WiN na Białostocczyźnie.

Tragiczna wigilia

Tragiczna wigilia

Autor: Paweł Wąs

Tragiczna w skutkach okazała się wigilia partyzancka, zorganizowana 23 grudnia 1945 r. w Gorzędowie, w której uczestniczyli przedstawiciele komend Konspiracyjnego Wojska Polskiego z powiatów piotrkowskiego i radomszczańskiego.

Trzy lata w ziemiance. Krótka historia ukrywania się braci Ignacego i Pawła Albinów w Puszczy Noteckiej

Trzy lata w ziemiance. Krótka historia ukrywania się braci Ignacego i Pawła Albinów w Puszczy Noteckiej

Autor: Elżbieta Wojcieszyk

W 1941 r. Ignacy i Paweł Albinowie z wcielonej do Rzeszy niemieckiej Wielkopolski trafili do GG i zamieszkali w pow. Jędrzejów. Działały tam grupy zbrojne NSZ. Bracia przyłączyli się do nich.

W nowych realiach i nowej rzeczywistości

W nowych realiach i nowej rzeczywistości

Autor: Krzysztof Sychowicz

Resort Bezpieczeństwa, powołany w Moskwie 21 lipca 1944 r. przez członków Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego, odegrał istotną rolę w budowie, a następnie w utrwalaniu władzy komunistycznej w Polsce.

W walce z Niemcami i komunistami. Okręg Śląski ZWZ-AK i jego sukcesorzy

W walce z Niemcami i komunistami. Okręg Śląski ZWZ-AK i jego sukcesorzy

Autor: Adam Dziuba

Czynny opór, najpierw przeciwko niemieckiej okupacji, a potem rządom komunistów, trwał na Górnym Śląsku niemal osiem lat. Okupiony został olbrzymimi stratami.

Wacław Laskowski ps. „Wielki”

Biogram / Biografia

Wacław Laskowski ps. „Wielki”

Autor: Elżbieta Strzeszewska

Bez pomocy sprawnie działającej siatki współpracowników w terenie, przez funkcjonariuszy bezpieki nazywanych „elementami szlachecko-kułackimi” czy „meliniarzami”, oddziały podziemia nie mogłyby osiągać zamierzonych przez nie celów. Oddział „Roja” nie był tu wyjątkiem.

Walczyć do końca. Mieczysław Wądolny „Mściciel”

Biogram / Biografia

Walczyć do końca. Mieczysław Wądolny „Mściciel”

Autor: Maciej Korkuć

Nigdy nie zamierzał być żołnierzem. Tym bardziej – partyzantem. Nawet nie odbywał służby wojskowej. Był pierwszym pokoleniem, które całe życie spędziło w niepodległej Polsce – tuż po wybuchu wojny w 1939 r., 24 września, kończył równe 20 lat.

Walka o przetrwanie. Podziemie antykomunistyczne w powiecie łomżyńskim w 1946 roku

Walka o przetrwanie. Podziemie antykomunistyczne w powiecie łomżyńskim w 1946 roku

Autor: Krzysztof Sychowicz

Wiosną 1945 r. władza „ludowa” na terenie województwa białostockiego – w tym powiatu łomżyńskiego obejmującego Kolno i Zambrów – znalazła się w trudnym położeniu. Gdy wyszły stąd wojska sowieckie, uaktywniło się podziemie niepodległościowe. Z czasem jednak inicjatywę przejmował aparat bezpieczeństwa.

Wielka ucieczka z więzienia PRL. Kulisy wydarzeń z 2 grudnia 1955 roku

Wielka ucieczka z więzienia PRL. Kulisy wydarzeń z 2 grudnia 1955 roku

Autor: Justyna Dudek

Późnym wieczorem 2 grudnia 1955 r. kilkunastu więźniów usiłowało zbiec z zakładu karnego w Sieradzu. I choć próba ta nie powiodła się, przeszła ona do historii jako największa w dziejach więziennictwa PRL nieudana ucieczka podjęta bez pomocy z zewnątrz.

Wielkopolski Wyklęty – Jan Kempiński „Błysk”

Wielkopolski Wyklęty – Jan Kempiński „Błysk”

Autor: Tomasz Cieślak

Zmotoryzowany oddział lotny Wielkopolskiej Samodzielnej Grupy Ochotniczej „Warta” pod dowództwem kpt. Jana Kempińskiego „Błyska” był jednym z najaktywniejszych oddziałów powojennego podziemia niepodległościowego w Wielkopolsce.

Witold Pilecki mniej znany

Biogram / Biografia

Witold Pilecki mniej znany

Autor: Jarosław Wróblewski

O Witoldzie Pileckim napisano wiele książek w Polsce i za granicą. Był znany ze swojego niespotykanego bohaterstwa – głównie jako ochotnik do niemieckiego obozu zagłady KL Auschwitz. Dotknęło go też wiele innych życiowych doświadczeń. Pochylmy się nad kilkoma mniej znanymi fragmentami jego biografii, które ukazują bogatą osobowość i twardy charakter jednego z najdzielniejszych Polaków.

Wojciech Błasik i grupa samoobrony tarnowskiego WiN

Wojciech Błasik i grupa samoobrony tarnowskiego WiN

Autor: Michał Wenklar

Odbicie aresztowanego kolegi, akcje ulotkowe i kary chłosty. Później śledztwo, tortury i wieloletnie więzienie. Grupa samoobrony z Placówki WiN w Tarnowie stanowi doskonały przykład losów poakowskiego podziemia.

Wolni w zniewolonym kraju

Wolni w zniewolonym kraju

Autor: Dariusz Walusiak

Komuniści, fałszując referendum w 1946 r., a pół roku później wybory do Sejmu Ustawodawczego, pokazali, że w walce o władzę nie liczą się z nikim i niczym.

Wyklęte przesłanie

Wyklęte przesłanie

Autor: Arkadiusz Cisek

14 października 1950 r. ludzie ubrani w togi sędziowskie, w imieniu sowieckiej władzy nad Polską, skazali Łukasza Cieplińskiego na pięciokrotną karę śmierci. Czekając na nią, pisał do bliskich, ukochanej żony i wymodlonego syna, grypsy. Te zapisy są być może jeszcze bardziej aktualne dzisiaj.

Wyklęty piłsudczyk. Historia ppłk. Wacława Lipińskiego

WARTO WIEDZIEĆ

Wyklęty piłsudczyk. Historia ppłk. Wacława Lipińskiego

Autor: Adam Stefan Lewandowski

Harcerz, legionista Józefa Piłsudskiego, oficer Wojska Polskiego. Wybitny historyk. Podczas walki o Warszawę w 1939 r. szef propagandy przy dowództwie obrony stolicy. Walki o niepodległość Polski nie zaprzestał do chwili aresztowania przez komunistów w 1947 r. Dwa lata później został zamordowany...

Zaplątani w operację „Cezary”

Zaplątani w operację „Cezary”

Autor: Jerzy Dąbrowski

Janusz Salmonowicz od dziecka mieszka w Elblągu. On i jego córka Natalia są zakochani w mieście, które po wojnie rodzice pana Janusza wybrali na nowe miejsce do życia – przerwanego później brutalnie przez komunistów.

Zwalczanie oddziałów podziemia niepodległościowego przez UB po 1947 r. przy użyciu „legendy” o organizacji centralnej

Zwalczanie oddziałów podziemia niepodległościowego przez UB po 1947 r. przy użyciu „legendy” o organizacji centralnej

Autor: Sławomir Poleszak

Jedną z metod wykorzystywanych przez Urząd Bezpieczeństwa w rozbijaniu i likwidacji ostatnich oddziałów podziemia niepodległościowego było wykorzystywanie gry operacyjnej z wykorzystaniem legendy ogólnopolskiej organizacji konspiracyjnej.

Zygmunt Błażejewicz „Zygmunt”

Zygmunt Błażejewicz „Zygmunt”

Autor: Piotr Niwiński

Przyszły dowódca 1. szwadronu 5. Brygady Wileńskiej AK z konspiracją związał się w listopadzie 1939 r., a walkę zakończył dopiero w październiku roku 1945, przedzierając się na Zachód. Jego szlak bojowy pokazuje głębie dramatu, którym były dla naszej części Europy traumatyczne wydarzenia II wojny światowej.

Zygmunt Szczepkowski (1913-2004) – James Bond z Podkarpacia

Zygmunt Szczepkowski (1913-2004) – James Bond z Podkarpacia

Autor: Paweł Fornal

„Hipolit” to pseudonim, którym posługiwał się Zygmunt Szczepkowski, oficer kontrwywiadu brzozowskiego obwodu AK. To postać niezwykła – można powiedzieć brzozowski agent James Bond.

Żołnierz „Zapory”. Lucjan Ronduda „Lutek” (1927–2003)

Biogram / Biografia

Żołnierz „Zapory”. Lucjan Ronduda „Lutek” (1927–2003)

Autor: Wioletta Lipińska

Partyzanci podziemia niepodległościowego zostali wyklęci przez system, a często i przez miejscową ludność, gdyż łatka bandyty, przypięta przez komunistów, trzymała się ich jeszcze przez lata. Długo zapomniani przez historię, od niedawna odzyskują swoją godność – wśród nich Lucjan Ronduda „Lutek”.

Audio/Video

Żołnierze Niezłomni - Stanisław Sojczyński „Warszyc”

Żołnierze Wolnej Polski młodzieżowa organizacja konspiracyjna z Pilzna 1949-1952. Młodzieżowa konspiracja w realiach powojennych

Żołnierze Wolnej Polski młodzieżowa organizacja konspiracyjna z Pilzna 1949-1952. Młodzieżowa konspiracja w realiach powojennych

Autor: Bogusław Wójcik

Stanisław Radkiewicz kierujący Ministerstwem Bezpieczeństwa Publicznego zaniepokojony skalą konspiracji młodzieżowej w specjalnej instrukcji z sierpnia 1950 r. pisał: „Walka z podziemiem młodzieżowym i szybka pełna jego likwidacja wysuwa się w chwili obecnej na jedno z czołowych zadań całego naszego aparatu”.

Żołnierze Wyklęci – zapomniany fenomen

Żołnierze Wyklęci – zapomniany fenomen

Autor: Filip Musiał

Żołnierze Wyklęci są jednym z tych zjawisk historycznych, wokół których w ostatnich latach toczy się społeczna dyskusja. Dotyczy ona nie tylko postawy zbrojnego oporu jako metody walki z narzuconym reżimem, ale często konkretnych działań oddziałów czy decyzji ich dowódców.

Żołnierze Wyklęci w filmach i serialach lat 1947–2017

WARTO WIEDZIEĆ

Żołnierze Wyklęci w filmach i serialach lat 1947–2017

Autor: Mariusz Solecki

Komuniści w rozprawie z podziemiem niepodległościowym użyli wszystkich możliwych środków – również obrazu filmowego. Także w wolnej Polsce powstawały filmy zniekształcające prawdę o Żołnierzach Wyklętych. Tych bez przekłamań wyprodukowano dotąd zaledwie kilka.

Życie z bronią w ręku. Sylwetka Janusza Brochwicz-Lewińskiego „Gryfa”.

Biogram / Biografia

Życie z bronią w ręku. Sylwetka Janusza Brochwicz-Lewińskiego „Gryfa”.

Autor: Bartłomiej Nowak

20 lipca 2018 roku na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie miało miejsce poświęcenie pomnika nagrobnego śp. Janusza Brochwicz-Lewińskiego, ps. Gryf, generała brygady Wojska Polskiego, żołnierza batalionu AK „Parasol”.

poprzednia < 1

TEKSTY

TEMATY

Biblioteka cyfrowa

Audio/Video

English content

Księgarnia

Aktualności

Autorzy

O nas

Kontakt

Edukacja

postacie IPN

Spotkasz ich na Przystanku Historia

Józef Piłsudski, Anna Walentynowicz, mały Powstaniec – te trzy postacie przyjęliśmy jako symbolicznych reprezentantów trzech epok historii Polski w XX wieku – II Rzeczypospolitej, Polski pod rządami komunistów ale też Polski czasów II wojny światowej. Nasi bohaterowie kształtowali nie tylko dzieje Polski, ale też nasze wyobrażenia o wartościach moralnych: poświęcenia, odpowiedzialności, odwagi – dziś są już częścią historii, którą opisujemy. Temu ma służyć Przystanek Historia (autor zdjęcia małego Powstańca - Cezary Piwowarski)

Dowiedz się więcej

Polityka prywatności Mapa strony Deklaracja dostępności Ochrona danych osobowych English content

Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby dotrzeć do wszystkich właścicieli (i dysponentów praw autorskich) zdjęć i innych materiałów, które są wykorzystywane na niniejszym portalu. Wszelkie osoby i instytucje, do których nie udało nam się dotrzeć prosimy o kontakt z redakcją.

IPN