Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Wypędzeni z Warszawy do Krakowa
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Wypędzeni z Warszawy do Krakowa

Autor: Dominika Pasich, Rafał Dyrcz
Po upadku powstania Niemcy zmusili mieszkańców Warszawy do opuszczenia miasta. Do dystryktu krakowskiego (Distrikt Krakau) przesiedlonych zostało ponad 100 tys. osób. Wiele z nich zmarło w Krakowie na skutek ran, wycieńczenia i traumatycznych przeżyć. Informacje o ich dramatycznych losach odnaleźć można w Archiwum Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Wyposażenie Milicji Obywatelskiej. Tarcze ochronne
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Wyposażenie Milicji Obywatelskiej. Tarcze ochronne

Autor: Paweł Tomasik
Tarcze ochronne współcześnie stanowią element podstawowego wyposażenia oddziałów zwartych służb policyjnych. Zasadniczą ich funkcją jest ochrona zdrowia i życia funkcjonariuszy w wypadku rzucania w nich przez agresywnych uczestników zgromadzeń niebezpiecznymi przedmiotami. Tarcze mogą być pomocne w przypadku działań polegających na wypychaniu tłumu, mogą też działać na tłum odstraszająco.
Wyrok w Wigilię. Sprawa Franciszka Kamińskiego
POLECAMY
Artykuł

Wyrok w Wigilię. Sprawa Franciszka Kamińskiego

Autor: Paweł Tomasik
W Wigilię Bożego Narodzenia 1951 roku Franciszkowi Kamińskiemu (ur. 1902 r.), będącemu w okresie okupacji komendantem głównym Batalionów Chłopskich, nie było dane podzielić się opłatkiem z rodziną.
Wyroki śmierci jako metoda walki z konspiracją niepodległościową
TYLKO U NAS
Artykuł

Wyroki śmierci jako metoda walki z konspiracją niepodległościową

Autor: Joanna Żelazko
Wyrok śmierci to najwyższa sankcja, jaką dysponuje system prawny. Jej wykorzystywanie budziło i nadal budzi liczne emocje. Z tego względu w wielu krajach nie orzeka się go lub nie wykonuje. W Polsce ostatni wyrok śmierci został wykonany w 1988 r. Później kara ta była jeszcze orzekana, ale nie wykonywana. Całkowicie zniesiona została w Kodeksie Karnym z 1997 r.
Wyrwane z rodzinnych domów
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Wyrwane z rodzinnych domów

Autor: Kacper Awzan
Niewolnicza praca na rzecz okupanta stanowiła jeden z podstawowych sposobów eksploatacji ludności Polski przez III Rzeszę. Przymus pracy obejmował jednak nie tylko dorosłych, ale również dzieci powyżej 14 roku życia. W 1942 roku dolną granicę obniżono na rozkaz namiestnika Kraju Warty do 12 roku życia. W ten sposób nawet najmłodsi zostali włączeni w gospodarczą machinę Rzeszy.
Wyspy Sołowieckie – wzorzec systemu Gułag
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Wyspy Sołowieckie – wzorzec systemu Gułag

Autor: Adam Hlebowicz
Archipelag Wysp Sołowieckich znajduje się na północy Rosji, na Morzu Białym, ok. 150 km od koła podbiegunowego. To sześć większych wysp, z Wielką Sołowiecką i Anzerem na czele, oraz około stu niewielkich wysepek.
Wywózki akowców w głąb Związku Sowieckiego
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Wywózki akowców w głąb Związku Sowieckiego

Autor: Marcin Chorązki
Wojska sowieckie do Krakowa wkroczyły 18 stycznia 1945 r. Na początku lutego były już w Białej. „Smiersz” i NKWD od razu rozpoczęły likwidację struktur Polskiego Państwa Podziemnego na terenie Okręgu Kraków Armii Krajowej.
Z nieludzkiej ziemi do więzienia UB. Losy niepokornej nauczycielki
TYLKO U NAS
Artykuł

Z nieludzkiej ziemi do więzienia UB. Losy niepokornej nauczycielki

Autor: Izabela Bożyk
Jadwiga Stocka była osobą rozpoznawalną w Kielcach – nauczycielką, sybiraczką, więźniarką i ofiarą komunistycznego reżimu. Choć dziś stała się dla młodszego pokolenia postacią nieznaną, warto przypomnieć jej losy. Są one bowiem świadectwem tragicznych doświadczeń Polaków urodzonych na przełomie XIX i XX wieku, często określanych mianem „straconego pokolenia”.
Z szeregów AK do NSZ. Historia rodziny Chlondów z Kielecczyzny
TYLKO U NAS
Artykuł

Z szeregów AK do NSZ. Historia rodziny Chlondów z Kielecczyzny

Autor: Paweł Żołądek
Członkowie rodziny Chlondów, zamieszkujący miejscowość Tuczępy na Kielecczyźnie, w latach II wojny światowej zaangażowali się w działalność bojową. Należeli do AK i NSZ, a jeden z nich służył w II Korpusie Polskim. Po 1945 r. stawili czoła władzy komunistycznej.
Za strajk do więzienia
PAMIĘTAMY
Artykuł

Za strajk do więzienia

Autor: Sebastian Reńca
Proces dziewiątki oskarżonych z „Wujka” rozpoczął się 3 lutego i zakończył wyrokiem ogłoszonym 9 lutego 1982 r. Prokuratura wojskowa żądała kar od 7 do 15 lat więzienia, odebrania praw publicznych na okres od 4 do 10 lat i grzywien od 10 do 40 tys. zł. Ostatecznie czterech uczestników strajku otrzymało wyroki kilku lat więzienia.
Zakazana poezja. Sprawa Konrada Doberschuetza
POLECAMY
Artykuł

Zakazana poezja. Sprawa Konrada Doberschuetza

Autor: Piotr Grzelczak
Brawurowy żołnierz AK i WSGO „Warta”, więzień NKWD i UB, a także niezwykle utalentowany dziennikarz i poeta. W 1959 roku skazany na 3 lata więzienia za twórczość „szkalującą ustrój demokratyczno-ludowy PRL”.
Zakonnice na wygnaniu
TYLKO U NAS
Artykuł

Zakonnice na wygnaniu

Autor: Bartłomiej Noszczak
Antyklerykalne fobie włodarzy Polski Ludowej prowadziły do skrajności. Ich wyrazem było m.in. uwięzienie w sierpniu 1954 r. podejrzanych o proniemieckie sympatie zakonnic w zamkniętych obiektach – swoistych obozach pracy przymusowej.
Zakonnik, redaktor, męczennik
POLECAMY
Biogram / Biografia

Zakonnik, redaktor, męczennik

Autor: Małgorzata Żuławnik
Podczas apelu 29 lipca 1941 roku zastępca komendanta obozu Karl Fritzsch wytypował dziesięciu więźniów, którzy mieli zginąć śmiercią głodową. Była to kara – a zarazem przestroga dla innych – za ucieczkę jednego z osadzonych w KL Auschwitz. Wśród skazańców znalazł się jeden ochotnik.
Zamknąć Hutę Siechnice
TYLKO U NAS
Artykuł

Zamknąć Hutę Siechnice

Autor: Grzegorz Waligóra
W drugiej połowie lat 80. XX wieku, przede wszystkim za sprawą Ruchu „Wolność i Pokój” środowiska opozycyjne w PRL zaczęły zwracać uwagę na problemy związane z ochroną środowiska. Dezaprobata wobec działań niszczących środowisko była zarazem sprzeciwem wobec systemu.
Zapomniany bohater
POLECAMY
Artykuł

Zapomniany bohater

Autor: Agnieszka Kostrzewa
„Więzień Szewczyk jako były podpułkownik przejawiał wrogość do Polski Ludowej. Do personelu więziennego ustosunkowany był biernie, natomiast we współżyciu z więźniami utrzymuje głęboki solidaryzm” - 17 kwietnia 1954 r. pisał w opinii o tym cichociemnym, żołnierzu Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie i Armii Krajowej, naczelnik Więzienia Karnego we Wronkach.
Zbigniew Simoniuk (1949-1983) – ofiara stanu wojennego
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Zbigniew Simoniuk (1949-1983) – ofiara stanu wojennego

Autor: Bożena Koszel-Pleskaczuk
Zbrodnie komunistyczne to czyny popełnione przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego względem osób bądź grup polegające na stosowaniu represji lub w inny sposób godzące w prawa człowieka. Polegały one często na prześladowaniu i karaniu przeciwników politycznych celem stłumienia dążeń wolnościowych.
Zbrodnia i kłamstwa
POLECAMY
Artykuł

Zbrodnia i kłamstwa

Autor: Dobrosław Rodziewicz
14 maja 1983 r. w szpitalu w Warszawie zmarł w wyniku obrażeń narządów jamy brzusznej Grzegorz Przemyk, syn poetki i działaczki opozycyjnej Barbary Sadowskiej. Stało się to trzy dni przed jego 19. urodzinami, dwa dni po skatowaniu go przez trzech milicjantów w komisariacie przy ul. Jezuickiej.
Zbrodnie Wehrmachtu we wrześniu 1939 r. na terenie powiatu stopnickiego (buskiego)
TYLKO U NAS
Artykuł

Zbrodnie Wehrmachtu we wrześniu 1939 r. na terenie powiatu stopnickiego (buskiego)

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik
Sytuacja militarna w powiecie stopnickim (buskim) we wrześniu 1939 podobnie jak i w innych rejonach Polski była bardzo ciężka. Oprócz druzgocącej przewagi liczebnej i technicznej nieprzyjaciela, poważnym problemem na tym terenie pozostawała kwestia braku rozpoznania sił wojsk niemieckich.
Zdawało się im, że go unicestwili…
DLA WNIKLIWYCH
Wywiad

Zdawało się im, że go unicestwili…

Autor: ks. Antoni Poniński, Katarzyna Maniewska
"Dzień był pochmurny. Ulica, przy której stał budynek sądu – zamknięta dla ruchu. Wszędzie milicyjne wozy. Na wewnętrznym dziedzińcu sądu – pojazd z armatką wodną. Nad tym wszystkim krążył helikopter. I ta pustka dookoła…" O procesie toruńskim z ks. Antonim Ponińskim rozmawia Katarzyna Maniewska.
Zmarnowana dekada
Z PODRĘCZNIKA HISTORII
Artykuł

Zmarnowana dekada

Autor: Włodzimierz Suleja
Przejęcie władzy przez ekipę Gierka nie kończyło walk frakcyjnych w kręgu partyjnych elit, ale raczej je nasilało. Z krwawo stłumionego protestu robotników Wybrzeża nie wyciągano bowiem wniosków zmierzających do usprawnienia mechanizmów rządzenia, zamiast tego sięgając po doraźne, koteryjne korzyści.
Zmartwychwstały
WARTO ZAJRZEĆ
Biogram / Biografia

Zmartwychwstały

Autor: Dariusz Węgrzyn
Wbrew tytułowi niniejszy tekst nie ma nic wspólnego z kwestiami religii, a tym bardziej życia pozagrobowego. Omawiam w nim historie człowieka, którzy w świetle prawa został uznany za zmarłego, by potem sądownie znowu wrócić na do świata żywych. Wydaje to się absurdalne, ale niekoniecznie takie jest.
Zniszczyć „hodowlę janczarów”. Władze województwa nowosądeckiego przeciwko Ruchowi Światło-Życie
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Zniszczyć „hodowlę janczarów”. Władze województwa nowosądeckiego przeciwko Ruchowi Światło-Życie

Autor: Marcin Kasprzycki
W dekadzie rządów Edwarda Gierka komuniści pod hasłem „jedności moralno-politycznej narodu” próbowali narzucić Polakom ideę społeczeństwa, która opierała się na programie ateizacji młodego pokolenia. Dlatego ks. Franciszek Blachnicki, twórca Ruchu Żywego Kościoła (od 1976 r. Ruchu Światło-Życie) był przez nich zaciekle atakowany.
Zofia Łuszczkiewicz. W służbie Bogu, ludziom i Polsce
POLECAMY
Biogram / Biografia

Zofia Łuszczkiewicz. W służbie Bogu, ludziom i Polsce

Autor: Ewa Wójcicka
Siostra Izabela, jak brzmiało jej imię zakonne, niemal całe swoje dorosłe życie poświęciła służbie Bogu. Okazała również swój głęboki patriotyzm, angażując się w walkę z niemieckim okupantem w okresie II wojny światowej, a po jej zakończeniu w działalność niepodległościową.
Zofia Moczarska. „Ofiarna, b. odważna”
WARTO WIEDZIEĆ
Biogram / Biografia

Zofia Moczarska. „Ofiarna, b. odważna”

Autor: Wojciech Kujawa
Choć częściej wspominana jest w kontekście swojego znacznie lepiej znanego męża, Kazimierza Moczarskiego, autora nieodmiennie popularnych „Rozmów z katem”, to pozostaje postacią godną zapamiętania również przez pryzmat swoich własnych dokonań. Nie ustępowała mu zaangażowaniem w pracę konspiracyjną i również zapłaciła za nią wysoką cenę, gdy wpadła w ręce komunistycznego aparatu bezpieczeństwa.
Zrozumieć sprawy Górnego Śląska – referat dla kadr więzień i obozów z 1946 roku
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Zrozumieć sprawy Górnego Śląska – referat dla kadr więzień i obozów z 1946 roku

Autor: Adam Dziurok
Po zakończeniu II wojny światowej mieszkańcy Górnego Śląska byli często postrzegani przez pryzmat wpisania na niemiecką listę narodowościową i traktowani jako zaprzańcy sprawy polskiej. Takie przekonanie panowało też wśród funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa odpowiedzialnych za represyjną politykę komunistycznego państwa.
Zsyłka na Syberię
POLECAMY
Wspomnienie

Zsyłka na Syberię

Autor: Sabina Potoczak
„Jak się coś dzieje, ktoś kogoś bije, to mnie się dziecięce lata przypominają, jak mnie bił enkawudzista” – wspomina Sabina Potoczak, w 1940 r. z czwórką rodzeństwa i matką wywieziona do sowieckiego łagru.
Zygmunt Markiewicz (1901-1961)
POLECAMY
Biogram / Biografia

Zygmunt Markiewicz (1901-1961)

Autor: Tomasz Toborek
Zygmunt Markiewicz był jednym z wielu byłych żołnierzy AK tych, którym „władza ludowa” odpłaciła za ich wojenne poświęcenie represjami i więzieniem. Nasz bohater pozostawił jednak po sobie wyczerpujące wspomnienia z lat 1945-1953, które warto przypomnieć, bo mówią bardzo wiele o życiu w stalinowskiej Polsce.
Żołnierz Kościoła. Ks. ppłk Józef Zator-Przytocki „Czeremosz” (1912–1978)
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Żołnierz Kościoła. Ks. ppłk Józef Zator-Przytocki „Czeremosz” (1912–1978)

Autor: Anna Dymek
W czasie wojny był dziekanem Okręgu Krakowskiego Armii Krajowej – po wojnie więźniem Mokotowa, Rawicza i Wronek.
Życie w cieniu Zbrodni Katyńskiej
TYLKO U NAS
Artykuł

Życie w cieniu Zbrodni Katyńskiej

Autor: Joanna Żelazko
17 września dwa razy zmienił jej życie. W 1939 r. – po agresji sowieckiej – do niewoli dostał się jej ojciec; zamordowało go NKWD w Charkowie. W 1950 r. – po spotkaniu w gronie znajomych – sama trafiła do więzienia i dwa miesiące później została skazana za „rozpowszechnianie kłamstwa katyńskiego”.
poprzednia < 1 2 3 4
TEKSTY
TEMATY
Biblioteka cyfrowa
Audio/Video
English content
Księgarnia
Aktualności
Autorzy
O nas
Kontakt
Edukacja
postacie IPN
Spotkasz ich na Przystanku Historia
Józef Piłsudski, Anna Walentynowicz, mały Powstaniec – te trzy postacie przyjęliśmy jako symbolicznych reprezentantów trzech epok historii Polski w XX wieku – II Rzeczypospolitej, Polski pod rządami komunistów ale też Polski czasów II wojny światowej. Nasi bohaterowie kształtowali nie tylko dzieje Polski, ale też nasze wyobrażenia o wartościach moralnych: poświęcenia, odpowiedzialności, odwagi – dziś są już częścią historii, którą opisujemy. Temu ma służyć Przystanek Historia (autor zdjęcia małego Powstańca - Cezary Piwowarski)
Dowiedz się więcej
Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby dotrzeć do wszystkich właścicieli (i dysponentów praw autorskich) zdjęć i innych materiałów, które są wykorzystywane na niniejszym portalu. Wszelkie osoby i instytucje, do których nie udało nam się dotrzeć prosimy o kontakt z redakcją.
IPN
Copyright © 2026 Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - Wszelkie prawa zastrzeżone. ISSN 2719-8510