Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Studencki Komitet Solidarności w Kielcach
Artykuł

Studencki Komitet Solidarności w Kielcach

Autor: Edyta Krężołek
Pod koniec lat 70. XX wieku Kielce były niewielkim ośrodkiem akademickim, ale również tutaj docierali emisariusze studenckich środowisk opozycyjnych, głównie z Krakowa.
Sylwester inny niż wszystkie
Artykuł

Sylwester inny niż wszystkie

Autor: Grzegorz Majchrzak
Osadzeni na Rakowieckiej działacze opozycji usłyszeli 31 grudnia 1982 r. przed 23.00 okolicznościową audycję radiową nadaną przy wykorzystaniu tzw. gadały – w tym przypadku zestawu składającego się z dwóch akumulatorów samochodowych, magnetofonu, wzmacniacza oraz ośmiu głośników.
Symbole Narodowe i nie tylko
Artykuł

Symbole Narodowe i nie tylko

Autor: Mateusz Marek
2 maja obchodzimy Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej – jednego z symboli narodowych. Podstawowe symbole narodowe to: hymn, barwy i godło. Symbol to znak, który nas identyfikuje, odnosi się do przeszłości i wspólnej historii. Dzięki emocjom, które wzbudza, pozostaje w pamięci przez pokolenia.
Szczecińska droga do „Solidarności”
Artykuł

Szczecińska droga do „Solidarności”

Autor: Marcin Stefaniak
Wprowadzenie 1 lipca 1980 przez rząd podwyżek cen wędlin i mięsa wywołało protesty społeczne, które władza początkowo starała się łagodzić wprowadzeniem wzrostu wynagrodzeń w niektórych zakładach pracy.
Szczeciński maj 1982 roku
Artykuł

Szczeciński maj 1982 roku

Autor: Sebastian Ligarski
Po zakończeniu II wojny światowej Święto Pracy (1 maja) było jednym z głównych świąt komunistycznych, w dodatku w opozycji do Święta Konstytucji 3 Maja, a nade wszystko – Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski, które zniknęło z kalendarza świąt państwowych w 1951 r.
Środowiska groźne dla władzy komunistycznej
Artykuł

Środowiska groźne dla władzy komunistycznej

Autor: Ryszard Śmietanka-Kruszelnicki
Wprowadzenie stanu wojennego stanowiło eskalację w represyjnej polityce władz komunistycznych i szczególnie ostro kontrastowało z poprzedzającym je okresem karnawału „Solidarności”. Tym bardziej nie należy się dziwić, że sprowokowało tak szeroką gamę przejawów oporu – zwłaszcza wśród młodzieży i dawnych działaczy związkowych.
Świąteczne życzenia od kieleckiego podziemia!
Artykuł

Świąteczne życzenia od kieleckiego podziemia!

Autor: Marzena Grosicka
Wprowadzony 13 grudnia 1981 r. stan wojenny zmienił życie Polaków. Przywódcy NSZZ „Solidarność” i innych organizacji opozycyjnych zostali internowani.
Święto 3 maja w czasach Polski „ludowej”
Artykuł

Święto 3 maja w czasach Polski „ludowej”

Autor: Ryszard Śmietanka-Kruszelnicki
Rocznica uchwalenia Konstytucji 3 maja uchodziła w PRL za święto przeciwników systemu. Władza robiła wszystko, by utrudnić niezależne, patriotyczne manifestacje.
To było oczywiste zabójstwo – i to z premedytacją. Mecenas Jan Olszewski o śmierci Stanisława Pyjasa
Źródło historyczne

To było oczywiste zabójstwo – i to z premedytacją. Mecenas Jan Olszewski o śmierci Stanisława Pyjasa

Autor: Justyna Błażejowska
Jan Olszewski, jeden z najdłużej działających i najbardziej zaangażowanych obrońców politycznych w okresie PRL, dysponował wiedzą na temat mechanizmów funkcjonowania aparatu partyjnego i bezpieczeństwa. Z tego powodu jego stanowisko w sprawie śmierci Stanisława Pyjasa wydaje się godne najwyższej uwagi.
W cieniu Czerwca 1976. Początki NSZZ „Solidarność” w województwie płockim
Artykuł

W cieniu Czerwca 1976. Początki NSZZ „Solidarność” w województwie płockim

Autor: Tadeusz Ruzikowski
Powstałe w wyniku gierkowskiej reformy administracyjnej w 1975 r. województwo płockie ze swoim dominującym charakterem rolniczym nie wyróżniało się wówczas na tle pozostałych czterdziestu ośmiu.
W lubelskim Zrzeszeniu WiN. Władysław Siła-Nowicki (1913–1994)
Artykuł

W lubelskim Zrzeszeniu WiN. Władysław Siła-Nowicki (1913–1994)

Autor: Ewa Rzeczkowska
Staż Władysława Siły-Nowickiego w lubelskim Zrzeszeniu WiN był dość długi. Należał do tej organizacji od momentu jej powstania na tym terenie aż do ujawnienia Komendy Okręgu Lubelskiego WiN 22 marca 1947 r.
W obronie praw człowieka
Artykuł

W obronie praw człowieka

Autor: Cecylia Kuta
Wraz z ogłoszeniem 25 marca 1977 r. Apelu do społeczeństwa polskiego, zainaugurował działalność Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela. Był on drugą po Komitecie Obrony Robotników największą organizacją opozycyjną w Polsce przedsierpniowej.
W PRL „szklanka mleka dla każdego ucznia”, a w Łodzi „Marsz głodowy kobiet”…
Artykuł

W PRL „szklanka mleka dla każdego ucznia”, a w Łodzi „Marsz głodowy kobiet”…

Autor: Artur Cieślik
30 lipca 1981 roku w Łodzi, ulicą Piotrkowską, przeszedł wielotysięczny marsz zdesperowanych kobiet. Manifestacja była wyrazem sprzeciwu wobec ekonomicznej sytuacji w kraju, wyrazem dezaprobaty względem drastycznych braków w zaopatrzeniu sklepów w artykuły spożywcze.
W samo południe. Tomasz Sarnecki
Artykuł

W samo południe. Tomasz Sarnecki

Autor: Katarzyna Adamów
W nocy z 2 na 3 stycznia 2018 r., w wieku 51 lat, zmarł Tomasz Sarnecki, twórca słynnego plakatu – ikony „Solidarności”. W dniu wyborów 4 czerwca 1989 roku 10 tysięcy jego egzemplarzy pojawiło się na ulicach stolicy.
Walka, upór i osamotnienie. Stanisław Możejko (1954–2017)
Artykuł

Walka, upór i osamotnienie. Stanisław Możejko (1954–2017)

Autor: Artur Kubaj
Szczecinianin Stanisław Możejko, absolwent Technikum Budowy Okrętów, w 1972 r. podjął pracę w Morskiej Stoczni Remontowej Świnoujście. W tym najbardziej wysuniętym na północny zachód polskim mieście pozostał przez całe życie. Stamtąd też upominał się o prawa obywatelskie działając w Solidarności.
Warszawski salon Pana X
Biogram / Biografia

Warszawski salon Pana X

Autor: Grzegorz Wołk
Dramat wielu żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych, którym dane było przeżyć krwawe boje o wolną Polską, by na koniec nie móc powrócić do kraju, rozgrywał się po cichu. Skomunizowany kraj wielu z tych co powrócili powitał więzieniami i torturami.
Wiara w siłę Solidarności. Ewa Kuberna
Artykuł

Wiara w siłę Solidarności. Ewa Kuberna

Autor: Joanna Karbarz-Wilińska
Zmiany ustrojowe, które dokonały się w kraju w latach osiemdziesiątych, były konsekwencją odważnych i zdecydowanych działań podjętych przez całe społeczeństwo. Wiele kobiet zaangażowanych wówczas w Solidarność przeszło do historii – jedną z nich jest Ewa Kuberna.
Wiersz który zmienił los. O Annie Upirów, jeleniogórskiej poetce Solidarności
Artykuł

Wiersz który zmienił los. O Annie Upirów, jeleniogórskiej poetce Solidarności

Autor: Łukasz Sołtysik
W lutym 1974 r. napisała wiersz pt. Do kobiet, który zamierzała w Dniu Kobiet rozprowadzić w zakładzie. Ktoś o tych planach się dowiedział i —po donosie do dyrekcji — biurko Anny Upirów zostało przeszukane. Odnaleziony utwór jednoznacznie został oceniony jako antysocjalistyczny, a ona sama – zwolniona z pracy.
Władysław Bartoszewski (1922 - 2015)
Biogram / Biografia

Władysław Bartoszewski (1922 - 2015)

Autor: Ewa Wójcicka
Więzień Auschwitz, żołnierz AK, uczestnik Powstania Warszawskiego, historyk i działacz opozycji antykomunistycznej. Zaangażowany w udzielanie pomocy Żydom, Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Polityk i dyplomata, dwukrotnie minister spraw zagranicznych. W życiorysie Władysława Bartoszewskiego odbijają się losy Polski w XX wieku.
Władze PRL wobec arcybiskupa poznańskiego Antoniego Baraniaka w latach 1957–1977
Artykuł

Władze PRL wobec arcybiskupa poznańskiego Antoniego Baraniaka w latach 1957–1977

Autor: Konrad Białecki
W trakcie pełnienia posługi arcybiskupa poznańskiego, ks. Antoni Baraniak doświadczył zarówno oficjalnych nacisków i szykan ze strony władz jak również inwigilacji i licznych prób dezorganizacji jego pracy duszpasterskiej przez Służbę Bezpieczeństwa.
Wojskowe Obozy Internowania 1982-1984 r.
Artykuł

Wojskowe Obozy Internowania 1982-1984 r.

Autor: Mieczysław Góra
Przeprowadzone przez Oddziałową Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Gdańsku śledztwo o sygnaturze S85.2008.Zk obaliło domniemanie legalności działań wobec osób umieszczonych w Wojskowych Obozach Internowania dalej zwanych WOI.
Wolne Związki Zawodowe na Śląsku. Opozycyjna epopeja Władysława Suleckiego
Artykuł

Wolne Związki Zawodowe na Śląsku. Opozycyjna epopeja Władysława Suleckiego

Autor: Jarosław Neja
Przymusowa emigracja Władysława Suleckiego (1931–2004) z kraju w marcu 1979 r. stanowiła konsekwencję szykan i represji wymierzonych przez komunistyczne władze w jednego z najważniejszych – obok Kazimierza Świtonia – działaczy opozycji przedsierpniowej w województwie katowickim. Nie zahamowała ona jednak jego aktywności.
Wolne Związki Zawodowe Pomorza Zachodniego
Artykuł

Wolne Związki Zawodowe Pomorza Zachodniego

Autor: Marta Marcinkiewicz, Stefan K. Kozłowski
Historia szczecińsko-gryfińskich WZZ ma raczej słodko-gorzkie zakończenie. Choć pod koniec lat siedemdziesiątych środowisko to wiele zrobiło dla wzrostu świadomości robotników w regionie, to w sierpniu 1980 r. działacze WZZ nie zostali dopuszczeni do udziału w strajku w Stoczni Szczecińskiej im. Adolfa Warskiego.
Wolne Związki Zawodowe Wybrzeża
Artykuł

Wolne Związki Zawodowe Wybrzeża

Autor: Arkadiusz Cisek
29 kwietnia 1978 r. w Gdańsku powstała struktura, której idea i działacze za nieco ponad dwa lata staną się siłą sprawczą tego, co w polskiej historii określone zostanie jako Sierpień 1980.
Wolne Związki Zawodowe Wybrzeża – spojrzenie po latach
Artykuł

Wolne Związki Zawodowe Wybrzeża – spojrzenie po latach

Autor: Piotr Brzeziński
Wolne Związki Zawodowe zajmują miejsce szczególne wśród organizacji opozycyjnych w PRL. Już sama ich nazwa niepokoiła komunistów, gdyż podważała uzurpowaną przez nich władzę nad robotnikami, a zarazem kompromitowała oficjalne struktury związkowe skupione w CRZZ.
Wolne Związki Zawodowe Wybrzeża. Ruch jak dynamit
Artykuł

Wolne Związki Zawodowe Wybrzeża. Ruch jak dynamit

Autor: Cecylia Kuta
Na fali pogłębiającego się kryzysu gospodarczego i narodzin zorganizowanej opozycji demokratycznej powstały Wolne Związki Zawodowe Wybrzeża. 29 kwietnia 1978 r. ogłoszono ich deklarację założycielską; jej sygnatariuszami byli Andrzej Gwiazda, Antoni Sokołowski i Krzysztof Wyszkowski.
Współtwórca ROPCiO. Bogumił Studziński (1931–1987)
Artykuł

Współtwórca ROPCiO. Bogumił Studziński (1931–1987)

Autor: Cecylia Kuta
Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela zainaugurował swoją działalność 25 marca 1977 r. „Apelem do społeczeństwa polskiego”. Pod dokumentem podpisało się osiemnaście osób wywodzących się z różnych środowisk i nurtów ideowo-politycznych.
Wybitny badacz w obronie kolegów
Artykuł

Wybitny badacz w obronie kolegów

Autor: Jan Olaszek
Aktywni w opozycji demokratycznej w PRL pracownicy Instytutu Badań Literackich PAN w trudnych sytuacjach mogli liczyć na wsparcie kolegów. W ich obronie szczególnie mocno angażował się wybitny literaturoznawca Michał Głowiński.
Wybory czerwcowe 1989 roku w Łodzi
Artykuł

Wybory czerwcowe 1989 roku w Łodzi

Autor: Sebastian Pilarski
W trakcie obrad „okrągłego stołu” zapadła przełomowa w dziejach PRL decyzja o przeprowadzeniu wyborów parlamentarnych z udziałem opozycji. W Łodzi, tak jak w całej Polsce, komunistyczne władze poniosły w nich spektakularną klęskę.
Wybory kontraktowe ’89
Artykuł

Wybory kontraktowe ’89

Autor: Michał Siedziako
Mówiąc o wyborach kontraktowych sprzed trzydziestu lat, zazwyczaj ma się na myśli 4 czerwca 1989 r. Głosowanie to odbyło się jednak w dwóch turach, między którymi rozegrały się wydarzenia bardzo istotne z punktu widzenia dalszego rozwoju sytuacji politycznej.
Wykłady, które przyciągały antykomunistów. Opozycyjne akcenty Tygodnia Kultury Chrześcijańskiej we Wrocławiu w 1979 roku
Artykuł

Wykłady, które przyciągały antykomunistów. Opozycyjne akcenty Tygodnia Kultury Chrześcijańskiej we Wrocławiu w 1979 roku

Autor: Grzegorz Waligóra
W drugiej połowie lat 70. jedną z ważniejszych form działalności opozycyjnej stała się organizacja wykładów niezależnych od władz i od cenzury, podczas których poruszano pomijane i zafałszowane tematy. Nazwiska wykładowców, np. Bartoszewskiego czy Kisielewskiego, przyciągały tłumy.
WZZ Wybrzeża – pierwsza kompania kadrowa
Artykuł

WZZ Wybrzeża – pierwsza kompania kadrowa

Autor: Adam Chmielecki
W działalności ludzi ze środowiska Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża widać jak na dłoni prawdziwość hasła „bez Grudnia ’70 nie byłoby Sierpnia ’80”. To właśnie oni przez całą dekadę lat siedemdziesiątych byli motorem i katalizatorem przekucia pamięci o grudniowej zbrodni komunistycznej w nową energię i formułę protestów społecznych.
WZZ Wybrzeża, czyli ludzie muszą się bronić ...
Artykuł

WZZ Wybrzeża, czyli ludzie muszą się bronić ...

Autor: Maja Lubiejewska-Chilicka
Czterdzieści dwa lata temu powstał Komitet Założycielski Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża. Działania zrzeszonych w WZZ-tach kilkudziesięciu osób – pochodzących z różnych środowisk i o odmiennych poglądach – przesądziły o sukcesie Sierpnia ‘80 i doprowadziły do narodzin Solidarności.
Z toporkiem na Dzierżyńskiego
Artykuł

Z toporkiem na Dzierżyńskiego

Autor: Grzegorz Majchrzak
Pomnik Dzierżyńskiego w Warszawie był kilkukrotnie obiektem ataków. Najbardziej znany był ten ze stanu wojennego, ale nie mniej brawurowa próba miała miejsce ponad dekadę wcześniej. Nomen omen w rocznicę „rewolucji październikowej”.
Zagadka Zdzisława Szpakowskiego, czyli pewna tajemnica strajków lipca 1980 r. w Lublinie
Artykuł

Zagadka Zdzisława Szpakowskiego, czyli pewna tajemnica strajków lipca 1980 r. w Lublinie

Autor: Grzegorz Majchrzak
Powszechnie uważa się, że ponadzakładowe struktury strajkowe w 1980 r. były tworzone dopiero w drugiej połowie sierpnia 1980 r. – najpierw w Gdańsku, a potem w Szczecinie – podczas, gdy wcześniejsze protesty miały charakter nieskoordynowany.
Zamknąć Hutę Siechnice
Artykuł

Zamknąć Hutę Siechnice

Autor: Grzegorz Waligóra
W drugiej połowie lat 80. XX wieku, przede wszystkim za sprawą Ruchu „Wolność i Pokój” środowiska opozycyjne w PRL zaczęły zwracać uwagę na problemy związane z ochroną środowiska. Dezaprobata wobec działań niszczących środowisko była zarazem sprzeciwem wobec systemu.
Zanim zamordowano księdza Jerzego Popiełuszkę. Porwania toruńskie w 1984 roku
Artykuł

Zanim zamordowano księdza Jerzego Popiełuszkę. Porwania toruńskie w 1984 roku

Autor: Przemysław Wójtowicz
Najsłynniejsze porwanie w wykonaniu Służby Bezpieczeństwa PRL to uprowadzenie, a następnie zamordowanie księdza Jerzego Popiełuszki, którego sekwencja – od zatrzymania, poprzez umęczenie i zabójstwo, aż do odnalezienia zwłok – miała miejsce jesienią 1984 roku na terenie dzisiejszego województwa kujawsko-pomorskiego (w ówczesnym podziale administracyjnym były to trzy województwa: bydgoskie, toruńskie, włocławskie).
Zapomniane porozumienie. O porozumieniu wałbrzyskim z 2 września 1980 r.
Artykuł

Zapomniane porozumienie. O porozumieniu wałbrzyskim z 2 września 1980 r.

Autor: Łukasz Sołtysik
Wałbrzych był w 1980 r., obok Wrocławia, jednym z głównych ośrodków strajkowych na Dolnym Śląsku. Protest w tym górniczym mieście rozpoczął się 27 sierpnia i trwał do 2 września, gdy kolejna runda rozmów górników z przedstawicielami rządu PRL zakończyła się osiągnięciem konsensusu i zostało parafowane porozumienie.
Zdawało się im, że go unicestwili…
Wywiad

Zdawało się im, że go unicestwili…

Autor: ks. Antoni Poniński, Katarzyna Maniewska
"Dzień był pochmurny. Ulica, przy której stał budynek sądu – zamknięta dla ruchu. Wszędzie milicyjne wozy. Na wewnętrznym dziedzińcu sądu – pojazd z armatką wodną. Nad tym wszystkim krążył helikopter. I ta pustka dookoła…" O procesie toruńskim z ks. Antonim Ponińskim rozmawia Katarzyna Maniewska.
Zmiażdżyć „kontrrewolucję”. NRD wobec Solidarności
Artykuł

Zmiażdżyć „kontrrewolucję”. NRD wobec Solidarności

Autor: Filip Gańczak
Powstanie NSZZ „Solidarność” wywołało we wschodnim Berlinie obawy przed efektem domina. Przywódca NRD Erich Honecker parł do siłowego zduszenia niezależnego ruchu związkowego w PRL.
Znaczki pocztowe „Solidarności”
Artykuł

Znaczki pocztowe „Solidarności”

Autor: Paweł Głuszek
W latach 80., w okresie walki z reżimem komunistycznym, w tzw. drugim obiegu pojawiły się znaczki pocztowe wydawane przez NSZZ „Solidarność”. Znaczki podziemnej „Solidarności” stały się symbolem oporu wobec władzy i oznaką istnienia wolnego, niepodległego państwa podziemnego.
Znienawidzona melodia
Artykuł

Znienawidzona melodia

Autor: Radosław Peterman
2 sierpnia 1983 r. to drugi tydzień bez rygorów stanu wojennego, który został zniesiony 22 lipca. W Gdańsku był to ciepły, wręcz upalny, dzień wakacyjny i w końcu można było swobodnie spędzać czas w miejscach publicznych bez konieczności myślenia, że zastanie godzina milicyjna.
Zwycięstwo młodości
Artykuł

Zwycięstwo młodości

Autor: Radosław Peterman
Obowiązująca w PRL Ustawa o szkołach wyższych pozwalała ministrowi szkolnictwa wyższego na podważanie każdej decyzji i uchwały organów uczelni. Stałe miejsce w senatach zajmowali kierownik studium wojskowego i przedstawiciele „organizacji młodzieżowych”.
Życie dla Polski
Artykuł

Życie dla Polski

Autor: Romuald Lazarowicz
Zachowało się bardzo mało materialnych pamiątek przeszłości naszej rodziny. To skutek rozmaitych przygód, gwałtownych ucieczek, ukrywania się, przesiedleń do odległych miejsc, dramatów, w jakie obfitował wiek XX.
Życiorys bez kompromisów
Biogram / Biografia

Życiorys bez kompromisów

Autor: Artur Adamski
Kornel Morawiecki przyszedł na świat 3 maja 1941 r. jako syn Michała Morawieckiego, wówczas żołnierza ZWZ (następnie AK) i Jadwigi z domu Szumańskiej. Miejscem jego urodzenia była Warszawa, a ściślej – ta część Pragi, która zwana jest Kamionkiem.
Żyrardowskie strajki w lipcu 1980 roku
Artykuł

Żyrardowskie strajki w lipcu 1980 roku

Autor: Grzegorz Majchrzak
Największym centrum strajkowym w lipcu 1980 r. – oprócz Lublina, czy szerzej Lubelszczyzny – był Żyrardów, liczący niespełna 40 tys. mieszkańców. Jednak dziś już prawie nikt nie pamięta o robotniczych protestach w tym mieście.