Tag Aleksandra Namysło Przystanek Historia

„Nie znoszę, kiedy krzywdzą niewinnych ludzi”

Do 1942 r. na Wschodnim Górnym Śląsku (Ost-Oberschlesien) – zwłaszcza w Zagłębiu Dąbrowskim (Będzinie, Sosnowcu, Dąbrowie Górniczej) i Zagłębiu Chrzanowsko-Jaworznickim – żyło ok. 100 tys. Żydów. Pierwsze deportacje Żydów z tego regionu do KL Auschwitz przeprowadzono w maju i sierpniu 1942 r.

„Sprawiedliwe” siostry - Maria Dyrda i Klara Zroski

TYLKO U NAS

Artykuł

„Sprawiedliwe” siostry - Maria Dyrda i Klara Zroski

Autor: Aleksandra Namysło

Mira Rembiszewska urodziła się w 1938 r. w Będzinie. Tu także, już podczas wojny, przyszła na świat Lusia Taus. Obie podczas okupacji niemieckiej skazane na Zagładę, zostały szczęśliwie ocalone przez dwie siostry, z domu Madejskie – mieszkankę Sosnowca Marię Dyrda i Klarę Zroską z Chorzowa.

„Żal było mi tych ludzi, chcieli żyć.” Rodzina Kobylców z Michałkowic z pomocą Żydom

TYLKO U NAS

Artykuł

„Żal było mi tych ludzi, chcieli żyć.” Rodzina Kobylców z Michałkowic z pomocą Żydom

Autor: Aleksandra Namysło

1 sierpnia 1943 r. Niemcy rozpoczęli akcje likwidacji dwóch największych gett w rejencji katowickiej, w Będzinie i Sosnowcu, wywożąc ich mieszkańców do znajdującego się około 50 km na południe KL Auschwitz. Żydzi próbowali przetrwać wysiedlenie ukrywając się w przygotowanych wcześniej bunkrach.

Audio/Video

"Miłość bliźniego w nieludzkich czasach – świadectwo rodziny Ulmów z Markowej" – retransmisja video z debaty, która odbyła się podczas Podkarpackiego Kongresu Pamięci Narodowej 5 października 2023 r.

Autor: Mateusz Dzieduszycki, Aleksandra Namysło, Mateusz Szpytma, Sebastian Piątkowski, ks. Witold Burda

Audio/Video

Aktion Reinhardt

Autor: Filip Musiał, Grzegorz Berendt, Martyna Grądzka-Rejak, Aleksandra Namysło

Aleksandra Namysło

Doktor nauk humanistycznych, pracowniczka OBBH IPN w Katowicach oraz Domu Pamięci Żydów Górnośląskich - oddziału Muzeum w Gliwicach, członkini zarządu Fundacji Brama Cukermana w Będzinie, stypendystka Institute for Holocaust Research Yad Vashem w Jerozolimie. Autorka publikacji na temat historii Żydów na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim, ze szczególnym uwzględnieniem okresu Zagłady, a także prac dotyczących relacji polsko-żydowskich w okresie II wojny światowej. Autorka m.in. książek: Zanim nadeszła Zagłada... Położenie ludności żydowskiej Zagłębia Dąbrowskiego w okresie okupacji niemieckiej (2009); Utracone nadzieje. Ludność żydowska w województwie śląskim/katowickim w latach 1945-1970 (2012), redaktor naukowy publikacji: Zagłada Żydów na polskich ziemiach wcielonych do Rzeszy w latach 1939-1945 (2008).

Alfred Rossner. Sprawiedliwy wśród Narodów Świata

TYLKO U NAS

Artykuł

Alfred Rossner. Sprawiedliwy wśród Narodów Świata

Autor: Aleksandra Namysło

Jednym z pierwszych i najpilniejszych zadań. instalującej się na ziemiach polskich władzy okupacyjnej było przejęcie własności żydowskiej. Konfiskata żydowskich firm, sklepów, warsztatów, a także mienia osobistego była środkiem niezbędnym do wyeliminowanie ludności żydowskiej z życia gospodarczego.

Audio/Video

Bunkier pod łóżkiem. Rodzina Kobylców ze Śląska

Autor: Aleksandra Namysło

Na początku Mieczysław Kobylec, w tajemnicy przed bliskimi, ukrył w swoim domu młodą żydowską dziewczynę. Kiedy o całej sprawie dowiedzieli się jego rodzice podjęli decyzję o budowie bunkra w kuchni pod podłogą. Przygotowano go bardzo starannie. Piotr Kobylec wykorzystał doświadczenie zdobyte na kopalni. Zamaskowane wejście znajdowało się pod łóżkiem. Historię śląskiej rodziny, która w swoim mieszkaniu udzieliła schronienia w sumie ok. 70 Żydom opowiada Aleksandra Namysło.

Biblioteka cyfrowa

Dodatek prasowy poświęcony 80. rocznicy powstania w getcie warszawskim

Autor: Karol Nawrocki, Martyna Grądzka-Rejak, Aleksandra Namysło, Tadeusz Płużański

Mija 80 lat od wybuchu powstania w getcie warszawskim. Oddajmy hołd tym, którzy w sytuacji beznadziejnej zdobyli się na heroiczną walkę.

Audio/Video

Ile dzieci żydowskich przeżyło II wojnę światową na terenie Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego pod opieką chrześcijańskich opiekunów? Kiedy Żydzi najczęściej szukali schronienia dla swoich dzieci? Jaki wpływ na poszukiwanie opiekunów miała likwidacja gett w Będzinie i Sosnowcu?

Autor: Aleksandra Namysło, Paweł Zawisza

Audio/Video

Ilu Polaków ratowało Żydów podczas II wojny światowej? Co groziło za pomaganie Żydom? Jak wyglądały relacje pomiędzy nieżydowskimi mieszkańcami Górnego Śląska, a Żydami? Co decydowało o tym, że ktoś odmówił pomocy lub podjął się np. ukrycia uciekinierów z getta?

Autor: Aleksandra Namysło, Paweł Zawisza

Audio/Video

Ilu Żydów ocalało z Zagłady? Kto podjął się opieki nad żydowskimi dziećmi po wojnie? Gdzie lokowano sieroty żydowskie? Jaki program wobec dzieci żydowskich mieli polscy syjoniści?

Autor: Aleksandra Namysło, Paweł Zawisza

Audio/Video

Jak było możliwe ukrywanie w jednym mieszkaniu 200 Żydów w okupowanej przez Niemców Polsce? Kto i w jaki sposób wspierał Zofię Klemens? Co napisał wiele lat po wojnie do pani Zofii uratowany przez nią Szmuel Ron?

Autor: Aleksandra Namysło

Audio/Video

Jak wyglądał opór bierny Żydów w zakładach przemysłowych? Jakie czynne formy przybierała walka Żydów w czasie Zagłady? Czym były żydowskie grupy przetrwania? Czym różniły się od oddziałów partyzanckich?

Autor: Aleksandra Namysło, Alicja Bartnicka, Maciej Korkuć, Paweł Kornacki, Grzegorz Berendt, Sebastian Piątkowski, Wojciech Hanus

Audio/Video

Jaką rolę miała do spełnienia Żydowska Komisja Historyczna? Jak wyglądały prowadzone przez nią prace dokumentacyjne? Kim byli Janina Masłowska i Natan Eliasz Szternfinkiel?

Autor: Aleksandra Namysło, Paweł Zawisza

Audio/Video

Jakie były formy zatrudniania Żydów przez Organization Schmelt? Jaka była rola przełożonego wszystkich Żydów mieszkających we wschodniej części rejencji katowickiej, Mojżesza Merina, w organizacji pracy dla Żydów? Jak długo działa Organizacja Schmelt?

Autor: Paweł Zawisza, Aleksandra Namysło

Audio/Video

Kiedy i dlaczego Niemcy wprowadzili karę śmierci za pomoc Żydom na okupowanych ziemiach polskich? Dlaczego na zachodzie Europy nie wprowadzono tak drastycznych rozwiązań prawnych, jak w okupowanej Polsce?

Autor: Konrad Graczyk, Bogdan Musiał, Aleksandra Namysło, Andrei Zamoiski, Martyna Grądzka-Rejak

Audio/Video

Kiedy, i w jakich okolicznościach, doszło do spalenia będzińskiej synagogi? Czy sytuacja Żydów w Zagłębiu Dąbrowskim oraz na Górnym Śląsku była taka sama? Co działo się w Katowicach w pierwszych tygodniach wojny?

Autor: Aleksandra Namysło,Paweł Zawisza

Audio/Video

Kim byli Józef i Wiktoria Ulmowie? Jak pomagali Żydom? W jaki sposób doszło do dekonspiracji ich działalności? Jakie ponieśli konsekwencje? Jakie działania podejmowano w zakresie upamiętnienia heroicznej postawy rodziny Ulmów?

Autor: Aleksandra Namysło, Paweł Zawisza

Audio/Video

Kto i w jaki sposób udzielał pomocy Żydom ukrywającym się w okupowanej Polsce? Dlaczego bunkier pod łóżkiem był szansą na życie? Jak potoczyły się losy Ocalonych i rodziny Sprawiedliwych wśród Narodów Świata?

Autor: Aleksandra Namysło

Migracje Żydów w województwie śląskim w pierwszych latach powojennych

AKTUALNOŚCI

Artykuł

Migracje Żydów w województwie śląskim w pierwszych latach powojennych

Autor: Aleksandra Namysło

Migracja ludności żydowskiej na obszarze województwa śląskiego/katowickiego stanowiła integralną część ruchów imigracyjnych i emigracyjnych całej populacji Żydów mieszkających w Polsce po II wojnie światowej.

Niemiecki okupant wobec Żydów w latach 1939–1941

DLA WNIKLIWYCH

Artykuł

Niemiecki okupant wobec Żydów w latach 1939–1941

Autor: Martyna Grądzka-Rejak, Aleksandra Namysło

II Rzeczpospolita była państwem wielonarodowym. U progu II wojny światowej liczyła niemal 35 mln mieszkańców, z czego ok. 32 proc. (11,2 mln) stanowiły mniejszości narodowe. Wśród nich najliczniejszą grupą po Ukraińcach, przeszło trzymilionową, byli Żydzi. Kres ich tak licznej obecności w Polsce przyniosła II wojna światowa.

Audio/Video

O Polakach ratujących Żydów pod okupacją niemiecką

Autor: Aleksandra Namysło

Od samokształcenia do samoobrony. Żydowska Organizacja Bojowa w Zagłębiu Dąbrowskim

TYLKO U NAS

Artykuł

Od samokształcenia do samoobrony. Żydowska Organizacja Bojowa w Zagłębiu Dąbrowskim

Autor: Aleksandra Namysło

Heroiczna walka Żydów w getcie warszawskim w kwietniu 1943 r. zainspirowała młodych ludzi z innych gett do zbrojnego oporu przeciwko niemieckiemu okupantowi. W sierpniu 1943 r. za broń chwycili również członkowie Żydowskiej Organizacji Bojowej w Zagłębiu Dąbrowskim.

POLECAMY

Biogram / Biografia

Pani Rita

Autor: Aleksandra Namysło

W 1900 roku, w Łojowie leżącym w województwie stanisławowskim, w zamożnej, inteligenckiej żydowskiej rodzinie Weissbachów urodziła się Rita Sobol, po wojnie jedna z ważniejszych postaci związanych z odbudową żydowskiego życia na Górnym Śląsku.

Audio/Video

Polska pojałtańska: władza komunistyczna wobec Żydów; próby odbudowy społeczności żydowskiej; determinanty współistnienia (dyskusja)

Autor: Aleksandra Namysło, Marcin Zaremba, Mirosław Szumiło, Marcin Urynowicz, Martyna Grądzka-Rejak

Pomoc rodziny Paszków i Godzieków zbiegłym więźniom żydowskim z marszu ewakuacyjnego z KL Auschwitz

DLA WNIKLIWYCH

Artykuł

Pomoc rodziny Paszków i Godzieków zbiegłym więźniom żydowskim z marszu ewakuacyjnego z KL Auschwitz

Autor: Aleksandra Namysło

Na skutek ofensywy wojsk Armii Czerwonej, 17 stycznia 1945 r. rozpoczęła się ewakuacja więźniów KL Auschwitz i jego podobozów. Pierwsza trasa piesza prowadziła przez miasta i miejscowości: Oświęcim – Pszczyna – Wodzisław Śląski. Ewakuowano nią około 25 tys. więźniów. Druga trasa obejmowała odcinki: Oświęcim – Tychy – Mikołów – Przyszowice – Gliwice.

Pomoc Żydom karana śmiercią. Zarys niemieckich przepisów okupacyjnych na obszarze Europy

O TYM SIĘ MÓWI

Artykuł

Pomoc Żydom karana śmiercią. Zarys niemieckich przepisów okupacyjnych na obszarze Europy

Autor: Martyna Grądzka-Rejak, Aleksandra Namysło

Czy poza okupowanymi obszarami II RP groziła ze strony niemieckiego okupanta kara śmierci za ukrywanie Żydów? Temat ten wymaga głębszego zbadania i uwzględnienia specyfiki różnych obszarów znajdujących się pod kontrolą III Rzeszy.

Audio/Video

Przewinęło się dwustu. Zofia Klemens z Katowic

Autor: Aleksandra Namysło

„Po pewnym czasie Edek przyprowadził do mnie kilka osób (zawsze Żydów) i znów ich wywiózł do Bielsk. Czasami było u mnie jednocześnie i po 30 osób. Trwało tak od wiosny 1943 r. do lutego 1944 r.. w tym czasie przewinęło się przez moje mieszkanie ok. 200 osób” – wspominała po latach Zofia Klemens. Jej historię, w kolejnej części cyklu „Nie tylko Ulmowie”, przybliża Aleksandra Namysło.

TYLKO U NAS

Wywiad

Represje za pomoc Żydom

Autor: Aleksandra Namysło, Martyna Grądzka-Rejak, Rafał Leśkiewicz

Nie mniej niż 467 osób poniosło śmierć za prowadzone działania pomocowe - wskazują Aleksandra Namysło i Martyna Grądzka-Rejak, autorki książki „Represje za pomoc Żydom na okupowanych ziemiach polskich w czasie II wojny światowej”

Sieroty żydowskie należą do społeczeństwa żydowskiego. Syjonistyczne domy dziecka w województwie śląskim po 1945 r.

POLECAMY

Artykuł

Sieroty żydowskie należą do społeczeństwa żydowskiego. Syjonistyczne domy dziecka w województwie śląskim po 1945 r.

Autor: Aleksandra Namysło

Jednym z najważniejszych zadań, które postawiła sobie ocalała z Zagłady społeczność żydowska tuż po zakończeniu wojny była troska o powrót dzieci do realiów życia i zapewnienie im równowagi zwłaszcza emocjonalnej.

PAMIĘTAMY

Artykuł

Sprawiedliwy z Chorzowa – Karol Gialbas

Autor: Aleksandra Namysło

„Już nie jestem w stanie podać, ileż to razy w trakcie mojej akcji ratowania Żydów i niesienia im pomocy czułem, że hitlerowska śmierć jest na moim tropie, ileż to razy faszystowskie anioły śmierci już miały mnie w zasięgu ręki” – pisał po latach w swoich wspomnieniach chorzowianin Karol Gialbas, uhonorowany w 2002 r. tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata.

Śląski polityk, obrońca wiary i demokracji. Jerzy Lewandowicz (1898–1973)

DLA WNIKLIWYCH

Biogram / Biografia

Śląski polityk, obrońca wiary i demokracji. Jerzy Lewandowicz (1898–1973)

Autor: Aleksandra Namysło

Za nieugiętą obronę wartości chrześcijańsko-demokratycznych, krytykę komunizmu i próbę rekonstrukcji struktur Stronnictwa Pracy na Śląsku Jerzego Lewandowicza spotkały w Polsce pojałtańskiej szykany i uwięzienie.

Audio/Video

Wokół I tomu publikacji "Represje za pomoc Żydom na okupowanych ziemiach polskich w czasie II wojny światowej"

Żydowskie świeckie domy dziecka w województwie śląskim po II wojnie światowej

DLA WNIKLIWYCH

Artykuł

Żydowskie świeckie domy dziecka w województwie śląskim po II wojnie światowej

Autor: Aleksandra Namysło

Według danych powstałego w listopadzie 1944 r. Centralnego Komitetu Żydów w Polsce, dla którego opieka nad dziećmi była priorytetem, w połowie 1945 roku w komitetach żydowskich w całym kraju zarejestrowanych było od 3,7 tys. do 5 tys. dzieci ocalałych na ziemiach polskich okupowanych przez Niemcy.

Proszę czekać, trwa ładowanie strony...

Aleksandra Namysło

„Nie znoszę, kiedy krzywdzą niewinnych ludzi”

„Sprawiedliwe” siostry - Maria Dyrda i Klara Zroski

„Żal było mi tych ludzi, chcieli żyć.” Rodzina Kobylców z Michałkowic z pomocą Żydom

"Miłość bliźniego w nieludzkich czasach – świadectwo rodziny Ulmów z Markowej" – retransmisja video z debaty, która odbyła się podczas Podkarpackiego Kongresu Pamięci Narodowej 5 października 2023 r.

Aktion Reinhardt

Aleksandra Namysło

Alfred Rossner. Sprawiedliwy wśród Narodów Świata

Bunkier pod łóżkiem. Rodzina Kobylców ze Śląska

Dodatek prasowy poświęcony 80. rocznicy powstania w getcie warszawskim

Ilu Polaków ratowało Żydów podczas II wojny światowej? Co groziło za pomaganie Żydom? Jak wyglądały relacje pomiędzy nieżydowskimi mieszkańcami Górnego Śląska, a Żydami? Co decydowało o tym, że ktoś odmówił pomocy lub podjął się np. ukrycia uciekinierów z getta?

Ilu Żydów ocalało z Zagłady? Kto podjął się opieki nad żydowskimi dziećmi po wojnie? Gdzie lokowano sieroty żydowskie? Jaki program wobec dzieci żydowskich mieli polscy syjoniści?

Jak było możliwe ukrywanie w jednym mieszkaniu 200 Żydów w okupowanej przez Niemców Polsce? Kto i w jaki sposób wspierał Zofię Klemens? Co napisał wiele lat po wojnie do pani Zofii uratowany przez nią Szmuel Ron?

Jak wyglądał opór bierny Żydów w zakładach przemysłowych? Jakie czynne formy przybierała walka Żydów w czasie Zagłady? Czym były żydowskie grupy przetrwania? Czym różniły się od oddziałów partyzanckich?

Jaką rolę miała do spełnienia Żydowska Komisja Historyczna? Jak wyglądały prowadzone przez nią prace dokumentacyjne? Kim byli Janina Masłowska i Natan Eliasz Szternfinkiel?

Jakie były formy zatrudniania Żydów przez Organization Schmelt? Jaka była rola przełożonego wszystkich Żydów mieszkających we wschodniej części rejencji katowickiej, Mojżesza Merina, w organizacji pracy dla Żydów? Jak długo działa Organizacja Schmelt?

Kiedy i dlaczego Niemcy wprowadzili karę śmierci za pomoc Żydom na okupowanych ziemiach polskich? Dlaczego na zachodzie Europy nie wprowadzono tak drastycznych rozwiązań prawnych, jak w okupowanej Polsce?

Kiedy, i w jakich okolicznościach, doszło do spalenia będzińskiej synagogi? Czy sytuacja Żydów w Zagłębiu Dąbrowskim oraz na Górnym Śląsku była taka sama? Co działo się w Katowicach w pierwszych tygodniach wojny?

Kim byli Józef i Wiktoria Ulmowie? Jak pomagali Żydom? W jaki sposób doszło do dekonspiracji ich działalności? Jakie ponieśli konsekwencje? Jakie działania podejmowano w zakresie upamiętnienia heroicznej postawy rodziny Ulmów?

Kto i w jaki sposób udzielał pomocy Żydom ukrywającym się w okupowanej Polsce? Dlaczego bunkier pod łóżkiem był szansą na życie? Jak potoczyły się losy Ocalonych i rodziny Sprawiedliwych wśród Narodów Świata?

Migracje Żydów w województwie śląskim w pierwszych latach powojennych

Niemiecki okupant wobec Żydów w latach 1939–1941

O Polakach ratujących Żydów pod okupacją niemiecką

Od samokształcenia do samoobrony. Żydowska Organizacja Bojowa w Zagłębiu Dąbrowskim

Pani Rita

Polska pojałtańska: władza komunistyczna wobec Żydów; próby odbudowy społeczności żydowskiej; determinanty współistnienia (dyskusja)

Pomoc rodziny Paszków i Godzieków zbiegłym więźniom żydowskim z marszu ewakuacyjnego z KL Auschwitz

Pomoc Żydom karana śmiercią. Zarys niemieckich przepisów okupacyjnych na obszarze Europy

Przewinęło się dwustu. Zofia Klemens z Katowic

Represje za pomoc Żydom

Sieroty żydowskie należą do społeczeństwa żydowskiego. Syjonistyczne domy dziecka w województwie śląskim po 1945 r.

Sprawiedliwy z Chorzowa – Karol Gialbas

Śląski polityk, obrońca wiary i demokracji. Jerzy Lewandowicz (1898–1973)

Wokół I tomu publikacji "Represje za pomoc Żydom na okupowanych ziemiach polskich w czasie II wojny światowej"

Żydowskie świeckie domy dziecka w województwie śląskim po II wojnie światowej

Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...