Oddział Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu, Delegatura w Opolu oraz Wójt Gminy Bolesławiec zapraszają na wernisaż wystawy „NA STRAŻY GRANIC. Straż Graniczna II Rzeczpospolitej na zachodnim odcinku granicy polsko-niemieckiej”.

W okresie II Rzeczpospolitej Gmina Bolesławiec była regionem przygranicznym, administracyjnie należała do powiatu wieluńskiego w woj. łódzkim. W pobliskiej miejscowości Gola nad rzeką Prosną od 1919 r. funkcjonowało polsko-niemieckie przejście graniczne wraz z placówką Staży Granicznej, „podposterunkiem” Policji Państwowej i Komorą Celną. Dzisiaj Gola znajduję się na pograniczu dwóch województw – łódzkiego i opolskiego.

Na wystawie zaprezentowana zostanie również diorama historyczna autorstwa Przemysława Buckiego ze Stowarzyszenia Historycznego „Bataliony Obrony Narodowej”, składająca się z oryginalnych artefaktów wyposażenia i umundurowania strażnika granicznego, a także dokumentów, odznak z czasów II RP.

Aby wejść do sali wystawienniczej trzeba będzie otrzymać historyczny paszport, a w nim specjalną pieczątkę na zrekonstruowanym przejściu granicznym.

Na wystawie będzie można obejrzeć unikatowe, niepublikowane fotografie i mapy z lat 30. XX w., archiwalia obrazujące m.in. przejścia graniczne Wielkopolskiego Inspektoratu Okręgowego SG, rozmieszczenie komisariatów i placówek I i II linii, strukturę i kadrę kierowniczą Inspektoratu Granicznego (nr 13) „Wieluń”, sylwetki wybranych strażników granicznych i ich dokumenty, umundurowanie, uzbrojenie oraz różne formy codziennej służby w terenie: od patrolowania pogranicza, akcje przeciwprzemytnicze, do wykonywania zadań specjalnych dla ekspozytur wywiadowczych Oddziału II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Ujęto przy tym także różne aspekty z życia prywatnego strażników i ich rodzin po zakończonej służbie. Ostatnie plansze przedstawiają wycinek historii wydarzeń z 1 września 1939 r. Zaprezentowano tragiczne losy strażników, którzy polegli we wczesnych godzinach porannych w obronie zachodniego odcinka granicy II RP. Ci z nich, którzy przetrwali, trafili do niewoli niemieckiej i sowieckiej. Niektórzy już w kwietniu 1940 r. podzielili los tysięcy innych ofiar sowieckiej zbrodni katyńskiej.

Wystawa ma przypomnieć mieszkańcom byłego polsko-niemieckiego pogranicza (obecnie terenów województw: śląskiego, opolskiego i wielkopolskiego) o jednej z największych, elitarnych formacji mundurowych II RP, która stała się symbolem Polski niepodległej. Zaprezentowana historia Straży Granicznej może być również odbierana jako spłata długu pamięci wobec ludzi, których z pewnością trzeba wpisać w poczet niezwykłych bohaterów, zasłużonych dla Ojczyzny, a którzy ciągle w historiografii pozostają głęboko w cieniu.

Honorowy patronat: Minister Obrony Narodowej i Komendant Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w Raciborzu.

Autorem wystawy jest dr Ksawery Jasiak z Oddziałowego Biura Badań Historycznych we Wrocławiu Delegatury w Opolu.