Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Przez Pruszków do Lamsdorf. Losy warszawiaków po Powstaniu
POLECAMY
Artykuł

Przez Pruszków do Lamsdorf. Losy warszawiaków po Powstaniu

Autor: Piotr Stanek
W trakcie Powstania Warszawskiego i tuż po jego zakończeniu Niemcy wysiedlili z Warszawy ok. 550 tys. osób. Zdecydowaną większość z nich skierowano do obozu przejściowego w Pruszkowie (Dulag 121), który powstał na terenie nieczynnych Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego.
Przybyliście tutaj nie do sanatorium, tylko do niemieckiego obozu koncentracyjnego…
TYLKO U NAS
Artykuł

Przybyliście tutaj nie do sanatorium, tylko do niemieckiego obozu koncentracyjnego…

Autor: Martyna Grądzka-Rejak
Wiosną 1940 r. Niemcy przystąpili do organizowania obozu dla więźniów politycznych w miejscowości Auschwitz (przed wojną Oświęcim), znajdującej się wówczas na terenach wcielonych do Rzeszy. 14 czerwca 1940 r. z Tarnowa przybył tam transport z pierwszymi polskimi więźniami politycznymi.
Przyjechali na rampę obstawioną esesmanami…
POLECAMY
Artykuł

Przyjechali na rampę obstawioną esesmanami…

Autor: Marcin Chorązki
14 czerwca 1940 r. do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz dotarł z Tarnowa pierwszy masowy transport 728 Polaków. Więźniom nadano numery, ogolono głowy i wydano pasiaki z naszytym czerwonym trójkątem i literą „P”.
Publiczne egzekucje w Białej Podlaskiej w listopadzie 1943 r.
PAMIĘTAMY
Artykuł

Publiczne egzekucje w Białej Podlaskiej w listopadzie 1943 r.

Autor: Sylwia Szyc
13 listopada 1943 r. na Placu Wolności w Białej Podlaskiej Niemcy dokonali egzekucji 10 członków ruchu oporu. Dziesięć dni później, w tym samym miejscu, rozstrzelano kolejnych 16 mężczyzn – rolników z pobliskich wsi, oskarżonych o opóźnienia w dostawach kontyngentów. Rozkaz został wydany przez SS-Obersturmführera Maksa Kubina, który od maja pełnił funkcję szefa Gestapo w Białej Podlaskiej.
Radomski „czarny październik” 1942 roku. Krwawy odwet niemieckiej policji politycznej. Część I
TYLKO U NAS
Artykuł

Radomski „czarny październik” 1942 roku. Krwawy odwet niemieckiej policji politycznej. Część I

Autor: Sebastian Piątkowski
Podjęta we wrześniu 1942 roku, nieudana próba likwidacji konfidenta niemieckiej policji politycznej zakończyła się krwawą akcją odwetową okupanta. Błędy w przygotowaniu akcji i brak ostrożności po jej niepowodzeniu pociągnęły za sobą tragiczne konsekwencje.
Raport z Auschwitz
TYLKO U NAS
Wywiad

Raport z Auschwitz

Autor: Maciej Kwaśniewski
Wydawało nam się, że mamy tylko raporty Karskiego i Pileckiego, które przedostały się na Zachód, a tymczasem istniała ciągłość raportów z Polski od początku istnienia Auschwitz do połowy 1944 roku – mówi Krzysztof Brożek, reżyser i scenarzysta filmu Raport z Auschwitz, w rozmowie z Maciejem Kwaśniewskim.
Ratując bliźnich złożyli najwyższą ofiarę
PAMIĘTAMY
Wspomnienie

Ratując bliźnich złożyli najwyższą ofiarę

Autor: Roman Gieroń, Jakub Ryba
W marcu 1943 r. w Siedliskach koło Miechowa niemieccy funkcjonariusze za ukrywanie kilku mężczyzn z rodziny Gottfriedów zamordowali Wincentego i Łucję Baranków wraz z dwojgiem ich synów – dwunastoletnim Henrykiem i dziesięcioletnim Tadeuszem.
Represje niemieckie wobec nauczycieli na terenie <i>Kreishauptmannschaft Busko</i> w latach 1939-1945
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Represje niemieckie wobec nauczycieli na terenie Kreishauptmannschaft Busko w latach 1939-1945

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik
Według wykazu nauczycieli w 1938 r. na terenie Kielecczyzny było zatrudnionych 7934 pedagogów. W czasie okupacji niemieckiej zginęło ich co najmniej 780, co stanowiło 9,8% ogólnego stanu sprzed wojny.
Represje za pomoc Żydom
TYLKO U NAS
Wywiad

Represje za pomoc Żydom

Autor: Aleksandra Namysło, Martyna Grądzka-Rejak, Rafał Leśkiewicz
Nie mniej niż 467 osób poniosło śmierć za prowadzone działania pomocowe - wskazują Aleksandra Namysło i Martyna Grądzka-Rejak, autorki książki „Represje za pomoc Żydom na okupowanych ziemiach polskich w czasie II wojny światowej”
Rodzina Wąsowskich. Zamordowani za pomoc Żydom w Cegłowie w 1943 roku
TYLKO U NAS
Artykuł

Rodzina Wąsowskich. Zamordowani za pomoc Żydom w Cegłowie w 1943 roku

Autor: Damian Sitkiewicz
Do Cegłowa docierały echa likwidacji przez okupanta niemieckiego w drugiej połowie 1942 r. gett w Kałuszynie i Mińsku Mazowieckim. Działania te Niemcy prowadzili w ramach akcji „Reinhardt”, której celem była zagłada Żydów na terenie Generalnego Gubernatorstwa. Część ludności żydowskiej mordowano na miejscu, zdecydowaną większość jednak unicestwiono w obozie zagłady w Treblince.
Rok 1943. Niemiecki odwet na polskiej wsi
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Rok 1943. Niemiecki odwet na polskiej wsi

Autor: Dawid Golik
Na przełomie 1942 i 1943 r. Niemcy zaczęli patrzeć na polską wieś jako na groźne zaplecze dla rodzących się grup zbrojnego oporu. Władze niemieckie zdecydowały się na ostrą i brutalną reakcję na wszelkie przejawy pomocy podziemiu.
Rozstrzelany medalik. O niemieckich egzekucjach Polaków w Rudzkim Moście
POLECAMY
Artykuł

Rozstrzelany medalik. O niemieckich egzekucjach Polaków w Rudzkim Moście

Autor: Tomasz Ceran
Podczas ekshumacji ofiar egzekucji przeprowadzonych w Rudzkim Moście pod Tucholą, wydobyto szczątki 236 Polaków. Ich katami byli miejscowi członkowie Selbstschutzu (Samoobrony). Wśród dowodów niemieckiej zbrodni zachował się medalik – rozstrzelany razem z jego właścicielem.
Rudolf Höss
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

Rudolf Höss

Autor: Anna Zechenter
Dzieci Rudolfa Hössa, komendanta obozu Auschwitz, które mieszkały z rodzicami w willi oddalonej o 150 metrów od krematorium, poprosiły polską krawcową zatrudnioną w domu kata, by uszyła im oznaki, które nosili więźniowie. Najstarszy z piątki, Klaus, wciągnął na rękaw opaskę kapo, a rodzeństwu przyczepił do ubrań kolorowe trójkąty. Bardzo zdenerwowało to ojca: zakazał im bawić się we wrogów narodu niemieckiego.
Rudolf Höß – „zimny schizoid”. Badania psychologiczne komendanta Auschwitz
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Rudolf Höß – „zimny schizoid”. Badania psychologiczne komendanta Auschwitz

Autor: Joanna Lubecka
Osadzeni po II wojnie światowej w alianckich więzieniach zbrodniarze wojenni byli kapitalnym „materiałem badawczym” dla psychologów i psychiatrów. Nie wszystkich jesteśmy w stanie zidentyfikować, ale znamy nazwiska tych najsłynniejszych.
Ruminowie, Borek i Tokarz – zamordowani za pomoc Żydom na Sądecczyźnie
POLECAMY
Artykuł

Ruminowie, Borek i Tokarz – zamordowani za pomoc Żydom na Sądecczyźnie

Autor: Roman Gieroń
„Dom w którym mieszkaliśmy, stał na uboczu w lesie. Posiadał jedną izbę, nad którą znajdował się strych. Żydzi ukrywani byli właśnie na strychu. Wieczorem schodzili do izby, a wtedy ja z rodzeństwem siedzieliśmy w oknach i pilnowaliśmy, czy nikt nie nadchodzi”.
Rycerz Niepokalanej
PAMIĘTAMY
Artykuł

Rycerz Niepokalanej

Autor: Agnieszka Wygoda
14 sierpnia 1941 r. zamordowano w KL Auschwitz o. Maksymiliana Marię Kolbe. Po niemal dwutygodniowej męczarni w bunkrze głodowym został dobity zastrzykiem fenolu, następnego dnia jego ciało spalono w krematorium.
Rzeź Woli
PAMIĘTAMY
Artykuł

Rzeź Woli

Autor: Maciej Żuczkowski
Wybuch Powstania Warszawskiego 1 sierpnia 1944 r. został potraktowany przez Niemców jako okazja do ostatecznego rozwiązania problemu jaki stanowiła Warszawa. Od samego początku trwania walk na Woli Niemcy dopuszczali się morderstw na ludności cywilnej, które przybrały tam szczególnie brutalny i masowy charakter.
Sarenka z Mauthausen
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Sarenka z Mauthausen

Autor: Agnieszka Łuczak
Lord Russell of Liverpool, zastępca głównego prokuratora wojskowego Brytyjskiej Armii Renu, w trakcie wizyty w byłym obozie koncentracyjnym Dachau – w ramach przygotowań do procesu załogi tego obozu w 1945 r. – zauważył coś, co wydało mu się szczególnie dziwne: „Na dachu krematorium przybita była na słupku skrzynka lęgowa dla dzikich ptaków. Została tam umieszczona przez jakiegoś ogarniętego schizofrenią esesmana. […] Wtedy stało się dla mnie jasne, dlaczego naród, który dał światu Goethego i Beethovena, Schillera i Schuberta, zgotował mu także Auschwitz i Belsen, Ravensbrück i Dachau”.
Sąd doraźny katowickiego Gestapo
TYLKO U NAS
Artykuł

Sąd doraźny katowickiego Gestapo

Autor: Konrad Graczyk
W połowie 1942 r. na ziemiach polskich włączonych do III Rzeszy (obejmujących ziemie zachodnie II RP, m.in. Górny Śląsk z Zagłębiem Dąbrowskim i Zaolziem, Wielkopolskę, Pomorze, Suwalszczyznę, część Kujaw, Mazowsza i Białostocczyzny) zostało wprowadzone sądownictwo doraźne.
Sąd nad katami. Kazimierz Olszewski w procesie załogi KL Ravensbrück
POLECAMY
Artykuł

Sąd nad katami. Kazimierz Olszewski w procesie załogi KL Ravensbrück

Autor: Bożena Witowicz
KL Ravensbrück był miejscem kaźni dziesiątek tysięcy więźniów, głównie kobiet i dzieci. Najliczniejszą grupę pośród jego ofiar stanowili Polacy, więc podczas procesu obozowych oprawców w składzie sędziowskim również nie mogło zabraknąć kogoś polskiej narodowości. Rolę tę przeznaczono Kazimierzowi Olszewskiemu.
Sąd nad tzw. rządem Generalnego Gubernatorstwa
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Sąd nad tzw. rządem Generalnego Gubernatorstwa

Autor: Paweł Kosiński
W czasie okupacji na terenie Generalnego Gubernatorstwa zwierzchnim organem niemieckiej administracji był tak zwany rząd, w pierwszym roku istnienia GG noszący nazwę Urzędu Generalnego Gubernatora.
Seweryna Maria Szmaglewska i jej „Dymy nad Birkenau”
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Seweryna Maria Szmaglewska i jej „Dymy nad Birkenau”

Autor: Ewa Wójcicka
Od wczesnego dzieciństwa chętnie czytała książki, znajdujące się w biblioteczce ojca, który był pisarzem gminnym. Prenumerował on również pisma, w których publikowano, chętnie czytane przez Sewerynę, fragmenty prozy Elizy Orzeszkowej czy Henryka Sienkiewicza.
Skazanie Gerharda Pchalka – studium przypadku pociągnięcia do odpowiedzialności nazistowskiego prokuratora
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Skazanie Gerharda Pchalka – studium przypadku pociągnięcia do odpowiedzialności nazistowskiego prokuratora

Autor: Konrad Graczyk
W Republice Federalnej Niemiec prowadzono w sumie 22 postępowania przeciwko sędziom i prokuratorom III Rzeszy, jednak nie zapadł żaden prawomocny wyrok skazujący sędziego orzekającego w sądzie specjalnym ani prokuratora występującego przed tym sądem.
Skąd się wzięli polscy „Sprawiedliwi wśród narodów Świata”?
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

Skąd się wzięli polscy „Sprawiedliwi wśród narodów Świata”?

Autor: Marcin Urynowicz
Na liście tzw. Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, ogłoszonej przez Yad Vashem i aktualizowanej co jakiś czas stronie internetowej tej instytucji, Polacy wiodą od zawsze prym.
Sobibór. Machina śmierci
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Sobibór. Machina śmierci

Autor: Bożena Witowicz
Otoczony drutem kolczastym i polem minowym teren niemieckiego obozu zagłady w Sobiborze w szczytowym okresie zajmował obszar ponad 31 hektarów. Szacuje się, że śmierć w nim poniosło około 170–180 tys. osób. Przy życiu pozostawiano tylko osoby niezbędne do funkcjonowania „machiny śmierci”.
Sonderfahndungsbuch Polen. Specjalna Księga Gończa dla Polski
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Sonderfahndungsbuch Polen. Specjalna Księga Gończa dla Polski

Autor: Grzegorz Bębnik
Wygląda niepozornie. Niewielki format, taka sama objętość, jako wydawca podany Urząd Kryminalny Policji Rzeszy. W środku – pożółkłe już, gęsto zadrukowane stroniczki. Na nich zaś nazwiska, nazwiska, nazwiska… Za niemal każdym z nich kryje się okupacyjny dramat.
Spotkanie Byłych Korespondentów Norymberskich
POLECAMY
Artykuł

Spotkanie Byłych Korespondentów Norymberskich

Autor: Bożena Witowicz
20 listopada 1945 r. rozpoczął się pierwszy i główny z procesów norymberskich, podczas którego sądzeni byli najważniejsi nazistowscy przywódcy polityczni i wojskowi. Proces ten wywołał ogromne zainteresowanie międzynarodowe. Wiele krajów postanowiło wysłać na niego swoich sprawozdawców.
Sprawa niemieckiej pacyfikacji Michniowa przed wymiarem sprawiedliwości
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Sprawa niemieckiej pacyfikacji Michniowa przed wymiarem sprawiedliwości

Autor: Tomasz Domański
W dniach 12 i 13 lipca 1943 roku policjanci niemieccy wymordowali co najmniej 204 mieszkańców świętokrzyskiej wsi Michniów (w tym 54 kobiety i 48 dzieci). Kilkadziesiąt ofiar tej masakry zginęło w płomieniach. Ograbioną wieś doszczętnie spalono, zakazując jednocześnie jej odbudowy.
Stali się numerami od 31 do 758
POLECAMY
Artykuł

Stali się numerami od 31 do 758

Autor: Marcin Chorązki
W pierwszych miesiącach okupacji represje wobec ludności polskiej były dużo większe niż w stosunku do pozostałych grup narodowościowych przedwojennej Polski. Wynikało to z zakrojonej na szeroką skalę akcji niemieckiego aparatu bezpieczeństwa skierowanej przeciwko polskiej inteligencji.
Stanisław Klimecki (1883-1942). Prezydent do końca
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Stanisław Klimecki (1883-1942). Prezydent do końca

Autor: Krzysztof Pięciak
Adwokat i działacz legionowy, przez większość życia związany był z Krakowem. Wkrótce po wybuchu II wojny światowej objął urząd prezydenta miasta. Wśród przedstawicieli władz został zapamiętany jako ten, który pozostał z mieszkańcami miasta w najtrudniejszych chwilach. Zapłacił jednak za to najwyższą cenę.
Stanisław Wiącek. Historia chłopca ocalonego z pacyfikacji wsi Strużki 3 czerwca 1943 r.
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Stanisław Wiącek. Historia chłopca ocalonego z pacyfikacji wsi Strużki 3 czerwca 1943 r.

Autor: Paweł Żołądek
Niewielka miejscowość Strużki, położona w gminie Osiek na południu Kielecczyzny, została spacyfikowana 3 czerwca 1943 r. Niemcy zamordowali wówczas 74 bezbronnych mieszkańców wsi, wśród nich 17 mężczyzn, 33 kobiety i 24 dzieci w wieku do 15 lat. Najmłodszymi ofiarami mordu było troje dzieci poniżej jednego roku życia.
Stanisławowski „młyn śmierci”
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

Stanisławowski „młyn śmierci”

Autor: Tomasz Gonet
Jednym z miejsc związanych z eksterminacją Żydów w Stanisławowie w okresie II wojny światowej był czterokondygnacyjny, niedokończony budynek młyna zlokalizowany przy ul. Halickiej, który przed wojną należał do Samuela Rudolfa (tzw. Rudolfsmühle).
Staszek i „Prosto z Mostu”
TYLKO U NAS
Artykuł

Staszek i „Prosto z Mostu”

Autor: Maciej Zakrzewski
Zamordowany przez Niemców 12 czerwca 1941 roku w Palmirach Stanisław Piasecki był jednym z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego życia intelektualnego czasu II RP. Tej postaci – usuwanej przez lata w niepamięć – wypada przywrócić należne miejsce w szeregu twórców polskiej kultury XX wieku.
Stefan Starzyński. Chciał, by Warszawa była wielka
POLECAMY
Biogram / Biografia

Stefan Starzyński. Chciał, by Warszawa była wielka

Autor: Irena Siwińska
Według ustaleń pionu śledczego Instytutu Pamięci Narodowej Stefan Starzyński, ostatni prezydent przedwojennej Warszawy, zginął z rąk gestapowców pomiędzy 21 a 23 grudnia 1939 r. w Warszawie lub w jej okolicach.
Stowarzyszenie Lebensborn
TYLKO U NAS
Artykuł

Stowarzyszenie Lebensborn

Autor: Monika Tomkiewicz
Stowarzyszenie „Lebensborn e.V.” (niem. Lebensborn eingetragener Verein) oficjalnie było organizacją opiekuńczo-charytatywną. Nazwę Lebensborn można przetłumaczyć jako „zdrój życia”.
Straty ludzkie w Powstaniu Warszawskim
POLECAMY
Artykuł

Straty ludzkie w Powstaniu Warszawskim

Autor: Hubert Kuberski
Obrazowe przedstawienie strat ludzkich powstańczej Warszawy wymaga porównywania z danymi wcześniejszymi, począwszy od szacunkowych liczb przedwojennych z 1939 r., aby rozmiary katastrofy były zrozumialsze.
Szansa przetrwania. Historia różańców z Gusen
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Szansa przetrwania. Historia różańców z Gusen

Autor: Anna Jagodzińska
Wiedza o niemieckich obozach koncentracyjnych jest – mimo wielu publikacji na ten temat – wciąż ograniczona. Do zapomnianych miejsc kaźni polskiej inteligencji należy obóz Mauthausen-Gusen.
Szarytki otworzyły drzwi Żydom
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Szarytki otworzyły drzwi Żydom

Autor: Anna Zechenter
Nie sposób policzyć Żydów uratowanych pod niemiecką okupacją przez zakonnice ze Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego à Paulo, znane jako szarytki. Ze strzępów ocalałych świadectw wyłania się imponujący obraz udzielanej przez nie pomocy.
Szkice z Ravensbrück. Maria Hiszpańska-Neumann i jej twórczość
POLECAMY
Artykuł

Szkice z Ravensbrück. Maria Hiszpańska-Neumann i jej twórczość

Autor: Ewa Wójcicka
„Myszka” – tak Maria Hiszpańska-Neumann (właściwie Maria Zofia Janina), graficzka, ilustratorka, była nazywana przez swoich najbliższych. W swej twórczości utrwaliła przeżycia obozowe. Jak mawiała: „Musiałam je robić, inaczej bym się udusiła (…)”.
Szpital psychiatryczny w Kocborowie podczas II wojny światowej
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Szpital psychiatryczny w Kocborowie podczas II wojny światowej

Autor: Mateusz Kubicki
Pomorze Gdańskie zostało bezprawnie włączone do Niemiec dekretem o aneksji z 8 października 1939 r. Na tym terenie znajdowały się dwa duże ośrodki leczenia osób z zaburzeniami psychicznymi noszące nazwy Krajowych Zakładów Psychiatrycznych: w Świeciu nad Wisłą oraz w Kocborowie nieopodal Starogardu.
Śledztwo ws. KL Auschwitz-Birkenau
TYLKO U NAS
Artykuł

Śledztwo ws. KL Auschwitz-Birkenau

Autor: Łukasz Gramza
Już w grudniu 1939 r. Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie w specjalnej uchwale zapowiedział zastosowanie retorsji za niewinne ofiary polskie wobec Niemców, i to zwłaszcza wobec sfer kierowniczych.
Śmierć miasta w obiektywie niemieckich lotników
POLECAMY
Artykuł

Śmierć miasta w obiektywie niemieckich lotników

Autor: Konrad Ślusarski
W archiwum IPN znajdują się dwie niezwykłe klisze negatywowe. Są to reprodukcje zdjęć lotniczych ze zbiorów Narodowej Administracji Archiwów i Nagrań w College Park, przekazane w 1992 roku Głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Jedna z nich zasługuje na szczególną uwagę.
Śmierć Mordechaja Anielewicza
PAMIĘTAMY
Artykuł

Śmierć Mordechaja Anielewicza

Autor: Wojciech Kujawa
8 maja 1943 r. Niemcy odkryli bunkier przy ul. Miłej 18, w którym schroniło się kilkaset osób cywilnych oraz członków ŻOB, w tym Mordechaj Anielewicz. Przebywający w środku powstańcy nie zamierzali oddać się w ręce wroga. Niemcy wpuścili do środka gaz. Około 100 powstańców udusiło się dymem lub popełniło samobójstwo.
Śmierć za dobro. Rozporządzenie Hansa Franka z 15 października 1941 r. a kwestia relacji polsko-żydowskich w czasie Zagłady
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Śmierć za dobro. Rozporządzenie Hansa Franka z 15 października 1941 r. a kwestia relacji polsko-żydowskich w czasie Zagłady

Autor: Alicja Gontarek
Był to pierwszy akt prawny, który przewidywał karę śmierci dla Polaków za udzielenie pomocy Żydom. Każda polska akcja pomocowa wymagała czynów heroicznych i niosła za sobą groźbę wykonania najwyższej sankcji karnej.
Świadkowie historii
POLECAMY
Wspomnienie

Świadkowie historii

Autor: Agnieszka Wygoda
Historia to pamięć. Na historię Polski składają się historie naszych rodzin, które wplatają się w losy naszego państwa i narodu. Każde świadectwo jest bezcenne – współtworzy mapę naszej narodowej pamięci.
Tajemnica śmierci komendanta KL Mauthausen Franza Ziereisa
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Tajemnica śmierci komendanta KL Mauthausen Franza Ziereisa

Autor: Tomasz Cieślak
Mauthausen, małe miasteczko nad Dunajem w Górnej Austrii zachwyca pięknymi krajobrazami i urokliwymi kamieniczkami. Nie inaczej było zapewne w roku 1940.
Tajemnice panewnickich lasów
TYLKO U NAS
Artykuł

Tajemnice panewnickich lasów

Autor: Grzegorz Bębnik
Nigdy już zapewne nie poznamy dokładnej liczby ofiar pierwszych dni września 1939 r. w Katowicach. Ustalenia śledztwa, jakie prowadził katowicki oddział IPN mówią o około 150 zabitych - zarówno w walkach, jak i egzekucjach.
Tajemnice paszportów
O TYM SIĘ MÓWI
Wywiad

Tajemnice paszportów

Autor: Ewa Tylus, Jacek Papis
W latach 1942–1943 w Poselstwie RP w szwajcarskim Bernie funkcjonowała nieformalna grupa złożona z polskich dyplomatów i działaczy organizacji żydowskich. Jej celem było ratowanie ludności żydowskiej, która znalazła się na terenach kontrolowanych przez Rzeszę.
Tajna egzekucja 20 przywódców Polskiego Państwa Podziemnego w Wielkopolsce
PAMIĘTAMY
Artykuł

Tajna egzekucja 20 przywódców Polskiego Państwa Podziemnego w Wielkopolsce

Autor: Rafał Sierchuła
Niemiecki terror był dla Wielkopolski szczególnie dotkliwy. Kraj Warty miał się stać wzorcowym okręgiem Rzeszy. Planowano więc, że obszar ten w ciągu kilku lat zostanie pozbawiony jakichkolwiek cech polskości i że mieszkający tam Polacy staną się niewolnikami pracującymi na rzecz niemieckich panów. Wielu Polaków zapłaciło najwyższą cenę za przeciwstawienie się tym zamiarom.
Tajne nauczanie w KL Ravensbrück
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Tajne nauczanie w KL Ravensbrück

Autor: Soraya Kuklińska
W roku 1940 w obozie koncentracyjnym Ravensbrück rozpoczęto tajne nauczanie. Młode więźniarki wykorzystywały każdą wolną od pracy chwilę. Uczyły się między pracą a posiłkiem – kosztem wypoczynku – a nawet podczas stania na apelach.
Taka sobie zwyczajna rodzina. Brzozowscy ratujący Żydów
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Taka sobie zwyczajna rodzina. Brzozowscy ratujący Żydów

Autor: Jerzy Dąbrowski
Rodzice Ewy Piotrowskiej, jak wielu ludzi z ich pokolenia, niechętnie wracali do wojennych wspomnień. Dopiero z lektury trzystu pożółkłych stron przekazanych jej przez Instytut Pamięci Narodowej na początku 2021 r. dowiedziała się o wielu faktach z życia rodziny. Jej babkę Zofię Brzozowską Niemcy rozstrzelali za ukrywanie Żydów, a rodzice narażali życie, udzielając im pomocy.
Tata chciał, żebym była dzielna
POLECAMY
Wywiad

Tata chciał, żebym była dzielna

Autor: Karolina Wichowska, Zofia Pilecka-Optułowicz
Zofia Pilecka-Optułowicz, córka rotmistrza Pileckiego, Dama Orderu Odrodzenia Polski, Kustosz Pamięci Narodowej roku 2015, w wywiadzie udzielonym Karolinie Wichowskiej opowiada o swoim ojcu, o jego stosunku do świata i o tym, jak wyglądało życie jego najbliższych w kraju rządzonym przez komunistów.
Technologia śmierci. Niemieckie obozy zagłady
POLECAMY
Artykuł

Technologia śmierci. Niemieckie obozy zagłady

Autor: Marek Klecel
Niemieckie obozy koncentracyjne powstały na długo przed rozpoczęciem II wojny światowej i stanowią nieodłączną część niemieckiego systemu totalitarnego, zbudowanego przez partię narodowego socjalizmu pod wodzą Adolfa Hitlera.
Terror niemiecki, terror sowiecki. Stanisław Szuro (1920–2020)
POLECAMY
Biogram / Biografia

Terror niemiecki, terror sowiecki. Stanisław Szuro (1920–2020)

Autor: Stanisław Szuro
Teza o banalności zła – Hannah Arendt, jej sprawozdanie z procesu Eichmanna i obserwacje natury etycznej
O TYM SIĘ MÓWI
Debata

Teza o banalności zła – Hannah Arendt, jej sprawozdanie z procesu Eichmanna i obserwacje natury etycznej

Autor: Kinga Czechowska
Holokaust i inne zbrodnie ludobójstwa niezależnie od upływu lat skłaniają do refleksji moralnych i etycznych, a badacze wciąż szukają odpowiedzi na pytania najbardziej podstawowe z punktu widzenia ich dyscyplin.
Tragedia wypędzonych mieszkańców Zielonki
TYLKO U NAS
Artykuł

Tragedia wypędzonych mieszkańców Zielonki

Autor: Maria Zima-Marjańska
Podczas Powstania Warszawskiego najbardziej ucierpiała ludność cywilna. Kiedy wybuchło Powstanie, Hitler nakazał wymordowanie wszystkich mieszkańców Warszawy.
Tragiczne losy polskich robotnic przymusowych i ich dzieci. Działalność zakładu położniczego w Brunszwiku w latach 1943-1945
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Tragiczne losy polskich robotnic przymusowych i ich dzieci. Działalność zakładu położniczego w Brunszwiku w latach 1943-1945

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik
W czasie II wojny światowej gros polskich robotników przymusowych skupiono w Brunszwiku w Dolnej Saksonii. W sierpniu 1941 r. pracowały tam 1633 Polki. Zatrudniano je m. in. w takich zakładach przetwórczych jak: Albert Daubert czy też C. Th. Lampe, a także w przemyśle zbrojeniowym – m. in. w Niedersächen Motorenwerke G.m.b.H. Wiele z nich pracowało także w okolicznych gospodarstwach rolnych.
Tragiczny dzień w historii Sulejowa
TYLKO U NAS
Artykuł

Tragiczny dzień w historii Sulejowa

Autor: Paweł Wąs
Barbarzyńskie bombardowanie Sulejowa przez Luftwaffe, w wyniku którego miasto zostało doszczętnie zniszczone, a śmierć poniosło ponad 700 osób, do dziś uważane jest przez jego mieszkańców za jedno z najtragiczniejszych wydarzeń w historii grodu nad Pilicą.
Traumy powojenne w społeczeństwie polskim
PAMIĘTAMY
Artykuł

Traumy powojenne w społeczeństwie polskim

Autor: Elżbieta Pietrzyk-Dąbrowska
Polacy z II wojny światowej wyszli okaleczeni jak żaden inny naród. Śmierć, głód, doświadczenie niewyobrażalnej przemocy stało się udziałem większości rodzin, a trauma z tym związana zbiera swoje żniwo w kolejnych pokoleniach.
Triumf wojny
POLECAMY
Artykuł

Triumf wojny

Autor: Tomasz Stempowski
Przerażenie. Strach. Groza. Jedno z tych uczuć – a może wszystkie – maluje się na twarzy kobiety uwiecznionej na zdjęciu. Obiektyw aparatu uwięził w kadrze wykrzywione rysy, jakby kobieta skamieniała. Zdjęcie wykonano 12 września 1939 roku w Końskich.
Tropiciel zbrodniarzy
POLECAMY
Wywiad

Tropiciel zbrodniarzy

Autor: Filip Gańczak, Rafał Leśkiewicz
O Janie Sehnie, krakowskim prawniku, łowcy zbrodniarzy niemieckich z okresu II wojny światowej, ze współautorem książki „Profesor Jan Sehn 1909-1965. Prawnik, sędzia śledczy, łowca nazistów” dr. Filipem Gańczakiem, rozmawia dr Rafał Leśkiewicz, Redaktor Naczelny portalu przystanekhistoria.pl
Tylko sosny były świadkami. Egzekucje w Palmirach
TYLKO U NAS
Artykuł

Tylko sosny były świadkami. Egzekucje w Palmirach

Autor: Ewa Wójcicka
Palmiry, nieduża wieś położona na północ od Warszawy, w świadomości wielu Polaków zapisały się jako symbol masowych zbrodni hitlerowskich, popełnionych głównie na przedstawicielach stołecznej inteligencji.
Ucieczka z Moabitu
POLECAMY
Artykuł

Ucieczka z Moabitu

Autor: Dorota Grzechocińska
Gdy po kilkuminutowych procesach Trybunał Ludowy Rzeszy skazał Helenę Maćkowiak i Stefanię Przybył na gilotynę, przychylił się jedynie do prośby o zezwolenie obu siostrom na spędzenie nocy w jednej celi. Nikt z niemieckich oprawców nie mógł się jednak spodziewać, że będzie to wstęp do brawurowej ucieczki rodem z kadrów kina przygodowego.
Ucieczki z niemieckich więzień i aresztów na terenie <i>Kreishauptmannschaft</i> Busko
TYLKO U NAS
Artykuł

Ucieczki z niemieckich więzień i aresztów na terenie Kreishauptmannschaft Busko

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik
System więziennictwa w czasie okupacji niemieckiej stanowił istotną część machiny terroru. Na terenie Kreishauptmannschaft Busko największe więzienie mieściło się w Pińczowie.
Ukraińska (?) lista polskich profesorów
POLECAMY
Artykuł

Ukraińska (?) lista polskich profesorów

Autor: Marcin Przegiętka
W lipcu 1941 na Wzgórzach Wuleckich we Lwowie Niemcy rozstrzelali ponad 40 osób – profesorów lwowskich, a także ich bliskich, gości i domowników. Kto sporządził listę osób przeznaczonych do tej egzekucji? Niektóre tropy prowadzą do środowiska lwowskich nacjonalistów ukraińskich.
Ulmowie – Błogosławieni z Markowej
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

Ulmowie – Błogosławieni z Markowej

Autor: Agnieszka Szajewska
Na Podkarpaciu, niedaleko Łańcuta, leży Markowa, gdzie w czasach II wojny światowej, tak jak w wielu innych polskich wsiach, ludzie musieli zmierzyć się z okrutną rzeczywistością okupacji niemieckiej. W 1942 r. w domu Ulmów – rodziców wówczas szóstki dzieci – ukrywało się ośmioro Żydów.
Urodzona w Auschwitz
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Urodzona w Auschwitz

Autor: Jerzy Dąbrowski
Stefania Wernik z d. Piekarz jest jedną z bohaterek filmu Położna w reżyserii Marii Stachurskiej. Urodziła się w obozie zagłady KL Auschwitz II Birkenau. Była w tej nielicznej grupie dzieci, którym udało się przeżyć.
W imieniu ofiar. Jan Sehn (1909–1965)
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

W imieniu ofiar. Jan Sehn (1909–1965)

Autor: Filip Gańczak
Jako powojenny sędzia śledczy Jan Sehn przyczynił się do skazania czołowych zbrodniarzy niemieckich. Niewielu wie, że przysłużył się także w sprawie Katynia.
W rocznicę wyzwolenia KL Sachsenhausen
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

W rocznicę wyzwolenia KL Sachsenhausen

Autor: Marta Szczesiak-Ślusarek
22 kwietnia 1945 roku do niemieckiego obozu koncentracyjnego Sachsenhausen, położonego niedaleko miasta Oranienburg w Brandenburgii, wkroczyli polscy i sowieccy żołnierze. Zastali tam zaledwie 3 000 wyczerpanych więźniów. Kilka miesięcy wcześniej, w obozie i jego filiach było ich około 80 000.
Wahadło pamięci. (Nie)wiedza o zbrodniach niemieckich
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Wahadło pamięci. (Nie)wiedza o zbrodniach niemieckich

Autor: Agnieszka Łuczak
W PRL dużo pisano i mówiono – acz w ścisłych ramach oficjalnej narracji – o zbrodniach III Rzeszy. Po roku 1989 pamięć o nich stopniowo w Polsce zanika, a wśród badaczy tej problematyki powstała luka pokoleniowa. To groźne, kiedy ze strony niemieckiej spotykamy się z ofensywną polityką historyczną.
Walizka Mengelego
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Walizka Mengelego

Autor: Bogdan Musiał
Koszmar Holocaustu jest wciąż polem do nadużyć dla szarlatanów. Na światło dzienne wypływają podrobione źródła, dlatego nakazem badacza jest krytycyzm. Dowiodła tego sprawa „wspomnień” żydowskiego lekarza – przymusowego współpracownika Josefa Mengelego.
Wanda Półtawska. „Należy przestrzec człowieka”
POLECAMY
Biogram / Biografia

Wanda Półtawska. „Należy przestrzec człowieka”

Autor: Ewa Wójcicka
„Duśka” – tak Wanda Półtawska była nazywana przez swoich bliskich. Ci, którzy mieli okazję ją poznać, podkreślali jej silny charakter.
Warszawa w kontekście <i>Einsatz Reinhardt</i>
POLECAMY
Artykuł

Warszawa w kontekście Einsatz Reinhardt

Autor: Marcin Urynowicz
Okupowana Warszawa spędzała Niemcom sen z powiek z co najmniej dwóch powodów: jako najliczniejsze, ponadmilionowe skupisko polskie o najbardziej rozwiniętych strukturach konspiracji oraz jako centralny ośrodek polskich Żydów i największe w Europie, blisko czterystutysięczne getto.
Warszawska hekatomba. Getto
POLECAMY
Artykuł

Warszawska hekatomba. Getto

Autor: Włodzimierz Suleja
Historia każdego narodu ma swoje symbole. W latach II wojny światowej takim symbolem o wyjątkowej randze stała się dla Polaków Warszawa. Tu koncentrował się opór. Rozwijała konspiracja. I z dnia na dzień rosły, coraz dotkliwsze, straty.
Wehrmacht i nowe „zasady” wojny. Masakra ludności cywilnej w Częstochowie, 4 września 1939 roku
TYLKO U NAS
Artykuł

Wehrmacht i nowe „zasady” wojny. Masakra ludności cywilnej w Częstochowie, 4 września 1939 roku

Autor: Mirosław Sikora
Tak zwany „krwawy poniedziałek” w Częstochowie, 4 września 1939 r., to jeden z kilku najbardziej jaskrawych przykładów radykalnej zmiany w filozofii prowadzenia wojny przez armię niemiecką pod rządami narodowych socjalistów.
Wielka szpera
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Wielka szpera

Autor: Paulina Fronczak-Chruściel
Wielka szpera (niem. Allgemeine Gehsperre) – całkowity zakaz wychodzenia z domu – to jedno z najtragiczniejszych wydarzeń i graniczny moment w historii istnienia getta łódzkiego. W ciągu kilku dni, między 5 a 12 września 1942 r., z terenów dzielnicy zamkniętej wysiedlono do obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem ok. 15 tys. dzieci, osób starszych, chorych, niezdolnych do pracy.
Więzienie w Pińczowie – jedno z miejsc kaźni na terenie <i>Kreishauptmannschaft Busko</i>
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Więzienie w Pińczowie – jedno z miejsc kaźni na terenie Kreishauptmannschaft Busko

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik
W Pińczowie Niemcy zorganizowali największe więzienie na okupowanym przez nich terenie Kreishauptmannschaft Busko. Przeciętnie więzili w nim około 300 osób. Zajmowało powierzchnię ok. 2 ha. Było ogrodzone murem o wysokości ponad 3,5 metra z czterema wieżyczkami strażniczymi.
Więzień, uciekinier, egzekutor
POLECAMY
Wywiad

Więzień, uciekinier, egzekutor

Autor: Kazimierz Albin, Maciej Foks
Kazimierz Albin w latach 1940-43 więzień KL Auschwitz (numer obozowy 118) i uciekinier z tego obozu, a następnie żołnierz Armii Krajowej i wykonawca wyroków śmierci, kawaler Krzyża Komandorskiego Orderu Odrodzenia Polski, opowiada o swoim doświadczeniu lat wojny i okupacji niemieckiej.
Wilhelm Koppe – nieukarany zbrodniarz hitlerowski
POLECAMY
Artykuł

Wilhelm Koppe – nieukarany zbrodniarz hitlerowski

Autor: Wojciech Wichert
Wilhelm Koppe, Wyższy Dowódca SS i Policji w Kraju Warty, a następnie w Generalnym Gubernatorstwie, ponosi odpowiedzialność za masowe zbrodnie popełnione na Polakach i Żydach w imię ludobójczej polityki rasowej III Rzeszy. Nigdy nie został ukarany za swoje czyny.
Wilhelm Stuckart – biurokrata niemieckiego ludobójstwa
POLECAMY
Artykuł

Wilhelm Stuckart – biurokrata niemieckiego ludobójstwa

Autor: Wojciech Wichert
Wpływowy sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych nazistowskich Niemiec, jeden z inicjatorów i twórców ustaw norymberskich, a zarazem typowy przykład technokratycznego „mordercy zza biurka” z „pokolenia bezwarunkowości”.
Winni nieosądzeni – rozważania o niemieckich sprawcach w rocznicę procesów Greisera i Stroopa
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

Winni nieosądzeni – rozważania o niemieckich sprawcach w rocznicę procesów Greisera i Stroopa

Autor: Joanna Lubecka
Zbrodniarze niemieccy, którzy po II wojnie światowej stanęli przed sądem i odpowiedzieli za swe czyny, to zdecydowana mniejszość. Wielu zdołało uciec, zyskać ochronę aliantów albo wręcz spokojnie żyło w RFN.
Witold Hulewicz – poeta, radiowiec i konspirator
POLECAMY
Biogram / Biografia

Witold Hulewicz – poeta, radiowiec i konspirator

Autor: Izabella Kopczyńska
Witold Hulewicz zapisał się na kartach historii jako literat, tłumacz, krytyk i pracownik rozgłośni radiowej Polskiego Radia. W Wielkopolsce odegrał swoją rolę jako organizator łączności podczas Powstania Wielkopolskiego i wydawca czasopisma „Zdrój”. Jego drogi prowadziły do Poznania, Wilna i Warszawy, a zakończyły się w sposób tragiczny w Palmirach.
Władysław Dering (1903-1965) – lekarz z Auschwitz
TYLKO U NAS
Artykuł

Władysław Dering (1903-1965) – lekarz z Auschwitz

Autor: Sebastian Piątkowski
Władysław Dering – więzień niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz – jest osobą ocenianą niejednoznacznie, a jego postawa w okresie okupacji stała się tematem licznych sporów, niegdyś wśród więźniów obozu, a obecnie wśród historyków.
Wokół biografii Wandy Madejczyk (1925–2011)
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Wokół biografii Wandy Madejczyk (1925–2011)

Autor: Robert Piwko
Losy Wandy Madejczyk z d. Sołhaj oraz jej najbliższych obrazują różnorodność negatywnych doświadczeń, jakie dotknęły polskie rodziny podczas II wojny światowej. Napaść Niemiec we wrześniu 1939 r. oznaczała dla większości z nich brutalne przerwanie dotychczasowego porządku życia.
Wokół Wykusu. Żandarmi z posterunku w Suchedniowie
TYLKO U NAS
Artykuł

Wokół Wykusu. Żandarmi z posterunku w Suchedniowie

Autor: Tomasz Domański
9 czerwca 1943 r. Komendant Policji Porządkowej (Kommandant der Ordnungspolizei) w dystrykcie radomskim wydał rozporządzenie dotyczące przegrupowania sił policyjnych na podległym sobie terenie celem ich wzmocnienia w walce z „bandami” i przywrócenia bezpieczeństwa.
Woldenberg II C – fenomen obozu dla polskich jeńców wojennych
TYLKO U NAS
Artykuł

Woldenberg II C – fenomen obozu dla polskich jeńców wojennych

Autor: Tomasz Gałwiaczek
Mało jest w wieku XX, tak bardzo wyjątkowym skalą popełnionych zbrodni – epizodów lub wydarzeń, które stawiają człowieka w jakimś niesamowitym kontraście wobec zwyrodnienia i niczym nie usprawiedliwionego okrucieństwa.
Wrzesień 1939 roku w Busku-Zdroju
TYLKO U NAS
Artykuł

Wrzesień 1939 roku w Busku-Zdroju

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik
Tragiczne wydarzenia 1939 r. to bolesny moment naszej historii. Wdzierająca się do kraju nawała niemiecka siała śmierć i zniszczenie. Choć Busko-Zdrój nie stało się ostatecznie areną większych starć, to również dotknięte zostało wojennym koszmarem.
Wspomnienia cioci Róży. Rodzina Siemieńskich
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Wspomnienia cioci Róży. Rodzina Siemieńskich

Autor: Jakub Gołębiewski
Róża Siemieńska, córka ziemian, uczestniczka Powstania Warszawskiego, aktorka i członkini Instytutu Prymasowskiego, była świadkiem okrucieństw dwóch totalitaryzmów. Burzliwą historię swojej rodziny opisała we wspomnieniach.
Wybrane przykłady akcji prowokacyjnych 3. Batalionu 17. Pułku Policji SS na Ponidziu
TYLKO U NAS
Artykuł

Wybrane przykłady akcji prowokacyjnych 3. Batalionu 17. Pułku Policji SS na Ponidziu

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik
W czasie okupacji na południu Kielecczyzny Niemcy podejmowali szeroko zakrojone działania prowokacyjne. Uczestniczyli w nich członkowie 3. Batalionu 17. pułku policji SS stacjonującego od wiosny 1943 r. do pierwszej połowy 1944 r. w położonej na Ponidziu wsi Chroberz.
Wykonawca polityki terroru w Generalnym Gubernatorstwie. Friedrich Wilhelm Krüger jako wyższy dowódca SS i policji (1939–1943)
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Wykonawca polityki terroru w Generalnym Gubernatorstwie. Friedrich Wilhelm Krüger jako wyższy dowódca SS i policji (1939–1943)

Autor: Marcin Przegiętka
Postać Friedricha Wilhelma Krügera, w latach 1939–1943 wyższego dowódcy SS i policji w Generalnym Gubernatorstwie (od 1942 r. dodatkowo sekretarza stanu ds. bezpieczeństwa w rządzie GG), przez wiele lat pozostawała w cieniu generalnego gubernatora, Hansa Franka.
Wynalazek służący do przetrwania. Oddział Naukowy w KL Dachau
TYLKO U NAS
Artykuł

Wynalazek służący do przetrwania. Oddział Naukowy w KL Dachau

Autor: Piotr Ruciński
W marcu 1940 r. rozpoczął się kolejny rozdział ponurej epopei naukowców, aresztowanych w ramach tzw. Sonderaktion Krakau. Młodszych członków grupy przewieziono do KL Dachau. Dzięki przypadkowi, ale także niezwykłej determinacji, krakowianom niemal w komplecie udało się doczekać uwolnienia. Kluczową rolę odegrał niezwykły „wynalazek”.
Wypędzeni z Warszawy do Krakowa
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Wypędzeni z Warszawy do Krakowa

Autor: Dominika Pasich, Rafał Dyrcz
Po upadku powstania Niemcy zmusili mieszkańców Warszawy do opuszczenia miasta. Do dystryktu krakowskiego (Distrikt Krakau) przesiedlonych zostało ponad 100 tys. osób. Wiele z nich zmarło w Krakowie na skutek ran, wycieńczenia i traumatycznych przeżyć. Informacje o ich dramatycznych losach odnaleźć można w Archiwum Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Wyrwane z rodzinnych domów
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Wyrwane z rodzinnych domów

Autor: Kacper Awzan
Niewolnicza praca na rzecz okupanta stanowiła jeden z podstawowych sposobów eksploatacji ludności Polski przez III Rzeszę. Przymus pracy obejmował jednak nie tylko dorosłych, ale również dzieci powyżej 14 roku życia. W 1942 roku dolną granicę obniżono na rozkaz namiestnika Kraju Warty do 12 roku życia. W ten sposób nawet najmłodsi zostali włączeni w gospodarczą machinę Rzeszy.
Wysiedlenia ludności polskiej z Kraju Warty
Archiwum Pełne Pamięci
Artykuł

Wysiedlenia ludności polskiej z Kraju Warty

Autor: Paweł Głuszek
W październiku 1939 r. Niemcy rozpoczęli przygotowania do masowych wysiedleń Polaków z Kraju Warty. Było to zgodne z niemiecką polityką germanizacyjną prowadzoną w Kraju Warty, zakładającą realizację postulatu „germanizacji ziemi”, czyli usunięcia z Warthegau ludności innych narodowości niż niemiecka.
Wysiedlenia Polaków z Gdyni w latach II wojny światowej
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Wysiedlenia Polaków z Gdyni w latach II wojny światowej

Autor: Monika Tomkiewicz
W wyniku ustaleń traktatu wersalskiego Polsce przyznano 140 kilometrów Wybrzeża. Pomorze Gdańskie, określane również mianem Nadwiślańskiego, w swej większości powróciło do Polski na mocy ustawy Sejmu z 1 sierpnia 1919 r. o tymczasowej organizacji zarządu byłej dzielnicy pruskiej, która skutkowała utworzeniem województwa pomorskiego.
Wysiedlenie i zniszczenie Jasła w 1944 roku
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Wysiedlenie i zniszczenie Jasła w 1944 roku

Autor: Mariusz Świątek
Wydawało się, że jest już blisko końca okupacji niemieckiej. Sowieci wkroczyli do pobliskiego Krosna i… zatrzymali się. Niemcy rozpoczęli wówczas wysiedlanie mieszkańców Jasła, a następnie grabili, palili, wysadzali w powietrze budynki. Zniszczyli miasto.
Wywiezienie do III Rzeszy i repatriacja Józefa Niedbały
POLECAMY
Artykuł

Wywiezienie do III Rzeszy i repatriacja Józefa Niedbały

Autor: Jacek Wróbel
W lecie 1944 r. dwunastoletni Józef został odebrany matce za „niewłaściwe zachowanie” i umieszczony w niemieckiej placówce. W 1945 r., wobec zbliżania się frontu, Józef został przymusowo „ewakuowany” w głąb Niemiec. Do rodziny udało mu się powrócić dopiero w 1948 r.
Wyzwolenie KL Gusen I i II przez wojska amerykańskie 5 maja 1945 r.
PAMIĘTAMY
Artykuł

Wyzwolenie KL Gusen I i II przez wojska amerykańskie 5 maja 1945 r.

Autor: Tomasz Cieślak
Zlokalizowane na terenie Austrii KL Mauthausen i KL Gusen były najdłużej funkcjonującymi obozami koncentracyjnymi w III Rzeszy. Osadzeni w nich więźniowie musieli wyczekiwać wolności aż do 5 maja 1945 r.
Wzgórza Wuleckie spłynęły krwią
POLECAMY
Artykuł

Wzgórza Wuleckie spłynęły krwią

Autor: Paweł Naleźniak
Śmierć lwowskich profesorów, zamordowanych przez Niemców między 4 a 26 lipca 1941 r., była jednym z najboleśniejszych ciosów zadanych polskiej nauce w czasie II wojny światowej. Niestety, nieodosobnionym.
Z bohatera konfident
POLECAMY
Artykuł

Z bohatera konfident

Autor: Daria Czarnecka
5 czerwca 1943 r. duże siły gestapo i policji obstawiły kościół pw. św. Aleksandra na pl. Trzech Krzyży w Warszawie. Nie była to zwykła łapanka. W tym czasie w kościele trwał ślub por. Mieczysława Uniejewskiego „Marynarza”, żołnierza oddziału „Osa”-„Kosa 30”, a akcja Niemców była zaplanowana.
poprzednia < 1 2 3 5 następna >
TEKSTY
TEMATY
Biblioteka cyfrowa
Audio/Video
English content
Księgarnia
Aktualności
Autorzy
O nas
Kontakt
Edukacja
postacie IPN
Spotkasz ich na Przystanku Historia
Józef Piłsudski, Anna Walentynowicz, mały Powstaniec – te trzy postacie przyjęliśmy jako symbolicznych reprezentantów trzech epok historii Polski w XX wieku – II Rzeczypospolitej, Polski pod rządami komunistów ale też Polski czasów II wojny światowej. Nasi bohaterowie kształtowali nie tylko dzieje Polski, ale też nasze wyobrażenia o wartościach moralnych: poświęcenia, odpowiedzialności, odwagi – dziś są już częścią historii, którą opisujemy. Temu ma służyć Przystanek Historia (autor zdjęcia małego Powstańca - Cezary Piwowarski)
Dowiedz się więcej
Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby dotrzeć do wszystkich właścicieli (i dysponentów praw autorskich) zdjęć i innych materiałów, które są wykorzystywane na niniejszym portalu. Wszelkie osoby i instytucje, do których nie udało nam się dotrzeć prosimy o kontakt z redakcją.
IPN
Copyright © 2026 Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - Wszelkie prawa zastrzeżone. ISSN 2719-8510