Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Tagi Solidarność

Solidarność

Mieliśmy prawo do związku. Powstanie NSZZ „Solidarność” w prokuraturze PRL (1980-1981)

Mieliśmy prawo do związku. Powstanie NSZZ „Solidarność” w prokuraturze PRL (1980-1981)

Autor: Elżbieta Romanowska

Prokuratorzy. Byli pracownikami, jak wszyscy inni. Zatrudnieni przez państwo. Z nominacji. Przynależeli do NSZZ „Solidarność”, związku legalnie działającego w kraju. Mieli do tego prawo. Zagwarantowane przez orzeczenia sądów PRL, zapewnienia I sekretarzy PZPR i premierów, deklaracje międzynarodowe.

Międzyarchiwalna Komisja Porozumiewawcza. Sprawozdanie ze spotkania przedstawicieli NSZZ „Solidarność” z archiwów państwowych w grudniu 1980 r.

Źródło historyczne

Międzyarchiwalna Komisja Porozumiewawcza. Sprawozdanie ze spotkania przedstawicieli NSZZ „Solidarność” z archiwów państwowych w grudniu 1980 r.

Autor: Elżbieta Wojcieszyk

Niewiele jest dokumentów dotyczących utworzenia i działania sekcji branżowych NSZZ „Solidarność” z lat 1980/1981. Większość z nich została przechwycona przez Służbę Bezpieczeństwa, a następnie zniszczona. Nieliczne udało się w porę ukryć.

Mirosław Dzielski (1941-1989)

Biogram / Biografia

Mirosław Dzielski (1941-1989)

Autor: Wojciech Paduchowski

Był nietuzinkową postacią. Wyróżniał się w wielkim ruchu społecznym, jakim była „Solidarność”, oryginalną myślą i praktycznym działaniem. Nie należał do czołowych czy też najbardziej znanych ludzi „Solidarności”, ale zapamiętano go jako współtwórcę jednego z oryginalniejszych pomysłów, jak wyprowadzić Polskę z komunizmu.

Młodzieżowy nurt ruchu Solidarności w latach 1980–1989

NOWY NUMER BIULETYNU IPN

Młodzieżowy nurt ruchu Solidarności w latach 1980–1989

Autor: Marek Wierzbicki

Latem 1980 r. doszło do kolejnego protestu społecznego w Polsce, który pod względem skali i konsekwencji przerósł wszystkie poprzednie.

Msza romantyczna ważniejsza niż zupa

Msza romantyczna ważniejsza niż zupa

Autor: Sebastian Reńca

30 kwietnia 1981 roku w sali Domu Kultury huty „Silesia” w Katowicach o 16.20 rozpoczęło się zebranie MKZ-u „Solidarności”. Gdy związkowcy przeszli do wolnych wniosków, dowiedzieli się, że „przygotowywany jest spektakl teatralny dzieł Mickiewicza i Słowackiego”, który będzie wystawiony w Spodku.

Na celowniku „nieznanych sprawców”. Zbigniew Szkarłat (1943-1986)

Na celowniku „nieznanych sprawców”. Zbigniew Szkarłat (1943-1986)

Autor: Monika Komaniecka-Łyp

W 1986 r. Zbigniew Szkarłat, działacz nowosądeckiej „Solidarności” został ciężko pobity, kiedy szedł na mszę za ojczyznę. Znaleziono go z pękniętą czaszką. Zmarł nie odzyskawszy przytomności. Śledztwo w tej sprawie było utrudniane przez Służbę Bezpieczeństwa, która nie wahała się sięgać po „fabrykowanie pomówień, szantaż i podobne metody działania”.

Na wzór Szarych Szeregów – Narożniak uwolniony!

Na wzór Szarych Szeregów – Narożniak uwolniony!

Autor: Tadeusz Ruzikowski

Odbicie z warszawskiego szpitala aresztowanego przez komunistyczne służby Jana Narożniaka – obwinianego o ujawnienie tajemnicy państwowej poprzez rozpowszechnianie tajnej, antyopozycyjnej instrukcji Prokuratora Generalnego PRL – bardzo wzmocniło moralnie Polaków przeciwstawiających się reżimowi.

Na znak przestrogi. Gdański Pomnik Poległych Stoczniowców 1970

Na znak przestrogi. Gdański Pomnik Poległych Stoczniowców 1970

Autor: Artur Cieślik

Trzy strzeliście wznoszące się ku niebu stalowe krzyże, a na nich trzy kotwice trwające w pamięci o poległych w powstaniu grudniowym na Wybrzeżu. 16 grudnia 1980 r. odsłonięto pomnik Poległych Stoczniowców 1970.

Nadrobić stracony czas

Nadrobić stracony czas

Autor: Jarosław Neja

W latach 1980–1981 „Solidarność” szybko wykroczyła poza sprawy stricte pracownicze. Odkłamywano historię najnowszą i popularyzowano literaturę, która nie mogła zaistnieć w oficjalnym obiegu. Miały w tym udział Wszechnica Górnośląska i prasa związkowa Regionu Śląsko-Dąbrowskiego.

Największy dolnośląski górniczy protest stanu wojennego. Strajk w Zakładach Górniczych „Rudna” w Polkowicach 14-17 grudnia 1981 r.

Największy dolnośląski górniczy protest stanu wojennego. Strajk w Zakładach Górniczych „Rudna” w Polkowicach 14-17 grudnia 1981 r.

Autor: Łukasz Sołtysik

Według oficjalnych danych MSW dniach 13-14 grudnia 1981 r. w całej Polsce przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego zaprotestowały załogi około 199 zakładów pracy, w tym na Dolnym Śląsku ok. 36. Strajk w ZG „Rudna” należy do wyjątkowych z kilku powodów.

Narodziny wałbrzyskiej „Solidarności”

WARTO WIEDZIEĆ

Narodziny wałbrzyskiej „Solidarności”

Autor: Agnieszka Klarman

Spojrzenie na „Solidarność” z perspektywy regionalnej wiele wnosi do poznania jej historii. Punkt widzenia „małej ojczyzny” pokazuje odrębność tego ruchu w małych ośrodkach, jednocześnie ilustrując pewien uniwersalizm jego rozwoju i genezy, postaw i zachowań ludzi, którzy go tworzyli.

Naukowiec z drugiego obiegu. Józef Smaga (1937-2019)

Biogram / Biografia

Naukowiec z drugiego obiegu. Józef Smaga (1937-2019)

Autor: Marcin Krzek-Lubowiecki

Choć całe życie związany był z rusycystyką, to swoimi badaniami i zainteresowaniami obejmował również historię oraz sowietologię. Zaangażowany w działalność „Solidarności” i drugoobiegowego Wydawnictwa Myśli Nieinternowanej, włączył się również w niezależną działalność naukową i dydaktyczną.

Negocjacje i konfrontacje

Z PODRĘCZNIKA HISTORII

Negocjacje i konfrontacje

Autor: Włodzimierz Suleja

Od września 1980 r. w obrębie systemu komunistycznego, ale wbrew niemu rodził się nowy, niespotykany do tej pory ruch. Władze nie bardzo w pierwszym momencie wiedziały, jaką przyjąć taktykę, czy wpierw opanować go, a następnie rozbić, czy sobie podporządkować. Rozpoczął się zatem okres, gdy negocjacje przeplatały sią z konfrontacją.

Niebezwarunkowa kapitulacja

Niebezwarunkowa kapitulacja

Autor: Andrzej Zawistowski

Poranek 2 stycznia 2014 r. Niemrawo budzi się dzień – dla wielu wciąż trwa świąteczno-noworoczna przerwa w pracy. W jednej ze stacji radiowych rozmowa z działaczem parlamentarnej partii politycznej. Ocena minionego roku, plany na najbliższe miesiące, pytanie o zbliżające się historyczne rocznice.

Niecodzienne zniknięcie Marka Mikołajczuka z „Solidarności” Stoczni Gdańskiej. Robota „bezpieki” czy mistyfikacja?

Niecodzienne zniknięcie Marka Mikołajczuka z „Solidarności” Stoczni Gdańskiej. Robota „bezpieki” czy mistyfikacja?

Autor: Arkadiusz Kazański

Strajk sierpniowy okazał się wielkim przełomem, bo doprowadził do powstania pierwszego w obozie państw komunistycznych niezależnego związku zawodowego. Marek Mikołajczuk, młody tokarz ze Stoczni Gdańskiej, mógł się wówczas cieszyć, że dołożył cegiełkę do udanego przebiegu protestu. O Mikołajczuku znowu głośno zrobiło się w lutym 1981 r.

Nielegalne rocznice

Nielegalne rocznice

Autor: Sebastian Reńca

Tuż po pacyfikacji strajku w katowickiej kopalni „Wujek”, w jednym z wyłomów dokonanych przez czołg górnicy ustawili drewniany krzyż. Na jego ramionach zawisły lampki symbolizujące śmierć górników, najpierw sześciu, a ostatecznie dziewięciu.

Niepokorna małolatka. Alicja Szletyńska (1932–2015)

Niepokorna małolatka. Alicja Szletyńska (1932–2015)

Autor: Paweł Wąs

Jako siedemnastolatka założyła w jednym z łódzkich gimnazjów antykomunistyczną organizację młodzieżową, za co w wieku osiemnastu lat skazana została przez stalinowski sąd na dwanaście lat więzienia.

Niespokojna majówka. Wydarzenia 1 i 3 maja 1982 r. w Toruniu

Niespokojna majówka. Wydarzenia 1 i 3 maja 1982 r. w Toruniu

Autor: Przemysław Wójtowicz

Do najbardziej dramatycznych wydarzeń w województwie toruńskim w okresie stanu wojennego doszło w dniach 1 i 3 maja 1982 r. w Toruniu.

Niezależny związek w obiektywie. Zdjęcia z zebrania „Solidarności” w Zakładach Porcelany „Ćmielów”

Niezależny związek w obiektywie. Zdjęcia z zebrania „Solidarności” w Zakładach Porcelany „Ćmielów”

Autor: Witold Wasilewski

W Archiwum IPN znajduje się wiele zdjęć przejętych z zasobu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Najwięcej fotografii pochodzi z dwu ostatnich dekad istnienia Polski Ludowej. Przyrost ilości wykonywanych zdjęć wiązał się z rozrostem aparatu bezpieczeństwa PRL i rozwojem techniki fotograficznej.

Niezrealizowane postulaty. Strajkowe lato 1988 roku w województwie katowickim

Niezrealizowane postulaty. Strajkowe lato 1988 roku w województwie katowickim

Autor: Bogusław Tracz

Rzeczywistość drugiej połowy lat osiemdziesiątych w uprzemysłowionej części Górnego Śląska daleko odbiegała od obrazów szczęśliwych, nowoczesnych i opływających w dostatki górnośląskich miast i osiedli, którymi do znudzenia epatowano w czasach „propagandy sukcesu”.

Nobel dla Lecha, Nobel dla Solidarności

Nobel dla Lecha, Nobel dla Solidarności

Autor: Grzegorz Majchrzak

5 października 1983 roku Komitet Noblowski przyznał pokojową Nagrodę Nobla Polakowi – Lechowi Wałęsie, przewodniczącemu Solidarności, zdelegalizowanej rok wcześniej przez władze PRL. Dla zwykłych Polaków i działaczy opozycji było to powodem do radości, a dla przywódców PRL – przykrą porażką.

NSZZ „Solidarność” a Zbrodnia Katyńska

WARTO WIEDZIEĆ

NSZZ „Solidarność” a Zbrodnia Katyńska

Autor: Przemysław Zwiernik

Wraz z osłabieniem dominacji komunistycznej propagandy w publicznym dyskursie, w latach 1980-1981 działacze opozycyjni podjęli również temat wydarzeń nieobecnych, przemilczanych albo wypartych z pamięci historycznej wskutek działalności komunistycznego aparatu. Jednym ze sposobów wypełniania „białych plam” było… użycie przyznanych związkowi gablot.

NSZZ „Solidarność” z perspektywy małego zakładu pracy

NSZZ „Solidarność” z perspektywy małego zakładu pracy

Autor: Marzena Grosicka

Wielomilionowy związek tworzyły załogi wielkich stoczni, ale także niewielkich zakładów pracy, które równie mocno zaangażowały się w proces demokratyzacji życia społecznego.

NSZZ "Solidarność" Region Zielona Góra - wybrane aspekty działalności w latach 1980 - 1981

NSZZ "Solidarność" Region Zielona Góra - wybrane aspekty działalności w latach 1980 - 1981

Autor: Przemysław Zwiernik

W lipcu roku 1980 wydarzenia w województwie zielonogórskim przebiegały spokojnie. Niezadowolenie w zakładach pracy nasiliło się dopiero w sierpniu 1980 r. Coraz częściej wyrażano krytyczne opinie wobec dyrekcji zakładów pracy, władz terenowych i centralnych.

Od kolegiów po działania specjalne SB, czyli represje wobec działaczy opozycji w latach 80.

Od kolegiów po działania specjalne SB, czyli represje wobec działaczy opozycji w latach 80.

Autor: Grzegorz Majchrzak

W drugiej połowie lat 70. władze PRL postawiły nie na masowe aresztowania, a na nękanie działaczy opozycji. Nie znaczy to jednak, że opozycjoniści nie trafiali do więzień.

Od pracownika Elektrociepłowni do patrona gorzowskiej ulicy. Edward Borowski – legenda gorzowskiej Solidarności

Biogram / Biografia

Od pracownika Elektrociepłowni do patrona gorzowskiej ulicy. Edward Borowski – legenda gorzowskiej Solidarności

Autor: Marta Marcinkiewicz

Gdy zaangażował się w Solidarność miał 42 lata, w chwili śmierci – 48. To jej oddał ostatnie lata swego życia. W mieście nad Wartą powszechnie uważa się, że zapłacił życiem za działalność opozycyjną.

Odmieniony region – robotnicy województwa katowickiego buntują się przeciw systemowi

Odmieniony region – robotnicy województwa katowickiego buntują się przeciw systemowi

Autor: Jarosław Neja

Latem 1980 r. kiedy kolejne strajkowe fale rozlewały się po kraju, górnośląskie i zagłębiowskie załogi przedstawiane były w mediach jako ludzie dobrej roboty, wręcz idealnie wykonujący kolejne plany i zadania produkcyjne zlecane przez władze, środowiska zawsze gotowe poprzeć partię i rząd.

Odstraszanie przez nagłaśnianie? Historyczny kontekst amerykańskiej dyplomacji wobec Rosji w 2022 r.

O TYM SIĘ MÓWI

Odstraszanie przez nagłaśnianie? Historyczny kontekst amerykańskiej dyplomacji wobec Rosji w 2022 r.

Autor: Patryk Pleskot

„USA: inwazja Rosji na Ukrainie możliwa w każdej chwili”. W połowie lutego 2022 r. taki nagłówek pojawił się w światowych mediach i portalach społecznościowych. Co ciekawe, niemal identyczny w treści komunikat Waszyngton wysłał ponad 40 lat temu. Miał jednak na myśli nie Ukrainę, lecz „ludową” Polskę.

Okrągły stół

Okrągły stół

Autor: Irena Siwińska

5 kwietnia 1989 r., po niemal dwóch miesiącach negocjacji między przedstawicielami opozycji solidarnościowej i władz komunistycznych w Polsce, podpisano porozumienia wieńczące obrady okrągłego stołu.

Okrągły Stół oczami Czesława Miłosza

Okrągły Stół oczami Czesława Miłosza

Autor: Grzegorz Majchrzak

Wydarzenia w PRL były bacznie obserwowane za granicą, szczególnie przez polską emigrację. Nie inaczej było również pod koniec lat osiemdziesiątych. Jednym z budzących zainteresowanie zdarzeń roku 1988 były planowane rozmowy części opozycji, tej uznanej przez rządzących za konstruktywną, z władzami PRL w postaci Okrągłego Stołu.

Okrągły Stół w pamięci Polaków

Okrągły Stół w pamięci Polaków

Autor: Filip Musiał

Obrady Okrągłego Stołu, które rozpoczęły się 6 lutego 1989 r. są jednym z tych wydarzeń w najnowszej historii Polski, które budzą największe emocje. Głównie ze względu na spotkania i ustalenia podejmowane w willach MSW, przede wszystkim w podwarszawskiej Magdalence.

Operacja „Mewa”

O TYM SIĘ MÓWI

Operacja „Mewa”

Autor: Piotr Brzeziński

Był 12 grudnia 1981. Wśród kończących właśnie obrady członków Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” rozeszła się pogłoska, że nie działają teleksy i telefony. Jednak Lech Wałęsa i Andrzej Krupiński spokojnie zamknęli posiedzenie. Opuszczający salę działacze nie wiedzieli, że zaczyna się stan wojenny.

Opozycja poprzez sztukę – Janusz Smaczny wobec rzeczywistości PRL

Opozycja poprzez sztukę – Janusz Smaczny wobec rzeczywistości PRL

Autor: Bożena Koszel-Pleskaczuk

Janusz Smaczny wywodził się z „Tych Smacznych”. Nazwisko Smaczny w środowisku białostockim zawsze będzie kojarzone z artystami.

Opozycyjne spojrzenie na Okrągły Stół

O TYM SIĘ MÓWI

Opozycyjne spojrzenie na Okrągły Stół

Autor: Grzegorz Wołk

Momenty przełomowe w historii są postrzegane z perspektywy zmian, które ze sobą niosły. Wojny oceniamy na podstawie ich wyników, zasadność przewrotów politycznych widzimy przez pryzmat zmiany warunków życia już po nich. Nie inaczej jest w przypadku oceny polskiej transformacji i odejścia od komunizmu.

Optymizm zatomizowanych: w jakich nastrojach Polacy przywitali koniec komunizmu?

Optymizm zatomizowanych: w jakich nastrojach Polacy przywitali koniec komunizmu?

Autor: Michał Przeperski

Wydarzenia roku 1989 w Polsce to opowieść o rodzącej się nadziei. Czasem jej początkiem jest wizyta Jana Pawła II z lata 1987, czasem strajki z 1988 czy telewizyjna debata Miodowicz-Wałęsa z listopada 1988 r., czy wreszcie wybory czerwcowe. Tak przynajmniej głosi dominująca narracja. Czy słusznie?

Ostatnie lata działalności Prymasa Wyszyńskiego

O TYM SIĘ MÓWI

Ostatnie lata działalności Prymasa Wyszyńskiego

Autor: ks. Dominik Zamiatała, Rafał Łatka

Największą wartością duszpasterską były dla niego wiara ludu, jego przywiązanie do Kościoła, jego więź z Kościołem w Chrystusie i Jego Matce.

Papiery nie giną. Akta z „Domu Chłopa”

Papiery nie giną. Akta z „Domu Chłopa”

Autor: Andrzej W. Kaczorowski

Ocalona 13 grudnia 1981 r. dokumentacja Ogólnopolskiego Komitetu Założycielskiego NSZZ RI „Solidarność”, choć niekompletna, ma dużą wartość historyczną. Jest dziś bowiem podstawowym źródłem do badania dziejów ruchu solidarnościowego na wsi w 1981 r.

Papież Solidarności

Papież Solidarności

Autor: Ks. Jarosław Wąsowicz SDB

Wraz z wyborem na Stolicę Apostolską Polaka zaczął się zmieniać świat. Pierwsza wizyta Jana Pawła II w Ojczyźnie stała się wydarzeniem, w którego trakcie papież niejako zaprezentował program swojego pontyfikatu. Niezmiernie ważna okazała się też trzecia papieska pielgrzymka do Polski w roku 1987.

Partia w chaosie. Dekompozycja PZPR w 1981 roku

Partia w chaosie. Dekompozycja PZPR w 1981 roku

Autor: Przemysław Gasztold

Kryzys gospodarczy, a następnie narodziny „Solidarności” w 1980 r. były ogromnym zaskoczeniem nie tylko dla liderów PZPR, ale zwłaszcza dla szeregowych członków partii.

Partnerzy z Solidarności mieli być „ubabrani”. Jan Olszewski o strategii komunistów dojścia do ugody

Partnerzy z Solidarności mieli być „ubabrani”. Jan Olszewski o strategii komunistów dojścia do ugody

Autor: Justyna Błażejowska

Tamta strona rozumowała na zasadzie: wybrani działacze „S” zgodzili się na rozmowy, porozumienie zostało właściwie tak czy inaczej zdecydowane. Zrobimy więc rzecz, nad którą przejdzie się w tych warunkach do porządku dziennego. Rzecz straszną, rzutującą na sumienia (jeżeli tak podniośle można to powiedzieć…) naszych partnerów. Dzięki temu siadając do oficjalnych rozmów, będą już „ubabrani” – twierdził Jan Olszewski w przytoczonym wspomnieniu.

Pierwsza „zorza” wolności

Pierwsza „zorza” wolności

Autor: Radosław Morawski

Podsumowujący przebiegająca w dniach 16–23 czerwca 1983 r., a więc jeszcze w czasie stanu wojennego, drugą pielgrzymkę papieża Jana Pawła II do ojczyzny, płk Zenon Płatek, dyrektor Departamentu IV MSW, zajmującego się rozpracowywaniem Kościoła katolickiego w Polsce wykazał się urzędowym optymizmem…

Piosenki zakazane, bo prawdziwe

Piosenki zakazane, bo prawdziwe

Autor: Katarzyna Adamów

I Ogólnopolski Przegląd Piosenki Prawdziwej “Zakazane piosenki” rozpoczął się 20 sierpnia 1981 r. Przez trzy kolejne dni prezentowano programy artystyczne w pięciogodzinnych blokach na scenie w hali widowiskowo-sportowej Olivia w Gdańsku. Imprezę podzielono na dwie części: konkursową i artystyczną.

Piotr Bartoszcze. Rolnik, związkowiec, ofiara SB

Piotr Bartoszcze. Rolnik, związkowiec, ofiara SB

Autor: Paweł Popiel

W nocy z 7 na 8 lutego 1984 r. Piotr Bartoszcze, działacz rolniczej „Solidarności”, rozwoził nielegalne ulotki. Z domu brata Romana odjechał swoją dostawczą Syreną Bosto. Do pokonania miał około dwóch kilometrów. Nigdy nie dotarł jednak na miejsce.

Płażyńscy – Legiony i Solidarność

Płażyńscy – Legiony i Solidarność

Autor: Adam Chmielecki

W rodzinie Płażyńskich romantyczne tradycje kresowe połączyły się z wielkopolskim pozytywizmem. Miało to miejsce na katolickiej Warmii, a zaowocowało na solidarnościowym Pomorzu.

Pobicie internowanych w ośrodku odosobnienia w Wierzchowie Pomorskim

Pobicie internowanych w ośrodku odosobnienia w Wierzchowie Pomorskim

Autor: Marta Marcinkiewicz

13 lutego 1982 r. w ośrodku odosobnienia w Wierzchowie Pomorskim przebywało 88 internowanych. Doszło wówczas do brutalnego pobicia 40 z nich. Było to pierwsze ze zbiorowych pobić internowanych, do jakich na przestrzeni 1982 r. dochodziło w ośrodkach odosobnienia.

Pobicie internowanych w Wierzchowie Pomorskim

Pobicie internowanych w Wierzchowie Pomorskim

Autor: Maciej Frydrychowicz

Dnia 13 lutego 1982 r. komendant Ośrodka Odosobnienia dla Internowanych w Wierzchowie Pomorskim, p.o. Naczelnika Zakładu Karnego mjr Marek Gadomski po konsultacji z KWMO w Koszalinie i w porozumieniu z miejscową SB ogłosił alarm dla Wierzchowa.

Początki „Solidarności” w Chełmie

Początki „Solidarności” w Chełmie

Autor: Marcin Dąbrowski

W propagandzie PRL-owskiej Chełm lansowany był przez długie lata jako pierwsza siedziba Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego i kolebka komunistycznej Polski.

Początki niezależnego ruchu związkowego w Gorlicach

WARTO WIEDZIEĆ

Początki niezależnego ruchu związkowego w Gorlicach

Autor: Marcin Kasprzycki

Gorlice w wyniku reformy administracyjnej z maja 1975 r. znalazły się w nowo utworzonym województwie nowosądeckim. Liczba mieszkańców w 1980 r. wynosiła niespełna 30 tys. Miasto było lokalnym ośrodkiem przemysłowym i kulturalnym we wschodniej części województwa.

Początki NSZZ „Solidarność” w Augustowie

Początki NSZZ „Solidarność” w Augustowie

Autor: Marek Kozak

Na przełomie sierpnia i września 1980 roku napięta atmosfera odczuwalna dotąd w bardziej zindustrializowanych regionach Polski dotarła do województwa suwalskiego.

Początki Solidarności w PKP

Początki Solidarności w PKP

Autor: Kamil Dworaczek

Przez lata o strajku na kolei nie było mowy. Tuż po wojnie była ona zresztą zmilitaryzowana – niewykonanie polecenia służbowego traktowano jak odmowę wykonania rozkazu. Mimo coraz gorszej sytuacji materialnej kolejarzy w PRL zauważalnych protestów nie było. Wszystko zmieniło się w roku 1980.

Podziemne pismo inne niż wszystkie

Podziemne pismo inne niż wszystkie

Autor: Jan Olaszek

W listopadzie 1984 r. zaczęło ukazywać się wyjątkowe pismo podziemne. „Przegląd Wiadomości Agencyjnych” spośród kilku tysięcy wydawanych w PRL poza cenzurą wyróżniał się nieszablonowymi treściami i świetną jakością druku.

Pogrom partii programem narodu

Pogrom partii programem narodu

Autor: Jan Olaszek

W dniach poprzedzających wprowadzenie stanu wojennego poznaniacy na budynku Kina „Bałtyk” mogli zobaczyć nietypowy napis. Efektu dodawała zapowiedź wyświetlanego tam wówczas filmu „Dreszcze”.

Pogrzeb księdza Jerzego Popiełuszki

Pogrzeb księdza Jerzego Popiełuszki

Autor: Bożena Witowicz

Niezwykła brutalność zabójstwa spowodowała, że ksiądz Popiełuszko urósł do rangi symbolu dławienia kościoła przez władze komunistyczne, a jego męczeńska śmierć „za wiarę” z czasem doprowadziła do procesu beatyfikacji. Pogrzeb duchownego w dniu 3 listopada 1984 r. stał się wielką demonstracją polityczną, społeczną, antyrządową i antykomunistyczną.

Politechnika Wrocławska – krótki kurs historii opozycji solidarnościowej

Politechnika Wrocławska – krótki kurs historii opozycji solidarnościowej

Autor: Agnieszka Klarman

Politechnika Wrocławska – jedna z pierwszych państwowych wyższych szkół we Wrocławiu – została utworzona w 1945 r. przez pracowników naukowych przedwojennej Politechniki Lwowskiej i Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie w budynkach po niemieckiej Wyższej Szkole Technicznej (Technische Hochschule).

Polityczne konstruowanie „okrągłego stołu”

WARTO WIEDZIEĆ

Polityczne konstruowanie „okrągłego stołu”

Autor: Cecylia Kuta

Zanim stolarze w Henrykowie zbudowali najsłynniejszy polski mebel, idea „okrągłego stołu” została skonstruowana politycznie.

Polityka historyczna prezydenta Lecha Kaczyńskiego

Polityka historyczna prezydenta Lecha Kaczyńskiego

Autor: Adam Chmielecki

Prezydent Lech Kaczyński był pierwszym po roku 1989 polskim politykiem najwyższej rangi, który nie tylko dostrzegał i rozumiał wagę oraz potencjał wspólnej pamięci narodu, ale także podejmował działania, z których wyłania się obraz aktywnej i spójnej polityki historycznej przez niego prowadzonej.

Polowanie na ludzi. Zbrodnia lubińska 31 sierpnia 1982 roku

Polowanie na ludzi. Zbrodnia lubińska 31 sierpnia 1982 roku

Autor: Łukasz Sołtysik

Czy protesty z pierwszych dni stanu wojennego oraz prężna działalność struktur podziemnej Solidarności wpłynęły na decyzje władz wojewódzkich, aby w drugą rocznicę podpisania Porozumień Sierpniowych użyć siły i broni palnej przeciwko pokojowej manifestacji?

Polski Papież Solidarności

Polski Papież Solidarności

Autor: Jan M. Ruman

Miałem jeszcze świeżo w pamięci wakacyjny oazowy dzień wspólnoty z kard. Karolem Wojtyłą. Opowiadałem o ulewie w czasie Mszy św. I o tym jak kardynał wezwał nas do śpiewania z wiarą, jaką mają górale: „Nie lyj descu”. I deszcz ustał. Jak schodząc ze wzgórza błogosławił nas spoglądając na tłum tak, że każdy miał wrażenie, że to właśnie jego błogosławi.

Porozumienia

Z PODRĘCZNIKA HISTORII

Porozumienia

Autor: Włodzimierz Suleja

Porozumienia sierpniowo-wrześniowe były wynikiem ustaleń negocjacyjnych komisji rządowych i skupionych w Międzyzakładowych Komitetach Strajkowych reprezentacji robotniczych, wspieranych przez niezależnych ekspertów. Jako pierwsze, już 30 sierpnia, podpisano Porozumienie w Szczecinie.

Poświęcili życie dla Niepodległej – bohaterowie Solidarności

Poświęcili życie dla Niepodległej – bohaterowie Solidarności

Autor: Katarzyna Lisiecka

Działalność opozycji antykomunistycznej w PRL zakończyła się zwycięstwem. Upadł komunizm, mamy wolny, niepodległy kraj, demokratycznie wybierane rządy. Zwycięstwo zostało jednak okupione wielkimi wyrzeczeniami i ciężką pracą, a nawet cierpieniami działaczy i ich rodzin.

Powstanie „Solidarności” w Jarosławiu

Powstanie „Solidarności” w Jarosławiu

Autor: Artur Brożyniak

W roku 1980 głównym skupiskiem zakładów przemysłowych na terenie województwa przemyskiego był Jarosław. 24 sierpnia tego roku pracownicy Huty Szkła „Jarosław” wysunęli postulaty płacowe i ogłosili swoją solidarność ze strajkującymi robotnikami Wybrzeża.

Praca operacyjna Służby Bezpieczeństwa w ośrodkach odosobnienia

Praca operacyjna Służby Bezpieczeństwa w ośrodkach odosobnienia

Autor: Marta Marcinkiewicz

Umieszczenie kilku tysięcy działaczy związkowych i opozycyjnych w ośrodkach odosobnienia okazało się dla władz stanu wojennego niewystarczające. Dla Ministerstwa Spraw Wewnętrznych było niezmiernie ważne, żeby wśród internowanych jak najszybciej rozpocząć pracę operacyjno-filtracyjną.

Prasa spod znaku „Solidarności”

Prasa spod znaku „Solidarności”

Autor: Jarosław Neja

Skalę społecznego poruszenia na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim po Sierpniu 1980 dobrze oddawał dynamiczny, żywiołowy rozwój niezależnej prasy.

Proces 21. Represje wobec białostockiego środowiska studenckiego w stanie wojennym

Proces 21. Represje wobec białostockiego środowiska studenckiego w stanie wojennym

Autor: Marek Kozak

3 listopada 1982 r. ruszył głośny, nie tylko w regionie, proces 21 studentów Filii Uniwersytetu Warszawskiego w Białymstoku i Politechniki Białostockiej (członków NZS i NSZZ „Solidarność”).

Profesor Józef Gierowski. Człowiek „Solidarności” na fotelu rektora UJ

WARTO WIEDZIEĆ

Profesor Józef Gierowski. Człowiek „Solidarności” na fotelu rektora UJ

Autor: Piotr Juchowski

Okres „karnawału Solidarności” to czas poszerzenia wolności obywatelskich i względnej swobody w dziedzinie kultury czy nauki. W maju 1981 r. na funkcję rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego został wybrany członek związku prof. Józef Gierowski, który starał się poszerzyć autonomię uczelni.

Prowokacja bydgoska. Wstęp do stanu wojennego

Prowokacja bydgoska. Wstęp do stanu wojennego

Autor: Filip Musiał

Od początku 1981 r. komunistyczne władze zaczęły realizować tzw. taktykę odcinkowych konfrontacji z „Solidarnością”.

Prowokacja czy głupi żart?

Prowokacja czy głupi żart?

Autor: Tomasz Kurpierz

27 października 1981 r. przed południem na plac w pobliżu głównego wejścia do kopalni „Sosnowiec” w Sosnowcu podjechał samochód (czarna Wołga lub Fiat 125), z którego jakiś mężczyzna w pewnym momencie wyrzucił trzy fiolki.

Prymas wobec rolniczej „Solidarności”

Prymas wobec rolniczej „Solidarności”

Autor: Andrzej W. Kaczorowski

Zaangażowanie kard. Stefana Wyszyńskiego na rzecz powstających po sierpniu 1980 r. związków zawodowych rolników indywidualnych prof. Andrzej Stelmachowski nazwał „ostatnią wielką akcją społeczną Prymasa Tysiąclecia”.

Prymas Wyszyński – prekursor Solidarności

Prymas Wyszyński – prekursor Solidarności

Autor: Paweł Skibiński

Kardynał Stefan Wyszyński doczekał się bodaj pięciu biografii, z których rekordowa ma objętość dwudziestu tomów. Niewątpliwie był postacią wyjątkową, a przecież wciąż mamy trudności z interpretacją jego dokonań, także tych z lat 1980-1981. Dlaczego tak się dzieje?

Przeciw groźbie braku mięsa na święta. Strajk okupacyjny MKZ „Solidarność” Ziemi Piotrkowskiej w w Urzędzie Wojewódzkim w Piotrkowie Trybunalskim

Przeciw groźbie braku mięsa na święta. Strajk okupacyjny MKZ „Solidarność” Ziemi Piotrkowskiej w w Urzędzie Wojewódzkim w Piotrkowie Trybunalskim

Autor: Jakub Parol

Pośród wielu wydarzeń, które miały miejsce w kraju w latach 1980–1981, opinii publicznej dość często umykają te dotyczące kwestii regionalnych, również te mające miejsce na terenie niewielkich województw, do których zaliczano województwo piotrkowskie.

Przeciw przemocy. Protest głodowy w Krakowie-Bieżanowie

Przeciw przemocy. Protest głodowy w Krakowie-Bieżanowie

Autor: Monika Litwińska

W nocy z 18/19 lutego 1985 r. niewielka grupa krakowskich opozycjonistów z Konfederacji Polski Niepodległej, Niezależnego Zrzeszenia Studentów i NSZZ „Solidarność” rozpoczęła głodówkę protestacyjną w kościele pw. Narodzenia NMP w krakowskim Bieżanowie.

Przemilczany twórca hymnu „Solidarności”. Jerzy Narbutt (1925–2011)

Przemilczany twórca hymnu „Solidarności”. Jerzy Narbutt (1925–2011)

Autor: Cecylia Kuta

Świętując kolejne rocznice narodzin „Solidarności”, powinniśmy także pamiętać o twórcy związkowego hymnu – człowieku, który przez wiele lat był wymazywany ze społecznej świadomości.

Przemysław Gintrowski (1951–2012)

Biogram / Biografia

Przemysław Gintrowski (1951–2012)

Autor: Paweł Popiel

Pieśniarz, inżynier, nauczyciel, kompozytor muzyki filmowej. 20 października 2012 r. zmarł Przemysław Gintrowski.

Przywódca robotniczych serc. Aleksander Krystosiak (1922–2002)

WARTO WIEDZIEĆ

Biogram / Biografia

Przywódca robotniczych serc. Aleksander Krystosiak (1922–2002)

Autor: Artur Kubaj

Aż trudno uwierzyć, że Aleksander Krystosiak, jeden z przywódców strajku w Szczecinie w roku 1980, lider komitetu strajkowego w Stoczni Remontowej „Parnica” (dziś już nieistniejącej) pozostaje postacią nieznaną.

Przywrócenie nadziei

Z PODRĘCZNIKA HISTORII

Przywrócenie nadziei

Autor: Włodzimierz Suleja

Podziemna „Solidarność” trwała, jednakże jej szeregi wykruszały się. Niezwykle korzystny, z punktu widzenia władz komunistycznych, bilans zakłóciło jednak wydarzenie, które ekipa Jaruzelskiego chciała dla swych celów zdyskontować. Była nim druga pielgrzymka Jana Pawła II.

Radio Olsztyn a wybory parlamentarne w 1989 roku

Radio Olsztyn a wybory parlamentarne w 1989 roku

Autor: Piotr Kardela

Przed wyborami do sejmu kontraktowego w czerwcu 1989 r. ważne dla władzy, jak i opozycji na Warmii i Mazurach, były w kampanii wyborczej bloki wyborcze emitowane w Radiu Olsztyn. Po ośmiu latach nieobecności w eterze pojawili się zwolnieni w stanie wojennym dziennikarze związani z „Solidarnością”.

Regionalizm pod specjalnym nadzorem. Izabella Trojanowska i jej działalność w aktach SB

Regionalizm pod specjalnym nadzorem. Izabella Trojanowska i jej działalność w aktach SB

Autor: Sławomir Formella

Izabella Trojanowska znana jest na Kaszubach i Pomorzu jako jedna z najwybitniejszych postaci w dziejach kaszubsko-pomorskiego ruchu regionalnego. Chociaż nie była rodowitą Kaszubką, to jednak z wielkim zaangażowaniem włączyła się w działanie Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego. Na początku lat osiemdziesiątych minionego stulecia sprawowała nawet funkcję prezesa tejże organizacji.

Rola białostockich duszpasterstw w aktywizacji podziemnej „Solidarności”

Rola białostockich duszpasterstw w aktywizacji podziemnej „Solidarności”

Autor: Marek Kozak

Zaangażowanie się niektórych księży w działalność podziemną, a także brak innych działań opozycji solidarnościowej spowodowały, że w początkach 1985 r. wśród społeczności Białegostoku intensywnie rozwijały się duszpasterstwa. Były one swoistym antidotum na trudną sytuację białostockiego podziemia.

Rolnicy „okrągłego stołu”

Rolnicy „okrągłego stołu”

Autor: Andrzej W. Kaczorowski

Związkowcy wiejscy byli wśród pierwszych, którzy poparli rozmowy „okrągłego stołu”. Wkrótce okazali się także bezspornymi beneficjentami wyborów kontraktowych.

Rolnicza „Solidarność” w Charsznicy

Rolnicza „Solidarność” w Charsznicy

Autor: Radosław Kurek

Jednym z ciekawszych darów, który trafił do Archiwum IPN w Krakowie z rąk osoby prywatnej są materiały przekazane w kwietniu 2015 r. przez Franciszka Seweryna, byłego przewodniczącego Zarządu Gminnego NSZZ RI „Solidarność” w Charsznicy. Dotyczą one powołania i działalności struktur rolniczej „Solidarności” w gminie Charsznica w latach 80. i na początku lat 90. XX wieku.

Roman Laskowski (1936-2014)

Biogram / Biografia

Roman Laskowski (1936-2014)

Autor: Cecylia Kuta

Od 1973 r. był pracownikiem Instytutu Języka Polskiego PAN. W 1981 r. uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1996 r. profesora zwyczajnego. Oprócz działalności naukowej Roman Laskowski zaangażował się od samego początku w ruch solidarnościowy. Inwigilowany przez SB i nękany rozmowami ostrzegawczymi zdecydował się na emigrację.

Rozliczenie rządzących. Wybory z 4 czerwca 1989 r. w województwie katowickim

Rozliczenie rządzących. Wybory z 4 czerwca 1989 r. w województwie katowickim

Autor: Adam Dziuba

W 1988 r. pogłębiła się zapaść gospodarcza, a Polską wstrząsnęły dwie strajkowe fale zorganizowane pod sztandarem „Solidarności”. Kierownicze gremia rządzącej krajem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej były świadome, że destabilizacja i wybuch buntu społecznego to kwestia najbliższego czasu.

Rozmowy na Zawracie

Rozmowy na Zawracie

Autor: Tomasz Kozłowski

Negocjacje między komunistycznymi władzami a kierownictwem „Solidarności” w Magdalence są jednym z najbardziej znanych epizodów w najnowszej historii Polski. Mało kto pamięta, że pierwsze rozmowy między Kiszczakiem a Wałęsą odbywały się na warszawskim Mokotowie, w willi na ulicy Zawrat.

Ruch „Solidarności Rodzin”

Ruch „Solidarności Rodzin”

Autor: Marcin Dąbrowski

W 1981 r. Region Środkowo-Wschodni NSZZ „Solidarność” zainicjował działalność Ruchu „Solidarności Rodzin”, przedsięwzięcie nawiązujące do społecznej nauki Kościoła, które było zjawiskiem unikalnym w skali dokonującej się wówczas wolnościowej rewolucji w kraju.

Ruch na Rzecz Samorządnej Rzeczpospolitej Polaków

Ruch na Rzecz Samorządnej Rzeczpospolitej Polaków

Autor: Przemysław Zwiernik

Po wprowadzeniu stanu wojennego na terenie Poznania działało wiele podziemnych organizacji utworzonych przez uczniów szkół średnich, studentów wyższych uczelni i pracowników zakładów pracy.

Sierpień ’80

Z PODRĘCZNIKA HISTORII

Sierpień ’80

Autor: Włodzimierz Suleja

Wizyta papieska z roku 1979 nie wywołała natychmiastowych skutków. Z pozoru życie, po czerwcowej euforii, wróciło do tradycyjnych, utartych kolein. Ekipie partyjno-rządowej wciąż wydawało się, że zdoła przeczekać najgorsze.

Sierpień ’80 pełen mitów

Sierpień ’80 pełen mitów

Autor: Grzegorz Majchrzak

Historia Polski nie jest wolna od mitów. Nie inaczej jest też z Sierpniem ’80. Przyjrzyjmy się kilku z nich.

Sierpień ’80 w Gdańsku

Sierpień ’80 w Gdańsku

Autor: Arkadiusz Kazański

O wybuchu strajku w Gdańsku przesądziło to, że na pięć miesięcy przed przejściem na emeryturę, 7 sierpnia 1980 r., zwolniono z pracy w Stoczni Gdańskiej im. Lenina Annę Walentynowicz, zasłużoną i uczciwą pracownicę, odznaczoną wcześniej Brązowym, Srebrnym, a w 1979 r. Złotym Krzyżem Zasługi.

Sierpień ’80 w Stoczni Gdańskiej

Sierpień ’80 w Stoczni Gdańskiej

Autor: Irena Siwińska

14 sierpnia 1980 r. rozpoczął się strajk w Stoczni Gdańskiej im. Lenina, który pociągnął za sobą dalsze protesty w zakładach pracy na Wybrzeżu i w całym kraju. Strajki te oraz związany z nimi ruch społeczny w konsekwencji przyczyniły się do stopniowego rozpadu systemu komunistycznego w Polsce.

Audio/Video

Sławomir Cenckiewcz o Annie Walentynowicz w Szczecinie podczas otwarcia Centrum Edukacyjnego IPN „Przystanek Historia”

Autor: Sławomir Cenckiewicz

Solidarni w stanie wojennym – uwolnić Narożniaka!

Solidarni w stanie wojennym – uwolnić Narożniaka!

Autor: Tadeusz Ruzikowski

Wprowadzenie stanu wojennego nie tylko zakończyło legalną możliwość działania „Solidarności”, ale też zainicjowało czas szczególnej opresji skierowanej przeciw jej działaczom i sympatykom – w pierwszej kolejności poprzez masową akcję internowań i obostrzenia narzucone przez dekret o stanie wojennym.

Solidarność – relacja międzyosobowa

Solidarność – relacja międzyosobowa

Autor: Piotr Klimczak

Solidarność z początku lat osiemdziesiątych była w swej najgłębszej warstwie międzyosobową relacją łączącą większość ówczesnego polskiego społeczeństwa, przejawiającą się w ludzkich postawach, decyzjach, działaniach i dziełach.

Solidarność jako samoograniczające się powstanie

NOWY NUMER BIULETYNU IPN

Solidarność jako samoograniczające się powstanie

Autor: Krzysztof Brzechczyn

Solidarność powstała na fali lipcowo-wrześniowych strajków, które latem 1980 r. objęły całą Polskę. Wprawdzie bezpośrednią ich przyczyną było wprowadzenie na początku lipca podwyżek cen wędlin i mięsa, ale postulaty protestujących wychodziły poza kwestie czysto bytowe.

Solidarność na ulicach

Solidarność na ulicach

Autor: Kinga Hałacińska

O Piotrze Rzewuskim słyszało niewielu, a przecież jest to z pewnością jeden z najbardziej wytrwałych i bezkompromisowych opozycjonistów lat osiemdziesiątych.

Solidarność w konspiracji

Solidarność w konspiracji

Autor: Andrzej Malik

W warszawskiej willi aktorki Lucyny Winnickiej 22 kwietnia 1982 r. powołano Tymczasową Komisję Koordynacyjną NSZZ „Solidarność”. Przedstawicielami Małopolski byli w niej Władysław Hardek, a potem Stefan Jurczak.

Solidarność z Chrystusem. Ksiądz Infułat Józef Sondej – Świadek Historii

Biogram / Biografia

Solidarność z Chrystusem. Ksiądz Infułat Józef Sondej – Świadek Historii

Autor: Mariusz Krzysztofiński

W Rzeszowie jednym z najbliższych współpracowników abp. Ignacego Tokarczuka był ks. Józef Sondej, który - jako wykonawca biskupich poleceń w dziele samowolnego budownictwa sakralnego - przyczynił się znacząco do rozbudowy sieci parafialnej miasta.

Solidarny. Jan Paweł II wobec Solidarności w latach 1980–1981

Solidarny. Jan Paweł II wobec Solidarności w latach 1980–1981

Autor: Andrzej Grajewski

Dla papieża Jana Pawła II powstanie NSZZ „Solidarność” było nie tylko czynnikiem zmieniającym sytuację w Polsce i całym bloku wschodnim, lecz także inspiracją do refleksji o roli związków zawodowych we współczesnym świecie i o relacjach między kapitałem a pracą.

Sondażowy zawrót głowy AD 1989

Sondażowy zawrót głowy AD 1989

Autor: Sebastian Ligarski

Dziś trudno wyobrazić sobie kampanię wyborczą bez sondaży. Przez cały czas partie polityczne ustosunkowują się do nich, dostosowując taktykę walki z przeciwnikiem politycznym. Nie inaczej było w czasie kampanii wyborczej przed wyborami do sejmu PRL w czerwcu 1989 r.

Sowieccy dysydenci i Solidarność

Sowieccy dysydenci i Solidarność

Autor: Mikołaj Iwanow

Wprowadzenie w PRL stanu wojennego miało bezpośredni wpływ na politykę wewnętrzną w ZSRS, gdzie zaostrzono represje wobec dysydentów. Więzienia, zsyłki i wyrzucanie z kraju to elementy wspólnej strategii komunistów sowieckich i polskich, przeczuwających niechybny kryzys systemu i poszukujących skutecznych metod ratowania totalitarnego ustroju.

Spawacz antysocjalistyczny

Spawacz antysocjalistyczny

Autor: Adam Chmielecki

Maciej Miatkowski – wieloletni pracownik Stoczni Gdańskiej, uczestnik protestów w grudniu 1970 r., działacz Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża i Solidarności, przyjaciel Anny Walentynowicz i Lecha Kaczyńskiego – nie doczekał czterdziestej rocznicy powstania WZZ. Zmarł w grudniu 2017 r.

poprzednia < 1 3 następna >

TEKSTY

TEMATY

Biblioteka cyfrowa

Audio/Video

English content

Księgarnia

Aktualności

Autorzy

O nas

Kontakt

Edukacja

postacie IPN

Spotkasz ich na Przystanku Historia

Józef Piłsudski, Anna Walentynowicz, mały Powstaniec – te trzy postacie przyjęliśmy jako symbolicznych reprezentantów trzech epok historii Polski w XX wieku – II Rzeczypospolitej, Polski pod rządami komunistów ale też Polski czasów II wojny światowej. Nasi bohaterowie kształtowali nie tylko dzieje Polski, ale też nasze wyobrażenia o wartościach moralnych: poświęcenia, odpowiedzialności, odwagi – dziś są już częścią historii, którą opisujemy. Temu ma służyć Przystanek Historia (autor zdjęcia małego Powstańca - Cezary Piwowarski)

Dowiedz się więcej

Polityka prywatności Mapa strony Deklaracja dostępności Ochrona danych osobowych English content

Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby dotrzeć do wszystkich właścicieli (i dysponentów praw autorskich) zdjęć i innych materiałów, które są wykorzystywane na niniejszym portalu. Wszelkie osoby i instytucje, do których nie udało nam się dotrzeć prosimy o kontakt z redakcją.

IPN