Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Tagi Młodzież

Młodzież

Młodzieżowa organizacja antykomunistyczna „Biały Orzeł” w Moszczenicy (1953)

Młodzieżowa organizacja antykomunistyczna „Biały Orzeł” w Moszczenicy (1953)

Autor: Paweł Wąs

Patriotycznie usposobiona młodzież przeciwstawiała się masowej sowietyzacji również w niewielkich miejscowościach, czego przykładem może być kilkuosobowa grupa rówieśnicza z Moszczenicy w powiecie piotrkowskim.

Młodzieżowe organizacje antykomunistyczne w Opocznie

Młodzieżowe organizacje antykomunistyczne w Opocznie

Autor: Paweł Wąs

Zakładali tajne organizacje, rozrzucali antykomunistyczne ulotki, brali udział w nielegalnych spotkaniach. Protestowali przeciwko likwidacji ich drużyny harcerskiej. Za swoje marzenia o niepodległej Ojczyźnie byli więzieni i torturowani.

Młodzieżowy nurt ruchu Solidarności w latach 1980–1989

NOWY NUMER BIULETYNU IPN

Młodzieżowy nurt ruchu Solidarności w latach 1980–1989

Autor: Marek Wierzbicki

Latem 1980 r. doszło do kolejnego protestu społecznego w Polsce, który pod względem skali i konsekwencji przerósł wszystkie poprzednie.

Najmłodszy internowany stanu wojennego jest dzisiaj historykiem IPN

Najmłodszy internowany stanu wojennego jest dzisiaj historykiem IPN

Autor: Andrzej Sznajder, Maciej Kwaśniewski

Ruch Młodzieży Niepodległej to grupa bytomskich uczniów zawiązana w połowie stycznia 1982 r., która miała m.in. kolportować wydawnictwa podziemnej „Solidarności”. Licealista Andrzej Sznajder miał 17 lat i 10 dni, gdy został aresztowany. W ośrodkach internowania spędził prawie miesiąc.

Narodziny polskiego Sokolstwa

Narodziny polskiego Sokolstwa

Autor: Bożena Witowicz

7 lutego 1867 r. uznaje się za dzień narodzin polskiego Sokolstwa. Tego dnia zatwierdzony został we Lwowie pierwszy statut Towarzystwa Gimnastycznego. Ponieważ w jego godle widniał Sokół w locie, prasa lwowska zaczęła w skrócie nazywać je „Sokołem” (termin „Sokół” wszedł do oficjalnej nazwy w 1869 roku).

Nastoletnie dziewczęta „w rękach” UB

Nastoletnie dziewczęta „w rękach” UB

Autor: Joanna Żelazko

Konspiracja młodzieżowa, podobnie jak ta organizowana przez ludzi dorosłych, była zdominowana przez chłopców. Nie oznacza to jednak, że dziewczęta nie brały w niej aktywnego udziału. Chociaż było ich mniej, to jednak, z takim samym zaangażowaniem jak ich koledzy, szkoliły się i wypełniały zadania.

Nie tylko Miętne i Włoszczowa

WARTO WIEDZIEĆ

Nie tylko Miętne i Włoszczowa

Autor: Grzegorz Majchrzak

Protesty uczniów z Miętnego i Włoszczowy przeciwko usuwaniu krzyży z ich szkół były najgłośniejszymi, ale jednymi z wielu tego rodzaju protestów w latach osiemdziesiątych.

Nie tylko studencki Marzec ’68. Wielka „zadyma” pod Politechniką Gdańską

Nie tylko studencki Marzec ’68. Wielka „zadyma” pod Politechniką Gdańską

Autor: Daniel Gucewicz

Trójmiejski Marzec ’68 w porównaniu z protestami w innych ośrodkach miał pewną specyfikę. W Gdańsku doszło do największej poza stolicą manifestacji i walki ulicznej ze służbami porządkowymi, a przeciw siłom komunistycznego państwa stanęli tu w przeważającej mierze nie studenci, ale młodzi robotnicy.

Niepodległościowe organizacje młodzieżowe na Kielecczyźnie po 1945 roku

Niepodległościowe organizacje młodzieżowe na Kielecczyźnie po 1945 roku

Autor: Ryszard Śmietanka-Kruszelnicki

Antykomunistyczne poglądy, chęć działania przeciwko strukturom nowej władzy oraz przeciwstawienia się powszechnej indoktrynacji i kontroli, a czasem po prostu marzenia o ekscytującej przygodzie – to wszystko popychało młodych ludzi do konspiracji.

Niespokojna majówka. Wydarzenia 1 i 3 maja 1982 r. w Toruniu

Niespokojna majówka. Wydarzenia 1 i 3 maja 1982 r. w Toruniu

Autor: Przemysław Wójtowicz

Do najbardziej dramatycznych wydarzeń w województwie toruńskim w okresie stanu wojennego doszło w dniach 1 i 3 maja 1982 r. w Toruniu.

Nowohucki bunt

Nowohucki bunt

Autor: Andrzej Malik

Krakowskie organizacje młodzieżowe, a w szczególności ciesząca się ogromnym poparciem wśród nowohuckiej młodzieży, Federacja Młodzieży Walczącej, były krytycznie nastawione wobec przebiegu obrad Okrągłego Stołu i ich ostatecznych ustaleń z uzgodnieniami szczegółów wyborów kontraktowych.

Obóz Polskich Dzieci w Pahiatua

WARTO WIEDZIEĆ

Obóz Polskich Dzieci w Pahiatua

Autor: Ewa Wójcicka

Dzięki szczególnemu zaangażowaniu Marii Wodzickiej, żony polskiego konsula, Nowa Zelandia czynnie zaangażowała się w pomoc polskim dzieciom, które przeżyły piekło „nieludzkiej ziemi”. Wiele z nich znalazło schronienie w udostępnionym Polakom obozie w Pahiatua.

Obywatel G.C.

Biogram / Biografia

Obywatel G.C.

Autor: Kinga Mierzejewska

29 sierpnia urodził się Grzegorz Ciechowski. Lider kultowej „Republiki”, Obywatel G.C., Grzegorz z Ciechowa. Autor tekstów, wokalista, kompozytor, producent muzyczny, pianista, flecista, a także poeta. Jeden z najważniejszych i najwybitniejszych muzyków polskiej sceny rockowej… Charyzmatyczny idol zbuntowanej młodzieży lat 80. XX w.!

Ocalały z „procesu siedemnastu”. Roman Stanisław Czajka (1930–2006)

Biogram / Biografia

Ocalały z „procesu siedemnastu”. Roman Stanisław Czajka (1930–2006)

Autor: Paweł Wąs

Należał do żołnierzy pochwyconych podczas obławy po słynnej akcji na Radomsko, gdy żołnierze Konspiracyjnego Wojska Polskiego zdołali opanować miejskie więzienie i uwolnić pięćdziesięciu zatrzymanych. Pomimo ran i tortur jako jeden z nielicznych uniknął śmierci z rąk komunistycznych oprawców.

Od niego zaczął się WiP

Biogram / Biografia

Od niego zaczął się WiP

Autor: Michał Siedziako

Dwudziestoośmioletni student matematyki ze szczecińskiej Wyższej Szkoły Pedagogicznej w decydujący sposób przyczynił się do powołania ogólnopolskiego Ruchu „Wolność i Pokój” – jednej z najważniejszych inicjatyw opozycyjnych w Polsce w drugiej połowie lat osiemdziesiątych.

Organizacja Stefana Maksymiliana

Organizacja Stefana Maksymiliana

Autor: Paweł Wąs

W działalności konspiracyjnych organizacji młodzieżowych okresu stalinowskiego niekiedy jedynym „orężem” młodych ludzi były ręczne drukarki, za pomocą których tworzono ulotki i afisze o treści patriotycznej i antykomunistycznej. Nieliczne z nich zachowały się w aktach procesowych nieletnich konspiratorów.

Pierwszy zjazd niezależnych studentów odbył się w Krakowie

WARTO WIEDZIEĆ

Pierwszy zjazd niezależnych studentów odbył się w Krakowie

Autor: Maciej Zakrzewski

Od 3 do 6 kwietnia 1981 r., w gmachu ówczesnej Wyższej Szkoły Pedagogicznej obradował I Zjazd Niezależnego Zrzeszenia Studentów – pierwszej i największej niezależnej organizacji studenckiej w Polsce po 1945 r.

Piłka ze skarpet. Sport w Osiedlach Dzieci Polskich w Indiach

Piłka ze skarpet. Sport w Osiedlach Dzieci Polskich w Indiach

Autor: Anna Płońska

Na mocy zawartego w 1941 r. porozumienia, tzw. układu Sikorski-Majski, utworzono Armię Polską w ZSRS, która opuściła później „nieludzką ziemię”. Razem z wojskiem z ZSRS wyszło 40 tysięcy cywili, z czego mniej więcej połowę stanowiły młodzież i dzieci. Przed ich opiekunami stało zadanie zapewnienia im adekwatnych warunków do rozwoju – dostępu do szkolnictwa, kultury i wychowania fizycznego.

Piotrkowscy harcerze w walce z reżimem stalinowskim

Piotrkowscy harcerze w walce z reżimem stalinowskim

Autor: Paweł Wąs

Po spacyfikowaniu podziemia zbrojnego komuniści przystąpili do wprowadzenia w Polsce systemu opartego na wzorcach sowieckich. Spotykało się to ze sprzeciwem, również ze strony młodych harcerzy z rozwiązywanych drużyn, którzy zrzeszali się w konspiracyjne związki.

Placówka dla Dzieci Ulicy

Placówka dla Dzieci Ulicy

Autor: Anna Czocher

W sytuacji wojennego i okupacyjnego zagrożenia szczególne niebezpieczeństwo czyha na dzieci. Wojna odbiera im prawo do dzieciństwa, destrukcyjnie wpływa na ich kondycję - fizyczną, psychiczną, moralną, społeczną.

Plutonowy Roman Feldstein – jeden z obrońców Lwowa

Plutonowy Roman Feldstein – jeden z obrońców Lwowa

Autor: Bartosz Janczak

W toczonej od listopada 1918 r. do lipca 1919 r. wojnie polsko-ukraińskiej wzięło udział kilkadziesiąt tysięcy polskich żołnierzy. Ich dążeniem była nie tylko niepodległość Polski, ale również przyłączenie w granice nowo powstałego państwa Galicji Wschodniej ze Lwowem.

Płażyńscy – Legiony i Solidarność

Płażyńscy – Legiony i Solidarność

Autor: Adam Chmielecki

W rodzinie Płażyńskich romantyczne tradycje kresowe połączyły się z wielkopolskim pozytywizmem. Miało to miejsce na katolickiej Warmii, a zaowocowało na solidarnościowym Pomorzu.

Początki rewolucji powielaczowej. Katolicki Uniwersytet Lubelski

Początki rewolucji powielaczowej. Katolicki Uniwersytet Lubelski

Autor: Małgorzata Ocias-Butkiewicz, Wojciech Butkiewicz

Jesteśmy rocznikiem ’56 i na KUL przyszliśmy w 1975 r., w połowie dekady gierkowskiej. Katolicki Uniwersytet Lubelski to wówczas jedyna wyższa uczelnia katolicka od Łaby po Kamczatkę i nie było na niej studium wojskowego, nie wykładano filozofii marksistowskiej, a dzięki protestowi studentów w 1973 r. nie założono struktur Socjalistycznego Związku Studentów Polskich.

Politechnika Lwowska. Kuźnia kadr II Rzeczypospolitej

Politechnika Lwowska. Kuźnia kadr II Rzeczypospolitej

Autor: Sławomir Kalbarczyk

Co łączy premierów Jędrzeja Moraczewskiego, Władysława Sikorskiego i Kazimierza Bartla oraz ministra spraw wojskowych Kazimierza Sosnkowskiego? Wszyscy ci wybitni politycy II RP byli wychowankami Politechniki Lwowskiej.

Polska młodzież w realiach powojennych

Polska młodzież w realiach powojennych

Autor: Bogusław Wójcik

Pozostawienie Polski w strefie wpływów ZSRS po zakończeniu II wojny światowej miało bezpośredni wpływ na życie i działalność młodych Polaków. Najstarsi z roczników 1920-1930, którzy zasmakowali jeszcze wojennej konspiracji, w nowych realiach uczyli się, studiowali lub pracowali.

Polska Organizacja Młodzieży Katolickiej

Polska Organizacja Młodzieży Katolickiej

Autor: Piotr Kardela

Polska Organizacja Młodzieży Katolickiej zrzeszała młodych katolików, którzy zamierzali podjąć walkę z komunizmem. Powstała w Nowym Mieście Lubawskim pod koniec 1948 r.

Polski rock lat 80. i teoria tzw. wentyla bezpieczeństwa

Polski rock lat 80. i teoria tzw. wentyla bezpieczeństwa

Autor: Robert Spałek

Wedle prezentowanej często w mediach teorii „wentyla bezpieczeństwa” przyzwolenie komunistów na masową popularyzację rocka miało na celu przekierowanie uwagi i zaangażowania młodzieży z polityki na rozrywkę, łącznie z inspirowaniem jej uczestnictwa w subkulturowym buncie (np. festiwal w Jarocinie).

Polskie dzieci z Pahiatui

WARTO WIEDZIEĆ

Polskie dzieci z Pahiatui

Autor: Paulina Gołębiewska

31 października 1944 r. – gdy w kraju minął miesiąc od upadku Powstania Warszawskiego, a armia sowiecka kontynuowała zwycięski marsz w kierunku Berlina, na drugim końcu świata do portu w Wellingtonie w Nowej Zelandii przybił statek, na którego pokładzie było 733 polskich dzieci i ich 105 opiekunów.

Polsko-ukraińskie walki o Lwów 1918–1919

Polsko-ukraińskie walki o Lwów 1918–1919

Autor: Paweł Skibiński

Proces odzyskiwania niepodległości przebiegał szczególnie dramatycznie we Lwowie, ponieważ był on widownią konfliktu polsko-ukraińskiego, a zarazem pierwszej z kilku wojen o granice.

Powstanie i działalność Niezależnego Zrzeszenia Studentów przy Wyższej Szkole Pedagogicznej w Zielonej Górze w latach 1980-1982

Powstanie i działalność Niezależnego Zrzeszenia Studentów przy Wyższej Szkole Pedagogicznej w Zielonej Górze w latach 1980-1982

Autor: Krzysztof Błaszczyk

Niezależne Zrzeszenie Studentów WSP w Zielonej Górze przez okres legalnego istnienia było jednym z najważniejszych czynników wpływających na życie uczelni. W dużym stopniu to dzięki Zrzeszeniu Wyższa Szkoła Pedagogiczna uczestniczyła we wszystkich starciach i konfliktach pomiędzy totalitarną władzą a społeczeństwem w tym okresie.

Powszechna Organizacja „Służba Polsce”

Powszechna Organizacja „Służba Polsce”

Autor: Wojciech Kujawa

25 lutego 1948 r. Sejm przyjął ustawę o powszechnym obowiązku przysposobienia zawodowego, wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego młodzieży i tym samym powołał Powszechną Organizację „Służba Polsce”.

Precz z rusyfikacją Polski

Precz z rusyfikacją Polski

Autor: Paweł Wąs

Opór młodzieży przeciwko komunistycznej indoktrynacji oraz podległości Polski Związkowi Sowieckiemu w okresie stalinizmu nie zawsze prowadzony był w ramach tajnej organizacji, czego przykładem są działania uczniów łódzkich szkół.

Prekursorzy harcerstwa

WARTO WIEDZIEĆ

Prekursorzy harcerstwa

Autor: Katarzyna Łysak

Idee skautowego wychowania młodzieży, wypracowane przez gen. Roberta Baden-Powella na przełomie XIX i XX wieku dotarły również na ziemie polskie. Złożoność ówczesnej sytuacji geopolitycznej wpłynęła na odmienność polskiego ruchu skautowego.

Proces 21. Represje wobec białostockiego środowiska studenckiego w stanie wojennym

Proces 21. Represje wobec białostockiego środowiska studenckiego w stanie wojennym

Autor: Marek Kozak

3 listopada 1982 r. ruszył głośny, nie tylko w regionie, proces 21 studentów Filii Uniwersytetu Warszawskiego w Białymstoku i Politechniki Białostockiej (członków NZS i NSZZ „Solidarność”).

Proces młodzieżowej Polskiej Organizacji Wojskowej

Proces młodzieżowej Polskiej Organizacji Wojskowej

Autor: Anna Płońska

„9-ciu uczniów na ławie oskarżonych w Szczecinie. Przestroga dla rodziców! Zbrodnicza rola deprawatorów młodzieży” – głosił nagłówek artykułu zamieszczonego 28 sierpnia 1949 r. w „Kurierze Szczecińskim”, który relacjonował przebieg jednego z procesów członków Polskiej Organizacji Wojskowej.

Propagandystów stanu wojennego troska o młodzież

Propagandystów stanu wojennego troska o młodzież

Autor: Jan Olaszek

Jednym z motywów antysolidarnościowej propagandy było oskarżanie liderów „Solidarności” że manipuluje młodymi ludźmi, których wyprowadza na ulice w swoich własnych politycznych celach

Protesty marcowe roku 1968

Z PODRĘCZNIKA HISTORII

Protesty marcowe roku 1968

Autor: Adam Dziurok

W bezbarwnym okresie „małej stabilizacji” rok 1968 przyniósł pierwszy za Gomułki moment przyspieszenia historii. Atmosfera zagęściła się już w czerwcu 1967 r., gdy wojna izraelsko-arabska na Bliskim Wschodzie niespodziewanie przyniosła wzrost napięcia w kraju.

Przewodnik w czasach zniewolenia – ks. Franciszek Blachnicki

Przewodnik w czasach zniewolenia – ks. Franciszek Blachnicki

Autor: Łucja Marek

„Bardzo mało efektowny w przemówieniach, gdy idzie o ich zewnętrzną formę, przekonywał bez reszty ich treścią do tego stopnia, że szli za nim ludzie młodzi i starsi zdobyci siłą jego argumentów” – tak o ks. Blachnickim mówił bp Ignacy Jeż.

Przywrócić „skradzione dzieciństwo”. Polskie szkoły dla dzieci-uchodźców

Przywrócić „skradzione dzieciństwo”. Polskie szkoły dla dzieci-uchodźców

Autor: Anna Płońska

Wybuch II wojny światowej stał się nie tylko początkiem zbrojnego konfliktu, ale również początkiem tragedii milionów cywilów, dla których każdy dzień był walką o życie!

Przywrócone dzieciństwo. Polskie osiedle Tengeru w Tanganice

Przywrócone dzieciństwo. Polskie osiedle Tengeru w Tanganice

Autor: Anna Hejczyk

Do portu Tanga w Tanganice (dziś Tanzania) 8 października 1942 r. przypłynął statek „Malaja”. Na jego pokładzie znajdowali się Polacy, którzy jako pierwsi mieli zamieszkać w nowo powstałym osiedlu Tengeru.

Relegowani za „Solidarność” i słowo teatralne – mało znana historia wydalenia polskich studentów ze Lwowa w 1981 roku

Relegowani za „Solidarność” i słowo teatralne – mało znana historia wydalenia polskich studentów ze Lwowa w 1981 roku

Autor: Piotr Olechowski

„Karnawał «Solidarności»” nad Wisłą trwale zmienił oblicze ówczesnego społeczeństwa polskiego. Nic więc dziwnego, że jego atmosfera udzielała się także Polakom zamieszkującym poza granicami ojczyzny.

ROPCiO 1977-2017. Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela

Biblioteka cyfrowa

ROPCiO 1977-2017. Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela

Autor: Grzegorz Waligóra

Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela (ROPCiO), a właściwie Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela w Polsce, bo tak brzmiała jego pełna nazwa, powstał 25 marca 1977 r., a więc kilka miesięcy po powołaniu do życia Komitetu Obrony Robotników (KOR). Była to kolejna próba tworzenia w Polsce jawnie działającej opozycji politycznej.

Rozgłośnia Harcerska – medialny fenomen PRL

Rozgłośnia Harcerska – medialny fenomen PRL

Autor: Robert Spałek

Niewątpliwym fenomenem medialnym PRL była Rozgłośnia Harcerska, prawdopodobnie jedyna oficjalna stacja radiowa w bloku sowieckim funkcjonująca poza strukturami państwowymi i emitująca legalne audycje.

Ruch „Wolność i Pokój” czyli jak bez broni rozbroić „imperium zła”

Ruch „Wolność i Pokój” czyli jak bez broni rozbroić „imperium zła”

Autor: Monika Litwińska

Ruch „Wolność i Pokój” był jedynym znaczącym ruchem pokojowym w bloku sowieckim otwarcie kwestionującym porządek pojałtański. Protestował przeciwko interwencji sowieckiej w Afganistanie, nawiązywał kontakty z organizacjami pokojowymi na Zachodzie, organizował spotkania z dysydentami pozostałych państw bloku wschodniego.

Ruch na Rzecz Samorządnej Rzeczpospolitej Polaków

Ruch na Rzecz Samorządnej Rzeczpospolitej Polaków

Autor: Przemysław Zwiernik

Po wprowadzeniu stanu wojennego na terenie Poznania działało wiele podziemnych organizacji utworzonych przez uczniów szkół średnich, studentów wyższych uczelni i pracowników zakładów pracy.

Ruch Wolność i Pokój a „desakralizacja” Ludowego Wojska Polskiego

Ruch Wolność i Pokój a „desakralizacja” Ludowego Wojska Polskiego

Autor: Dariusz Zalewski

Ruch Wolność i Pokój odegrał ważną rolę w procesie demistyfikacji komunistycznej armii. Jego aktywność w tym względzie skłania jednak również do zastanowienia się nad przyczynami dość pozytywnego stosunku do wojska w okresie PRL, mimo zaangażowania LWP w utrwalanie systemu komunistycznego.

Seks, komuna i donosy. Wychowanie nowego człowieka w Związku Sowieckim

Seks, komuna i donosy. Wychowanie nowego człowieka w Związku Sowieckim

Autor: Mirosław Szumiło

Każda rewolucja społeczna, burząca stary porządek, szukała poparcia przede wszystkim wśród młodzieży. Przywódca bolszewików Włodzimierz Lenin wielokrotnie podkreślał, że nowy ustrój – komunizm – zostanie zbudowany przez nowe pokolenie wychowane w duchu komunistycznym.

Siedlisko opozycji. Katolicki Uniwersytet Lubelski

WARTO WIEDZIEĆ

Siedlisko opozycji. Katolicki Uniwersytet Lubelski

Autor: Stefan Szaciłowski

W lipcu 1944 r. KUL wznowił działalność jako pierwsza polska uczelnia. Stał się jednocześnie azylem dla wykładowców zasłużonych w konspiracji akowskiej oraz dla studentów – niedawnych żołnierzy podziemia. Wydarzenia Marca ’68 spowodowały, że schronili się tu relegowani z innych uczelni uczestnicy studenckich protestów z całej Polski. A w latach siedemdziesiątych…

Solidarność na ulicach

Solidarność na ulicach

Autor: Kinga Hałacińska

O Piotrze Rzewuskim słyszało niewielu, a przecież jest to z pewnością jeden z najbardziej wytrwałych i bezkompromisowych opozycjonistów lat osiemdziesiątych.

Spór polsko-ukraiński o szkolnictwo w II Rzeczypospolitej. Akcja plebiscytowa i antyszkolna

Spór polsko-ukraiński o szkolnictwo w II Rzeczypospolitej. Akcja plebiscytowa i antyszkolna

Autor: Magdalena Gibiec

Miejscem, które jak w soczewce skupiało problemy narodowościowe w II Rzeczypospolitej, była szkoła. Konflikt polsko-ukraiński na tym tle wybuchł, kiedy w życie weszła ustawa wprowadzająca szkoły utrakwistyczne (dwujęzyczne).

Stefan Grochowski. Losy wielkopolskiego nauczyciela w czasie II wojny światowej na Węgrzech

WARTO WIEDZIEĆ

Stefan Grochowski. Losy wielkopolskiego nauczyciela w czasie II wojny światowej na Węgrzech

Autor: Izabella Kopczyńska

Powstaniec wielkopolski, nauczyciel, historyk i regionalista. Po zakończeniu kampanii wrześniowej znalazł się na Węgrzech, gdzie włączył się w prace polonijnej oświaty. Mimo niebezpieczeństwa, pozostał ze swoimi podopiecznymi aż do momentu aresztowania go przez Gestapo.

Strajk okupacyjny na Politechnice Warszawskiej

Strajk okupacyjny na Politechnice Warszawskiej

Autor: Paweł Tomasik

Protestów studenckich z Marca 1968 r. nie da się opisać bez wspominania roli studentów Politechniki Warszawskiej. Była w tym czasie największą uczelnią w stolicy. Na studiach dziennych studiowało tam wówczas 12 tysięcy osób.

Strajk studentów i uczniów Lublina w styczniu 1947 r.

WARTO WIEDZIEĆ

Strajk studentów i uczniów Lublina w styczniu 1947 r.

Autor: Jacek Wołoszyn

W Lublinie – w przeciwieństwie do innych miast – nie doszło do wystąpień młodzieży w związku z zakazem obchodów święta 3 maja w 1946 r. W styczniu następnego roku młodzi mieszkańcy miasta zorganizowali jednak strajk, który można uznać za jedną z największych manifestacji z ich udziałem na Lubelszczyźnie w latach 1944–1956.

Studencka solidarność odpowiedzią na zamordowanie Stanisława Pyjasa

Studencka solidarność odpowiedzią na zamordowanie Stanisława Pyjasa

Autor: Cecylia Kuta

7 maja 1977 r. na klatce schodowej kamienicy przy ul. Szewskiej 7 w Krakowie znaleziono ciało Stanisława Pyjasa, studenta polonistyki i filozofii UJ, współpracownika Komitetu Obrony Robotników. Według środowisk opozycyjnych śmierć była skutkiem pobicia przez SB. Władze twierdziły, iż Pyjas spadł ze schodów.

Studencki Komitet Solidarności w Kielcach

Studencki Komitet Solidarności w Kielcach

Autor: Edyta Krężołek

Pod koniec lat 70. XX wieku Kielce były niewielkim ośrodkiem akademickim, ale również tutaj docierali emisariusze studenckich środowisk opozycyjnych, głównie z Krakowa.

Szkoła pod presją… Jak komuniści zawłaszczali polską oświatę

Szkoła pod presją… Jak komuniści zawłaszczali polską oświatę

Autor: Izabela Bożyk

W rezultacie II wojny światowej i ustaleń Wielkiej Trójki, w 1945 r. Polska stała się częścią obozu sowieckiego. Geopolityczne podporządkowanie ziem polskich Stalinowi nie wystarczało, realizowana była także próba podboju ideologicznego społeczeństwa.

Środowiska groźne dla władzy komunistycznej

Środowiska groźne dla władzy komunistycznej

Autor: Ryszard Śmietanka-Kruszelnicki

Wprowadzenie stanu wojennego stanowiło eskalację w represyjnej polityce władz komunistycznych i szczególnie ostro kontrastowało z poprzedzającym je okresem karnawału „Solidarności”. Tym bardziej nie należy się dziwić, że sprowokowało tak szeroką gamę przejawów oporu – zwłaszcza wśród młodzieży i dawnych działaczy związkowych.

Tadeusz Denkowski – harcerz, członek organizacji „Kraj”, więzień Mokotowa

Tadeusz Denkowski – harcerz, członek organizacji „Kraj”, więzień Mokotowa

Autor: Tomasz Gonet

Jak wielu jego rówieśników nie pogodził się z procesem implementacji ustroju komunistycznego, który postępował w Polsce od połowy 1944 r.

Tadeusz Żenczykowski-Zawadzki. Kilka uwag wokół biografii

Tadeusz Żenczykowski-Zawadzki. Kilka uwag wokół biografii

Autor: Małgorzata Choma-Jusińska

Był jedną z ważnych postaci dwudziestowiecznej historii Polski. Jego bogaty życiorys wpisuje się w trzy odmienne okresy: II Rzeczpospolitej, drugiej wojny światowej oraz emigracji w okresie zimnej wojny.

Tajna Organizacja Młodzieżowa

Tajna Organizacja Młodzieżowa

Autor: Paweł Wąs

Jedną z konspiracyjnych grup zrzeszających młodzież, które działały w okresie stalinizmu na terenie województwa łódzkiego była Tajna Organizacja Młodzieżowa, powstała w Ksawerowie pod Łodzią.

Tajne nauczanie

Tajne nauczanie

Autor: Wiesław Jan Wysocki

Żaden kraj okupowanej i zdominowanej przez III Rzeszę Europy nie mógł się poszczycić tak rozwiniętym systemem konspiracyjnej edukacji jak Polska. Tajne nauczanie objęło swoim zasięgiem ok. 1,5 mln dzieci, ok. 100 tys. młodzieży na poziomie szkoły średniej i wyższej. W pracę dydaktyczną zaangażowanych było kilkadziesiąt tysięcy pedagogów – za tę działalność wielu z nich zapłaciło najwyższą cenę.

Tarnowski Marzec'68

Tarnowski Marzec'68

Autor: Marcin Kasprzycki

Wydarzenia z marca 1968 r. w największych miastach akademickich Polski są znane. Niewiele osób wie, że poza tymi ośrodkami, miastem gdzie doszło do stosunkowo dużej manifestacji był Tarnów.

Teleranek

Teleranek

Autor: Bartłomiej Jaworski

„Dziś nie będzie Teleranka”. Słowa, które wiążą się z jedną z bardziej ponurych dat w historii naszego kraju, tak naprawdę nigdy oficjalnie nie zostały wypowiedziane, choćby z tego prostego powodu, że w mroźny poranek 13 grudnia 1981 r. żaden z pracowników Telewizji Polskiej nie został do budynku przy ul. Woronicza wpuszczony.

To był maj osiemdziesiątego trzeciego…

WARTO WIEDZIEĆ

To był maj osiemdziesiątego trzeciego…

Autor: Radosław Poboży

Ten dzień mógł być jak każdy inny. Jednak tragiczny splot wydarzeń sprawił, że zaważył na życiu kilku młodych ludzi.

Uczniowie kontra komunizm. „Grupa bliżyńska”

WARTO WIEDZIEĆ

Uczniowie kontra komunizm. „Grupa bliżyńska”

Autor: Marzena Grosicka

W 1984 r. w miejscowości Bliżyn, leżącej w województwie kieleckim, czterech uczniów szkół średnich rozpoczęło działalność opozycyjną. Byli to Grzegorz Jasiński, Krzysztof Kowalik, Krzysztof Pióro i Zbigniew Wolski.

Utworzenie SZSP, czyli co wydarzyło się w 1973 roku?

Utworzenie SZSP, czyli co wydarzyło się w 1973 roku?

Autor: Piotr Abryszeński

Marek Wierzbicki nie bez racji zauważył, że w pomyśle zjednoczenia ruchu młodzieżowego odbijały się tendencje neostalinowskie. Jego architektami byli dawni działacze ZMP, a obecnie – ważne postacie w strukturach PZPR.

W obronie krzyża. Protest młodzieży Zespołu Szkół Zawodowych we Włoszczowie w grudniu 1984 r.

W obronie krzyża. Protest młodzieży Zespołu Szkół Zawodowych we Włoszczowie w grudniu 1984 r.

Autor: Ryszard Śmietanka-Kruszelnicki

Władze komunistyczne nie tylko represjonowały duszpasterzy, których uznały za duchowych przywódców opozycji, ale także zwalczały świat wartości oparty na wierze katolickiej. Symbolem tych wartości był krzyż.

W walce z komunistyczną propagandą. Działalność młodzieżowej organizacji „Contra” w latach 1948–1949

W walce z komunistyczną propagandą. Działalność młodzieżowej organizacji „Contra” w latach 1948–1949

Autor: Adam Dziuba

Szczególnie istotnym elementem budowy w Polsce komunistycznego państwa i społeczeństwa była indoktrynacja młodego pokolenia. Starano się zaszczepić młodzieży idee komunizmu, bałwochwalczy zachwyt wobec Związku Sowieckiego, antyklerykalizm. Chodziło o uformowanie nowego człowieka-elementu systemu.

Waldemar Baczak. Tragiczny wariant losów

Waldemar Baczak. Tragiczny wariant losów

Autor: Anna Lasek

Mając 24 lata stanął przed plutonem egzekucyjnym w warszawskim więzieniu „Toledo”. Był kapralem podchorążym AK i powstańcem warszawskim ps. „Młody”, „Arne”, a także członkiem WiN ps. „Henryk” i „F-25”. W chwili wybuchu II wojny światowej miał niespełna 17 lat.

Wielki rejs „Daru Pomorza”

Wielki rejs „Daru Pomorza”

Autor: Janusz Wróbel

Rankiem 3 września 1935 r. na redzie portu w Gdyni pojawił się „Dar Pomorza”, szkolna fregata Państwowej Szkoły Morskiej.

Wileńska łączniczka. Danuta Szyksznian-Ossowska „Sarenka”

Biogram / Biografia

Wileńska łączniczka. Danuta Szyksznian-Ossowska „Sarenka”

Autor: Magdalena Semczyszyn

Odważna konspiratorka, więźniarka łagru, „repatriantka” wygnana z małej ojczyzny. Losy Danuty Szyksznian-Ossowskiej stanowią odzwierciedlenie burzliwej historii Polaków z Wileńszczyzny, którym w dorosłość przyszło wkraczać w latach II wojny światowej.

Wszyscy za jednego

Wszyscy za jednego

Autor: Joanna Żelazko

17 stycznia 1945 r. do Łowicza wkroczyły oddziały Armii Czerwonej. Po ponad pięciu latach niemieckiej okupacji mieszkańcom wydawało się, że odzyskali wolność. Tymczasem już kilkanaście dni później, funkcjonariusze urzędu bezpieczeństwa rozpoczęli aresztowania żołnierzy Polskiego Państwa Podziemnego.

Wydarzenia we Włocławku 3–4 maja 1946 roku

Wydarzenia we Włocławku 3–4 maja 1946 roku

Autor: Remigiusz Ławniczak

Po zakończeniu II wojny światowej w społeczeństwie polskim dominował negatywny stosunek do nowej, komunistycznej władzy. Jednym z przejawów tych emocji były protesty młodzieży w maju 1946 r. na terenie całej Polski. Doszło do nich także w większych miastach na Pomorzu i Kujawach, w tym we Włocławku.

Wyhodować niemiecką bestię

NOWY NUMER BIULETYNU IPN

Wyhodować niemiecką bestię

Autor: Anna Zechenter

Rewolucja narodowosocjalistyczna uderzyła w samo sedno człowieczeństwa młodych Niemców. Wyrwani z rodzinnych domów, zawłaszczeni przez państwo, odcięci od wpływu Kościołów, ze zdewastowanymi sumieniami, poddani brutalnej tresurze gardzili istotami „społecznie zbędnymi” oraz „narodami niższymi” skazanymi przez Hitlera na eksterminację. A dla swego wodza chcieli żyć i umierać.

Wyjątkowa generacja. Wystawa IPN „Pokolenie Baczyńskiego”

Wyjątkowa generacja. Wystawa IPN „Pokolenie Baczyńskiego”

Autor: Paweł Rokicki

Stali się trzonem Polski Walczącej: dali dowody bezprzykładnego bohaterstwa na barykadach Powstania Warszawskiego czy też w długotrwałej powojennej partyzantce. Ci, którzy przeżyli, podnosili kraj z ruin i podtrzymywali starania o odzyskanie wolności. Wielu stało się przewodnikami dla potomnych i strażnikami najważniejszych wartości.

Wykłady, które przyciągały antykomunistów. Opozycyjne akcenty Tygodnia Kultury Chrześcijańskiej we Wrocławiu w 1979 roku

Wykłady, które przyciągały antykomunistów. Opozycyjne akcenty Tygodnia Kultury Chrześcijańskiej we Wrocławiu w 1979 roku

Autor: Grzegorz Waligóra

W drugiej połowie lat 70. jedną z ważniejszych form działalności opozycyjnej stała się organizacja wykładów niezależnych od władz i od cenzury, podczas których poruszano pomijane i zafałszowane tematy. Nazwiska wykładowców, np. Bartoszewskiego czy Kisielewskiego, przyciągały tłumy.

Zakład Wychowawczy dla polskich chłopców w Wejherowie w latach 1939-1945

Zakład Wychowawczy dla polskich chłopców w Wejherowie w latach 1939-1945

Autor: Monika Tomkiewicz

Na początku niemieckiej okupacji na terenach włączonych do Trzeciej Rzeszy przejęto pod zarząd wszystkie polskie sierocińce i zakłady wychowawcze.

Zapomniane ogniwo

Zapomniane ogniwo

Autor: Jacek Wołoszyn, Rafał Leśkiewicz

O młodzieżowych organizacjach konspiracyjnych z dr. hab. Jackiem Wołoszynem autorem monografii Niepodległościowa konspiracja młodzieżowa na ziemiach polskich w latach 1944/1945–1956, rozmawia redaktor naczelny portalu przystanekhistoria.pl dr Rafał Leśkiewicz

Zbuntowani podchorążowie Strajk w Wyższej Oficerskiej Szkole Pożarniczej

Zbuntowani podchorążowie Strajk w Wyższej Oficerskiej Szkole Pożarniczej

Autor: Grzegorz Majchrzak

W okresie od września 1980 do grudnia 1981 r. miało miejsce wiele konfliktów między władzami PRL a tą częścią społeczeństwa – z dziesięciomilionowym NSZZ „Solidarność” na czele – która dążyła do demokratyzacji sytemu.

Zdzisława Wardejna powrót zza grobu

Zdzisława Wardejna powrót zza grobu

Autor: Bartłomiej Jaworski

Znany i lubiany, choć jego dossier nie jest przepełnione głównymi rolami. Doceniany, ale raczej nieobsypywany popularnymi nagrodami. Coś jeszcze? Bagatela, przeżył własny pogrzeb.

Zenon Pobidyński i jego „Zastęp”

Zenon Pobidyński i jego „Zastęp”

Autor: Bogusław Wójcik

Wśród prawie trzydziestu nielegalnych niepodległościowych organizacji młodzieżowych, działających i wykrytych przez funkcjonariuszy bezpieczeństwa na terenie Polski południowo-wschodniej w latach 1944-1956, znalazła się także formacja założona przez szesnastoletniego Zenona Pobidyńskiego pod koniec 1948 r.

Zwycięstwo młodości

Zwycięstwo młodości

Autor: Radosław Peterman

Obowiązująca w PRL Ustawa o szkołach wyższych pozwalała ministrowi szkolnictwa wyższego na podważanie każdej decyzji i uchwały organów uczelni. Stałe miejsce w senatach zajmowali kierownik studium wojskowego i przedstawiciele „organizacji młodzieżowych”.

Zygmunt Adam Zyblewski (1915–1944)

Biogram / Biografia

Zygmunt Adam Zyblewski (1915–1944)

Autor: Justyna Staroń

Do zasobu archiwalnego IPN trafiły materiały dotyczące Zygmunta Adama Zyblewskiego, uczestnika kampanii wrześniowej, jeńca stalagu, działacza podziemia z okresu II wojny światowej, który życie stracił w katowni Gestapo w Forcie III w Pomiechówku.

Żydowskie świeckie domy dziecka w województwie śląskim po II wojnie światowej

Żydowskie świeckie domy dziecka w województwie śląskim po II wojnie światowej

Autor: Aleksandra Namysło

Według danych powstałego w listopadzie 1944 r. Centralnego Komitetu Żydów w Polsce, dla którego opieka nad dziećmi była priorytetem, w połowie 1945 roku w komitetach żydowskich w całym kraju zarejestrowanych było od 3,7 tys. do 5 tys. dzieci ocalałych na ziemiach polskich okupowanych przez Niemcy.

poprzednia < 1

TEKSTY

TEMATY

Biblioteka cyfrowa

Audio/Video

English content

Księgarnia

Aktualności

Autorzy

O nas

Kontakt

Edukacja

postacie IPN

Spotkasz ich na Przystanku Historia

Józef Piłsudski, Anna Walentynowicz, mały Powstaniec – te trzy postacie przyjęliśmy jako symbolicznych reprezentantów trzech epok historii Polski w XX wieku – II Rzeczypospolitej, Polski pod rządami komunistów ale też Polski czasów II wojny światowej. Nasi bohaterowie kształtowali nie tylko dzieje Polski, ale też nasze wyobrażenia o wartościach moralnych: poświęcenia, odpowiedzialności, odwagi – dziś są już częścią historii, którą opisujemy. Temu ma służyć Przystanek Historia (autor zdjęcia małego Powstańca - Cezary Piwowarski)

Dowiedz się więcej

Polityka prywatności Mapa strony Deklaracja dostępności Ochrona danych osobowych English content

Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby dotrzeć do wszystkich właścicieli (i dysponentów praw autorskich) zdjęć i innych materiałów, które są wykorzystywane na niniejszym portalu. Wszelkie osoby i instytucje, do których nie udało nam się dotrzeć prosimy o kontakt z redakcją.

IPN