Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Tagi Zbrodnie sowieckie

Zbrodnie sowieckie

Polowanie na mieszkańców. Sowieckie zbrodnie w Miechowicach

Polowanie na mieszkańców. Sowieckie zbrodnie w Miechowicach

Autor: Krzysztof Pawluczuk

Kiedy wraz z początkiem 1945 roku ruszyła na zachód ofensywa Armii Czerwonej w ramach operacji sandomiersko-śląskiej, rozpoczęła się gehenna ludności cywilnej zamieszkującej przed II wojną światową tereny należące do Niemiec. Do najtragiczniejszych epizodów „wyzwolenia” Górnego Śląska należy zbrodnia dokonana między 25 a 28 stycznia przez żołnierzy sowieckich na mieszkańcach Miechowic.

Polscy męczennicy za czerwonym kordonem

Polscy męczennicy za czerwonym kordonem

Autor: Anna Zechenter

Kapłani przechodzili potajemnie przez granicę, by ratować chrześcijańską spuściznę i służyć wiernym na ziemiach włączonych w 1921 r. do Rosji Sowieckiej.

Polska podziemna przed sowieckim trybunałem

Polska podziemna przed sowieckim trybunałem

Autor: Andrzej Chmielarz

W czerwcu 1945 r. przed sądem w Moskwie zostali postawieni organizatorzy polskiego podziemia niepodległościowego. Choć na ich skazanie nie było przyzwolenia aliantów, nikt nie powstrzymał Józefa Stalina i sowiecki plan został wykonany.

Polska w Norymberdze

Polska w Norymberdze

Autor: Sylwia Afrodyta Karowicz-Bienias

Działalność i orzecznictwo utworzonego na mocy porozumienia londyńskiego z 8 sierpnia 1945 r. Międzynarodowego Trybunału Wojskowego w Norymberdze do dziś budzi wiele kontrowersji.

Polsko-kazachskie spotkanie w latach II wojny światowej

Polsko-kazachskie spotkanie w latach II wojny światowej

Autor: Sławomir Kalbarczyk

Druga wojna światowa to nie tylko czas bitew na niespotykaną dotąd skalę i eksterminacji ludności cywilnej, która swymi rozmiarami przekroczyła wszystko to, na co „zdobyła się” ludzkość w swej dotychczasowej historii. To także czas gigantycznych migracji ludności.

Porucznik Jan Makarewicz 1906–1940

Biogram / Biografia

Porucznik Jan Makarewicz 1906–1940

Autor: Piotr Orzechowski

Więzień Starobielska podporucznik Jan Makarewicz opuścił obóz podobnie jak pozostali internowani – wywieziony do budynku NKWD w Charkowie. Tam strzałem w tył głowy został zamordowany i pogrzebany w Piatichatkach. Na wykazie osób opuszczających obóz ﬁguruje pod numerem 2287.

Postać z horroru. Wasilij Błochin – bez reszty oddany kat Józefa Stalina

WARTO WIEDZIEĆ

Biogram / Biografia

Postać z horroru. Wasilij Błochin – bez reszty oddany kat Józefa Stalina

Autor: Krzysztof Łagojda

Wokół postaci Wasilija Błochina narosło wiele mitów. Jako komendant Łubianki w Moskwie był bezpośrednio odpowiedzialny za wykonywanie wyroków śmierci na „wrogach władzy sowieckiej”. Historycy i publicyści prześcigają się w liczbach jego ofiar, które oscylują w granicach dziesiątek tysięcy. Kim był człowiek od „zadań specjalnych”, którego tak cenił sam dyktator Związku Sowieckiego – Józef Stalin?

Postawiłam krzyż na grobie dziadka

Postawiłam krzyż na grobie dziadka

Autor: Teresa Zawadzka

Wszystko, co piękne, szczęśliwe i wartościowe Tereska usłyszała w domu w języku polskim. A na ulicy i w szkole musiała mówić po ukraińsku lub rosyjsku. W tych językach często słyszała obelgi i wyzwiska.

Powojenne wywózki żołnierzy AK – studia przypadków

Powojenne wywózki żołnierzy AK – studia przypadków

Autor: Diana Maksimiuk

Los setek aresztowanych w lipcu 1945 r. w ramach Obławy Augustowskiej do dnia dzisiejszego pozostaje zagadką nie do końca rozwikłaną. Do grupy niewyjaśnionych spraw należy też dopisać zagadnienie nieznanej liczby osób, które, także w tajemniczych okolicznościach, po zakończeniu wojny wywiezione zostały w Sowiety i nierzadko przepadły jak kamień w wodę.

Proces szesnastu

Proces szesnastu

Autor: Ryszard Sodel

18 czerwca 1945 r. rozpoczął się w Moskwie proces szesnastu przywódców Polskiego Państwa Podziemnego.

Profil ofiar zbrodni katyńskiej

Profil ofiar zbrodni katyńskiej

Autor: Witold Wasilewski

Zostali zamordowani, ponieważ w mundurach Wojska Polskiego bronili swej Ojczyzny – Polski. Spoczywają we wspólnych grobach.

Przeludnienie, tortury, choroby. Codzienność w więzieniu NKWD w Toszku

Przeludnienie, tortury, choroby. Codzienność w więzieniu NKWD w Toszku

Autor: Bogusław Tracz

Od maja do listopada 1945 r. w budynkach szpitala psychiatrycznego w Toszku działało więzienie NKWD. Było jednym z najcięższych sowieckich miejsc odosobnienia, które powstały na terenie ówczesnego województwa śląskiego.

Przestępstwa Armii Czerwonej na Rzeszowszczyźnie

Przestępstwa Armii Czerwonej na Rzeszowszczyźnie

Autor: Mirosław Surdej

Morderstwa, gwałty, rabunki, kradzieże i obławy sowieckich żołnierzy na akowców, także załamanie się gospodarki, przymusowe wcielanie do wojska Michała Roli-Żymierskiego oraz służalcza postawa niekompetentnej administracji PKWN wobec Sowietów wykraczały ponad wszystko, z czym dotychczas Polacy mieli do czynienia. Także na zajętej przez Armię Czerwoną latem 1944 r. Rzeszowszczyźnie, która do stycznia 1945 r. stanowiła obszar przyfrontowy.

Represje sowieckie wobec biskupa stanisławowskiego Grzegorza Chomyszyna pod koniec i tuż po zakończeniu II wojny światowej

Represje sowieckie wobec biskupa stanisławowskiego Grzegorza Chomyszyna pod koniec i tuż po zakończeniu II wojny światowej

Autor: Joanna Karbarz-Wilińska

Biskup Grzegorz Chomyszyn zginął wskutek represji sowieckich oskarżony m.in. o nacjonalizm, który sam krytykował przez cały okres swojej kapłańskiej i biskupiej posługi.

Represje wobec żołnierzy Korpusu Ochrony Pogranicza

WARTO WIEDZIEĆ

Represje wobec żołnierzy Korpusu Ochrony Pogranicza

Autor: Paweł Skubisz

Korpus Ochrony Pogranicza został utworzony we wrześniu 1924 r., jako specjalna formacja wojskowa do zabezpieczenia wschodniej granicy państwowej ze Związkiem Sowieckim. Z biegiem kolejnych lat rozszerzono jego kompetencje i skierowano do ochrony granicy z Litwą, Łotwą i krótkich odcinków z Niemcami oraz Rumunią, a tuż przed wojną również części granicy z Węgrami.

Sowieci jadą do domu

Sowieci jadą do domu

Autor: Roksana Szczypta-Szczęch

9 kwietnia 1991 r. z garnizonu Borne Sulinowo (woj. zachodniopomorskie) w drogę do Rosji wyruszyło kilkadziesiąt wagonów z sowieckimi żołnierzami jednostki rakietowej Północnej Grupy Wojsk, z siedzibą sztabu w Legnicy.

Sowiecka „operacja polska” 1944–1945

O TYM SIĘ MÓWI

Sowiecka „operacja polska” 1944–1945

Autor: Tomasz Łabuszewski

Charakterystycznym elementem prawie każdej okupacji był i jest do dzisiaj wrogi stosunek sił okupacyjnych do narodów podbitych, widoczny zwłaszcza w czasie pierwszej światowej wojny totalnej, jaką była II wojna światowa. Wynikał on z bardzo różnych powodów: politycznych, ideowych, rasowych, uwarunkowań historycznych i ekonomicznych.

Sowiecka agresja na Polskę 17 września 1939 r.

Sowiecka agresja na Polskę 17 września 1939 r.

Autor: Magdalena Dzienis-Todorczuk

W konsekwencji zawartego pomiędzy III Rzeszą a Związkiem Socjalistycznych Republik Sowieckich paktu Ribbentrop-Mołotow 17 września 1939 r. Armia Czerwona przekroczyła granice Polski, rozpoczynając tym samym prawie dwuletnią okupację wschodnich terenów Rzeczypospolitej.

Sowiecka okupacja

WARTO WIEDZIEĆ

Sowiecka okupacja

Autor: Elżbieta Pietrzyk-Dąbrowska

Rok 1945 przyniósł Polakom wiele rozczarowań. Sowieccy „wyzwoliciele” zamiast niepodległości, przynieśli bowiem terror i bezprawie.

Sowiecka polityka, nasza krew. Bitwa w której mieli zginąć Polacy

Sowiecka polityka, nasza krew. Bitwa w której mieli zginąć Polacy

Autor: Maciej Korkuć

12–13 października 1943 roku. Lenino. Pół tysiąca zabitych Polaków. Przegrana bitwa. Krwawe wydarzenie bez militarnego uzasadnienia: na tym odcinku frontu wówczas w gruncie rzeczy nic się nie działo. A jednak Stalin był zadowolony: polityczny cel został osiągnięty. Innego przecież nie było.

Sowiecka zbrodnia na kieleckich policjantach

Sowiecka zbrodnia na kieleckich policjantach

Autor: Marek Jończyk

W 1940 r. kaci z NKWD zamordowali ponad 2 350 osób z przedwojennego województwa kieleckiego. Największą grupę stanowili policjanci i funkcjonariusze Służby Więziennej.

Sowiecki obóz śmierci w Krzesimowie

Sowiecki obóz śmierci w Krzesimowie

Autor: Tomasz Panfil

Któregoś dnia łyżka koparki pracującej na budowie drogi łączącej Mełgiew z Łęczną wybrała z dołu ludzkie kości. Dzieci znalazły czaszkę, ułożyły ją starannie, otuliły polnymi kwiatkami, zapaliły świeczkę. Po 50 latach zapomniany, przywalony milczeniem obóz pracy w Krzesimowie został odkryty.

Sowiecki zabór roku 1939

Sowiecki zabór roku 1939

Autor: Krzysztof Jodczyk

Rabunki, gwałty i mordy dokonywane po 17 września 1939 r. przez żołnierzy Armii Czerwonej oraz członków samozwańczych komunistycznych band na ludności cywilnej były zaledwie wstępem do całego katalogu represji przygotowanych przez okupanta sowieckiego Polakom zamieszkującym wschodnie tereny II RP.

Sowieckie deportacje Polaków z Kresów Wschodnich

Sowieckie deportacje Polaków z Kresów Wschodnich

Autor: Teodor Gąsiorowski

W nocy z 12 na 13 kwietnia 1940 r. Sowieci posłali w drogę do Kazachstanu głównie ludność miejską, kobiety, dzieci i osoby starsze. W latach 1940-1941 były jeszcze trzy wywózki Polaków z Kresów.

Sowieckie łagry NKWD w rejonie Borowicz. Trafiali do nich żołnierze AK, NSZ i BCh. Wśród nich znalazł się obrońca Westerplatte z 1939 roku

Sowieckie łagry NKWD w rejonie Borowicz. Trafiali do nich żołnierze AK, NSZ i BCh. Wśród nich znalazł się obrońca Westerplatte z 1939 roku

Autor: Marcin Krzysztofik

Powstający w lipcu 1944 r. komunistyczny pseudo-rząd, którym był Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (PKWN), nie miał realnego poparcia społecznego. Jego funkcjonowanie nie byłoby możliwe, gdyby nie siejące terror działania sowieckiego i rodzimego aparatu bezpieczeństwa. Więzienia i areszty, jeszcze niedawno wykorzystywane przez Niemców, stawały się z powrotem miejscem kaźni polskich patriotów. Część z nich została wywieziona w listopadzie 1944 r. do łagrów w rejonie Borowicz, skąd nie wszystkim dane było powrócić do Polski.

Sowieckie obozy specjalne dla obywateli polskich w latach 1939–1940

NOWY NUMER BIULETYNU IPN

Sowieckie obozy specjalne dla obywateli polskich w latach 1939–1940

Autor: Joanna Żelazko

Doświadczenia, jakie przyniosła I wojna światowa, wykazały, że gwarancje prawne dotyczące statusu jeńców przyjęte w Hadze 29 lipca 1899 r. i 18 października 1907 r. były niewystarczające do zabezpieczenia ich sytuacji. Dlatego 27 lipca 1929 r. w Genewie 50 państw, w tym Polska, podpisały nową konwencję o traktowaniu jeńców wojennych. Nie przystąpił do niej jednak ZSRS.

Sowieckie zbrodnie i represje wobec obywateli polskich po 17 września 1939 roku

Sowieckie zbrodnie i represje wobec obywateli polskich po 17 września 1939 roku

Autor: Marek Hańderek

Kilkanaście dni po niemieckim ataku na Polskę z 1 września 1939 r. Związek Sowiecki wypełnił swoje zobowiązanie dotyczące Polski zawarte w tajnym protokole paktu Ribbentrop-Mołotow z 23 sierpnia 1939 r.

Spisane czyny. Pamięć o sowieckich zbrodniach

Spisane czyny. Pamięć o sowieckich zbrodniach

Autor: Sławomir Kalbarczyk

Zbrodnia Katyńska, Obława Augustowska, masowe deportacje – lista sowieckich represji na Polakach z lat 1939–1945 jest zatrważająco długa. Zbrodnie sowieckie popełnione na obywatelach państwa polskiego po 17 września 1939 r. stanowią olbrzymi, nie do końca zresztą znany i zbadany, kompleks spraw.

Społeczne następstwa wywózek Górnoślązaków do ZSRS w 1945 r.

Społeczne następstwa wywózek Górnoślązaków do ZSRS w 1945 r.

Autor: Jarosław Neja

Deportacje ludności cywilnej Górnego Śląska przeprowadzone przez władze sowieckie między lutym i kwietniem 1945 r., w celu pozyskania robotników do pracy przymusowej na terenie ZSRS, według najnowszych ustaleń objęły ponad 46 tysięcy osób (w ponad 90 proc. mężczyzn).

Sprawy śledcze Polaków represjonowanych w ZSRS. Sprawa Apolinarego Burkowskiego

Sprawy śledcze Polaków represjonowanych w ZSRS. Sprawa Apolinarego Burkowskiego

Autor: Bożena Witowicz

Sprawa Apolinarego Burkowskiego jest nie tylko przykładem tego, jak w latach Wielkiego Terroru 1937-1938 tworzono sprawy z niczego, ale także jak sowieckie organy represji ukrywały wobec rodzin informacje o losie ich bliskich, zwodziły je i udzielały fałszywych informacji, by zataić swoją zbrodniczą działalność.

Sprawy śledcze Polaków represjonowanych w ZSRS. Sprawa Fortunata Baczyńskiego

Sprawy śledcze Polaków represjonowanych w ZSRS. Sprawa Fortunata Baczyńskiego

Autor: Bożena Witowicz

Gdy w latach Wielkiego Terroru w ZSRS 1937-1938 realizowane były operacje systemowego metodycznego unicestwiania poszczególnych mniejszości narodowych – niemieckiej, greckiej, koreańskiej, fińskiej, łotewskiej etc. – ofiarami padli też Polacy.

Sprawy śledcze Polaków represjonowanych w ZSRS. Sprawa Janiny Orłowskiej

Sprawy śledcze Polaków represjonowanych w ZSRS. Sprawa Janiny Orłowskiej

Autor: Bożena Witowicz

Ofiarami „operacji polskiej” byli głównie mężczyźni, powstało więc pytanie, co zrobić z rodzinami represjonowanych, głównie żonami i dziećmi, którzy dla reżimu sowieckiego stawali się „elementem społecznie niebezpiecznym” z racji pokrewieństwa z „wrogami ludu” – ich uprzednio skazanymi ojcami, mężami i braćmi.

Sprawy śledcze Polaków represjonowanych w ZSRS. Sprawa Józefa Zalewskiego

Sprawy śledcze Polaków represjonowanych w ZSRS. Sprawa Józefa Zalewskiego

Autor: Bożena Witowicz

Akta Józefa Zalewskiego przedstawiają jedną z typowych spraw, jakie Sowieci wszczynali w okresie II wojny światowej przeciwko Polakom oskarżonym o tzw. „nielegalne przekroczenie granicy”.

Sprawy śledcze Polaków represjonowanych w ZSRS. Sprawa Leonardy Mazurek

Sprawy śledcze Polaków represjonowanych w ZSRS. Sprawa Leonardy Mazurek

Autor: Bożena Witowicz

Sprawa Leonardy Mazurek jest przykładem tego, jak w okresie Wielkiego Terroru lat 1937-1938 sowieckie organy bezpieczeństwa państwowego w ramach różnych operacji narodowościowych, stosując represje na ogromną skalę, w tym wobec Polaków, doprowadzały do dramatów niewinnych ludzi.

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937-1938). Sprawa Andrzeja Rutkowskiego

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937-1938). Sprawa Andrzeja Rutkowskiego

Autor: Stanisław Koller

Jedną z ofiar „operacji polskiej” w Gruzji stał się Andrzej Rutkowski, s. Stanisława, urodzony w 1886 r. w Warszawie. W akcie oskarżenia zacytowano przyznanie się Rutkowskiego do prowadzenia rozmów w duchu antysowieckim oraz do podjęcia współpracy z polskim wywiadem. NKWD wszystkim odwiedzającym konsulaty stawiał zarzut szpiegostwa. Tortury dopełniły resztę.

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937-1938). Sprawa Zygmunta Tarnowskiego

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937-1938). Sprawa Zygmunta Tarnowskiego

Autor: Stanisław Koller

Nikołaj Jeżow nakazał całkowitą likwidację „dywersyjno-powstańczego zaplecza” Polskiej Organizacji Wojskowej (rozwiązanej w 1918 r.) i ludzkich rezerw polskiego wywiadu w ZSRS. W Gruzji, gdzie w latach 1937–1938 w rozproszeniu mieszkało mniej niż cztery tysiące Polaków, nawet wiarygodne upozorowanie działalności szpiegowskiej przez aparat terroru było praktycznie niemożliwe.

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Antoniego Murawskiego

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Antoniego Murawskiego

Autor: Stanisław Koller

Oficjalnie Wielki Terror zapoczątkował rozkaz nr 00447 wydany przez Nikołaja Jeżowa 30 lipca 1937 r. Rozkaz Jeżowa wskazywał konkretne cele i, wzmacniając represje, wywołał lawinę aresztowań. Miał wpływ także na pracę organów sądowych, które pośpiesznie wydawały oczekiwane przez NKWD wyroki.

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Bronisława Zarisickiego

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Bronisława Zarisickiego

Autor: Stanisław Koller

Jak na sprawę karną teczka Bronisława Zarisickiego zawiera niewiele dokumentów. Może dlatego, że oskarżono go „tylko” o wrogie nastawienie do władzy sowieckiej, prowadzenie kontrrewolucyjnej antysowieckiej agitacji i próbę dyskredytacji władzy?

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Brunona Bystrzyńskiego

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Brunona Bystrzyńskiego

Autor: Stanisław Koller

Na każdą osobę aresztowaną w okresie Wielkiego Terroru zakładano sprawę śledczą. Gromadzono w niej całą dokumentację sprawy: nakazy prokuratora, protokoły przesłuchań i świadków, akt oskarżenia, przedmiotową korespondencję, itd.

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Heleny Walkiewicz

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Heleny Walkiewicz

Autor: Stanisław Koller

Los Heleny Walkiewicz świadczy o szczególnie surowym traktowaniu przez NKWD Polaków w ZSRS. Nieletniej sierocie zarzucono m.in. działalność kontrrewolucyjną i szpiegostwo. Jej główną winą było to, że była Polką.

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Józefa Korolczyka

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Józefa Korolczyka

Autor: Stanisław Koller

Zgodnie z ideami komunizmu gospodarka ZSRS była centralnie sterowana poprzez plany pięcioletnie i prawie w całości państwowa. Kierunki polityki gospodarczej ustalano pod wojsko. Stosunkowo szybki rozwój przemysłu następował kosztem ograniczenia spożycia, zgodnie z zasadą: „Pracuj więcej, jedz mniej”.

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Tomasza Jagiełły

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Tomasza Jagiełły

Autor: Stanisław Koller

Badacze Wielkiego Terroru często zadają sobie pytanie o prawdziwość oskarżeń kierowanych przez NKWD wobec aresztowanych. Większość dochodzi do wniosku, że oskarżenia były absolutnie fałszywe, a dowody spreparowane. I tak rzeczywiście było.

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Wiktora Zakrzewskiego

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Wiktora Zakrzewskiego

Autor: Stanisław Koller

Zamiast zbierać i analizować dowody, śledczy z NKWD cały wysiłek wkładali w przekonanie zatrzymanego, że jest szpiegiem. W protokole przesłuchania Wiktora Zakrzewskiego nie znajdziemy pytań podchwytliwych czy naprowadzających na szczegółowe zagadnienia związane z demaskowaniem siatki wywiadowczej. Śledczym zależało tylko na przyznaniu się do winy.

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Witolda Ledzińskiego

Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Witolda Ledzińskiego

Autor: Stanisław Koller

Sowiecka propaganda na każdym kroku uzasadniała działania partii i rządu. Miało to miejsce w lokalnej prasie, radiu, na plakatach propagandowych, w klubach i szkołach, przed projekcjami filmów w kinach, podczas pogadanek na zebraniach partyjnych, a nawet w inscenizowanych rozmowach towarzyskich.

Stosunek współczesnych Rosjan do Zbrodni Katyńskiej

Stosunek współczesnych Rosjan do Zbrodni Katyńskiej

Autor: Joanna Żelazko

5 marca 1940 r. członkowie Biura Politycznego KC WKP(b) zdecydowali, że „nie rokujący poprawy element kontrrewolucyjny”: podoficerowie i oficerowie Wojska Polskiego, żołnierze Korpusu Ochrony Pogranicza, funkcjonariusze Policji Państwowej i straży więziennej oraz Polacy znajdujących się w więzieniach na terenie sowieckiej Białorusi i Ukrainy, zostaną rozstrzelani.

Stosunek ZSRS do obywateli polskich narodowości żydowskiej

WARTO WIEDZIEĆ

Stosunek ZSRS do obywateli polskich narodowości żydowskiej

Autor: Marek Hańderek

Przed wojną Żydzi stanowili ok. 9% całej populacji ziem zajętych w 1939 r. przez Armię Czerwoną. Po wybuchu wojny na tamte tereny napłynęło jeszcze 250-300 tys. uchodźców z Polski zachodniej i centralnej. Tym samym pod okupacją sowiecką znalazło się 1,4-1,5 mln. Żydów, którzy stanowili wówczas 11% całej ludności Kresów Wschodnich.

Strzelecka 8 - kamienica inna niż wszystkie?

Strzelecka 8 - kamienica inna niż wszystkie?

Autor: Tomasz Łabuszewski

W październiku 1948 r. Stołeczna Rada Warszawy na wniosek Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego pozbawiła Z. Jórskiego prawa własności do kamienicy przy ul. Strzeleckiej 8. Stała się ona na powrót zwyczajnym budynkiem mieszkalnym… dla funkcjonariuszy komunistycznego aparatu bezpieczeństwa.

System więzienno-łagrowy w czasie Wielkiego Terroru

System więzienno-łagrowy w czasie Wielkiego Terroru

Autor: Jurij Szapował

W latach trzydziestych XX w. sowiecki reżim komunistyczny rozbudował do monstrualnych rozmiarów system obozów i więzień, planując przeprowadzenie na ogromną skalę akcji terrorystycznej w celu ostatecznego wyeliminowania domniemanych wrogów.

Szukam prawdy o „podolskim Katyniu”

Szukam prawdy o „podolskim Katyniu”

Autor: Anna Zechenter, Jerzy Wójcicki

O pierwszym ujawnionym miejscu zbrodni „operacji polskiej” NKWD z Jerzym Wójcickim, redaktorem naczelnym „Słowa Polskiego” w Winnicy, rozmawia Anna Zechenter.

Szwajcar, czyli szpion

Biogram / Biografia

Szwajcar, czyli szpion

Autor: Filip Gańczak

Był czwartek, 26 czerwca 1941 roku – piąty dzień wojny III Rzeszy ze Związkiem Radzieckim. Oddziały Wehrmachtu posuwały się szybko na wschód, ale sowiecka bezpieka nadal pracowała. W mieszkaniu Eugeniusza Bodo przy ulicy Kogonowskiej we Lwowie zjawiło się tego dnia dwóch enkawudzistów.

Śladami „wyzwoleńczego” marszu Armii Czerwonej jesienią 1939 r. Zbrodnia na rodzinie Boryczków

Śladami „wyzwoleńczego” marszu Armii Czerwonej jesienią 1939 r. Zbrodnia na rodzinie Boryczków

Autor: Sławomir Kalbarczyk

2 października 1939 r. do Kamionki wkroczyła grupa żołnierzy Armii Czerwonej. Na jej czele stał politruk Rodion Bierdnikow, który, najprawdopodobniej inspirowany przez miejscowych komunistów, postanowił rozstrzelać rodzinę Boryczków – jako „wrogów ludu”. Wedle polskich relacji napastnicy najpierw otoczyli dworek...

Ślady zbrodni w warszawskiej katowni

Ślady zbrodni w warszawskiej katowni

W budynku przy ulicy Strzeleckiej 8 na warszawskiej Pradze-Północ funkcjonowała druga co do wielkości powojenna katownia aparatu represji w stolicy. Mieścił się tu areszt NKWD i UB, w którym przetrzymywani byli m.in. żołnierze podziemia niepodległościowego.

Światło na stepie

Światło na stepie

Autor: Katarzyna Michalak

Sowieci, po napaści na Polskę we wrześniu 1939 r., w latach 1940–1941 czterokrotnie deportowali tysiące Polaków z okupowanych ziem II RP na północ europejskiej części Rosji, na Syberię i do Kazachstanu.

Święto Niepodległości za drutami

Święto Niepodległości za drutami

Autor: Sławomir Kalbarczyk

O Święcie Niepodległości Polacy pamiętali także w skrajnie ciężkich warunkach niewoli jenieckiej w Związku Sowieckim. W 1939 roku 11 Listopada obchodzono m.in. w obozie w Starobielsku.

Tam, gdzie nikt ich nie znajdzie... Perspektywy odnalezienia miejsca pochówku ofiar Obławy Augustowskiej w rejonie Kalet

Tam, gdzie nikt ich nie znajdzie... Perspektywy odnalezienia miejsca pochówku ofiar Obławy Augustowskiej w rejonie Kalet

Autor: Paweł Niziołek

To już trzy ćwierćwiecza od kiedy setki mieszkańców Suwalszczyzny i Augustowszczyzny zatrzymanych w obławie lipcowej przez Sowietów zniknęły bez śladu. Dziś nikt już chyba nie ma wątpliwości, jaki spotkał ich los. Wciąż nie udało się jednak odnaleźć ich grobów.

Terror Armii Czerwonej i NKWD na ziemiach polskich w latach 1944-1945

Terror Armii Czerwonej i NKWD na ziemiach polskich w latach 1944-1945

Autor: Mirosław Golon

Zwycięstwa Armii Czerwonej zakończyły niemiecką okupację w Polsce, która przyniosła miliony ofiar. Jednak ta sama Armia, w której strukturach znajdowały się policyjne formacje NKWD i Smiersz (kontrwywiad wojskowy), nie przywróciła utraconej niepodległości i nie zapewniła bezpieczeństwa mieszkańcom.

Terror niemiecki, terror sowiecki. Stanisław Szuro (1920–2020)

Biogram / Biografia

Terror niemiecki, terror sowiecki. Stanisław Szuro (1920–2020)

Autor: Stanisław Szuro

Tęsknota za Polską zwycięską. Relacja ks. Zdzisława Peszkowskiego

Tęsknota za Polską zwycięską. Relacja ks. Zdzisława Peszkowskiego

Autor: Piotr Wiejak

Atak Związku Sowieckiego z 17 września 1939 roku na broniącą się przed III Rzeszą Polskę zaważył na losach wielu polskich rodzin. Wyraźnie widać to na przykładzie oficerów pojmanych przez Sowietów i osadzonych w obozach jenieckich.

Tożsamość ukryta w materii. Identyfikacja przedmiotów grobowych w zbiorach Muzeum Katyńskiego w Warszawie

O TYM SIĘ MÓWI

Tożsamość ukryta w materii. Identyfikacja przedmiotów grobowych w zbiorach Muzeum Katyńskiego w Warszawie

Autor: Kacper Ciesielski

Podczas badań archeologiczno-ekshumacyjnych prowadzonych w Katyniu, Charkowie, Miednoje i Bykowni wykopano wiele przedmiotów osobistych, fragmentów umundurowania, elementów wyposażenia wojskowego lub policyjnego.

Tragedia Górnośląska

Tragedia Górnośląska

Autor: Irena Siwińska

3 lutego 1945 r. Państwowy Komitet Obrony ZSRS wydał dyrektywę o nakazie pracy przymusowej obywateli III Rzeszy w wieku od 17 do 50 lat, którzy znaleźli się na tyłach I, II i III Frontu Białoruskiego oraz I Frontu Ukraińskiego Armii Czerwonej. Dla ponad 46 tys. mieszkańców Górnego Śląska oznaczało to deportację do łagrów na terenie Związku Sowieckiego.

Traumy powojenne w społeczeństwie polskim

Traumy powojenne w społeczeństwie polskim

Autor: Elżbieta Pietrzyk-Dąbrowska

Polacy z II wojny światowej wyszli okaleczeni jak żaden inny naród. Śmierć, głód, doświadczenie niewyobrażalnej przemocy stało się udziałem większości rodzin, a trauma z tym związana zbiera swoje żniwo w kolejnych pokoleniach.

Układ Sikorski – Majski. Sowiecka „amnestia” dla obywateli polskich z sierpnia 1941 roku

Układ Sikorski – Majski. Sowiecka „amnestia” dla obywateli polskich z sierpnia 1941 roku

Autor: Sławomir Kalbarczyk

„Wieść niesłychana w syberyjskich obozach pracy: amnestia. Od czasu istnienia tych miejsc odosobnienia nie wydarzyło się nic podobnego” – wspominał w książce Diabeł w raju były więzień Gułagu Tadeusz Wittlin.

W białym piekle. Deportacje Polaków w 1940 roku

W białym piekle. Deportacje Polaków w 1940 roku

Autor: Tomasz Panfil

Przełom lat 1939/1940. Państwo polskie wymazane z mapy przez dwie będące w zmowie potęgi. Zrujnowane miasta i miasteczka, spalone wsie, dziesiątki tysięcy zabitych, rannych. Ludzie bez dachu nad głową, bez źródeł utrzymania. Osierocone rodziny – setki tysięcy mężczyzn poległo lub poszło do niewoli.

W kręgu tzw. wojny domowej

W kręgu tzw. wojny domowej

Autor: Tomasz Łabuszewski

Jednym z najważniejszych aksjomatów związanych z historią powojennego podziemia, ukutą i utrwaloną przez komunistyczną propagandę był mit o tzw. wojnie domowej. Pozwalał on przedstawiać polskie siły komunistyczne jako równoprawnego konkurenta w walce o władze w powojennej Polsce.

Wagony szły na Wschód . Rzecz o sowieckich deportacjach z lat 1940-1941

Wagony szły na Wschód . Rzecz o sowieckich deportacjach z lat 1940-1941

Autor: Magdalena Dzienis-Todorczuk, Marcin Markiewicz

Dla mieszkańców wschodnich terenów Polski okres okupacji „pierwszego Sowieta” kojarzy się przede wszystkim z masowymi deportacjami w głąb Związku Sowieckiego. Ta brutalna forma zbiorowych represji ze strony bolszewickiego okupanta dotknęła setki tysięcy polskich obywateli.

Wanda Gieorgadze-Piłsudska. Ofiara Wielkiego Terroru w Gruzji

Wanda Gieorgadze-Piłsudska. Ofiara Wielkiego Terroru w Gruzji

Autor: Stanisław Koller

Legendarna brutalność i skala Wielkiego Terroru sprawiają, że ciężko jest poświęcić adekwatną uwagę indywidualnym ofiarom. Tragiczne losy wielu dotkniętych nim Polaków dalej wychodzą na wierzch dzięki wytrwałej pracy badawczej. Jedną z nich jest kuzynka Marszałka, Wanda Gieorgadze-Piłsudska.

Wasilij Ulrich

Biogram / Biografia

Wasilij Ulrich

Autor: Sławomir Kalbarczyk

Czy można zostać sędzią bez wykształcenia prawniczego? Odpowiedź negatywna wydaje się bezsporna. Nie było to jednak oczywiste w Związku Sowieckim, szumnie mieniącym się „państwem nowego typu” (czyli takim, w którym obowiązują zasady inne niż dotychczas).

Wyrok na szesnastu zapadł zanim rozpoczęła się rozprawa

Wyrok na szesnastu zapadł zanim rozpoczęła się rozprawa

Autor: Roksana Szczypta-Szczęch

W trwającym od 18 do 21 czerwca 1945 r. procesie w Moskwie na ławie oskarżonych posadzono szesnastu przywódców Polskiego Państwa Podziemnego. Sowieci skazali Polaków za działalność sprzeczną z interesem czerwonego imperium.

Wyspy Sołowieckie – wzorzec systemu Gułag

Wyspy Sołowieckie – wzorzec systemu Gułag

Autor: Adam Hlebowicz

Archipelag Wysp Sołowieckich znajduje się na północy Rosji, na Morzu Białym, ok. 150 km od koła podbiegunowego. To sześć większych wysp, z Wielką Sołowiecką i Anzerem na czele, oraz około stu niewielkich wysepek.

Wywózki akowców w głąb Związku Sowieckiego

Wywózki akowców w głąb Związku Sowieckiego

Autor: Marcin Chorązki

Wojska sowieckie do Krakowa wkroczyły 18 stycznia 1945 r. Na początku lutego były już w Białej. „Smiersz” i NKWD od razu rozpoczęły likwidację struktur Polskiego Państwa Podziemnego na terenie Okręgu Kraków Armii Krajowej.

Z Medyki do Pimy. Syberyjskie wspomnienia Kazimierza Cybulskiego

Z Medyki do Pimy. Syberyjskie wspomnienia Kazimierza Cybulskiego

Autor: Paweł Sokołowski

10 lutego 1940 r. rozpoczęła się pierwsza masowa deportacja Polaków na Sybir. W głąb Związku Sowieckiego wywieziono wówczas ok. 140 tys. Polaków z Kresów Wschodnich. Transportowano ich w bydlęcych wagonach i w 30-stopniowym mrozie.

Za winy niepopełnione. Eugeniusz Bodo (1899–1943)

Biogram / Biografia

Za winy niepopełnione. Eugeniusz Bodo (1899–1943)

Autor: Bartosz Januszewski

Aktor, który jak żaden inny potrafił łączyć grę sceniczną, taniec i śpiew. Artysta wszechstronny, w latach trzydziestych był również reżyserem, scenarzystą i producentem. W międzywojennej Polsce osiągnął szczyty popularności i w 1939 r. podpisał kontrakt z jedną z amerykańskich wytwórni filmowych.

Zaćmienie słońca i śmierć w gułagu. Sprawa Jana Wasika

Zaćmienie słońca i śmierć w gułagu. Sprawa Jana Wasika

Autor: Stanisław Koller

Przykładem niewymiernie surowej kary, wymierzonej w okresie Wielkiego Terroru za publiczne wyrażenie swoich poglądów, jest sprawa przeciwko Janowi Wasikowi. Kilka komentarzy polskiego kolejarza wystarczyło, by spędził on resztę życia w łagrach.

Zagłada syberyjskiego Białegostoku

Zagłada syberyjskiego Białegostoku

Autor: Anna Zechenter

Wieś na południu Syberii nosząca swojską nazwę Białystok (ros. Biełostok) oraz sąsiednie miejscowości założyli przybywający tu od końca XIX w. polscy osadnicy. Dorabiali się na ziemi wydartej tajdze, po 1917 r. opierali kolektywizacji i ateizacji, aż w latach 1937–1938, w „operacji polskiej” NKWD, prawie wszyscy mężczyźni zostali zgładzeni.

Zanim wstąpiły do PSK… „Piekło sowieckie” w pamiętnikach ochotniczek Pomocniczej Służby Kobiet

Zanim wstąpiły do PSK… „Piekło sowieckie” w pamiętnikach ochotniczek Pomocniczej Służby Kobiet

Autor: Anna Marcinkiewicz-Kaczmarczyk

W 1941 r. powstała Pomocnicza Służba Kobiet przy Polskich Siłach Zbrojnych w ZSRS. Rekrutkami były kobiety i dziewczęta zwolnione z sowieckich więzień i obozów pracy.

Zbrodnia katyńska jako jeden z elementów nowego kursu propagandy niemieckiej w Generalnym Gubernatorstwie

Zbrodnia katyńska jako jeden z elementów nowego kursu propagandy niemieckiej w Generalnym Gubernatorstwie

Autor: Tomasz Sudoł

Niepowodzenia na froncie wschodnim i problemy z brakiem siły roboczej, napędzającej gospodarkę zmusiły Niemców na terenie Generalnego Gubernatorstwa do przyjęcia nowego kursu w propagandzie względem Polaków i Ukraińców.

Zbrodnia Katyńska to ludobójstwo

Zbrodnia Katyńska to ludobójstwo

Autor: Janusz Kurtyka

Nie ma wątpliwości, że Zbrodnia Katyńska stanowi zbrodnię ludobójstwa, której istota polega na podejmowaniu działań zmierzających do wyniszczenia grup ludności z powodu odrębności narodowej, etnicznej, politycznej, wyznaniowej lub światopoglądowej.

Zbrodnia katyńska w archiwaliach IPN

O TYM SIĘ MÓWI

Zbrodnia katyńska w archiwaliach IPN

Autor: Marcin Kapusta

Instytut Pamięci Narodowej, zwłaszcza krakowski Oddział IPN, posiada w archiwum dokumenty odnoszące się bezpośrednio do odkrycia masowych grobów w Lesie Katyńskim, prac prowadzonych tam w 1943 r. i Polaków przebywających w Katyniu za zgodą władz emigracyjnych.

Zbrodniarze spod czerwonej gwiazdy

O TYM SIĘ MÓWI

Zbrodniarze spod czerwonej gwiazdy

Autor: Filip Musiał

Armia Czerwona, która przekroczyła granice II Rzeczypospolitej w styczniu 1944 r., zachowywała się jak na terenie podbitym. Nie miało dla niej specjalnego znaczenia, czy wkracza na Kresy, które Sowieci wkrótce zagarnęli, czy na terytorium Polski w granicach pojałtańskich, czy na ziemie niemieckie, które miały do Polski zostać przyłączone.

Zbrodniarze z NKWD przed sądem. Przypadek Żytomierza

Zbrodniarze z NKWD przed sądem. Przypadek Żytomierza

Autor: Serhij Kokin

Część funkcjonariuszy NKWD, którzy z wielkim zaangażowaniem brali udział w Wielkim Terrorze lat 1937–1938, niedługo później – w ramach tzw. Beriowskiej czystki – została oskarżona o to, że podczas represji dopuścili się „pogwałcenia socjalis- tycznej praworządności”.

Ziemia od mundurów była granatowa. Relacja Ireny Erchard o Michale Adamczyku

Ziemia od mundurów była granatowa. Relacja Ireny Erchard o Michale Adamczyku

„W dniu wybuchu wojny byłam niespełna czteroletnim dzieckiem, więc co takie dziecko może niby pamiętać? A ja doskonale pamiętam wszystko. Te przeżycia związane z utratą ojca, do dzisiaj się to czuje” – mówiła Irena Erchard, córka policjanta zamordowanego przez NKWD w 1940 r. Przez całe życie kultywowała pamięć o ojcu i przedwojennej Policji Państwowej.

Zlikwidować czy wynarodowić? Niemiecki i sowiecki program walki z narodem polskim

Zlikwidować czy wynarodowić? Niemiecki i sowiecki program walki z narodem polskim

Autor: Maciej Mazurkiewicz

Charakterystyka niemieckich i sowieckich zbrodni na Polakach obejmuje zagadnienia dotyczące celów, metod i skali realizacji antypolskiej polityki w latach II wojny światowej.

Złoczów 1939. Przykład sowieckiej zbrodni

Złoczów 1939. Przykład sowieckiej zbrodni

Autor: Sławomir Kalbarczyk

Funkcjonariusze Oddziałów Specjalnych NKWD uznali, że w warunkach bojowych przejmują funkcję Czeka z okresu wojny domowej. Oznaczało to, że przyznawali sobie prawo nie tylko do aresztowania „wrogich elementów”, lecz także do ich eksterminacji.

Zsyłka na Syberię

Zsyłka na Syberię

Autor: Sabina Potoczak

„Jak się coś dzieje, ktoś kogoś bije, to mnie się dziecięce lata przypominają, jak mnie bił enkawudzista” – wspomina Sabina Potoczak, w 1940 r. z czwórką rodzeństwa i matką wywieziona do sowieckiego łagru.

Życiorys ułożony z dokumentów

Życiorys ułożony z dokumentów

Autor: Magdalena Mołczanowska

Plik listów, fotografii i dokumentów, który stanowi nasze główne źródło wiedzy o Józefie Diakow, pozwala nam odtworzyć nie tylko życie zawodowe, ale i osobiste perypetie naszej bohaterki. Niestety, finał historii ułożonej ze świadectw pracy, wakacyjnych fotografii i miłosnych listów odnajdziemy w dokumencie zupełnie innego charakteru – na liście nauczycieli zgładzonych przez Sowietów.

poprzednia < 1

TEKSTY

TEMATY

Biblioteka cyfrowa

Audio/Video

English content

Księgarnia

Aktualności

Autorzy

O nas

Kontakt

Edukacja

postacie IPN

Spotkasz ich na Przystanku Historia

Józef Piłsudski, Anna Walentynowicz, mały Powstaniec – te trzy postacie przyjęliśmy jako symbolicznych reprezentantów trzech epok historii Polski w XX wieku – II Rzeczypospolitej, Polski pod rządami komunistów ale też Polski czasów II wojny światowej. Nasi bohaterowie kształtowali nie tylko dzieje Polski, ale też nasze wyobrażenia o wartościach moralnych: poświęcenia, odpowiedzialności, odwagi – dziś są już częścią historii, którą opisujemy. Temu ma służyć Przystanek Historia (autor zdjęcia małego Powstańca - Cezary Piwowarski)

Dowiedz się więcej

Polityka prywatności Mapa strony Deklaracja dostępności Ochrona danych osobowych English content

Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby dotrzeć do wszystkich właścicieli (i dysponentów praw autorskich) zdjęć i innych materiałów, które są wykorzystywane na niniejszym portalu. Wszelkie osoby i instytucje, do których nie udało nam się dotrzeć prosimy o kontakt z redakcją.

IPN