Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Tagi Demonstracje

Demonstracje

„Chcemy Polski wolnej i niepodległej…”. Symbolika niezależnych demonstracji w PRL

„Chcemy Polski wolnej i niepodległej…”. Symbolika niezależnych demonstracji w PRL

Autor: Piotr Byszewski, Aneta Nisiobęcka

Demonstracje uliczne były jednym z bardziej widocznych przejawów oporu Polaków przeciw rządom komunistycznym w całym okresie PRL. Dochodziło do nich podczas wybuchów społecznego niezadowolenia, wynikających z pogarszającej się sytuacji społeczno-gospodarczej i politycznej w kraju.

„Gazeta Strajkowa” wydawnictwo periodyczne białostockiego NZS-u w roku 1981. Od powołania do strajku…

„Gazeta Strajkowa” wydawnictwo periodyczne białostockiego NZS-u w roku 1981. Od powołania do strajku…

Autor: Bożena Koszel-Pleskaczuk

W związku z gdańskimi wydarzeniami, które miały miejsce w sierpniu 1980 r., w środowiskach akademickich rozpoczęto rozmowy dotyczące powołania niezależnej, autonomicznej organizacji studenckiej. W efekcie, po licznych rozmowach, 17 lutego 1981 r. zarejestrowano Niezależne Zrzeszenie Studentów.

„Kartkami narodu się nie wyżywi”. Protesty głodowe na terenie województwa piotrkowskiego w dniach 27–31 lipca 1981 r.

„Kartkami narodu się nie wyżywi”. Protesty głodowe na terenie województwa piotrkowskiego w dniach 27–31 lipca 1981 r.

Autor: Jakub Parol

Kryzys gospodarczy, który przyczynił się do powstania fali strajków latem 1980 r., w roku następnym sukcesywnie narastał. W poprawie sytuacji gospodarczej według władz miały pomóc wprowadzone w kwietniu 1981 r. kartki na mięso.

„Smerfy”, „Debiutanci” i inni – łódzkie środowiska studenckie u schyłku istnienia PRL

WARTO WIEDZIEĆ

„Smerfy”, „Debiutanci” i inni – łódzkie środowiska studenckie u schyłku istnienia PRL

Autor: Sebastian Pilarski

Rok 1989 i miesiące go poprzedzające to nie wydarzenia prowadzące wprost do „okrągłego stołu”, a następnie wyborów czerwcowych. Był to również czas ożywionej działalności niezależnych środowisk młodzieżowych, walczących o rozwiązanie problemów bezpośrednio ich dotykających.

„Spacer po cukierki” zakończony w ośrodku odosobnienia

„Spacer po cukierki” zakończony w ośrodku odosobnienia

Autor: Marzena Grosicka

13 grudnia 1981 roku, na wniosek Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego, w PRL został wprowadzony, z pogwałceniem prawa, stan wojenny. Po szesnastu miesiącach „karnawału wolności”, jak nazywano okres legalnego funkcjonowania „Solidarności”, na ulicach pojawiły się czołgi, wojsko, milicja, transportery opancerzone.

„Taki nastrój to dynamit”. Poznański Czerwiec 1956

WARTO WIEDZIEĆ

„Taki nastrój to dynamit”. Poznański Czerwiec 1956

Autor: Piotr Grzelczak

Społeczna eksplozja, jaka się wydarzyła w Poznaniu w czerwcu 1956 roku – choć bezpośrednio wywołana problemami ekonomicznymi – była antykomunistycznym i niepodległościowym zrywem wymierzonym przeciw sowieckiej dominacji, którą narzucono Polsce jedenaście lat wcześniej.

„Wojny krzyżowe.” Katolicy świeccy w obronie krzyża i nauki religii

„Wojny krzyżowe.” Katolicy świeccy w obronie krzyża i nauki religii

Autor: Adam Dziurok

Manifestacje, okupacja szkół, tysiące listów protestacyjnych – to mało znany obraz walki katolików z laicyzacją szkolnictwa w „ludowej” Polsce.

„Zagrażały porządkowi i bezpieczeństwu publicznemu…”

„Zagrażały porządkowi i bezpieczeństwu publicznemu…”

Autor: Anna Marcinkiewicz-Kaczmarczyk

Tradycje udziału Polek w działaniach niepodległościowych sięgają XIX w., gdy uczestniczyły w powstaniach narodowych. Podczas I wojny światowej działały w Polskiej Organizacji Wojskowej, a w 1918 r. powstała pierwsza żeńska formacja wojskowa na ziemiach polskich – Ochotnicza Legia Kobiet. Także podczas II wojny światowej podjęły one walkę w armii konspiracyjnej w okupowanym kraju oraz w PSZ na Zachodzie. Nie zabrakło ich również w organizacjach podziemnych w okresie PRL.

„Zima wasza, wiosna nasza!”

„Zima wasza, wiosna nasza!”

Autor: Katarzyna Adamów

Po prawie sześciu miesiącach od wprowadzenia stanu wojennego, 1 maja 1982 r., doszło do pierwszej poważnej konfrontacji władzy ze społeczeństwem. Członkowie zdelegalizowanej „Solidarności” wyszli z ukrycia.

„Zostawcie bunkry nietoperzom”. Protesty przeciwko składowiskom odpadów jądrowych w latach 80. XX w. w Polsce

WARTO WIEDZIEĆ

„Zostawcie bunkry nietoperzom”. Protesty przeciwko składowiskom odpadów jądrowych w latach 80. XX w. w Polsce

Autor: Sebastian Ligarski

Wśród protestów przeciwko rozwojowi polskiego programu elektrowni atomowych w latach 80. pojawiły się również takie, które sprowokowała informacja o planowaniu na terenie Polski nowych składowisk odpadów radioaktywnych. Manifestacje te zamieniały się często w ogólny protest przeciwko komunistycznej władzy.

1 Maja 1968 r. we Wrocławiu

1 Maja 1968 r. we Wrocławiu

Autor: Kamil Dworaczek

Czasy świetności obchodów 1 Maja minęły bezpowrotnie wraz z upadkiem komunizmu w Europie. Przed rokiem 1990 r. obchody tego dnia były w krajach bloku sowieckiego fetowane z wielkim rozmachem – miały być świadectwem poparcia dla władz i ich wielkim sukcesem propagandowym.

1 Maja w Łodzi – rok 1936

1 Maja w Łodzi – rok 1936

Autor: Artur Kuprianis

Niepodległa Polska za kilka miesięcy miała stać się pełnoletnia, ale obchodzone w niej Święto Pracy (nie było to święto państwowe) już dawno osiągnęło wiek średni. W robotniczej Łodzi demonstracje pierwszomajowe odbyły się już od 1891 r.

22 lipca 1953 r. „Urodziny” systemu władzy w Polsce w cieniu buntów w Czechosłowacji i NRD

22 lipca 1953 r. „Urodziny” systemu władzy w Polsce w cieniu buntów w Czechosłowacji i NRD

Autor: Paweł Sasanka

Po śmierci Stalina stalinizm w Polsce miał się dobrze, ale wiosną i wczesnym latem 1953 r. za kulisami władzy było nerwowo. Powodem były bunty w krajach satelickich Związku Sowieckiego w Europie Środkowej.

3 maja 1916 r. w Warszawie

3 maja 1916 r. w Warszawie

Autor: Michał Zarychta

Warszawa w latach 1915-1918 znajdowała się pod niemiecką okupacją. Reżim okupacyjny drenował zdobyte ziemie ze wszelkich dóbr przydatnych do produkcji wojennej. Z drugiej strony poczynił szereg ustępstw dotyczących oświaty i kultury narodowej.

3 maja 1946 roku w Krakowie

3 maja 1946 roku w Krakowie

Autor: Michał Wenklar

Często powtarza się tezę, że masowe protesty społeczne w PRL rozpoczęły się od poznańskiego Czerwca '56. Tymczasem 3 maja 1946 r. w wielu miastach Polski, mimo zakazu władz, odbyły się wielotysięczne manifestacje i pochody.

30 maja 1960 r. Obrona Domu Katolickiego

WARTO WIEDZIEĆ

30 maja 1960 r. Obrona Domu Katolickiego

Autor: Elżbieta Wojcieszyk

W 1945 r. Kościół katolicki w Zielonej Górze otrzymał zgodę Zarządu Państwowego na przejęcie kościołów poewangelickich: kościoła Matki Bożej Częstochowskiej przy placu Wielkopolskim, kościoła Najświętszego Zbawiciela przy ówczesnym placu Stalina i kościoła św. Józefa przy placu Bohaterów.

Antysowieckie protesty w Polsce w latach 1945-1989

Antysowieckie protesty w Polsce w latach 1945-1989

Autor: Sebastian Ligarski

Od momentu zakończenia II wojny światowej Polacy podjęli walkę z sowiecka dominacją w Polsce. Dla żołnierzy podziemia niepodległościowego pokonanie Niemiec nie było końcem walki o wolność i niepodległość.

Ataki na pomniki żołnierzy armii sowieckiej w 1981 roku. Manifestacja antysowieckiego sprzeciwu i komunistyczna prowokacja

Ataki na pomniki żołnierzy armii sowieckiej w 1981 roku. Manifestacja antysowieckiego sprzeciwu i komunistyczna prowokacja

Autor: Przemysław Gasztold

W okresie karnawału „Solidarności”, czyli szesnastu miesięcy (wrzesień 1980-grudzień 1981) legalnego funkcjonowania niezależnego samorządnego związku zawodowego, dochodziło w Polsce do wielu incydentów antysowieckich, a jedną z najpopularniejszych form sprzeciwu była dewastacja pomników kojarzonych z Moskwą.

Białostocczyzna wobec powstania węgierskiego 1956 roku

Białostocczyzna wobec powstania węgierskiego 1956 roku

Autor: Marcin Markiewicz

Polskie społeczeństwo od pierwszych dni niepodległościowego zrywu na Węgrzech solidaryzowało się z jego uczestnikami. Dobrze było to widoczne także w województwie białostockim.

Bielski „Wrzesień 80”

WARTO WIEDZIEĆ

Bielski „Wrzesień 80”

Autor: Dariusz Węgrzyn

Pod koniec sierpnia 1980 w miastach województwa bielskiego doszło do fali strajków, które w chwili podpisania porozumień w Gdańsku, Szczecinie i Jastrzębiu zaczęły wygasać. Władze spodziewały się, że w największych miastach regionu – w Bielsko-Białej, Żywcu, Cieszynie czy Oświęcimiu – zapanuje spokój.

Bitwa o most, czyli 3 maja 1982 r. w Warszawie

Bitwa o most, czyli 3 maja 1982 r. w Warszawie

Autor: Grzegorz Majchrzak

3 maja od 1951 r. stał się w Polsce Ludowej „normalnym” dniem pracy. Komunistyczne władze przez kolejne trzy dekady nie celebrowały kolejnych rocznic uchwalenia Konstytucji 3 Maja.

Bogdan Włosik (1962–1982). <i>Twoja ofiara nie pójdzie w zapomnienie…</i>

Bogdan Włosik (1962–1982). Twoja ofiara nie pójdzie w zapomnienie…

Autor: Katarzyna Adamów

13 października 1982 r. w Nowej Hucie w Krakowie funkcjonariusz SB zastrzelił 20-letniego Bogdana Włosika, ucznia III klasy technikum i pracownika Huty im. Lenina.

Bunt 1956

Bunt 1956

Autor: Piotr Grzelczak

Strajk powszechny, demonstracja uliczna z udziałem około 100 tysięcy osób, zajęte lub zdobyte gmachy poznańskich urzędów oraz więzienia, krwawe walki uliczne, wreszcie wojskowa pacyfikacja. Poznański Czerwiec 1956.

Cios sierp(ni)owy. Strajki na Górnym Śląsku w 1988 roku

WARTO WIEDZIEĆ

Cios sierp(ni)owy. Strajki na Górnym Śląsku w 1988 roku

Autor: Bogusław Tracz

W drugiej połowie lat osiemdziesiątych coraz bardziej dawało o sobie znać zmęczenie społeczeństwa przedłużającą się zapaścią gospodarki, niepowodzeniem kolejnych prób reform i stagnacją polityczną. W sierpniu 1988 r. na Górnym Śląsku i w innych regionach wybuchły strajki.

Czerwcowa nienawiść

Czerwcowa nienawiść

Autor: Paweł Sasanka

Reakcja społeczeństwa na ogłoszoną w czerwcu 1976 r. podwyżkę cen zaskoczyła władze. Obawiając się rozszerzenia fali strajków, partia komunistyczna została zmuszona do wycofania się. Początkowo miało być to tylko chwilowe ustępstwo, a świadectwem tego jest wielka kampania propagandowa, wymierzona w uczestników protestów.

Czerwiec 1956 roku

Czerwiec 1956 roku

Autor: Katarzyna Adamów

W czwartek, 28 czerwca 1956 roku, o godz. 6.30, syreny w Zakładach im. J. Stalina w Poznaniu dały znak do rozpoczęcia strajku. Do pacyfikacji protestu władze zdecydowały się użyć wojska i czołgów. Wprowadzono blokadę telekomunikacyjną miasta i godzinę policyjną. Żołnierzy wysyłanych do Poznania przekonywano, że będą tłumić rozruchy wywołane przez agentów z Zachodu.

Czerwiec’76. Gwałtowne „konsultacje społeczne”

Czerwiec’76. Gwałtowne „konsultacje społeczne”

Autor: Dobrosław Rodziewicz

25 czerwca 1976 r., dzień po zapowiedzi podwyżek cen, w Radomiu, Ursusie i Płocku rozpoczęły się strajki. Do wystąpień robotników doszło także w zakładach pracy w innych miastach kraju.

Czołgi na ulicach Gdańska

Źródło historyczne

Czołgi na ulicach Gdańska

Autor: Robert Chrzanowski

O czym rozmawiali milicjanci i żołnierze biorący udział w pacyfikacji Gdańska 16 grudnia 1981 r.? IPN Gdańsk publikuje nagrania zarejestrowane z nasłuchu działaczy „Solidarności”. Słychać na nich m.in. salwy czołgów wyprowadzonych na ulice miasta.

Czwarte powstanie czy pierwsza rewolucja?

Z PODRĘCZNIKA HISTORII

Czwarte powstanie czy pierwsza rewolucja?

Autor: Włodzimierz Suleja

W lutym 1904 r., po ataku japońskich torpedowców na zakotwiczoną w Port Arturze rosyjską flotę, rozpoczęła się wojna pomiędzy imperium carskim a przyszłą dalekowschodnią potęgą. Wojna, która wkrótce pokazała światu, iż Rosja nie jest niczym więcej, jak biblijnym kolosem na glinianych nogach. Na dodatek niepowodzeniom na polach bitew towarzyszyło rosnące zniecierpliwienie poddanych Mikołaja II.

Czy studenci pobili się sami?

Czy studenci pobili się sami?

Autor: Tomasz Kurpierz

11 listopada 1988 r., w rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości, w Katowicach doszło do manifestacji środowisk opozycyjnych, która została brutalnie rozbita przez służby komunistyczne. Tym razem – według oficjalnej wersji – studenci tłumnie uczestniczący w spotkaniu „pobili się sami”.

Elektryk z Nowej Huty. Kazimierz Kubrak (1951-2021)

Biogram / Biografia

Elektryk z Nowej Huty. Kazimierz Kubrak (1951-2021)

Autor: Andrzej Malik

Był działaczem robotniczym, całe życie związanym z Nową Hutą. Znaczna część jego życia upłynęła pod znakiem gwałtownych konfrontacji z systemem komunistycznym. Jego bezkompromisowość okazała się bezcennym wkładem w struktury hutniczej „Solidarności”.

Głogowskie sprawy do załatwienia. O strajku okupacyjnym głogowskiej „Solidarności” w Urzędzie Wojewódzkim w Legnicy 28-29 listopada 1980 r.

Głogowskie sprawy do załatwienia. O strajku okupacyjnym głogowskiej „Solidarności” w Urzędzie Wojewódzkim w Legnicy 28-29 listopada 1980 r.

Autor: Łukasz Sołtysik

Narodziny NSZZ „Solidarność” umożliwiły społecznościom lokalnym w całej Polsce upomnienie się u władz administracyjno-partyjnych o rozwiązanie wielu problemów na co dzień nurtujących obywateli.

Gorący marzec roku 1968

Gorący marzec roku 1968

Autor: Włodzimierz Suleja

W drugiej połowie lat sześćdziesiątych XX w. charakterystyczny dla struktur „realnego” socjalizmu niedowład gospodarczy dawał o sobie znać w sposób coraz bardziej dolegliwy dla społeczeństwa. Spadało tempo wzrostu produkcji, rosły zapasy towarów nietrafionych, czyli tzw. „bubli”.

Grudzień '70 w małym mieście

WARTO WIEDZIEĆ

Grudzień '70 w małym mieście

Autor: Piotr Brzeziński

Mało kto pamięta, że w 1970 r. również Pruszcz Gdański znalazł się w wirze robotniczej rewolty. Tu też były manifestacje, a protestujących robotników rozpracowywały MO i SB.

Grudzień 1970. Pamięć, skutki i paradoksy

NOWY NUMER BIULETYNU IPN

Grudzień 1970. Pamięć, skutki i paradoksy

Autor: Daniel Wicenty

Dziesięcioletnie panowanie Edwarda Gierka poprzedziła jedna z większych tragedii w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Brutalne stłumienie strajków oraz demonstracji robotniczych i społecznych w wielu miastach Polski przyniosło 45 ofiar śmiertelnych (w tym milicjant i 2 żołnierzy), 1165 rannych oraz skryte represje, którymi dotknięte zostały m.in. rodziny zabitych i strajkujący robotnicy.

Harcerski maj roku 1946

Harcerski maj roku 1946

Autor: Marcin Kapusta

Rok po zakończeniu II wojny światowej komuniści nie ośmielili się jeszcze zabronić całkowicie manifestacji i pochodów z okazji 3 maja, ale starali się je ograniczyć. W Krakowie ofiarą represji padli m.in. harcerze.

Historia pewnego wózka

Historia pewnego wózka

Autor: Arkadiusz Kutkowski, Dariusz Markowski

Najsłynniejsze zdjęcie przedstawiające protestujących robotników w Radomiu 25 czerwca 1976 r. Jedno z kilkuset, jakie wykonali tego dnia funkcjonariusze milicji. Na ich podstawie identyfikowano potem i karano uczestników protestu. Za kierownicą wózka akumulatorowego Dariusz Markowski. Z uczestnikiem robotniczego protestu rozmawia Arkadiusz Kutkowski

Hutnicy mówią: „Dość”. Strajk 1988 roku w Hucie im. Lenina

WARTO WIEDZIEĆ

Hutnicy mówią: „Dość”. Strajk 1988 roku w Hucie im. Lenina

Autor: Andrzej Malik

Oprócz postulatów płacowych protestujący w nowohuckim kombinacie metalurgicznym w kwietniu 1988 roku, wysunęli żądania o charakterze politycznym.

Jak żona sekretarza POP walczyła o krzyż w szkole

Jak żona sekretarza POP walczyła o krzyż w szkole

Autor: Grzegorz Majchrzak

Po wprowadzeniu stanu wojennego władze PRL postanowiły – ponownie – usunąć krzyże z budynków publicznych, w tym szkół.

Jaruzelski przeciw Polakom. Pod gazem i pałami ZOMO - demonstracje 3 maja 1982 r.

Jaruzelski przeciw Polakom. Pod gazem i pałami ZOMO - demonstracje 3 maja 1982 r.

Autor: Radosław Poboży

Pół roku po wprowadzeniu stanu wojennego, ponad jedenaście lat po zrywie niepodległościowym na Wybrzeżu w 1970 r. i 14 lat po protestach Marca 1968 r., 3 maja 1982 r., w święto uchwalenia Konstytucji 3 Maja, doszło do jednej z największych konfrontacji z władzą od czasu masakry z grudnia 1970 r.

Koncepcje oporu społecznego w okresie stanu wojennego 1981-1983

Koncepcje oporu społecznego w okresie stanu wojennego 1981-1983

Autor: Krzysztof Brzechczyn

Po wprowadzeniu stanu wojennego ocalali z aresztowań członkowie Komisji Krajowej zawiązali Krajowy Komitet Strajkowy NSZZ „Solidarność”. Wykonując uchwałę KK z 12 XII 1981 r. KKS wezwał do strajku generalnego, który zakończyłby się po uwolnieniu wszystkich aresztowanych i odwołaniu stanu wojennego.

Kościół wobec Poznańskiego Czerwca

Kościół wobec Poznańskiego Czerwca

Autor: Ks. Jarosław Wąsowicz SDB

Poznań 28 i 29 czerwca 1956 r. był świadkiem robotniczych protestów, które przerodziły się w walki uliczne. Do ich stłumienia władze komunistyczne użyły wojska. Było wiele ofiar śmiertelnych, kilkaset osób zostało rannych.

Krakowscy buntownicy

Krakowscy buntownicy

Autor: Elżbieta Pietrzyk-Dąbrowska

Dla jednych „okrągły stół” był wzorem politycznego dialogu, który rozpoczął proces demokratyzacji Polski; dla innych był symbolem zdrady i zmowy grup wrogich Polsce. Kiedy w Warszawie toczyły się rozmowy strony rządowej z częścią opozycji, przez Kraków przeszła fala protestów młodzieży podważającej sens negocjacji z komunistami i domagającej się odebrania im władzy.

Krakowska wiosna 89

Krakowska wiosna 89

Autor: Elżbieta Pietrzyk-Dąbrowska

„Okrągły stół”, najważniejszy symbol III Rzeczpospolitej, to dla części społeczeństwa zasługujący na szacunek wzór politycznego dialogu, który rozpoczął proces demokratyzacji Polski, dla innych symbol zdrady i zmowy wrogich Polsce grup. W czasie, kiedy toczyły się rozmowy, w Krakowie przeszła fala protestów młodzieży, kontestującej obrady „okrągłego stołu” i domagająca się odebrania władzy komunistom

Krótki żywot pomnika Lenina w Nowej Hucie

Krótki żywot pomnika Lenina w Nowej Hucie

Autor: Andrzej Malik

28 kwietnia 1973 r. w Alei Róż odsłonięto pomnik Lenina. „Wódz rewolucji” przetrwał w tym miejscu 16 lat, a jego żywot nie był usłany różami.

Krwawa sobota w Nowoczerkasku

Krwawa sobota w Nowoczerkasku

Autor: Jarosław Szarek

W czerwcu 1962 r. na ulice Nowoczerkaska, miasta położonego blisko 50 km od Rostowa nad Donem, wyszli wzburzeni podwyżką cen żywności robotnicy. Od czasu wystąpień w Kronsztadzie i guberni tambowskiej, spacyfikowanych przez bolszewików w 1921 r., był to największy, spontaniczny, ludowy bunt w Związku Sowieckim.

Kwestarze przed Kolegium

Kwestarze przed Kolegium

Autor: Marzena Grosicka

Druga połowa lat osiemdziesiątych XX w. była czasem transformacji ustrojowej w Polsce i innych krajach „bloku wschodniego”. Rozbicie „Solidarności” i spacyfikowanie nastrojów społecznych po wprowadzeniu stanu wojennego nie zatrzymały procesów, które w połączeniu ze zmianą sytuacji międzynarodowej doprowadziły do upadku systemu komunistycznego.

Maj 1946 – zapomniany „polski miesiąc”

Maj 1946 – zapomniany „polski miesiąc”

Autor: Kamil Dworaczek

Maj 1946 roku to bez wątpienia jeden z zapomnianych „polskich miesięcy”. Z reguły początek historii masowych protestów przeciw władzy ludowej datuje się na czerwiec 1956 roku i związane z nim demonstracje w Poznaniu.

Marzec ’68

Marzec ’68

Autor: Bożena Witowicz

Marzec ’68 do dziś pozostaje wydarzeniem tyleż niedookreślonym, co tragicznym. Niemożność jednoznacznego uchwycenia jego istoty wynika z tego, że nie było jednego „marca ’68”. W Polsce był marzec studencki, marzec inteligencki, marzec żydowski, marzec elit politycznych, marzec robotniczy, które skumulowały się w jednym okresie i nałożyły na siebie, zaciemniając istotę wydarzeń.

Młodzież kontra ZOMO. Strajk studencki w Łodzi 14-15 grudnia 1981 r.

Młodzież kontra ZOMO. Strajk studencki w Łodzi 14-15 grudnia 1981 r.

Autor: Leszek Próchniak

Stan wojenny wprowadzony 13 grudnia 1981 r. przez ekipę gen. Wojciecha Jaruzelskiego stanowił dla społeczeństwa ogromne zaskoczenie. W obliczu napiętej sytuacji politycznej spodziewano się wprawdzie nadzwyczajnych rozwiązań, jednak skala i skuteczność działań władz musiały szokować.

Niech żyje wolny polski lud! Demonstracja na Placu Grzybowskim w Warszawie 13 listopada 1904 roku

Niech żyje wolny polski lud! Demonstracja na Placu Grzybowskim w Warszawie 13 listopada 1904 roku

Autor: Marcin Jurek

Wiosną 1904 r. powstała Organizacja Bojowa Polskiej Partii Socjalistycznej, której zadaniem była ochrona organizowanych przez to ugrupowanie robotniczych demonstracji, a w dalszej perspektywie – stanowić miała zalążek siły zbrojnej zdolnej przeciwstawić się rosyjskiemu zaborcy.

Niespokojna majówka. Wydarzenia 1 i 3 maja 1982 r. w Toruniu

Niespokojna majówka. Wydarzenia 1 i 3 maja 1982 r. w Toruniu

Autor: Przemysław Wójtowicz

Do najbardziej dramatycznych wydarzeń w województwie toruńskim w okresie stanu wojennego doszło w dniach 1 i 3 maja 1982 r. w Toruniu.

Nowohucka soczewka

Nowohucka soczewka

Autor: Antoni Dudek

„Trzeba powiedzieć, że zagadnienie budowy Nowej Huty przerastało moje siły i dlatego poszedłem po linii najmniejszego oporu i zacząłem komenderować nie tylko aparatem Komitetu i organizacjami partyjnymi, ale i administracją” – składał samokrytykę jeden z budowniczych socjalistycznego miasta.

Nowohucki bunt

Nowohucki bunt

Autor: Andrzej Malik

Krakowskie organizacje młodzieżowe, a w szczególności ciesząca się ogromnym poparciem wśród nowohuckiej młodzieży, Federacja Młodzieży Walczącej, były krytycznie nastawione wobec przebiegu obrad Okrągłego Stołu i ich ostatecznych ustaleń z uzgodnieniami szczegółów wyborów kontraktowych.

Odmieniony region – robotnicy województwa katowickiego buntują się przeciw systemowi

Odmieniony region – robotnicy województwa katowickiego buntują się przeciw systemowi

Autor: Jarosław Neja

Latem 1980 r. kiedy kolejne strajkowe fale rozlewały się po kraju, górnośląskie i zagłębiowskie załogi przedstawiane były w mediach jako ludzie dobrej roboty, wręcz idealnie wykonujący kolejne plany i zadania produkcyjne zlecane przez władze, środowiska zawsze gotowe poprzeć partię i rząd.

Oni Również Mogą Obić – Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej

Oni Również Mogą Obić – Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej

Autor: Krzysztof Pawluczuk

Licząca w szczytowym momencie ponad kilkaset tysięcy członków Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej hipotetycznie miała być obywatelską służbą pomagającą w zaprowadzaniu porządku i przeciwdziałaniu przestępczości. Niestety sposób jej utworzenia oraz bezwzględna polityczna dyspozycyjność uczyniły z niej narzędzie represji oraz totalitarnej kontroli.

Ostatnie podrygi komuny

Ostatnie podrygi komuny

Autor: Krzysztof Osiński

Na początku 1989 r. partia komunistyczna w Polsce znajdowała się w stanie zapaści. Próbą ratunku upadającego systemu były rozmowy z opozycją przy Okrągłym Stole, a później wybory parlamentarne, do których dopuszczono przedstawicieli „Solidarności”.

Pierwszy wiec Marca ’68

Pierwszy wiec Marca ’68

Autor: Paweł Tomasik

8 marca 1968 r. na dziedzińcu Uniwersytetu Warszawskiego odbył się wiec, który dał początek wydarzeniom określanym mianem Marca 1968 r.

Pogrzeb księdza Jerzego Popiełuszki

Pogrzeb księdza Jerzego Popiełuszki

Autor: Bożena Witowicz

Niezwykła brutalność zabójstwa spowodowała, że ksiądz Popiełuszko urósł do rangi symbolu dławienia kościoła przez władze komunistyczne, a jego męczeńska śmierć „za wiarę” z czasem doprowadziła do procesu beatyfikacji. Pogrzeb duchownego w dniu 3 listopada 1984 r. stał się wielką demonstracją polityczną, społeczną, antyrządową i antykomunistyczną.

Poznański Czerwiec 1956 w dokumentach CIA

Poznański Czerwiec 1956 w dokumentach CIA

Autor: Piotr Grzelczak

Spektakularny społeczny protest, który 28 czerwca 1956 r. wybuchł w Poznaniu nie miał precedensu w powojennych dziejach Polski. Na jego wyjątkowy obraz składały się: skala, oddolny charakter, antysystemowa wymowa oraz jednoznaczna reakcja komunistycznych władz pociągająca za sobą liczne ofiary.

Przełomowy czerwiec

Przełomowy czerwiec

Autor: Cecylia Kuta

Czerwiec ’76 – jak przyjęło się dziś określać robotnicze protesty z 25 czerwca 1976 roku – był przez wiele lat tym spośród „polskich miesięcy”, który „cieszył się mniejszym zainteresowaniem badaczy”.

Przywrócenie nadziei

Z PODRĘCZNIKA HISTORII

Przywrócenie nadziei

Autor: Włodzimierz Suleja

Podziemna „Solidarność” trwała, jednakże jej szeregi wykruszały się. Niezwykle korzystny, z punktu widzenia władz komunistycznych, bilans zakłóciło jednak wydarzenie, które ekipa Jaruzelskiego chciała dla swych celów zdyskontować. Była nim druga pielgrzymka Jana Pawła II.

Ruch Wolność i Pokój a „desakralizacja” Ludowego Wojska Polskiego

Ruch Wolność i Pokój a „desakralizacja” Ludowego Wojska Polskiego

Autor: Dariusz Zalewski

Ruch Wolność i Pokój odegrał ważną rolę w procesie demistyfikacji komunistycznej armii. Jego aktywność w tym względzie skłania jednak również do zastanowienia się nad przyczynami dość pozytywnego stosunku do wojska w okresie PRL, mimo zaangażowania LWP w utrwalanie systemu komunistycznego.

Społeczeństwo „małej stabilizacji”

Z PODRĘCZNIKA HISTORII

Społeczeństwo „małej stabilizacji”

Autor: Adam Dziurok

Społeczeństwo, doświadczone terrorem okresu stalinowskiego, doceniało powiew swobody. Na fali październikowej „odwilży” zezwolono na przyjazdy ludności polskiej ze Związku Sowieckiego oraz kontrolowaną emigrację do Niemiec.

Stan wojenny. Od kulminacji do „normalizacji”

Stan wojenny. Od kulminacji do „normalizacji”

Autor: Włodzimierz Suleja

Po zduszeniu strajków wywołanych wprowadzeniem stanu wojennego, najpoważniejszym przejawem oporu wobec poczynań władzy stały się krótkie, niekiedy wręcz symboliczne, przerwy w pracy.

Strajk poznańskich kolejarzy w kwietniu 1920 roku

WARTO WIEDZIEĆ

Strajk poznańskich kolejarzy w kwietniu 1920 roku

Autor: Marcin Jurek

Wielkopolska w okresie zaborów słynęła z etosu pracy organicznej i solidarnej postawy wszystkich warstw społecznych przeciwko germanizacji oraz próbom wynarodowienia. Między innymi stąd wynikała polityczna dominacja Narodowej Demokracji, a wśród robotników największym poparciem cieszyło się Narodowe Stronnictwo Robotników.

Strajk studentów i uczniów Lublina w styczniu 1947 r.

WARTO WIEDZIEĆ

Strajk studentów i uczniów Lublina w styczniu 1947 r.

Autor: Jacek Wołoszyn

W Lublinie – w przeciwieństwie do innych miast – nie doszło do wystąpień młodzieży w związku z zakazem obchodów święta 3 maja w 1946 r. W styczniu następnego roku młodzi mieszkańcy miasta zorganizowali jednak strajk, który można uznać za jedną z największych manifestacji z ich udziałem na Lubelszczyźnie w latach 1944–1956.

Strajki w kopalniach Jastrzębia Zdroju w 1978 roku

Strajki w kopalniach Jastrzębia Zdroju w 1978 roku

Autor: Daniel Szlachta

W czerwcu 1978 r. w jastrzębskich kopalniach „Jastrzębie” i „Moszczenica” wybuchły strajki spowodowane niższymi wynagrodzeniami podczas ostatniej wypłaty (15 czerwca) oraz wprowadzonym rok wcześniej czterobrygadowym systemem pracy także w niedzielę, co destabilizowało życie rodzinne górników.

Strajki w mieście włókniarek w lutym 1971 roku

Strajki w mieście włókniarek w lutym 1971 roku

Autor: Paweł Perzyna

Wizerunek Łodzi po 1945 r. zdominowały obrazy komunistycznego feminizmu: bojowniczki Władysławy Bytomskiej (zm. w 1938 r.), przodowniczki pracy Wandy Gościmińskiej i rządzącej miastem włókniarki Michaliny Tatarkówny-Majkowskiej. Jednocześnie wyparto z pamięci bunt łódzkich kobiet, które odegrały decydującą rolę w strajkach lokalnych fabryk w lutym 1971 r.

Strajkowe lato 1945 roku w „Czerwonym Zagłębiu”

Strajkowe lato 1945 roku w „Czerwonym Zagłębiu”

Autor: Tomasz Gonet

Latem 1945 r. przez Zagłębie Dąbrowskie przetoczyła się fala strajków. Masowe protesty zagłębiowskich robotników i ich rodzin wymierzone były zarówno przeciwko ciężkim warunkom materialnym, jak i tworzonej przez komunistów nowej rzeczywistości politycznej.

Symbol narodowej wolności

Symbol narodowej wolności

Autor: Robert Buliński

W zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej przechowywana jest cenna pamiątka z czasu I wojny światowej: biało-czerwona kokarda, która była noszona 3 maja 1916 r. podczas wielkiej demonstracji narodowej w Warszawie.

Szczeciński maj 1982 roku

Szczeciński maj 1982 roku

Autor: Sebastian Ligarski

Po zakończeniu II wojny światowej Święto Pracy (1 maja) było jednym z głównych świąt komunistycznych, w dodatku w opozycji do Święta Konstytucji 3 Maja, a nade wszystko – Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski, które zniknęło z kalendarza świąt państwowych w 1951 r.

Święto 3 maja w czasach Polski „ludowej”

Święto 3 maja w czasach Polski „ludowej”

Autor: Ryszard Śmietanka-Kruszelnicki

Rocznica uchwalenia Konstytucji 3 maja uchodziła w PRL za święto przeciwników systemu. Władza robiła wszystko, by utrudnić niezależne, patriotyczne manifestacje.

W obronie Krzyża – Tychy, rok 1979

W obronie Krzyża – Tychy, rok 1979

Autor: Jarosław Neja

23 kwietnia 1979 r. po południu do Wydziału Organizacyjnego Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Katowicach nadeszła z Tychów niepokojąca informacja o demonstracji ulicznej na terenie miasta, na jednym z placów „na miejscu rozbiórki kaplicy (…) przy nowo budowanym domu towarowym”.

W PRL „szklanka mleka dla każdego ucznia”, a w Łodzi „Marsz głodowy kobiet”…

W PRL „szklanka mleka dla każdego ucznia”, a w Łodzi „Marsz głodowy kobiet”…

Autor: Artur Cieślik

30 lipca 1981 roku w Łodzi, ulicą Piotrkowską, przeszedł wielotysięczny marsz zdesperowanych kobiet. Manifestacja była wyrazem sprzeciwu wobec ekonomicznej sytuacji w kraju, wyrazem dezaprobaty względem drastycznych braków w zaopatrzeniu sklepów w artykuły spożywcze.

Walki uliczne w Święto Pracy 1983 roku

Walki uliczne w Święto Pracy 1983 roku

Autor: Andrzej Malik

1 maja 1983 r. w całym kraju upłynął po znakiem antykomunistycznych demonstracji i walk ulicznych z siłami milicyjnymi. Zginęły dwie osoby, m.in. Ryszard Smagur, zabity przez milicjanta w Nowej Hucie.

Wydarzenia grudnia 1986 r. w Ałmaty w stolicy Kazachskiej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej

Wydarzenia grudnia 1986 r. w Ałmaty w stolicy Kazachskiej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej

Autor: Artur Brożyniak

W połowie lat osiemdziesiątych XX w. ZSRS został dotknięty kryzysem gospodarczym i społecznym. To spowodowało zmiany w dotychczasowej praktyce sprawowania władzy przez nomenklaturę partyjną.

Wydarzenia we Włocławku 3–4 maja 1946 roku

Wydarzenia we Włocławku 3–4 maja 1946 roku

Autor: Remigiusz Ławniczak

Po zakończeniu II wojny światowej w społeczeństwie polskim dominował negatywny stosunek do nowej, komunistycznej władzy. Jednym z przejawów tych emocji były protesty młodzieży w maju 1946 r. na terenie całej Polski. Doszło do nich także w większych miastach na Pomorzu i Kujawach, w tym we Włocławku.

Zakazane święto. Obchody 3 Maja w 1982 r.

Zakazane święto. Obchody 3 Maja w 1982 r.

Autor: Katarzyna Adamów

Nowa sytuacja społeczno-polityczna, w jakiej znalazła się Polska po 1945 r. spowodowała zmiany w kalendarzu uroczystości państwowych. Tuż po wojnie obchody uchwalenia Konstytucji 3 maja przybrały antyradziecką i antykomunistyczną formę, a sama rocznica stała się niejako symbolem niepodległej Polski.

Zamknąć Hutę Siechnice

Zamknąć Hutę Siechnice

Autor: Grzegorz Waligóra

W drugiej połowie lat 80. XX wieku, przede wszystkim za sprawą Ruchu „Wolność i Pokój” środowiska opozycyjne w PRL zaczęły zwracać uwagę na problemy związane z ochroną środowiska. Dezaprobata wobec działań niszczących środowisko była zarazem sprzeciwem wobec systemu.

ZOMO – „górników, hutników łomoce i pędzi”

ZOMO – „górników, hutników łomoce i pędzi”

Autor: Michał Szukała

4 grudnia 1956 r. Rada Ministrów podjęła decyzję o powołaniu formacji, której zadaniem miało być „przeciwdziałanie i likwidowanie zagrożeń bezpieczeństwa państwa oraz zbiorowych naruszeń porządku publicznego”. Tak swoją historię rozpoczęły Zmotoryzowane Odwody Milicji Obywatelskiej.

Żałobna manifestacja. 1 maja 1971 roku w Szczecinie

Żałobna manifestacja. 1 maja 1971 roku w Szczecinie

Autor: Katarzyna Rembacka

Doroczny radosny pochód ku czci komunistycznej władzy stoczniowcy zdołali przekształcić w patriotyczną demonstrację upamiętniającą ofiary Grudnia ’70.

TEKSTY

TEMATY

Biblioteka cyfrowa

Audio/Video

English content

Księgarnia

Aktualności

Autorzy

O nas

Kontakt

Edukacja

postacie IPN

Spotkasz ich na Przystanku Historia

Józef Piłsudski, Anna Walentynowicz, mały Powstaniec – te trzy postacie przyjęliśmy jako symbolicznych reprezentantów trzech epok historii Polski w XX wieku – II Rzeczypospolitej, Polski pod rządami komunistów ale też Polski czasów II wojny światowej. Nasi bohaterowie kształtowali nie tylko dzieje Polski, ale też nasze wyobrażenia o wartościach moralnych: poświęcenia, odpowiedzialności, odwagi – dziś są już częścią historii, którą opisujemy. Temu ma służyć Przystanek Historia (autor zdjęcia małego Powstańca - Cezary Piwowarski)

Dowiedz się więcej

Polityka prywatności Mapa strony Deklaracja dostępności Ochrona danych osobowych English content

Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby dotrzeć do wszystkich właścicieli (i dysponentów praw autorskich) zdjęć i innych materiałów, które są wykorzystywane na niniejszym portalu. Wszelkie osoby i instytucje, do których nie udało nam się dotrzeć prosimy o kontakt z redakcją.

IPN