Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Audio/Video

„Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944–1989” - o nowym numerze rocznika naukowego IPN

Autor: Filip Musiał, Władysław Bułhak, Piotr Chmielowiec, Adam Dziurok, Paweł Skubisz, Rafał Dudkiewicz
„Burzą” ku wolności
POLECAMY
Artykuł

„Burzą” ku wolności

Autor: Filip Musiał
Gdy w styczniu 1944 r. Armia Czerwona przekroczyła granicę polską, Wojsko Polskie w konspiracji – Armia Krajowa – rozpoczęło realizację planu „Burza”. Była to koncepcja powstania strefowego, w której polskie jednostki miały atakować wycofujące się wojskami III Rzeszy, przed nacierającymi Sowietami.
„Czekając na sprawiedliwość”
Biblioteka cyfrowa

„Czekając na sprawiedliwość”

Autor: Karol Nawrocki, Karolina Trzeskowska-Kubasik, Konrad Graczyk, Grzegorz Majchrzak, Filip Musiał
Dodatek IPN do miesięcznika „W Sieci Historii” nr 11–12/2022
„Ostatnie powstanie”. Dodatek prasowy na Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych
Biblioteka cyfrowa

„Ostatnie powstanie”. Dodatek prasowy na Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych

Autor: Maciej Korkuć, Michał Wenklar, Dawid Golik, Filip Musiał, Robert Piwko, Marek Jedynak, Krzysztof Pięciak
W dodatku przedstawiona jest ewolucja w kolejnych latach charakteru i warunków działalności podziemia niepodległościowego w Małopolsce i Świętokrzyskiem.
„Śmierć za ratowanie życia”. Dodatek prasowy Oddziału IPN w Krakowie
Biblioteka cyfrowa

„Śmierć za ratowanie życia”. Dodatek prasowy Oddziału IPN w Krakowie

Autor: Filip Musiał, Anna Czocher, Roman Gieroń, Joanna Lubecka, Martyna Grądzka-Rejak, Krzysztof Pięciak
W 1941 r. Hans Frank, generalny gubernator okupowanych przez Niemców ziem polskich, wydał rozporządzenie wprowadzające karę śmierci dla Żydów, którzy opuścili bez zezwolenia teren getta oraz dla Polaków udzielających im pomocy. Odpowiedzialność ponosili nie tylko prawni właściciele mieszkań, domów i gospodarstw. Niemcy mordowali często całe rodziny z dziećmi.
Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki" odc. 23 - Pozyskanie TW „Stefana”, metodologia werbunku służb PRL (cz. 1)

Autor: Cezary Gmyz, Filip Musiał
Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki" odc. 24 - Pozyskanie TW „Stefana”, metodologia werbunku służb PRL (cz. 2)

Autor: Cezary Gmyz, Filip Musiał
Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki" odc. 82 - Księża na celowniku bezpieki cz.1

Autor: Filip Musiał, Cezary Gmyz
Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki" odc. 83 - Księża na celowniku bezpieki cz.2

Autor: Filip Musiał, Cezary Gmyz
„Zbrodnicza Akcja”
Biblioteka cyfrowa

„Zbrodnicza Akcja”

Autor: Filip Musiał, Rafał Opulski, Anna Czocher, Martyna Grądzka-Rejak, Roman Gieroń, Joanna Lubecka
Celem Aktion „Reinhardt” było wymordowanie Żydów i zagarnięcie ich mienia przez niemiecką Trzecią Rzeszę. Szefem akcji został Odilo Globocnik – dowódca SS i policji w dystrykcie lubelskim GG.
Audio/Video

Władysław Siła-Nowicki. Żołnierz i konspirator 1939–1956

Autor: Filip Musiał, Mariusz Olczak, Ewa Rzeczkowska, Maria Nowicka-Marusczyk, Rafał Łatka
Audio/Video

10 kwietnia 2010 r. w katastrofie smoleńskiej zginął Janusz Kurtyka, prezes IPN w latach 2005-2010, dyrektor oddziału w Krakowie w latach 2000-2005. Był znawcą Polski średniowiecznej i badaczem jej dziejów najnowszych, redaktorem naczelnym „Zeszytów Historycznych WiN-u”, prezesem Zarządu Głównego Stowarzyszenia Społeczno-Kombatanckiego Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość”.

Autor: Mateusz Spytma, Filip Musiał, Wojciech Frazik, Maciej Korkuć, Rafał Dyrcz
1939. Wrześniowe historie. Dodatek prasowy na 85. rocznicę niemieckiego ataku na Polskę
Biblioteka cyfrowa

1939. Wrześniowe historie. Dodatek prasowy na 85. rocznicę niemieckiego ataku na Polskę

Autor: Tomasz Ceran, Anna Czocher, Marzena Grosicka, Joanna Lubecka, Filip Musiał, Paweł Naleźniak, Krzysztof Pięciak
Wrzesień 1939 r. postrzegamy z perspektywy gry mocarstw – Niemiec i sowieckiej Rosji – realizujących swe imperialne plany, a także Polski usiłującej obronić swą niepodległość. A w cieniu tej wielkiej historii rozgrywały się indywidualne dramaty...
1945. Koniec (?) wojny
Biblioteka cyfrowa

1945. Koniec (?) wojny

Autor: Filip Musiał, Joanna Lubecka, Michał Wenklar, Wojciech Frazik, Piotr Juchowski, Paweł Naleźniak, Henryk Głębocki
Dodatek prasowy IPN z 8 maja 2025 r. do „Dziennika Polskiego”, „Gazety Krakowskiej” i „Echa Dnia”, poświęcony 80. rocznicy zakończenia II wojny światowej
Audio/Video

Aktion Reinhardt

Autor: Filip Musiał, Grzegorz Berendt, Martyna Grądzka-Rejak, Aleksandra Namysło
Armia Krajowa. Wojsko wolnej Polski
Biblioteka cyfrowa

Armia Krajowa. Wojsko wolnej Polski

Dodatek prasowy IPN do tygodnika „Gość Niedzielny” z 25 września 2022 z okazji 80. rocznicy powstania Armii Krajowej
Audio/Video

Bohaterowie walki o niepodległość, którzy po zajęciu Polski przez Armię Czerwoną zostali ofiarami komunistycznych zbrodni. Fieldorf, Pilecki i inni – czy po wojnie musieli zginąć?

Autor: Filip Musiał, Joanna Żelazko, Michał Gruszczyński, Paweł Sztama
Bohaterowie z przypadku – Gorbaczow i Jaruzelski
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

Bohaterowie z przypadku – Gorbaczow i Jaruzelski

Autor: Filip Musiał
26 grudnia 1991 roku Rada Najwyższa ZSRS przyjęła w Moskwie deklarację o rozwiązaniu ZSRS. Było to skutkiem utworzenia 8 grudnia tegoż roku Wspólnoty Niepodległych Państw, ale nade wszystko – procesu rozpadu bloku państw socjalistycznych i wybijania się na suwerenność kolejnych republik sowieckich.
Audio/Video

Celem konferencji była prezentacja różnorodnych obszarów działalności instytucji należących do Sieci oraz wymiana doświadczeń w zakresie kluczowych aspektów ich bieżącej pracy. Uczestnicy omówili wyzwania związane z zarządzaniem archiwaliami byłych służb komunistycznych, a także podzielili się doświadczeniami w zakresie m.in. digitalizacji, udostępniania i popularyzacji tych zbiorów.

Autor: Filip Musiał
Choćby przyszło postradać życie...
PAMIĘTAMY
Artykuł

Choćby przyszło postradać życie...

Autor: Filip Musiał
13 maja 1901 r. w Ołońcu (północno-zachodnia Rosja) urodził się Witold Pilecki, rotmistrz WP, żołnierz AK, organizator ruchu oporu w niemieckim obozie koncentracyjnym KL Auschwitz, uczestnik powstania warszawskiego.
Audio/Video

Co IPN wniósł do naszej wiedzy o PRL-owskim aparacie represji?

Autor: Rafał Dudkiewicz, Filip Musiał
Audio/Video

Co Rosjanie świętują 9 maja? Jakie znaczenie „walka z faszyzmem” miała dla uzasadniania moskiewskich agresji na wolne narody? Jak wyglądała sowiecka propaganda w okupowanej Polsce i Europie? Jakie techniki wykorzystywano do manipulacji społeczeństwami?

Autor: Filip Musiał, Maciej Korkuć, Jan Szumski, Rafał Opulski
Czarnobyl. Przemilczeć katastrofę
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

Czarnobyl. Przemilczeć katastrofę

Autor: Filip Musiał
W nocy z 25 na 26 kwietnia 1986 r., w elektrowni atomowej w Czarnobylu na Ukrainie doszło do awarii. Niekontrolowana reakcja łańcuchowa doprowadziła do wybuchu wodoru, który rozsadził rdzeń reaktora. Do atmosfery przedostały się śmiertelnie groźne substancje radioaktywne.
Audio/Video

Czy działania komunistów były wiernym odzwierciedleniem teorii Marksa, czy może pragmatycznym dążeniem do przejęcia władzy? Czy ideologia miała znaczenie, czy kluczowe były wytyczne płynące prosto z Kremla? Jak radzono sobie z różnicami zdań w obliczu globalnego konfliktu?

Autor: Filip Musiał, Piotr Gontarczyk, Karol Sacewicz
Audio/Video

Czy Gomułka szkolił się w Moskwie? Na czym polegał konflikt między Bierutem a Gomułką? Dlaczego w czasie "odwilży" ludzie uwierzyli, że Gomułka zmieni PRL? Dlaczego zgodził się by strzelać do robotników w grudniu 1970 r.?

Autor: Robert Spałek, Marcin Markiewicz, Filip Musiał
Audio/Video

Czy tzw. wybory 19 stycznia 1947 r. były naprawdę wyborami? Czy znamy ich prawdziwe wyniki? Dlaczego komunistyczne władze ogłosiły tzw. amnestię i jaki był jej cel?

Autor: Adam Dziuba, Filip Musiał, Maciej Korkuć, Piotr Niwiński
Audio/Video

Czy w 1981 Moskwa chciała użyć armii sowieckiej przeciw Polakom? Kiedy władze PRL przygotowały wprowadzenie stanu wojennego? Czy Amerykanie znali plan reżimu Jaruzelskiego?

Autor: Grzegorz Majchrzak, Tadeusz Ruzikowski, Filip Musiał, Sebastian Pilarski
Audio/Video

Czym była Armia Krajowa? Jaka była jej rola w Polskim Państwie Podziemnym? Czym wyróżniała się spośród innych konspiracyjnych formacji w Polsce i w Europie?

Autor: Filip Musiał, Tomasz Łabuszewski, Dawid Golik, Marek Jedynak
Donos i podsłuch. Narzędzia działań bezpieki
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Donos i podsłuch. Narzędzia działań bezpieki

Autor: Filip Musiał
Agenci, podsłuchy, punkty obserwacyjne – aparat bezpieczeństwa gromadził wiedzę dzięki tzw. osobowym i rzeczowym źródłom informacji. Umiejętne wykorzystanie donosów, raportów z obserwacji i stenogramów podsłuchów pozwalało na krzyżową ich weryfikację oraz na skuteczniejsze działania przeciw środowiskom opozycyjnym.
Drogą honoru Polaka prawdziwego. Pułkownik Franciszek Niepokólczycki
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

Drogą honoru Polaka prawdziwego. Pułkownik Franciszek Niepokólczycki

Autor: Filip Musiał
„Jego zdaniem legenda AK istnieje, rośnie i będzie rosła. Nie potrafią temu zapobiec czynniki rządowe bez względu na stosowane środki. […] Obecnie wielką polityką dla AK-owców w kraju jest zachować swoją godność żołnierską i nie pozwalać wszelkimi sposobami na pomniejszanie dorobku AK i jej legendy. Powinna ona jak sztandar być przekazana młodzieży”.
Dziedzictwo, któremu na imię Polska
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Dziedzictwo, któremu na imię Polska

Autor: Filip Musiał
Jan Paweł II wołał 10 czerwca 1979 r. na krakowskich Błoniach: Zanim stąd odejdę, proszę was, abyście całe to duchowe dziedzictwo, któremu na imię Polska, raz jeszcze przyjęli z wiarą, nadzieją i miłością – taką, jaką zaszczepia w nas Chrystus na Chrzcie Świętym – abyście nigdy nie zwątpili…
Dzielnica Cierpienia. Dodatek prasowy w 80. rocznicę utworzenia getta w Krakowie
Biblioteka cyfrowa

Dzielnica Cierpienia. Dodatek prasowy w 80. rocznicę utworzenia getta w Krakowie

Tysiące osób stłoczonych na niewielkiej przestrzeni z tygodnia na tydzień coraz bardziej popadało w nędzę. Doskwierały im głód i szerzące się choroby. Pozbawieni majątku, często także możliwości pracy zarobkowej, nie mieli szansy na przeżycie czy zapewnienie możliwości przetrwania najbliższym.
Dziewięć dni, które wstrząsnęły Peerelem
POLECAMY
Artykuł

Dziewięć dni, które wstrząsnęły Peerelem

Autor: Filip Musiał
2 czerwca 1979 r. Jan Paweł II rozpoczął pierwszą pielgrzymkę do Polski, podczas której odwiedził Warszawę, Gniezno, Częstochowę, Kraków, Oświęcim, Kalwarię Zebrzydowską i Wadowice.
Enklawy oporu. Społeczeństwo wobec terroru komunistycznego w latach 1948-1956
Z PODRĘCZNIKA HISTORII
Artykuł

Enklawy oporu. Społeczeństwo wobec terroru komunistycznego w latach 1948-1956

Autor: Filip Musiał
„Inżynieria strachu” z lat 1944–1948, sfałszowanie referendum z 1946 r. i wyborów z 1947 r. doprowadziły do załamania postaw oporu wobec wprowadzanego reżimu. Powszechny terror końca lat czterdziestych i pierwszej połowy lat pięćdziesiątych miał złamać wolę oporu w społeczeństwie. W znacznej mierze okazał się skuteczny.
Filip Musiał

Filip Musiał

Autor: Filip Musiał
Urodzony w 1976 r., historyk i politolog, dr hab., dyrektor Oddziału IPN w Krakowie, profesor i prorektor Akademii Ignatianum w Krakowie, zastępca redaktora naczelnego „Zeszytów Historycznych WiN-u”. Autor książek: Podręcznik bezpieki. Teoria pracy operacyjnej Służby Bezpieczeństwa w świetle wydawnictw resortowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych PRL (1970–1989) (2007; 2015); Raj grabarzy narodu. Studia i materiały do dziejów aparatu represji w Polsce „ludowej” 1945–1989 (2010); (z D. Golikiem) Władysław Gurgacz – jezuita wyklęty (2014) i in.
Audio/Video

Generał Dembiński – kawalerzysta z krwi i kości, dla którego honor żołnierza stał zawsze na pierwszym miejscu. Od młodości gotów służyć Ojczyźnie, wierny zasadom i tradycji polskiej kawalerii. Jego życie to opowieść o odwadze, lojalności i bezgranicznym poświęceniu.

Autor: Katarzyna Maleszko-Dembińska, Filip Musiał, Agnieszka Oszczyk
Gospodarka centralnie sterowana
Z PODRĘCZNIKA HISTORII
Artykuł

Gospodarka centralnie sterowana

Autor: Filip Musiał
Rok 1948 otwierał przed komunistami nowe perspektywy także w gospodarce. Likwidacja powszechnego oporu sprawiła, że mogli powoli przenosić nacisk ze sfery politycznej na pozostałe dziedziny życia społecznego.
Góral, znaczy Polak z ducha i krwi
Biblioteka cyfrowa

Góral, znaczy Polak z ducha i krwi

Autor: Filip Musiał, Wojciech Szatkowski, Dawid Golik, Maciej Korkuć, Rafał Opulski, Stanisław Apostoł, Arkadiusz Stefaniak-Guzik
Konfederacja Tatrzańska jako lokalna organizacja miała dla Podhala istotne znaczenie, także jako przejaw sprzeciwu wobec kolaboracyjnego zjawiska Goralenvolku.
Audio/Video

Grudzień 1970: między buntem ekonomicznym a niepodległościową rewoltą

Autor: Daniel Wicenty, Paweł Miedziński, Filip Musiał
Historia, pamięć, tożsamość
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Historia, pamięć, tożsamość

Autor: Filip Musiał
15 września 2000 r. Janusz Kurtyka został mianowany dyrektorem Oddziału IPN w Krakowie. Tym samym rozpoczął działalność jeden z największych oddziałów Instytutu.
II wojna światowa a kapitał moralny
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

II wojna światowa a kapitał moralny

Autor: Filip Musiał
Mimo tego, że od zakończenia II wojny światowej minęło wiele lat, jest ona wciąż wydarzeniem, wokół którego ogniskuje się publiczna dyskusja na arenie międzynarodowej. Niekoniecznie ta, którą widzimy codziennie w programach informacyjnych, ale ta, która jest ważnym elementem dyplomacji historycznej.
Audio/Video

Jak komuniści mordowali swoich przeciwników? Kiedy zinstytucjonalizowano mechanizm mordowania tych, którzy walczyli o niepodległość czy sprzeciwiali się systemowi komunistycznemu? W jaki sposób próbowano nadać pozory legalności morderstwom politycznym? Kim byli nieznani sprawcy?

Autor: Filip Musiał, Wojciech Frazik, Patryk Pleskot, Grzegorz Majchrzak
Audio/Video

Jak Niemcy realizowali swój plan całkowitej zagłady Żydów? Co groziło Polakom, którzy pomagali swoim żydowskim współobywatelom? Jakie postawy dominowały wśród społeczeństwa polskiego?

Autor: Filip Musiał, Mateusz Szpytma, Martyna Grądzka-Rejak, Sebastian Piątkowski
Audio/Video

Jaka była sytuacja Kościołów i związków wyznaniowych w państwach bloku wschodniego w Europie lat 1945–1992? Na czym polegała polityka wyznaniowa władz PRL?

Autor: Filip Musiał, Rafał Łatka, Dominik Zamiatała, Konrad Białecki
Audio/Video

Jaka jest rola czasopism naukowych we współczesnym świecie? Jakie cele stawiają sobie czasopisma naukowe? Kto jest odbiorcą tekstów naukowych? Jak periodyki naukowe mogą wpływać na dyskurs intelektualny w Polsce?

Audio/Video

Jaką rolę Ludowe Wojsko Polskie odgrywało w systemie politycznym PRL? Jaką funkcję pełniło w strukturach Układu Warszawskiego? W jaki sposób wojskowe organy bezpieczeństwa przyczyniały się do utrwalania systemu komunistycznego w Polsce?

Autor: Filip Musiał, Maciej Korkuć, Paweł Skubisz
Audio/Video

Jakie było znaczenie PKWN/Rządu Tymczasowego/Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej – czy o czymkolwiek mógł decydować? Czy możliwości rządu zmieniały się w czasie PRL, czy w którymkolwiek okresie był rzeczywistym podmiotem polityki?

Autor: Michał Siedziako, Włodzimierz Suleja, Filip Musiał
Audio/Video

Jakie uwarunkowania międzynarodowe były związane z 1945 r. na ziemiach polskich? Jak ewoluowała polityka zagraniczna prowadzona przez Rząd RP na Uchodźstwie oraz postawa Polskiego Państwa Podziemnego w związku z wydarzeniami roku 1944 i 1945 na ziemiach polskich (wejście Armii Czerwonej, powstanie warszawskie, proces szesnastu)?

Autor: Marek Kornat, Bogdan Musiał, Filip Musiał, Tomasz Łabuszewski, Konrad Graczyk
Audio/Video

Jakie zmiany nastąpiły w doktrynie komunistycznej między tzw. stalinizmem a formułą „poodwilżową”? Jakie było znaczenie spotkania w Szklarskiej Porębie i czym miał być Kominform? Jak Moskwa zarządzała swym „imperium zewnętrznym” po 1953 r.? Jak można opisać model zarządzania „wspólnotą komunistyczną” w latach tzw. stalinizmu?

Autor: Filip Musiał, Karol Sacewicz, Bogusław Tracz, Maciej Zakrzewski
Audio/Video

Jakie związki z Moskwą przed wojną miał Bolesław Bierut? Czego oczekiwali od niego Sowieci w czasie II wojny światowej? Z jakich powodów władze sowieckie powierzyły mu rządy w powojennej, Polsce? W jakich okolicznościach zmarł?

Autor: Filip Musiał, Adam Dziuba, Rafał Opulski
Jan Różycki (1901-1991)
PAMIĘTAMY
Biogram / Biografia

Jan Różycki (1901-1991)

Autor: Filip Musiał
Jan Benedykt Różycki był w pierwszej połowie XX wieku tam, gdzie Rzeczpospolita potrzebowała obrońców, gdzie trzeba było walczyć za jej wolność. Oficer o niepospolitej odwadze, a zarazem wybitny inżynier, który przede wszystkim chciał budować silną Polskę.
Jeden cel – Niepodległość
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Jeden cel – Niepodległość

Autor: Filip Musiał
Istotą powojennego oporu – chociaż jest to pojęcie nieścisłe, bo chodzi o opór wobec sowieckiego zniewolenia, które ziemie polskie zaczęło ogarniać już z początkiem 1944 r., na długo przed kapitulacją Niemiec – było dążenie do przywrócenia Polsce niepodległości.
Audio/Video

Jesienią 1947 r. dwóch przywódców partii opozycyjnych wobec komunistów opuściło pojałtańską Polskę. Dlaczego wcześniej zdecydowali się na powrót do kraju? Jak usiłowali budować jawną opozycję? Czy komuniści próbowali przejąć sztandary przedwojennych partii lewicowych i centrowych?

Autor: Filip Musiał, Marek Hańderek, Bartłomiej Noszczak, Robert Spałek
Katolicy w komunizmie. Kościół polski w latach 1948-1956
Z PODRĘCZNIKA HISTORII
Artykuł

Katolicy w komunizmie. Kościół polski w latach 1948-1956

Autor: Filip Musiał
Zmonopolizowanie władzy w kraju pozwoliło komunistom zrzucić maskę przychylności dla Kościoła i otwarcie wystąpić przeciw niemu. Władza dążyła do odciągnięcia wiernych od Kościoła, pozbawienia go zaplecza osobowego, materialnych podstaw funkcjonowania oraz przejęcia kontroli nad częścią jego działalności w drodze nakazów administracyjnych.
Katyń – pamiętamy
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Katyń – pamiętamy

Autor: Filip Musiał
13 kwietnia obchodzimy Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej ustanowiony dla upamiętnienia wymordowania przez Sowietów, na mocy decyzji z 5 marca 1940 r., blisko 22 tysięcy polskich jeńców wojennych i więźniów.
Katyń. Dodatek prasowy na 80. rocznicę ogłoszenia informacji o odkryciu masowych grobów polskich oficerów
Biblioteka cyfrowa

Katyń. Dodatek prasowy na 80. rocznicę ogłoszenia informacji o odkryciu masowych grobów polskich oficerów

Autor: Filip Musiał, Łucja Marek, Marek Jończyk, Paweł Naleźniak, Dariusz Gorajczyk, Mateusz Zemla
13 kwietnia 1943 roku świat obiegła informacja o ujawnieniu w Katyniu masowych grobów, w których spoczywały szczątki prawie 22 tys. obywateli II Rzeczypospolitej zamordowanych na rozkaz sowieckich władz.
Audio/Video

Kim byli polscy komuniści? Czy określenie „polscy” pasuje do działaczy Komunistycznej Partii Polski, a potem tworzonych de facto poza krajem Związku Patriotów Polskich oraz Polskiej Partii Robotniczej?

Autor: Filip Musiał, Maciej Korkuć, Karol Sacewicz
Audio/Video

Kim byli przywódcy PPR/PZPR? Z jakich środowisk się wywodzili? Czy były różnice między tymi, którzy partię tworzą, a tymi, którzy „składają ją do grobu”?

Autor: Filip Musiał, Przemysław Gasztold, Robert Spałek
Audio/Video

Kim był Ludwik Marszałek „Zbroja” ? Jakie wartości wyznawał? Jaką cenę zapłacił za służbę dla Rzeczypospolitej?

Autor: Tomasz Balbus, Filip Musiał, Tadusz Wolsza, Maciej Małozięć, Rafał Dudkiewicz
Audio/Video

Kim była Wanda Wasilewska? Czy to prawda, że jako jedyna spośród polskich komunistów miała bezpośredni numer telefonu do Stalina Dlaczego nie została szefem partii komunistycznej w Polsce? Co działo się z nią po 1945 r.?

Autor: Filip Musiał, Maciej Korkuć, Karol Sacewic
Audio/Video

Komitet Obrony Robotników i narodziny jawnej opozycji – nowa rzeczywistość w PRL?

Autor: Filip Musiał, Cecylia Kuta, Grzegorz Waligóra, Tomasz Kozłowski
Koniec wojny, ale nie zniewolenia
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Koniec wojny, ale nie zniewolenia

Autor: Filip Musiał
II wojna światowa jest dla Polaków wciąż tematem ważkim. Nie mniej istotne z punktu widzenia naszej historycznej świadomości są kwestie związane z zakończeniem tego zbrojnego konfliktu.
Audio/Video

Konspiracja i opór społeczny w Polsce 1944–1956. Słownik biograficzny, t. VI

Autor: Tomasz Łabuszewski, Kazimierz Krajewski, Filip Musiał
Konspiracja, wojsko, partyzantka. Podziemie zbrojne w Małopolsce 1939–1955
POLECAMY
Artykuł

Konspiracja, wojsko, partyzantka. Podziemie zbrojne w Małopolsce 1939–1955

Autor: Filip Musiał, Dawid Golik
Gdy we wrześniu 1939 r., jeszcze w trakcie walk frontowych z Niemcami, powstawały pierwsze konspiracyjne organizacje wojskowe, nikt nie przewidywał, że wojna potrwa kilka kolejnych lat. Tym bardziej nie spodziewano się, że walkę „aż do zwycięstwa” trzeba będzie prowadzić także w warunkach nowej okupacji – wprowadzanej rękami Sowietów i polskich komunistów.
Audio/Video

Krzywda wyrządzona przez okupantów niemieckich i sowieckich dzieciom i ich rodzicom to jedna z najstraszniejszych kart II wojny. Jak wyglądały sowietyzacja i germanizacja polskich dzieci? Jaki los Niemcy zgotowali „Dzieciom Zamojszczyzny” w ramach ludobójczej akcji wysiedleńczej w tej polskiej krainie?

Autor: Filip Musiał, Joanna Lubecka, Sebastian Piątkowski, Karol Sacewicz
Audio/Video

Kto odpowiadał za rozpracowywanie i kontrolę Kościoła w okresie PRL? W jaki sposób aparat bezpieczeństwa postrzegał rolę Kościoła w życiu społecznym i politycznym? W jaki sposób pontyfikat Jana Pawła II wpłynął na intensywność działań operacyjnych wobec Kościoła?

Autor: Filip Musiał, Rafał Dudkiewicz
Kultura i nauka w służbie ideologii
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

Kultura i nauka w służbie ideologii

Autor: Filip Musiał
Przejęcie przez komunistów kontroli nad życiem politycznym w Polsce pojałtańskiej umożliwiło im podjęcie bardziej zdecydowanych działań w celu wyeliminowania niezależności w pozostałych sferach życia publicznego.
Kuryer Kielecki. Stan wojenny. Dodatek prasowy Delegatury IPN w Kielcach
Biblioteka cyfrowa

Kuryer Kielecki. Stan wojenny. Dodatek prasowy Delegatury IPN w Kielcach

Wydarzenia sprzed 40 lat budzą w odbiorze społecznym wciąż sprzeczne emocje. Co powinniśmy pamiętać o tamtym tragicznym czasie?
Kuźnia kadr w Legionowie
NOWY NUMER BIULETYNU IPN
Artykuł

Kuźnia kadr w Legionowie

Autor: Filip Musiał
W 1945 r. 78,3 proc. funkcjonariuszy aparatu represji miało zaledwie wykształcenie podstawowe lub nawet niepełne podstawowe. Ci, którzy ukończyli albo chociaż rozpoczęli studia, należeli do rzadkości – w resorcie to raptem 2,2 proc. Większość funkcjonariuszy mających stać się mieczem i tarczą komunistycznej partii najzwyczajniej w świecie nie posiadała kompetencji do wykonywania swych zadań.
Leopold Okulicki
POLECAMY
Artykuł

Leopold Okulicki

Autor: Filip Musiał
„Powstanie Warszawskie nie było polityczną awanturą, jak to określa prokurator. Nie wybuchło na rozkaz Londynu, lecz dlatego, że Polacy w kraju zdecydowali, że jest konieczne. Była to walka bohaterska” – mówił gen. Leopold Okulicki w czasie procesu Szesnastu w Moskwie.
List, który zachwiał Gomułką
POLECAMY
Artykuł

List, który zachwiał Gomułką

Autor: Filip Musiał
Trzydzieści z górą lat po upadku komunizmu trudno uwierzyć, że totalitarnym reżimem mógł wstrząsnąć zwykły list.
Audio/Video

Ludowe Wojsko Polskie czy Ludowe Wojsko (nie)Polskie – geneza, tradycje i tożsamość armii PRL. Tajne służby Polski pojałtańskiej jako element realizacji interesów ZSRS i system ich zależności wobec Moskwy. Geneza komunistycznej bezpieki – Kujbyszewiacy

Autor: Sławomir Cenckiewicz, Witold Bagieński, Maciej Korkuć, Filip Musiał
Małopolscy bohaterowie niepodległości 1918
Biblioteka cyfrowa

Małopolscy bohaterowie niepodległości 1918

Autor: Filip Musiał, Michał Wenklar
Dwanaście sylwetek żołnierzy, polityków i działaczy społecznych. Każdy z nich odegrał istotną rolę w burzliwych latach 1914-1918. Poprzez ich życiorysy możemy dostrzec wielowymiarowość procesu, który zaczął się wraz z trzecim zaborem, a zakończył nawet nie w 1918 r., lecz trzy lata później, gdy w 1921 r. nasi przodkowie ostatecznie ukształtowali granice II RP.
Marzec '68
Biblioteka cyfrowa

Marzec '68

Autor: Filip Musiał, Marcin Kasprzycki, Paweł Mazur, Rafał Opulski, Monika Komaniecka-Łyp, Łucja Marek
„My studenci krakowskich wyższych uczelni wyrażamy swą solidarność ze studentami wyższych uczelni Warszawy, którzy zamanifestowali swą postawę w związku ze zdjęciem »Dziadów« ze sceny Teatru Narodowego, relegowaniem z uczelni kol. kol. Michnika i Szlajfera, jak i akcentami ograniczającymi wolność słowa, sztuki oraz zgromadzeń i prasy” – głosiła rezolucja krakowskich studentów z 11 marca 1968 r.
Audio/Video

Między placem Czerwonym a placem Defilad – odwilż w 1956 r. w PRL

Autor: Paweł Sasanka, Michał Wenklar, Filip Musiał, Robert Spałek
Między symboliką niepodległościową a cieniem totalitaryzmu
TYLKO U NAS
Artykuł

Między symboliką niepodległościową a cieniem totalitaryzmu

Autor: Filip Musiał
29 grudnia 1989 r. sejm „kontraktowy” znowelizował Konstytucję PRL – nazwę państwa zmieniono na Rzeczpospolitą Polską, orłu przywrócono koronę, wprowadzono zapisy ustrojowe o zasadzie demokratycznego państwa prawa.
Milenium chrztu Polski. Krok na drodze do wolności
POLECAMY
Artykuł

Milenium chrztu Polski. Krok na drodze do wolności

Autor: Filip Musiał
14 kwietnia 1966 roku – tysiąc lat od symbolicznej daty przyjęcia chrztu przez Mieszka I – rozpoczęły się obchody milenium chrztu Polski.
Ministerstwo terroru. Urząd Bezpieczeństwa i Służba Bezpieczeństwa 1944-1990
Biblioteka cyfrowa

Ministerstwo terroru. Urząd Bezpieczeństwa i Służba Bezpieczeństwa 1944-1990

Autor: Filip Musiał
Jednym z filarów komunistycznej władzy instalowanej przez Sowietów w powojennej Polsce stał się aparat represji. Jego geneza sięga czasów wojny, a kadrowym kręgosłupem uczyniono polskich komunistów przeszkolonych przez Sowietów.
Moją Ojczyzną – Polska. Janusz Kurtyka
PAMIĘTAMY
Artykuł

Moją Ojczyzną – Polska. Janusz Kurtyka

Autor: Filip Musiał
Był jedną z tych osób, które wytrwale zmieniały nasze spojrzenie na polską historię. Wyraziście i głośno domagał się odrzucenia postkomunistycznej mentalności i patrzenia na nasze najnowsze dzieje z perspektywy państwa suwerennego i z użyciem narzędzi interpretacyjnych właściwych ludziom wolnym.
Audio/Video

Na czym polega problem wiarygodności dokumentów bezpieki? Co nowego wiemy na temat archiwaliów komunistycznej bezpieki? Jakie materiały na temat rozpracowania Kościoła katolickiego znajdują się w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej?

Autor: Filip Musiał, Konrad Graczyk, Witold Bagieński, ks. Dominik Zamiatała, Krzysztof Sychowicz
Audio/Video

Nie tylko o tym, co działo się w 1968 r. w Czechosłowacji, ale także o zapomnianej pacyfikacji Berlina i Budapesztu. Czy były to rewolty ekonomiczne, a może niepodległościowe? Czy może spór komunistów z komunistami o wizję państwa?

Autor: Filip Musiał, Michał Wenklar, Sebastian Pilarski, Filip Gańczak
Audio/Video

Niemieckie zbrodnie w obozach koncentracyjnych

Autor: Filip Musiał, Martyna Grądzka-Rejak, Roman Gieroń, Marcin Przegiętka
Audio/Video

Niezależne Zrzeszenie Studentów – między ruchem studenckim a opozycją polityczną

Autor: Marek Wierzbicki, Kamil Dworaczek, Filip Musiał, Tomasz Kurpierz
Od „buntu niewolników” po „przystanek Niepodległość”. Janusz Kurtyka (1960–2010)
WARTO ZAJRZEĆ
Wspomnienie

Od „buntu niewolników” po „przystanek Niepodległość”. Janusz Kurtyka (1960–2010)

Autor: Filip Musiał
Dzieło ludzi wybitnych trwa dłużej niż ich życie. Janusz Kurtyka był człowiekiem wybitnym. Rozumiał ducha Instytutu Pamięci Narodowej i wiedział, jak wykorzystać jego potencjał. Przede wszystkim jednak miał precyzyjną wizję tego, jak po półwieczu totalitaryzmów odbudować polską tożsamość.
Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918-1989

Od niepodległości do niepodległości. Historia Polski 1918-1989

Autor: Adam Dziurok, Marek Gałęzowski, Łukasz Kamiński, Filip Musiał
Wiek XX należał do najtrudniejszych w dziejach państwa i narodu polskiego. Niełatwo ten okres opisać, tym bardziej w syntetycznym skrócie. Naszym zamierzeniem było przedstawienie najnowszej historii Polski takiej, jaka była...
Odwilż pod kontrolą
Z PODRĘCZNIKA HISTORII
Artykuł

Odwilż pod kontrolą

Autor: Filip Musiał
5 marca 1953 r. zmarł Józef Stalin. Śmierć sowieckiego dyktatora zapoczątkowała obejmujący cały blok sowiecki proces nazywany „odwilżą”. W jego efekcie doszło do korekty metod sprawowania władzy przy zachowaniu najistotniejszych cech systemu totalitarnego.
Okrągły Stół w pamięci Polaków
POLECAMY
Artykuł

Okrągły Stół w pamięci Polaków

Autor: Filip Musiał
Obrady Okrągłego Stołu, które rozpoczęły się 6 lutego 1989 r. są jednym z tych wydarzeń w najnowszej historii Polski, które budzą największe emocje. Głównie ze względu na spotkania i ustalenia podejmowane w willach MSW, przede wszystkim w podwarszawskiej Magdalence.
Opozycja epistolarna
Biblioteka cyfrowa

Opozycja epistolarna

Autor: Filip Musiał, Maciej Zakrzewski, Michał Wenklar, Cecylia Kuta, Monika Komaniecka-Łyp, Henryk Głębocki, Mirosław Szumiło, Rafał Opulski
Polacy, którzy sprzeciwiali się reżimowi komunistycznemu, wykorzystywali wszelkie dostępne narzędzia. Jednym z nich było pisanie listów i petycji do władz. Dodatek prasowy, przygotowany przez krakowski oddział Instytutu Pamięci Narodowej, ukazał się 20 grudnia 2024 r. w „Dzienniku Polskim” i „Gazecie Krakowskiej”.
Audio/Video

Opricznicy PRL: Służba Bezpieczeństwa (1975-1990). Wiedzieć co planują Amerykanie. Think tank sowieckich namiestników oraz...

Autor: Filip Musiał, Patryk Pleskot, Witold Bagieński, Mirosław Sikora
Oswobodzenie KL Auschwitz – między pamięcią a propagandą
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

Oswobodzenie KL Auschwitz – między pamięcią a propagandą

Autor: Filip Musiał
W 2005 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu. Datą, w której obchodzimy to wspomnienie jest 27 stycznia – rocznica wkroczenia Armii Czerwonej do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz.
Audio/Video

Październik 1956 r. – przełom w PRL czy zmiana narzędzi sprawowania władzy?

Autor: Włodzimierz Suleja, Filip Musiał, Paweł Sasanka, Robert Spałek
Pełnia komunistycznego reżimu
Z PODRĘCZNIKA HISTORII
Artykuł

Pełnia komunistycznego reżimu

Autor: Filip Musiał
Utworzenie PZPR i faktyczne podporządkowanie jej całości życia publicznego w Polsce nie zakończyło etapu „porządkowania” sceny politycznej. W państwach bloku wschodniego Sowieci dążyli do budowy systemu monopartyjnego lub systemu z dominującą partią komunistyczną i w pełni jej podporządkowanymi partiami satelickimi.
Audio/Video

Po co Stalin stworzył w Moskwie partię komunistyczną? Kogo wyznaczył na jej szefa? Co łączyło, a co dzieliło czterech pierwszych sekretarzy partii komunistycznej? O co się ze sobą spierali? Czy Mołojec zamordował Nowotkę? Co o komunistach myślała konspiracja w kraju?

Autor: Filip Musiał, Artur Kuprianis, Paweł Libera
Pod czerwonym pręgierzem. Proces krakowski WiN i PSL w 1947 roku
Biblioteka cyfrowa

Pod czerwonym pręgierzem. Proces krakowski WiN i PSL w 1947 roku

Autor: Wojciech Frazik, Filip Musiał, Michał Wenklar
Wycofanie się Niemców z okupowanych terenów Polski nie przyniosło Polakom oczekiwanej wolności. Totalitaryzm niemiecki zastąpiony został przez totalitaryzm sowiecki. Narzucona Polsce przez Kreml komunistyczna administracja dbała wyraźnieo interesy imperialne Związku Sowieckiego.
Podbój zwany wyzwoleniem
POLECAMY
Artykuł

Podbój zwany wyzwoleniem

Autor: Filip Musiał
Im szybciej zdamy sobie sprawę z tego, że w sferze narracji historycznej tkwimy wciąż w pozycji państwa i społeczeństwa posttotalitarnego, tym szybciej będziemy zdolni do budowy opowieści historycznej z perspektywy wolnościowej.
Podręcznik bezpieki. Teoria pracy operacyjnej Służby Bezpieczeństwa w świetle wydawnictw resortowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych PRL (1970–1989)

Podręcznik bezpieki. Teoria pracy operacyjnej Służby Bezpieczeństwa w świetle wydawnictw resortowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych PRL (1970–1989)

Autor: Filip Musiał
„Podręcznik bezpieki” jest publikacją ukazującą metody działania komunistycznej Służby Bezpieczeństwa. Przedstawiono w niej najczęściej dyskutowane dziś problemy związane z pracą operacyjną bezpieki. Ukazano środki (narzędzia) działania SB. Zdefiniowano i omówiono podstawowe kategorie osobowych źródeł informacji wykorzystywanych przez piony operacyjne SB, działające na terenie PRL w latach 1970–1989. Najwięcej miejsca poświęcono tajnym współpracownikom, osobno omawiając problematykę związaną z ich werbunkiem, współpracą (prowadzeniem źródła, łącznością z nim, szkoleniem i wychowaniem oraz kontrolą), jak i zakończeniem współpracy. W dalszej kolejności przedstawiono rzeczowe środki pracy operacyjnej – najwięcej miejsca poświęcając technice operacyjnej oraz obserwacji zewnętrznej.
Audio/Video

Podwójne oblicze jezuity, czyli historia TW „Student”

Autor: Bogusław Górka, Cezary Gmyz, Filip Musiał, Piotr Woyciechowski
Podziemny parlament w pojałtańskiej Polsce
POLECAMY
Artykuł

Podziemny parlament w pojałtańskiej Polsce

Autor: Filip Musiał
Większość z nas wie już, kim byli Żołnierze Wyklęci. Doceniamy ich poświęcenie i rozumiemy, dlaczego walczyli w konspiracji. Ale działacze polityczni, którzy w Polsce zajętej przez komunistów trwali w podziemiu, wciąż pozostają zapomniani.
Polacy a Święto Niepodległości
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

Polacy a Święto Niepodległości

Autor: Filip Musiał
11 listopada jest datą symboliczną, to tego dnia w 1918 roku Józef Piłsudski objął naczelne dowództwo nad wojskami polskimi. Rocznicę tego wydarzenia obchodzimy jako narodowe święto, przywołując odzyskanie niepodległości po 123 latach zaborów.
Audio/Video

Poznaj dorobek Niezależnej Oficyny Wydawniczej lat 1982-1989. Na czym polegała trudność prowadzenia drugoobiegowej działalności wydawniczej w tych latach?

Autor: Marcin Krzek-Lubowiecki, Cecylia Kuta, Filip Musiał, Grzegorz Wołk
2 następna >
TEKSTY
TEMATY
Biblioteka cyfrowa
Audio/Video
English content
Księgarnia
Aktualności
Autorzy
O nas
Kontakt
Edukacja
postacie IPN
Spotkasz ich na Przystanku Historia
Józef Piłsudski, Anna Walentynowicz, mały Powstaniec – te trzy postacie przyjęliśmy jako symbolicznych reprezentantów trzech epok historii Polski w XX wieku – II Rzeczypospolitej, Polski pod rządami komunistów ale też Polski czasów II wojny światowej. Nasi bohaterowie kształtowali nie tylko dzieje Polski, ale też nasze wyobrażenia o wartościach moralnych: poświęcenia, odpowiedzialności, odwagi – dziś są już częścią historii, którą opisujemy. Temu ma służyć Przystanek Historia (autor zdjęcia małego Powstańca - Cezary Piwowarski)
Dowiedz się więcej
Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby dotrzeć do wszystkich właścicieli (i dysponentów praw autorskich) zdjęć i innych materiałów, które są wykorzystywane na niniejszym portalu. Wszelkie osoby i instytucje, do których nie udało nam się dotrzeć prosimy o kontakt z redakcją.
IPN
Copyright © 2026 Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - Wszelkie prawa zastrzeżone. ISSN 2719-8510