Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

„Arcypolskie święta”

„Arcypolskie święta”

„Wigilia na Syberii” z 1892 r. to jeden ze szczególnie przejmujących obrazów Jacka Malczewskiego. Pokazuje polskich zesłańców, którym najbardziej rodzinne w naszej tradycji święta przyszło spędzać przy niemal pustym stole – tysiące kilometrów od żon i dzieci. Także w XX w. nie brakowało momentów, kiedy polskim rodzinom trudno było z radością celebrować Boże Narodzenie.
„Dom wczasowy MSW”, czyli jak próbowano oszukać Służbę Bezpieczeństwa w Jeleniej Górze
Artykuł

„Dom wczasowy MSW”, czyli jak próbowano oszukać Służbę Bezpieczeństwa w Jeleniej Górze

Autor: Grzegorz Wołk
To, że w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej od 1976 roku mogła działać jawna opozycja demokratyczna, nie oznaczało, że ludzie ci mogli spotykać się całkowicie swobodnie. Przykładem trudności, które stały przed opozycjonistami, jest spotkanie Rady Politycznej KPN, które w maju 1980 r. zorganizowano w Jeleniej Górze.

„Leksykon bezpieki. Kadra kierownicza aparatu bezpieczeństwa 1944 – 1956” nie mógłby powstać bez badań i funkcjonowania Archiwum IPN. Biogramy funkcjonariuszy tam zawarte są pełnymi opisami życiorysów ludzi, którzy „zaprowadzali ład i porządek” po II wojnie światowej.

Autor: Rafał Dudkiewicz, Grzegorz Wołk

„Z filmoteki bezpieki" odc. 10. - „Historia szkoły w Legionowie"

Autor: Cezary Gmyz, Grzegorz Wołk

„Z filmoteki bezpieki" odc. 31 - I am american diplomat

Autor: Cezary Gmyz, Grzegorz Wołk

„Z filmoteki bezpieki" odc. 79 - Konfederacja Polski Niepodległej

Autor: Grzegorz Wołk, Cezary Gmyz

»Karnawał« po amerykańsku. Ambasada USA w Warszawie wobec wydarzeń w Polsce od sierpnia 1980 r. do grudnia 1981 r.

Autor: Patryk Pleskot, Grzegorz Majchrzak, Grzegorz Wołk

Leksykon bezpieki. Kadra kierownicza aparatu bezpieczeństwa 1944–1956. Tom I

Autor: Jarosław Szarek, Witold Bagieński, Magdalena Dźwigał, Paweł Sztama, Grzegorz Wołk

10 grudnia 1980 Krajowa Komisja Porozumiewawcza NSZZ „Solidarność” podjęła uchwałę o powołaniu Komitetu Obrony Więzionych za Przekonania, którego celem była ochrona więźniów politycznych PRL.

Autor: Grzegorz Wołk

11 Listopada w II RP, w PRL i po 1989 (odc. 28)

Autor: Grzegorz Wołk

13 grudnia 1981 roku, na mocy dekretu o wprowadzeniu stanu wojennego, wielu aktywnych działaczy NSZZ „Solidarność” zostało zatrzymanych i osadzonych w ośrodkach odosobnienia na terenie całej Polski.

Autor: Rafał Dudkiewicz, Grzegorz Wołk

22 lipca (odc. 49)

Autor: Grzegorz Wołk, Michał Przeperski

9 stycznia 1986 roku po czterech latach ukrywania się, Służba Bezpieczeństwa zatrzymała działacza Solidarności – Bogdana Borusewicza, znajdującego się na tzw. liście nr 1. Dlaczego był tak cenny dla władz PRL? Jakie błędy popełnił i czy zdrada Stanisława Osowskiego odegrała tu rolę?

Autor: Krzysztof Świątek, Grzegorz Wołk
Abraham z Góry Straceńców
Biogram / Biografia

Abraham z Góry Straceńców

Autor: Grzegorz Wołk
Roman Abraham konspirował długo przed 1918 r. Następnie walczył z Ukraińcami o rodzinny Lwów, a w 1939 r. oglądał z bliska klęskę polskiej armii w wojnie obronnej.

Afera Żelazo (odc. 51)

Autor: Grzegorz Wołk, Witold Bagieński

Co wiemy o wydarzeniach, które przyniosły kres komunistycznej „utopii nad Wisłą”? Jaka jest kondycja badań historycznych nad transformacją po 35. latach od jej rozpoczęcia? Nad jakimi tematami trwają badania, a jakie są zupełnie zaniedbane?

Autor: Tomasz Kozłowski, Grzegorz Wołk, Michał Siedziako

Czym był Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela? W jaki sposób członkowie Ruchu oddziaływali na społeczeństwo? Dlaczego ROPCiO powstało obok Komitetu Obrony Robotników?

Autor: Grzegorz Wołk

Czym była Konfederacja Polski Niepodległej? Jaką rolę odebrała w walce z komunizmem? Kto stał na czele tego ugrupowania i jakie były jego cele?

Autor: Grzegorz Wołk

Czym była Konfederacja Polski Niepodległej? Kto w ostatniej dekadzie PRL najgłośniej walczył o odzyskanie niepodległości przez Polskę? Co o polskiej opozycji myśleli amerykańscy dyplomaci?

Autor: Antoni Dudek, Grzegorz Waligóra, Grzegorz Wołk, Tomasz Kozłowski

Czym było Niezależne Zrzeszenie Studentów? Czy NZS był substytutem studenckiej Solidarności? Co dla NZS oznaczało wprowadzenie stanu wojennego? Jak wyglądało odrodzenie studenckiej opozycji pod koniec lat 80-tych?

Autor: Kamil Dworaczek, Tomasz Kozłowski, Patryk Pleskot, Grzegorz Wołk

Czym Konfederacja Polski Niepodległej różniła się od innych organizacji opozycyjnych w PRL? Jak zmieniały się działania SB wobec KPN? Co mówiono o Konfederacji w Radiu Wolna Europa?

Autor: Grzegorz Wołk, Maciej Foks

Dlaczego powstał Komitet Obywatelski? Jak się kształtowała opozycyjna scena polityczna w 1988 r.? Kto był liderem i jakie środowiska należały do KO? Jaki wpływ miał KO na późniejsze zmiany w Polsce?

Autor: Marcin Wikło, Krzysztof Brzeszczyn, Grzegorz Wołk
Esbecki uniwersytet
Artykuł

Esbecki uniwersytet

Autor: Grzegorz Wołk
Do końca PRL szczycili się swoim sowieckim rodowodem. Szkoła oficerska w Legionowie była przez lata głównym miejscem szkolenia oficerów Urzędu Bezpieczeństwa, a później Służby Bezpieczeństwa.

Gdzie 13 grudnia 1981 r. był prezydent Ronald Reagan? Jaką rolę pełniły dla Reagana placówki dyplomatyczne USA w PRL? Poznaj raporty ambasady USA w Warszawie z pierwszych tygodni stanu wojennego

Autor: Rafał Dudkiewicz, Grzegorz Wołk, Patryk Pleskot
Grzegorz Wołk

Grzegorz Wołk

Autor: Grzegorz Wołk
Urodzony w 1983 r., historyk, politolog, pracownik Biura Badań Historycznych IPN. Badacz dziejów opozycji politycznej oraz aparatu represji w PRL. Autor monografii Ośrodki odosobnienia w Polsce południowo-wschodniej (1981-1982) (2009).

Infiltracja, inwigilacja, szantaż. Jakie były efekty działań SB wobec „Solidarności”? Na czym polegała „operacja ochrona”?

Autor: Antoni Dudek, Grzegorz Majchrzak, Grzegorz Wołk

Jakie były korzenie niezależnego ruchu chłopskiego oraz jak wyglądała droga rolników od „Solidarności” do niepodległości? Jaki był udział NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność” w przełomie 1989 r.?

Autor: Andrzej W. Kaczorowski, Tomasz Kozłowski, Wojciech Gonera, Grzegorz Wołk

Jakie osoby przyjmowano do SB? Gdzie je szkolono? Jak zdobywały wykształcenie? Z jakimi problemami dnia codziennego borykali się esbecy?

Autor: Daniel Wicenty, Andrzej Golec, Grzegorz Wołk, Bernard Sobiczewski

Jaruzelski na szafocie „Armenii”

Autor: Grzegorz Wołk, Piotr Gontarczyk
Katyniem o względy antykomunistycznego kołtuna
Artykuł

Katyniem o względy antykomunistycznego kołtuna

Autor: Grzegorz Wołk
Sowiecka zbrodnia na polskich oficerach bywa określana „kłamstwem założycielskim PRL”. Jak silne emocje budziła wśród sprawujących władzę pokazuje przykład jednego z najbliższych doradców gen. Wojciecha Jaruzelskiego.
Kiszczak-Jaruzelski, czyli cenzorzy w akcji
Artykuł

Kiszczak-Jaruzelski, czyli cenzorzy w akcji

Autor: Grzegorz Wołk
W ostatniej dekadzie PRL krajem rządził niepodzielnie Wojciech Jaruzelski przy wydatnym wsparciu Czesława Kiszczaka. Zapewne niewiele osób zdaje sobie sprawę, że duet generałów potrafił pełnić także rolę cenzorów.

Mexico'86 (odc. 43)

Autor: Grzegorz Wołk, Grzegorz Majchrzak

Niezależne obchody 3 maja w Polsce Ludowej (odc. 49)

Autor: Cezary Gmyz, Grzegorz Wołk

Niezależne obchody odzyskania niepodległości w PRL (odc. 27)

Autor: Grzegorz Wołk, Cezary Gmyz
nr 2 (42) 2023

nr 2 (42) 2023

Tematem przewodnim 42. numeru półrocznika „Pamięć i Sprawiedliwość” jest edukacja i szkolnictwo w Polsce Ludowej.

Obchody 1 i 3 maja w PRL (odc. 44)

Autor: Grzegorz Wołk, Jerzy Eisler

Obchody rocznicowe MO i SB (odc. 19)

Autor: Grzegorz Wołk, Cezary Gmyz
Opozycyjne spojrzenie na Okrągły Stół
Artykuł

Opozycyjne spojrzenie na Okrągły Stół

Autor: Grzegorz Wołk
Momenty przełomowe w historii są postrzegane z perspektywy zmian, które ze sobą niosły. Wojny oceniamy na podstawie ich wyników, zasadność przewrotów politycznych widzimy przez pryzmat zmiany warunków życia już po nich. Nie inaczej jest w przypadku oceny polskiej transformacji i odejścia od komunizmu.

Ośrodki odosobnienia (odc. 37)

Autor: Łukasz Baranowicz, Grzegorz Wołk

Podczas stanu wojennego internowano tysiące osób. Jaka była skala internowania? Jak komuniści dokonywali aresztowań? Jakie były konsekwencje tego działania?

Autor: Grzegorz Wołk
Polska Partia Niepodległościowa
Artykuł

Polska Partia Niepodległościowa

Autor: Grzegorz Wołk
Oficjalnie Polska Partia Niepodległościowa ogłosiła swoje powstanie 22 stycznia 1985 r., lecz jej początki sięgają kilka lat wstecz. Już w założonej w 1979 r. Konfederacji Polski Niepodległej istniało środowisko o orientacji narodowej i niepodległościowej.

Poznaj dorobek Niezależnej Oficyny Wydawniczej lat 1982-1989. Na czym polegała trudność prowadzenia drugoobiegowej działalności wydawniczej w tych latach?

Autor: Marcin Krzek-Lubowiecki, Cecylia Kuta, Filip Musiał, Grzegorz Wołk
Pulitzer a sprawa kwidzyńska
Artykuł

Pulitzer a sprawa kwidzyńska

Autor: Grzegorz Wołk
Praca reportera w obcym kraju targanym wewnętrznym konfliktem, z dynamicznie zmieniającą się sytuacją polityczną, nigdy nie należała do łatwych. Podobnie było w Polsce po wprowadzeniu stanu wojennego w grudniu 1981 r.

Represje stanu wojennego oraz... Obrachunek z dekadą Jaruzelskiego... (cz. 5 konferencji naukowej)

Autor: Marcin Gołębiewicz, Grzegorz Majchrzak, Grzegorz Wołk, Tadeusz Ruzikowski

Służba Bezpieczeństwa była „tarczą i mieczem” partii komunistycznej. Chroniła ją przed działaniami opozycji i służyła do zwalczania polskich dążeń niepodległościowych, czy choćby nawet tych związanych z liberalizacją systemu.

Autor: Mariusz Krzysztofiński, Władysław Bułhak, Witold Bagieński, Grzegorz Wołk, Cecylia Kuta

Spalił się, bo nie mógł żyć wśród kłamstwa PRL o Katyniu. Na jego pogrzeb przyszły dwie osoby... A dziś? Kto pamięta o Walentym Badylaku?

Autor: Jan Żaryn, Grzegorz Wołk
Święty ogień, święty człowiek
Artykuł

Święty ogień, święty człowiek

Autor: Grzegorz Wołk
Ofiara życia to największe poświęcenie, do jakiego zdolny jest człowiek. Płonący mnisi buddyjscy czy student Jan Palach są do dziś symbolami protestu przeciwko zniewoleniu własnego kraju i narodu. Postać i czyn Walentego Badylaka powinny zająć bardziej eksponowane miejsce w naszej narodowej pamięci.

W 1979 r. w Warszawie ogłoszono powstanie Konfederacji Polski Niepodległej. Twórcy KPN deklarowali, że ich celem jest odzyskanie pełnej suwerenności oraz całkowite obalenie systemu komunistycznego.

Autor: Grzegorz Wołk, Piotr Woyciechowski
Warszawski salon Pana X
Biogram / Biografia

Warszawski salon Pana X

Autor: Grzegorz Wołk
Dramat wielu żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych, którym dane było przeżyć krwawe boje o wolną Polską, by na koniec nie móc powrócić do kraju, rozgrywał się po cichu. Skomunizowany kraj wielu z tych co powrócili powitał więzieniami i torturami.

Wokół książki „Szaleńcy niepodległości. Historia Konfederacji Polski Niepodległej” toczyła się rozmowa na spotkaniu Krakowskiej Loży Historii Współczesnej

Autor: Grzegorz Wołk, Maciej Zakrzewski, Michał Wenklar

Zanim dał się zapamiętać jako radykalny przeciwnik PZPR, rozpoczynał działalność w komunistycznych organizacjach młodzieżowych. Kiedy doszło do jego światopoglądowej przemiany, co na nią wpłynęło i dlaczego w pewnym momencie pojawiły się pogłoski o jego współpracy z SB?

Autor: Rafał Dudkiewicz, Grzegorz Wołk

Zbrodnia Katyńska (odc. 41)

Autor: Grzegorz Wołk, Witold Wasilewski