Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Tagi Wrzesień 1939

Wrzesień 1939

Polscy uchodźcy w Câmpulung-Muşcel w Rumunii

Polscy uchodźcy w Câmpulung-Muşcel w Rumunii

Autor: Marcin Majewski

Po agresji niemieckiej i sowieckiej na Polskę we wrześniu 1939 r. władze cywilne i wojskowe II RP oraz oddziały Wojska Polskiego w ciągu kilku dni ewakuowały się przez granicę rumuńską. W tym samym czasie w stronę Rumunii kierowała się też uciekająca przed działaniami wojennymi ludność cywilna.

Polska w latach II wojny światowej oczami Astrid Lindgren

Polska w latach II wojny światowej oczami Astrid Lindgren

Autor: Diana Maksimiuk

Biedna Polska! Polacy twierdzą, że jeśli Niemcom uda się wziąć Warszawę, to oznacza, że ostatni polski żołnierz zginął – zanotowała we wrześniu 1939 r. słynna Szwedka. Ci którym krewnych zamęczono w niemieckich obozach koncentracyjnych, nie zapomną niczego tylko dlatego, że jest pokój – zauważała w dalszej fazie niszczącej wojny.

Porucznik Jan Makarewicz 1906–1940

Biogram / Biografia

Porucznik Jan Makarewicz 1906–1940

Autor: Piotr Orzechowski

Więzień Starobielska podporucznik Jan Makarewicz opuścił obóz podobnie jak pozostali internowani – wywieziony do budynku NKWD w Charkowie. Tam strzałem w tył głowy został zamordowany i pogrzebany w Piatichatkach. Na wykazie osób opuszczających obóz ﬁguruje pod numerem 2287.

Ppor. Teodor Fabian Pajewski, żołnierz ZWZ i AK, Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata

Biogram / Biografia

Ppor. Teodor Fabian Pajewski, żołnierz ZWZ i AK, Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata

Autor: Artur Podgórski

Urodził się 14 września 1915 r. w Warszawie w wielodzietnej rodzinie. Tajemnicą pozostaje, dlaczego w dorosłym życiu posługiwał się datą 20 stycznia 1917 r. jako dniem urodzenia.

Prasa węgierska wobec agresji III Rzeszy i ZSRS na Polskę we wrześniu 1939 roku

Prasa węgierska wobec agresji III Rzeszy i ZSRS na Polskę we wrześniu 1939 roku

Autor: Maria Zima-Marjańska

Jednym z największych sprawdzianów braterstwa polsko-węgierskiego były czasy drugowojenne z uwagi na to, że Węgry i Polska po wybuchu wojny znalazły się po odmiennych stronach konfliktu.

Profil ofiar zbrodni katyńskiej

Profil ofiar zbrodni katyńskiej

Autor: Witold Wasilewski

Zostali zamordowani, ponieważ w mundurach Wojska Polskiego bronili swej Ojczyzny – Polski. Spoczywają we wspólnych grobach.

Przejęcie polskich wojskowych internowanych na Litwie i Łotwie przez Związek Sowiecki

Przejęcie polskich wojskowych internowanych na Litwie i Łotwie przez Związek Sowiecki

Autor: Janusz Wróbel

W dniach 10-12 lipca 1940 r. pełnomocnik armii litewskiej płk Antanas Jakštas przekazał szefowi Wojsk Konwojowych NKWD, kombrigowi Michaiłowi Kriwence, 4373 internowanych polskich żołnierzy. Od sierpnia do października 1940 r. w ręce sowieckie zostali wydani także polscy wojskowi internowani na Łotwie.

Pułkownik Jan Biały (1897-1984)

Biogram / Biografia

Pułkownik Jan Biały (1897-1984)

Autor: Krzysztof A. Tochman

Płk dypl. lotnictwa służby stałej Jan Biały, ps. „Kadłub”, „Pokrywka”, urodził się 16 VI 1897 r. w Krakowie jako syn Józefa, adwokata, i Jadwigi z domu Szymoniak.

Pułkownik Kazimierz Glabisz – żołnierz, działacz sportowy, patriota

Biogram / Biografia

Pułkownik Kazimierz Glabisz – żołnierz, działacz sportowy, patriota

Autor: Marek Jończyk

Przywołując bohaterskie postawy Polaków czasu II wojny światowej, warto przypomnieć postać żołnierza, którego losy we wrześniu 1939 r splotły się z Kielecczyzną. Chodzi o organizatora i dowódcę Grupy „Kielce”, walczącej z Niemcami od 5 do 7 września 1939 r. w bitwie pod Kajetanowem i Barczą.

Represje wobec żołnierzy Korpusu Ochrony Pogranicza

WARTO WIEDZIEĆ

Represje wobec żołnierzy Korpusu Ochrony Pogranicza

Autor: Paweł Skubisz

Korpus Ochrony Pogranicza został utworzony we wrześniu 1924 r., jako specjalna formacja wojskowa do zabezpieczenia wschodniej granicy państwowej ze Związkiem Sowieckim. Z biegiem kolejnych lat rozszerzono jego kompetencje i skierowano do ochrony granicy z Litwą, Łotwą i krótkich odcinków z Niemcami oraz Rumunią, a tuż przed wojną również części granicy z Węgrami.

Romans kina i swastyki

Romans kina i swastyki

Autor: Katarzyna Adamów

Berta Helene Amalie Riefenstahl, zwana zdrobniale „Leni”, to jedna z najbardziej kontrowersyjnych artystek XX w. Była genialnym filmowcem i fotografem, ale zastrzeżenia wzbudzała i do dziś wzbudza tematyka filmów, które przyniosły jej rozgłos.

Royal Air Force we wrześniu ’39

Royal Air Force we wrześniu ’39

Autor: Waldemar Grabowski

Czy we wrześniu 1939 r. lotnictwo brytyjskie i francuskie ograniczyło swe bojowe akcje tylko do zrzucania ulotek nad miastami III Rzeszy? Taki właśnie pogląd był formułowany w wielu publikacjach naukowych i popularnonaukowych.

Rozstrzelany medalik. O niemieckich egzekucjach Polaków w Rudzkim Moście

Rozstrzelany medalik. O niemieckich egzekucjach Polaków w Rudzkim Moście

Autor: Tomasz Ceran

Podczas ekshumacji ofiar egzekucji przeprowadzonych w Rudzkim Moście pod Tucholą, wydobyto szczątki 236 Polaków. Ich katami byli miejscowi członkowie Selbstschutzu (Samoobrony). Wśród dowodów niemieckiej zbrodni zachował się medalik – rozstrzelany razem z jego właścicielem.

Róża Łubieńska (1881-1954)

Biogram / Biografia

Róża Łubieńska (1881-1954)

Autor: Anna Czocher

We wrześniu 1939 r. Kraków szybko stał się „stolicą uchodźców i przesiedleńców”, którzy nagle tracili cały dorobek życia. Nasilała się atmosfera niepewności i chaosu, spotęgowana ewakuacją władz. Na tym tle wyraźnie odcinał się przykład osób takich jak Róża Łubieńska, która zajęła się organizacją pomocy dla rodaków najciężej dotkniętych wojennym koszmarem.

Rzeczpospolita w obliczu II wojny światowej

Rzeczpospolita w obliczu II wojny światowej

Autor: Krzysztof Sychowicz

Odbudowujące się państwo polskie po doświadczeniach z okresu wojny polsko-bolszewickiej 1919-1920, dążyło do ustabilizowania relacji z sąsiadami. Punktem wyjściowym do dalszych kontaktów ze Związkiem Sowieckim były postanowienia pokoju ryskiego z 1921 r., kończącego wspomniany konflikt.

Sceptycyzm „wyzwolicieli”

Sceptycyzm „wyzwolicieli”

Autor: Sławomir Kalbarczyk

Raporty NKWD pokazują, że mimo wysiłków kremlowskiej propagandy wielu „ludzi radzieckich” bez entuzjazmu przyjęło napaść Armii Czerwonej na Polskę we wrześniu 1939 roku. Gdyby Sowiety były krajem demokratycznym, można by pisać o negatywnym stosunku sowieckiej opinii publicznej do inwazji na Polskę.

Skórzana teczka sztabu Kleeberga

Skórzana teczka sztabu Kleeberga

Autor: Radosław Peterman

Ostatnim etapem walk w kampanii polskiej 1939 r. było między innymi opanowanie przez polskie oddziały Samodzielnej Grupy Operacyjnej (SGO) „Polesie” w dniu 5 października silnie obsadzonego przez Niemców kościoła Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny wraz z zespołem klasztornym karmelitów trzewiczkowych w Woli Gułowskiej i pobliskiego cmentarza w Turzystwie.

Służba Zwycięstwu Polski

Służba Zwycięstwu Polski

Autor: Jacek Sawicki

W przeddzień kapitulacji stolicy, 27 września 1939 r., została powołana ogólnokrajowa organizacja podziemna o nazwie Służba Zwycięstwu Polski. Stanowisko komendanta SZP objął gen. Michał Tokarzewski-Karaszewicz.

Sowiecka agresja na Polskę 17 września 1939 r.

Sowiecka agresja na Polskę 17 września 1939 r.

Autor: Magdalena Dzienis-Todorczuk

W konsekwencji zawartego pomiędzy III Rzeszą a Związkiem Socjalistycznych Republik Sowieckich paktu Ribbentrop-Mołotow 17 września 1939 r. Armia Czerwona przekroczyła granice Polski, rozpoczynając tym samym prawie dwuletnią okupację wschodnich terenów Rzeczypospolitej.

Sowieckie zbrodnie i represje wobec obywateli polskich po 17 września 1939 roku

Sowieckie zbrodnie i represje wobec obywateli polskich po 17 września 1939 roku

Autor: Marek Hańderek

Kilkanaście dni po niemieckim ataku na Polskę z 1 września 1939 r. Związek Sowiecki wypełnił swoje zobowiązanie dotyczące Polski zawarte w tajnym protokole paktu Ribbentrop-Mołotow z 23 sierpnia 1939 r.

Spisane czyny. Pamięć o sowieckich zbrodniach

Spisane czyny. Pamięć o sowieckich zbrodniach

Autor: Sławomir Kalbarczyk

Zbrodnia Katyńska, Obława Augustowska, masowe deportacje – lista sowieckich represji na Polakach z lat 1939–1945 jest zatrważająco długa. Zbrodnie sowieckie popełnione na obywatelach państwa polskiego po 17 września 1939 r. stanowią olbrzymi, nie do końca zresztą znany i zbadany, kompleks spraw.

Stanisław Bielański (1916-1982). Bohater bitwy nad Dunajcem we wrześniu 1939 r.

Stanisław Bielański (1916-1982). Bohater bitwy nad Dunajcem we wrześniu 1939 r.

Autor: Krzysztof Pięciak

Choć Polska, słabsza od swoich przeciwników i pozbawiona wsparcia sojuszników, nie mogła z kampanii wrześniowej wyjść zwycięsko, to jednak wielokrotnie nasi żołnierze dawali dowody bohaterstwa, skutecznie opóźniając niemieckie, słowackie, a później sowieckie wojska. Jednym ze szczególnie zasłużonych bohaterów tych starć był Stanisław Bielański.

Stanisław Grzmot-Skotnicki (1894-1939)

Biogram / Biografia

Stanisław Grzmot-Skotnicki (1894-1939)

Autor: Marcin Chorązki

Jeden z pierwszych legionistów, beliniak, generał Wojska Polskiego, który zginął w czasie największej z wrześniowych bitew – nad Bzurą.

Stanisław Guńkiewicz. Od legionisty do szopkarza

Archiwum Pełne Pamięci

Biogram / Biografia

Stanisław Guńkiewicz. Od legionisty do szopkarza

Autor: Radosław Kurek

Nawet wśród legionistów należał do postaci nietuzinkowych. Do formującego się szwadronu ułanów wstąpił na zagarniętym z austriackiego taboru koniu. W swoim bogatym życiorysie był konspiratorem, członkiem załogi pociągu pancernego, działaczem samorządowym, a także… twórcą bożonarodzeniowych szopek.

Starszy posterunkowy Mieczysław Janicki - ofiara zbrodni katyńskiej

Starszy posterunkowy Mieczysław Janicki - ofiara zbrodni katyńskiej

Autor: Artur Kuprianis

Kiedy tylko w roku 1918 na nowo powstała do życia niepodległa Polska, bez zwłoki zaczęto tworzyć instytucje i organizacje mające za zadanie utrzymywanie porządku publicznego oraz zapewnienie bezpieczeństwa ludności zamieszkującej ziemie odradzającego się Państwa.

Stefan Starzyński. Chciał, by Warszawa była wielka

Biogram / Biografia

Stefan Starzyński. Chciał, by Warszawa była wielka

Autor: Irena Siwińska

Według ustaleń pionu śledczego Instytutu Pamięci Narodowej Stefan Starzyński, ostatni prezydent przedwojennej Warszawy, zginął z rąk gestapowców pomiędzy 21 a 23 grudnia 1939 r. w Warszawie lub w jej okolicach.

Strażnicy ,,Morza Pińskiego”

Strażnicy ,,Morza Pińskiego”

Autor: Rafał Michliński

W czasie wojny polsko-bolszewickiej (1919–1920) na poleskich błotach i bezdrożach utworzono Flotyllę Pińską, która na stałe wpisała się w krajobraz Polesia i przez całe dwudziestolecie międzywojenne była symbolem trwania polskiej państwowości.

Szatyn o szlachetnych rysach twarzy. Pułkownik Władysław Liniarski „Mścisław” (1897–1984)

Nowy numer Biuletynu IPN

Biogram / Biografia

Szatyn o szlachetnych rysach twarzy. Pułkownik Władysław Liniarski „Mścisław” (1897–1984)

Autor: Waldemar Brenda

Był poszukiwany przez NKWD już za pierwszego Sowieta. Również funkcjonariuszom gestapo nie udało się go wytropić. Jeden z najważniejszych uczestników polskiej konspiracji lat wojny i pierwszych miesięcy po jej zakończeniu, komendant Białostockiego Okręgu ZWZ-AK-AKO nieprzerwanie od 1941 r. pozostawał nieuchwytny do końca lipca 1945 r.

Śladami „wyzwoleńczego” marszu Armii Czerwonej jesienią 1939 r. Zbrodnia na rodzinie Boryczków

Śladami „wyzwoleńczego” marszu Armii Czerwonej jesienią 1939 r. Zbrodnia na rodzinie Boryczków

Autor: Sławomir Kalbarczyk

2 października 1939 r. do Kamionki wkroczyła grupa żołnierzy Armii Czerwonej. Na jej czele stał politruk Rodion Bierdnikow, który, najprawdopodobniej inspirowany przez miejscowych komunistów, postanowił rozstrzelać rodzinę Boryczków – jako „wrogów ludu”. Wedle polskich relacji napastnicy najpierw otoczyli dworek...

Święto Niepodległości za drutami

Święto Niepodległości za drutami

Autor: Sławomir Kalbarczyk

O Święcie Niepodległości Polacy pamiętali także w skrajnie ciężkich warunkach niewoli jenieckiej w Związku Sowieckim. W 1939 roku 11 Listopada obchodzono m.in. w obozie w Starobielsku.

Tablice Tchorka

Tablice Tchorka

Autor: Paweł Zielony

Warszawa to miasto kontrastów. Z jednej strony – pełne życia, dźwięków, twórczego zamętu i pilnych spraw. Z drugiej – bogate w miejsca skłaniające do zadumy. Przykładem tego są kamienne tablice i pomniki upamiętniające miejsca bohaterskich walk i męczeństwa mieszkańców stolicy.

Tajemnice panewnickich lasów

Tajemnice panewnickich lasów

Autor: Grzegorz Bębnik

Nigdy już zapewne nie poznamy dokładnej liczby ofiar pierwszych dni września 1939 r. w Katowicach. Ustalenia śledztwa, jakie prowadził katowicki oddział IPN mówią o około 150 zabitych - zarówno w walkach, jak i egzekucjach.

Tragiczne losy komendanta „Strzelca” z Iwonicza

Tragiczne losy komendanta „Strzelca” z Iwonicza

Autor: Paweł Fornal, Adam Nycz

Tytułowy komendant „Strzelca”, sierżant Mikołaj Nycz, to zaginiony w mrokach tragicznych losów wojennych II Rzeczpospolitej bohater. Dzięki staraniom Pana Adama Nycza, zajmującego się historią swojego stryja, udało się jego postać przywrócić do zbiorowej pamięci.

Tragiczny dzień w historii Sulejowa

Tragiczny dzień w historii Sulejowa

Autor: Paweł Wąs

Barbarzyńskie bombardowanie Sulejowa przez Luftwaffe, w wyniku którego miasto zostało doszczętnie zniszczone, a śmierć poniosło ponad 700 osób, do dziś uważane jest przez jego mieszkańców za jedno z najtragiczniejszych wydarzeń w historii grodu nad Pilicą.

Triumf wojny

Triumf wojny

Autor: Tomasz Stempowski

Przerażenie. Strach. Groza. Jedno z tych uczuć – a może wszystkie – maluje się na twarzy kobiety uwiecznionej na zdjęciu. Obiektyw aparatu uwięził w kadrze wykrzywione rysy, jakby kobieta skamieniała. Zdjęcie wykonano 12 września 1939 roku w Końskich.

Ucieczka w zaświaty. Tajemnicza śmierć majora Wierusz–Kowalskiego

Ucieczka w zaświaty. Tajemnicza śmierć majora Wierusz–Kowalskiego

Autor: Dariusz Żurek

Młody, perspektywiczny oficer II RP, artylerzysta i łącznościowiec, uczestnik Wojny Obronnej 1939 r., konspirator i uczestnik Powstania Warszawskiego, oficer tzw. „odrodzonego” Wojska Polskiego. Jego barwną biografię zamyka niestety krwawa karta z dziejów komunistycznego terroru.

Ułańska epopeja ’39. 1. Pułk Kawalerii Korpusu Ochrony Pogranicza

Ułańska epopeja ’39. 1. Pułk Kawalerii Korpusu Ochrony Pogranicza

Autor: Tomasz Chwietkiewicz

Mieli strzec Kresów Wschodnich, ale rozkazy rzuciły ich w 1939 r. na zachodnią granicę. Przeszli całą Polskę, bijąc się zaciekle z Niemcami i Sowietami. Później ginęli z rąk NKWD, walczyli w podziemiu i na frontach II wojny światowej.

Uratować złoto

Uratować złoto

Autor: Krzysztof Kopeć

We wrześniu 1939 roku zapasy złota Banku Polskiego miały wartość 463 mln złotych. Władze polskie robiły wszystko, by nie dostało się ono w ręce żadnego z dwóch agresorów. Wywiezienie z ogarniętego wojennym chaosem kraju ładunku ważącego prawie 80 ton wydaje się niemożliwością. A jednak się udało…

W krzywym (niezupełnie) zwierciadle. Polska z perspektywy władz i ludności ZSRS w przededniu i podczas sowieckiej agresji we wrześniu 1939 roku

W krzywym (niezupełnie) zwierciadle. Polska z perspektywy władz i ludności ZSRS w przededniu i podczas sowieckiej agresji we wrześniu 1939 roku

Autor: Sławomir Kalbarczyk

Zohydzanie przez agresora ofiary swej zbrojnej napaści jest tak stare jak same wojny. U progu II wojny światowej Sowieci stosowali tę metodę wobec Polski. I to na wielką skalę.

W legionach, dywersji i konspiracji. Kazimierz Kierzkowski (1890-1942)

Biogram / Biografia

W legionach, dywersji i konspiracji. Kazimierz Kierzkowski (1890-1942)

Autor: Anna Czocher

Szybkie postępy wojsk niemieckich we wrześniu 1939 r. spowodowały, że przegrana biorących udział w wojnie regularnych oddziałów Wojska Polskiego wydawała się nieuchronna. Dla części walczących stało się jasne, że wraz z klęską na froncie rozpoczyna się walka podziemna.

Walki Grupy „Kielce” pod Kajetanowem i Barczą w dniach 5-7 września 1939 roku

Walki Grupy „Kielce” pod Kajetanowem i Barczą w dniach 5-7 września 1939 roku

Autor: Marek Jończyk

Każda kolejna rocznica wybuchu II wojny światowej skłania do głębokich refleksji. Przywołując dramatyczne wydarzenia z 1939 r., warto przypomnieć przebieg jednej z najkrwawszych bitew tego okresu stoczonej na Kielecczyźnie.

Warszawa i jej prezydent. Walka, odwaga i opór w czasie Katastrofy

O TYM SIĘ MÓWI

Warszawa i jej prezydent. Walka, odwaga i opór w czasie Katastrofy

Autor: Robert Spałek

Bomby na Warszawę spadły już 1 września o świcie. Wielu mieszkańców początkowo myślało, że to próbny alarm, który rozpoczął ćwiczenia lotnicze. Potem ruszono na sklepy, ludzie wykupywali co się dało. Handel pracował normalnie, cen nie zmieniono. Odnotowano pierwsze ofiary cywilne.

We wrogim otoczeniu? Polscy jeńcy wojenni a ludność cywilna w ZSRS (1939–1940)

We wrogim otoczeniu? Polscy jeńcy wojenni a ludność cywilna w ZSRS (1939–1940)

Autor: Sławomir Kalbarczyk

Stosunek władz sowieckich do polskich jeńców wojennych osadzonych w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie jest znany. Najdobitniejszy wyraz znalazł on w zbrodniczej uchwale Politbiura KC WKP(b) z 5 marca 1940 r., przewidującej ich wymordowanie. A jak się do nich odnosiła miejscowa ludność cywilna?

Wehrmacht i nowe „zasady” wojny. Masakra ludności cywilnej w Częstochowie, 4 września 1939 roku

Wehrmacht i nowe „zasady” wojny. Masakra ludności cywilnej w Częstochowie, 4 września 1939 roku

Autor: Mirosław Sikora

Tak zwany „krwawy poniedziałek” w Częstochowie, 4 września 1939 r., to jeden z kilku najbardziej jaskrawych przykładów radykalnej zmiany w filozofii prowadzenia wojny przez armię niemiecką pod rządami narodowych socjalistów.

Węgiersko-Polski Komitet Opieki nad Uchodźcami (1939–1944)

Węgiersko-Polski Komitet Opieki nad Uchodźcami (1939–1944)

Autor: Emilia Rydel

Zaraz po wybuchu wojny Węgrzy powołali komitet udzielający bezinteresownej pomocy polskim uciekinierom. Działał on nieprzerwanie od września 1939 do marca 1944 i dzielił się na 5 wydziałów odpowiadających za zakwaterowanie, tworzenie obozów, opiekę nad chorymi, kierowanie do pracy i administrację.

Węgrzy wobec agresji niemieckiej na Polskę

Węgrzy wobec agresji niemieckiej na Polskę

Autor: Anna Kołakowska

Mimo nacisków Berlina Królestwo Węgier nie przyłożyło ręki do niemieckiej napaści na Polskę we wrześniu 1939 r., później zaś dyskretnie wspierało ewakuację polskich żołnierzy do Francji.

Wielka ewakuacja 1939-1940

Wielka ewakuacja 1939-1940

Autor: Janusz Wróbel

17 września 1939 r. Naczelny Wódz marsz. Edward Rydz-Śmigły wydał „Dyrektywę ogólną”, która w związku z szybkimi postępami wojsk niemieckich i wkroczeniem Armii Czerwonej na teren Polski, nakazywała wycofanie oddziałów Wojska Polskiego „na Rumunię względnie Węgry”.

Wielka ucieczka marszałka Śmigłego-Rydza z Rumunii

Wielka ucieczka marszałka Śmigłego-Rydza z Rumunii

Autor: Marcin Majewski

Wieczorem, 15 grudnia 1940 r., marsz. Edward Śmigły-Rydz zbiegł z pilnie strzeżonego miejsca internowania w Rumunii i po dwóch dniach dotarł do stolicy Węgier – Budapesztu.

Witkacy – świadek początku i końca niepodległości

Witkacy – świadek początku i końca niepodległości

Autor: Marek Klecel

Witkacy, czyli Stanisław Ignacy Witkiewicz, pisarz, malarz i filozof, brał udział w I wojnie światowej w Rosji, był świadkiem rewolucji komunistycznej, pod wpływem której szybko wrócił do Polski.

Wojna nerwów

Wojna nerwów

Autor: Bartłomiej Noszczak

Wrzesień ‘39 jest dla warszawiaków próbą wytrzymałości psychicznej i fizycznej. Apokaliptyczny konflikt przynosi im całą gamę doświadczeń, które mają często charakter graniczny. Uczucia, emocje i nastroje dyktuje dynamiczny rytm nowoczesnej wojny na wyniszczenie, w której celem Niemców jest m.in. eksterminacja cywilów przy pomocy nieznanych wcześniej metod i środków.

Wrzesień 1939 oczami młodej Żydówki z Przeworska

Wrzesień 1939 oczami młodej Żydówki z Przeworska

Autor: Łukasz Chrobak

Przeworsk, niewielkie miasteczko, przed 1939 r. znajdowało się na terenie województwa lwowskiego, było też siedzibą powiatu. Na ponad 7 tys. mieszkańców 1449 osób stanowiła ludność żydowska. Niemniej jednak oba środowiska w miarę zgodnie ze sobą współżyły. W okresie międzywojennym działało tam kilkanaście żydowskich stowarzyszeń.

Wrzesień 1939 roku

Z PODRĘCZNIKA HISTORII

Wrzesień 1939 roku

Autor: Włodzimierz Suleja

Wojnę, której nieuchronność zapowiadał pakt Niemiec Hitlera i Rosji Stalina, przyniósł pierwszy dzień września 1939 r. Z trzech stron – od północy, zachodu i południa – na broniące całej linii granicznej oddziały polskie ruszyły przeważające liczebnie i wyposażone w nowocześniejszy sprzęt niemieckie kolumny.

Wrzesień 1939 roku w Busku-Zdroju

Wrzesień 1939 roku w Busku-Zdroju

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik

Tragiczne wydarzenia 1939 r. to bolesny moment naszej historii. Wdzierająca się do kraju nawała niemiecka siała śmierć i zniszczenie. Choć Busko-Zdrój nie stało się ostatecznie areną większych starć, to również dotknięte zostało wojennym koszmarem.

Wrześniowy <i>exodus</i>

WARTO WIEDZIEĆ

Wrześniowy exodus

Autor: Bartłomiej Noszczak

W pamiętnym wrześniu, po ataku Niemiec na Polskę, setki tysięcy cywilnych uciekinierów rusza w exodus na wschód z nadzieją, że uniknie okropieństw wojny. Ale terror Blitzkriegu pokazuje, jak bardzo się mylili. Gdy 17 września przychodzi kolejny cios – ze strony ZSRS, uciekinierzy znajdują się między brunatnym młotem a czerwonym kowadłem.

Wybuch II wojny światowej i ucieczki ludności cywilnej w kierunku granic wschodnich

Wybuch II wojny światowej i ucieczki ludności cywilnej w kierunku granic wschodnich

Autor: Anna Pyżewska

Niemal od razu po wybuchu II wojny światowej ku wschodnim granicom państwa polskiego ruszyły setki tysięcy cywilów, uciekając przed niemiecką nawałą. Zdecydowaną większość uciekinierów stanowiła ludność żydowska.

Wykolejenie pociągu pancernego „Generał Sosnkowski”

Wykolejenie pociągu pancernego „Generał Sosnkowski”

Autor: Paweł Tomasik

W Archiwum IPN znajduje się kilkanaście fotografii przedstawiających wykolejony i uszkodzony pociąg. Przedstawiają one pociąg pancerny nr 13 „Generał Sosnkowski”, który 10 września 1939 r. wykoleił się w pobliżu stacji w Łochowie i tym samym zakończył udział w kampanii polskiej 1939 r.

Wymiana okupantów

Wymiana okupantów

Autor: Andrzej Brzozowski

23 sierpnia 1939 roku w Moskwie Joachim von Ribbentrop i Wiaczesław Mołotow,. ministrowie spraw zagranicznych III Rzeszy i ZSRS oficjalnie sygnowali dokument nazywany paktem o nieagresji.

Wzór żołnierza porucznik Józef Schodowski

Biogram / Biografia

Wzór żołnierza porucznik Józef Schodowski

Autor: Jerzy Kirszak

Józef Stanisław Schodowski urodził się 2 marca 1904 r. w Raciążu, w powiecie sierpeckim województwa warszawskiego (był synem Juliana, właściciela ziemskiego, i Julianny z d. Dembek). do szkoły powszechnej uczęszczał w Raciążu.

Z bolszewikami nie walczyć…

Z bolszewikami nie walczyć…

Autor: Mirosław Szumiło

Rankiem 17 września 1939 r. agresja sowiecka zadała cios w plecy Wojsku Polskiemu walczącemu z Niemcami. Wśród zaskoczonych dowódców polskich jednostek panowała wówczas dezorientacja. Wydana wieczorem tego feralnego dnia dyrektywa naczelnego wodza przyniosła zaś tragiczne skutki.

Zanim powstała Armia Krajowa. Zaskakujące początki polskiej konspiracji wojskowej II wojny światowej

Zanim powstała Armia Krajowa. Zaskakujące początki polskiej konspiracji wojskowej II wojny światowej

Autor: Adam Stefan Lewandowski

„Cóż to za przywódca konspiracji, który rozpoczyna swe pierwsze kroki od tego, że upija się prawie do nieprzytomności” – skomentował w swej książce Kwatera 139. Opowieść o marszałku Rydzu-Śmigłym moment przekazania rozkazu o utworzeniu podziemnej armii Cezary Leżeński. Kto miał się upić i dlaczego?

Zbrodnia Pomorska – Paterek

Zbrodnia Pomorska – Paterek

Autor: Tomasz Ceran

Na ekspozycji stałej Muzeum II Wojny Światowej w sekcji „Terror” znajduje się siedem czarnych tabliczek z nazwami miejsc kaźni polskiej ludności cywilnej z pierwszych miesięcy okupacji niemieckiej.

Zbrodnia Pomorska 1939 roku

Zbrodnia Pomorska 1939 roku

Autor: Tomasz Ceran, Izabela Mazanowska, Monika Tomkiewicz

Pojęcie „Zbrodni Pomorskiej 1939 roku” obejmuje akty eksterminacji bezpośredniej dokonane na ludności polskiej od września do grudnia 1939 r. (w niektórych miejscach do początku 1940 r.) przez oddziały Volksdeutscher Selbstschutz, przy aktywnym wsparciu Wehrmachtu i SS.

Zbrodnie niemieckich grup operacyjnych jesienią 1939 roku

Zbrodnie niemieckich grup operacyjnych jesienią 1939 roku

Autor: Marcin Przegiętka

W ślad za dywizjami Wehrmachtu na ziemiach polskich pojawiły się grupy operacyjne Policji Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa, składające się z około 2700 funkcjonariuszy niemieckiej policji (w tym gestapo) i członków SS.

Zbrodnie Wehrmachtu w trakcie kampanii polskiej 1939 r.

Zbrodnie Wehrmachtu w trakcie kampanii polskiej 1939 r.

Autor: Tomasz Sudoł

Agresja Niemiec na Polskę była niezwykle brutalną kampanią wojenną, w której zbrodnie wojenne były zjawiskiem codziennym. Wehrmacht – armia narodowosocjalistycznych Niemiec – prowadził wojnę z pogwałceniem konwencji międzynarodowych i zupełną pogardą dla przeciwnika.

Zbrodnie Wehrmachtu we wrześniu 1939 r. na terenie Pińczowa

O TYM SIĘ MÓWI

Zbrodnie Wehrmachtu we wrześniu 1939 r. na terenie Pińczowa

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik

2 września 1939 r. w Pińczowie bomby spadły na posesje przy ul. 3 Maja oraz w okolice więzienia. Na terenie miasta wzmagała się panika. Do Pińczowa przybyli pracownicy administracji cywilnej ewakuowani ze Śląska i z Zagłębia. W tym samym czasie w Pińczowie nastąpiła ewakuacja instytucji i urzędów.

Zbrodnie Wehrmachtu we wrześniu 1939 r. na terenie powiatu stopnickiego (buskiego)

Zbrodnie Wehrmachtu we wrześniu 1939 r. na terenie powiatu stopnickiego (buskiego)

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik

Sytuacja militarna w powiecie stopnickim (buskim) we wrześniu 1939 podobnie jak i w innych rejonach Polski była bardzo ciężka. Oprócz druzgocącej przewagi liczebnej i technicznej nieprzyjaciela, poważnym problemem na tym terenie pozostawała kwestia braku rozpoznania sił wojsk niemieckich.

Złoczów 1939. Przykład sowieckiej zbrodni

Złoczów 1939. Przykład sowieckiej zbrodni

Autor: Sławomir Kalbarczyk

Funkcjonariusze Oddziałów Specjalnych NKWD uznali, że w warunkach bojowych przejmują funkcję Czeka z okresu wojny domowej. Oznaczało to, że przyznawali sobie prawo nie tylko do aresztowania „wrogich elementów”, lecz także do ich eksterminacji.

Znad Narwi do generała Kleeberga

WARTO WIEDZIEĆ

Znad Narwi do generała Kleeberga

Autor: Waldemar Tyszuk

W dniach 2–6 października 1939 r. w okolicach miasteczka Kock na Lubelszczyźnie doszło do ostatniej bitwy kampanii polskiej 1939 r., stoczonej przez pododdziały Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” dowodzone przez gen. Franciszka Kleeberga z niemieckimi pododdziałami XIV Korpusu Armijnego (zmotoryzowanego) gen. Gustawa Antona von Wietersheima.

Zygmunt Tucewicz. Żołnierz gen. Maczka

Archiwum Pełne Pamięci

Biogram / Biografia

Zygmunt Tucewicz. Żołnierz gen. Maczka

Autor: Paweł Głuszek

Zygmunt Tucewicz urodził się 24 kwietnia 1904 roku w Żytomierzu. W trakcie kampanii wrześniowej w 1939 roku w stopniu rotmistrza służył w 9. Pułku Strzelców Konnych. Był dowódcą 2. szwadronu.

poprzednia < 1

TEKSTY

TEMATY

Biblioteka cyfrowa

Audio/Video

English content

Księgarnia

Aktualności

Autorzy

O nas

Kontakt

Edukacja

postacie IPN

Spotkasz ich na Przystanku Historia

Józef Piłsudski, Anna Walentynowicz, mały Powstaniec – te trzy postacie przyjęliśmy jako symbolicznych reprezentantów trzech epok historii Polski w XX wieku – II Rzeczypospolitej, Polski pod rządami komunistów ale też Polski czasów II wojny światowej. Nasi bohaterowie kształtowali nie tylko dzieje Polski, ale też nasze wyobrażenia o wartościach moralnych: poświęcenia, odpowiedzialności, odwagi – dziś są już częścią historii, którą opisujemy. Temu ma służyć Przystanek Historia (autor zdjęcia małego Powstańca - Cezary Piwowarski)

Dowiedz się więcej

Polityka prywatności Mapa strony Deklaracja dostępności Ochrona danych osobowych English content

Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby dotrzeć do wszystkich właścicieli (i dysponentów praw autorskich) zdjęć i innych materiałów, które są wykorzystywane na niniejszym portalu. Wszelkie osoby i instytucje, do których nie udało nam się dotrzeć prosimy o kontakt z redakcją.

IPN