Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Antoni Maryńczak „Motylewski”, „Domur”. Dowódca konspiracyjnej organizacji „Przedszkole” Samodzielnego Obwodu WiN Tomaszów Lubelski
Artykuł

Antoni Maryńczak „Motylewski”, „Domur”. Dowódca konspiracyjnej organizacji „Przedszkole” Samodzielnego Obwodu WiN Tomaszów Lubelski

Autor: Wojciech Hanus
Wśród Żołnierzy Wyklętych obok znanych powszechnie nazwisk pojawiają się także i takie, które niewiele mówią nawet osobom zainteresowanym dziejami podziemia niepodległościowego. Można wręcz mówić o nich jako o Zapomnianych Wyklętych. Jedną z takich postaci jest Antoni Maryńczak.
Błogosławieni z Markowej

Błogosławieni z Markowej

Autor: Karol Nawrocki, Mateusz Szpytma, Wojciech Hanus
Dodatek historyczny Instytutu Pamięci Narodowej z okazji beatyfikacji rodziny Ulmów, 24 marca 1944 r. zamordowanych przez Niemców za pomoc Żydom.

Czym zajmowała się żandarmeria niemiecka w okupowanej Polsce? Kim byli sprawcy zbrodni z Markowej? Dlaczego jest to zbrodnia (nie)osądzona? Kogo nazywano diabłem łańcuckim?

Autor: Wojciech Hanus, Maciej Foks
Dodatek Historyczny IPN opublikowany 1 marca 2021 r. w Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych

Dodatek Historyczny IPN opublikowany 1 marca 2021 r. w Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych

Autor: Mirosław Surdej, Pawel Fornal, Wojciech Hanus
1 marca 2021 r. ukazał się Dodatek Historyczny w dziennikach „Nowiny” i „Super Nowości” oraz Gazecie Rzeszowa i Okolic przygotowany przez historyków Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie.
Dodatek historyczny rzeszowskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej z okazji Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”

Dodatek historyczny rzeszowskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej z okazji Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”

Autor: Paweł Fornal, Jacek Magdoń, Wojciech Hanus
14 lutego 2022 r. obchodziliśmy 80. rocznicę przemianowania Związku Walki Zbrojnej na Armię Krajową, zatem utworzenia największej podziemnej armii w okupowanej Europie. 1 marca przypada Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”, święto bohaterów polskiej konspiracji antykomunistycznej, która to również przybrała największy rozmiar wśród narodów będących pod okupacją sowiecką.

How did the life of Jews hiding in villages and small towns in occupied Poland look like? Who helped them and how? Why did the hiding people escape and the hosts were killed?

Autor: Wojciech Hanus

Jak wyglądał opór bierny Żydów w zakładach przemysłowych? Jakie czynne formy przybierała walka Żydów w czasie Zagłady? Czym były żydowskie grupy przetrwania? Czym różniły się od oddziałów partyzanckich?

Autor: Aleksandra Namysło, Alicja Bartnicka, Maciej Korkuć, Paweł Kornacki, Grzegorz Berendt, Sebastian Piątkowski, Wojciech Hanus

Jak wyglądało życie Żydów ukrywających się we wsiach i małych miasteczkach w okupowanej Polsce? Kto i w jaki sposób udzielał im pomocy? Dlaczego ukrywani uciekli, a gospodarze zostali zabici?

Autor: Wojciech Hanus

Jakie były motywacje Polaków ratujących Żydów? Kim byli uczestnicy zbrodni w Markowej? Czy sprawcy zbrodni na rodzinie Ulmów zostali ukarani?

Autor: Mateusz Szpytma, Wojciech Hanus, Marcin Wikło, ks. Witold Burda

Jan Turzyniecki „Mogiłka”. Niezłomny żołnierz podziemia niepodległościowego. W latach okupacji niemieckiej żołnierz Kedywu Obwodu AK Tomaszów Lubelski. Po wkroczeniu Sowietów w jednej z grup konspiracyjnych na Wybrzeżu. W 1948 r. związał się z oddziałem Zrzeszenia WiN.

Autor: Rafał Dudkiewicz, Wojciech Hanus
Josef Kokott. Funkcjonariusz żandarmerii niemieckiej współodpowiedzialny za śmierć rodziny Ulmów
Artykuł

Josef Kokott. Funkcjonariusz żandarmerii niemieckiej współodpowiedzialny za śmierć rodziny Ulmów

Autor: Wojciech Hanus
Z zachowanych dokumentów wiemy, że co najmniej troje lub czworo pociech Ulmów osobiście zabił Josef Kokott – najmłodszy, a zarazem najbardziej brutalny i bezwzględny z żandarmów. Jako jedyny z oprawców z Markowej stanął po wojnie przed wymiarem sprawiedliwości i został skazany.

Kto dopuścił się zbrodni w Markowej? Jaki był los żandarmów, którzy zamordowali rodzinę Ulmów i Żydów, których ukrywali? Czy zostali ukarani za swoje czyny? Obejrzyj program i posłuchaj rozmowy o książce Wydawnictwa IPN.

Autor: Wojciech Hanus, Paweł Sztama
Łowca Wyklętych – funkcjonariusz UB Ryszard Trąbka
Artykuł

Łowca Wyklętych – funkcjonariusz UB Ryszard Trąbka

Autor: Wojciech Hanus
„Zasłużony funkcjonariusz od rozbijania zbrojnego podziemia niepodległościowego na Lubelszczyźnie w latach 40-tych i 50-tych, poprzez udział w likwidacji ostatniego antykomunistycznego partyzanta – Józefa Franczaka, aż po nagradzaną pracę operacyjną – m.in. przeciwko opozycji lat 80-tych”.
Matka czwórki dzieci. Rodzina Strutyńskich z Drohobycza

Matka czwórki dzieci. Rodzina Strutyńskich z Drohobycza

Autor: Wojciech Hanus
Wiosną 1942 r. do Marii Strutyńskiej z prośbą o pomoc zwróciła się Mina Hennefeld, żona znajomego Żyda, który zginął wkrótce po nastaniu okupacji niemieckiej. Polka, przejęta jej losem, zdecydowała się przyjąć ją pod swój dach wraz z córką Lidią i kuzynką Szanką Kluberg. Z czasem — na prośbę Miny — Maria ukryła także w swoim domu jej rodziców i troje rodzeństwa: Lolka, Frydę i Sabinę Zussman, która z kolei miała dwójkę dzieci. Polka postanowiła pomóc także swojej przyjaciółce Gustawie Liberman, jej siostrze Sabinie i jej mężowi. Łącznie w domu Marii znalazło schronienie 13 osób. O niemieckim mordzie dokonanym na Polce, która przyjęła do swojego domu kilkunastu zagrożonych Żydów, opowiada Wojciech Hanus.
Michael Dziewulski. Funkcjonariusz żandarmerii niemieckiej współodpowiedzialny za śmierć rodziny Ulmów
Artykuł

Michael Dziewulski. Funkcjonariusz żandarmerii niemieckiej współodpowiedzialny za śmierć rodziny Ulmów

Autor: Wojciech Hanus
Michael Dziewulski był jednym z pięciu żandarmów niemieckich z posterunku w Łańcucie, którzy 24 marca 1944 r. brali udział w zbrodni na Rodzinie Ulmów i ukrywanych przez nich Żydach.

Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych

Autor: Dariusz Iwaneczko, Paweł Fornal, Wojciech Hanus, Mirosław Surdej
Rodzina Ulmów. Samarytanie z Markowej

Rodzina Ulmów. Samarytanie z Markowej

Autor: Karol Nawrocki, Wojciech Hanus, Witold Burda
Ulmowie byli wśród ok. tysiąca Polaków, którzy podczas II wojny światowej zapłacili życiem za ukrywanie Żydów. Niemieckie prawo okupacyjne stawiało na głowie całe chrześcijańskie pojmowanie sprawiedliwości. Za człowieczeństwo okrutnie karało, nagradzało zaś za podłość.
Samodzielny Obwód WiN Tomaszów Lubelski
Artykuł

Samodzielny Obwód WiN Tomaszów Lubelski

Autor: Wojciech Hanus
Cechą charakterystyczną powiatu tomaszowskiego po 1947 r. była działalność dwóch odrębnych, niezależnych od siebie obwodów konspiracyjnych.
Społeczność żydowska miasta Tyczyna w latach wojny i okupacji niemieckiej
Artykuł

Społeczność żydowska miasta Tyczyna w latach wojny i okupacji niemieckiej

Autor: Wojciech Hanus
W II RP Tyczyn był niewielkim miastem wielokulturowym i wielonarodowościowym związanym administracyjnie i gospodarczo z pobliskim Rzeszowem. Dla miejscowej ludności polskiej i żydowskiej miasteczko stanowiło lokalny ośrodek rzemiosła i handlu w dużej mierze nastawionym na potrzeby mieszkańców pobliskich wsi.
Sprawiedliwi z Rawy Ruskiej: Fryderyk i Maria Czerwieniowie oraz Bazyli Chmielewski
Artykuł

Sprawiedliwi z Rawy Ruskiej: Fryderyk i Maria Czerwieniowie oraz Bazyli Chmielewski

Autor: Wojciech Hanus
W październiku 1941 r. Niemcy zdecydowali o eksterminacji społeczności żydowskiej zamieszkałej w Generalnym Gubernatorstwie. Rozpoczęto ją w nocy z 16 na 17 marca 1942 r. i nadano kryptonim „Reinhardt”. Jej głównym celem była deportacja do gett i obozów setek tysięcy Żydów, a następnie ich fizyczna likwidacja w utworzonych specjalnie do tego celu obozach zagłady w Sobiborze, Treblince i Bełżcu.
Ukrywani uciekli, gospodarze zabici. Rodzina Balawendrów z Zalesia k. Lubaczowa

Ukrywani uciekli, gospodarze zabici. Rodzina Balawendrów z Zalesia k. Lubaczowa

Autor: Wojciech Hanus
Rodzina Balawendrów od jesieni 1943 r. do lutego 1944 r. udzielała schronienia trzem uciekinierom z getta w Lubaczowie. Żydzi ci pochodzili z pobliskich Oleszyc i byli w wieku około 28-35 lat. Mężczyźni ukrywali się w niewielkiej kryjówce pod podłogą jednej z izb, a wejście do tego schronu zastawione było skrzynią na ziemniaki. Wcześniej korzystali też z kryjówki u ukraińskiego sąsiada Balawendrów – Wasyla Nachacza. O okolicznościach w jakich doszło do aresztowania i zamordowania przez Niemców polskiej rodziny niosącej pomoc uciekinierom z lubaczowskiego getta opowiada Wojciech Hanus.

W jaki sposób Maria Strutyńska w okupowanej Polsce próbowała ocalić życie 13 bezbronnych Żydów? Gdzie znajdowała się kryjówka w której rodzina Marii ukrywała Żydów?

Autor: Wojciech Hanus