Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

„Jedność” z debitem
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

„Jedność” z debitem

Autor: Marta Marcinkiewicz
Pierwszym solidarnościowym pismem, które otrzymało debit wydawniczy już w listopadzie 1980 r., była „Jedność”.
„Nie można ich w nieskończoność trzymać…”. Pomiędzy wolnością a niewolą w ośrodkach odosobnienia w 1982 r.
TYLKO U NAS
Artykuł

„Nie można ich w nieskończoność trzymać…”. Pomiędzy wolnością a niewolą w ośrodkach odosobnienia w 1982 r.

Autor: Marta Marcinkiewicz
„Widzisz kochanie, to jest morze, tam leci mewa, tam dalej widać żagiel, a ci brodaci dziadkowie w oknach to panowie internowani…”. Kiedy latem 1982 r. koło ośrodka odosobnienia w Darłówku przechodzili plażowicze, internowani żartowali, że za parę lat mamy będą takim słowami tłumaczyć dzieciom ich obecność.
„Oaza wolności”. Duszpasterstwa akademickie w latach siedemdziesiątych XX w.
Biblioteka cyfrowa

„Oaza wolności”. Duszpasterstwa akademickie w latach siedemdziesiątych XX w.

Autor: Marta Marcinkiewicz
Tradycja duszpasterstw akademickich sięga XIV w., kiedy w Krakowie powstał pierwszy uniwersytet. Ich rozwój nastąpił w dwudziestoleciu międzywojennym. 4 stycznia 1928 r. abp Aleksander Kakowski erygował Duszpasterstwo Akademickie w Warszawie przy kościele św. Anny.
„Solidarność” w Gorzowie Wielkopolskim
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

„Solidarność” w Gorzowie Wielkopolskim

Autor: Marta Marcinkiewicz
Polityczne lato roku 1980 rozpoczęło się w Gorzowie Wielkopolskim na początku lipca. Ogłoszona przez rząd Edwarda Babiucha podwyżka cen wzbudziła niezadowolenie i wywołała pierwsze niepokoje społeczne. Z czasem nałożyła się na nie reakcja na dynamicznie rozwijającą się sytuację na Wybrzeżu.
„Zabić nadzieję”
Biblioteka cyfrowa

„Zabić nadzieję”

W nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r. Wojciech Jaruzelski zdecydował się spacyfikować nadzieje Polaków i wprowadził stan wojenny. Tysiące działaczy i członków „Solidarności” oraz innych ugrupowań opozycyjnych zostało internowanych i osadzonych w ośrodkach odosobnienia. W nowym wymiarze grudzień prezentował się jako najbardziej dramatyczny z polskich miesięcy, w czasie którego władza, chcąc utrzymać stan posiadania, po raz kolejny nie zawahała się odwołać do przemocy wobec polskiego społeczeństwa.
Cena za „wolność”
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Cena za „wolność”

Autor: Marta Marcinkiewicz
Najczęściej było to jedno zdanie: „Ja, niżej podpisana/podpisany oświadczam i zobowiązuję się do zaniechania wszelkiej działalności szkodliwej dla Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, w szczególności do przestrzegania obowiązującego porządku prawnego”. Nie trzeba było korzystać z gotowego formularza, można było napisać oświadczenia własnoręcznie.
Działalność Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża jako przykład pomocy zagranicznej dla internowanych w stanie wojennym
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Działalność Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża jako przykład pomocy zagranicznej dla internowanych w stanie wojennym

Autor: Marta Marcinkiewicz
Od pierwszych dni stanu wojennego niemal wszystkie zachodnie organizacje charytatywne udzielały Polsce pomocy humanitarnej. Pierwszą organizacją, której MSW pozwoliło dokonać wizytacji w ośrodkach odosobnienia był Polski Czerwony Krzyż.
Emigracja lat osiemdziesiątych XX w. jako jedno z następstw internowania
TYLKO U NAS
Artykuł

Emigracja lat osiemdziesiątych XX w. jako jedno z następstw internowania

Autor: Marta Marcinkiewicz
Internowanie miało na celu odizolowanie działaczy związkowych i opozycyjnych od reszty społeczeństwa. Szybko jednak okazało się, że umieszczenie „spiskowców” w takich zbiorowiskach niekoniecznie przyniesie dobry skutek.
Internowanie kobiet w stanie wojennym
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Internowanie kobiet w stanie wojennym

Autor: Marta Marcinkiewicz
Internując 1008 kobiet Czesław Kiszczak i Wojciech Jaruzelski stosowali nie tylko zasady swoiście pojmowanego „humanitaryzmu”, o którym zachodnim korespondentom chętnie opowiadał rzecznik rządu Jerzy Urban, ale również zasady równouprawnienia.
Internowanie księży w stanie wojennym
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Internowanie księży w stanie wojennym

Autor: Marta Marcinkiewicz
Wśród internowanych w grudniu 1981 r. znaleźli się nie tylko działacze związkowi i opozycyjni, robotnicy, naukowcy, literaci, studenci czy dziennikarze, ale także duchowni, o czym rzadko się wspomina.
Ksiądz Witold Andrzejewski. Pielgrzym Niepodległości (1940–2015)
Biblioteka cyfrowa

Ksiądz Witold Andrzejewski. Pielgrzym Niepodległości (1940–2015)

Autor: Marta Marcinkiewicz
O księdzu Witoldzie Andrzejewskim można napisać wiele: artysta, gorliwy kapłan i mądry duszpasterz, patriota. Był doskonałym mówcą o nieprzeciętnym intelekcie. Odważnym i charyzmatycznym. Wyrazistym i jednoznacznym w poglądach autorytetem. Człowiekiem autoironicznym, z wielkim, niebanalnym poczuciem humoru. Oddanym Bogu, parafianom oraz swym wychowankom, z których wielu zasłużyło na miano jego przyjaciół.
Marta Marcinkiewicz

Marta Marcinkiewicz

Autor: Marta Marcinkiewicz
Urodzona w 198 r. historyk, dr, pracownik Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Szczecinie. Autorka albumu (z Sebastianem Ligarskim) Papierem w system (2010); opracowania Dziennika z internowania Tadeusza Dziechciowskiego (2011); oraz książki Ośrodki odosobnienia 1981–1982. Wierzchowo Pomorskie, Jaworze, Darłówek i Głębokie (2016).
nr 1 (41) 2023
Biblioteka cyfrowa

nr 1 (41) 2023

Autor: Daniel Czerwiński, Rafał Łatka, Marta Marcinkiewicz, Rafał Opulski, Sylwia Szyc, Mirosław Szumiło
Polityka PRL wobec rozpadu imperiów kolonialnych państw europejskich, widziana w kontekście całego bloku sowieckiego, jest tematem wiodącym 41. numeru „Pamięci i Sprawiedliwości”.
nr 2 (42) 2023
Biblioteka cyfrowa

nr 2 (42) 2023

Tematem przewodnim 42. numeru półrocznika „Pamięć i Sprawiedliwość” jest edukacja i szkolnictwo w Polsce Ludowej.
Od pracownika Elektrociepłowni do patrona gorzowskiej ulicy. Edward Borowski – legenda gorzowskiej Solidarności
DLA WNIKLIWYCH
Biogram / Biografia

Od pracownika Elektrociepłowni do patrona gorzowskiej ulicy. Edward Borowski – legenda gorzowskiej Solidarności

Autor: Marta Marcinkiewicz
Gdy zaangażował się w Solidarność miał 42 lata, w chwili śmierci – 48. To jej oddał ostatnie lata swego życia. W mieście nad Wartą powszechnie uważa się, że zapłacił życiem za działalność opozycyjną.
Pobicie internowanych w ośrodku odosobnienia w Wierzchowie Pomorskim
TYLKO U NAS
Artykuł

Pobicie internowanych w ośrodku odosobnienia w Wierzchowie Pomorskim

Autor: Marta Marcinkiewicz
13 lutego 1982 r. w ośrodku odosobnienia w Wierzchowie Pomorskim przebywało 88 internowanych. Doszło wówczas do brutalnego pobicia 40 z nich. Było to pierwsze ze zbiorowych pobić internowanych, do jakich na przestrzeni 1982 r. dochodziło w ośrodkach odosobnienia.
Praca operacyjna Służby Bezpieczeństwa w ośrodkach odosobnienia
TYLKO U NAS
Artykuł

Praca operacyjna Służby Bezpieczeństwa w ośrodkach odosobnienia

Autor: Marta Marcinkiewicz
Umieszczenie kilku tysięcy działaczy związkowych i opozycyjnych w ośrodkach odosobnienia okazało się dla władz stanu wojennego niewystarczające. Dla Ministerstwa Spraw Wewnętrznych było niezmiernie ważne, żeby wśród internowanych jak najszybciej rozpocząć pracę operacyjno-filtracyjną.
Audio/Video

Prekursorzy „Solidarności” – Wolne Związki Zawodowe

Autor: Marta Marcinkiewicz, Jarosław Neja, Arkadiusz Kazański, Piotr Brzeziński
Ustroju państwa wizja Józefa Piłsudskiego
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

Ustroju państwa wizja Józefa Piłsudskiego

Autor: Marta Marcinkiewicz
Konstytucja z 23 kwietnia 1935 r. jak rzadko które wydarzenie lub akt prawny w historii Polski, budzi emocje i kontrowersje zarówno wśród historyków, prawników, jak i polityków. Przez lata jednak, zamiast prowadzić poważną polemikę, używano jednoznacznie negatywnych epitetów: antydemokratyczna, autorytarna, burżuazyjna, faszystowska, co jakąkolwiek dyskusję z góry czyniło bezcelową.
Wolne Związki Zawodowe Pomorza Zachodniego
Biblioteka cyfrowa

Wolne Związki Zawodowe Pomorza Zachodniego

Autor: Marta Marcinkiewicz
Druga połowa lat siedemdziesiątych XX w. to czas, kiedy robotnicy nie mieli już złudzeń co do tego, że partia, mająca w nazwie określenie „robotnicza”, nie tylko daleka jest od ich codziennych problemów, ale wręcz jest gotowa użyć wobec nich pałek, jeśli uzna, że pracownicze oczekiwania idą zbyt daleko.
Wolne Związki Zawodowe Pomorza Zachodniego
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Wolne Związki Zawodowe Pomorza Zachodniego

Autor: Marta Marcinkiewicz, Stefan K. Kozłowski
Historia szczecińsko-gryfińskich WZZ ma raczej słodko-gorzkie zakończenie. Choć pod koniec lat siedemdziesiątych środowisko to wiele zrobiło dla wzrostu świadomości robotników w regionie, to w sierpniu 1980 r. działacze WZZ nie zostali dopuszczeni do udziału w strajku w Stoczni Szczecińskiej im. Adolfa Warskiego.
TEKSTY
TEMATY
Biblioteka cyfrowa
Audio/Video
English content
Księgarnia
Aktualności
Autorzy
O nas
Kontakt
Edukacja
postacie IPN
Spotkasz ich na Przystanku Historia
Józef Piłsudski, Anna Walentynowicz, mały Powstaniec – te trzy postacie przyjęliśmy jako symbolicznych reprezentantów trzech epok historii Polski w XX wieku – II Rzeczypospolitej, Polski pod rządami komunistów ale też Polski czasów II wojny światowej. Nasi bohaterowie kształtowali nie tylko dzieje Polski, ale też nasze wyobrażenia o wartościach moralnych: poświęcenia, odpowiedzialności, odwagi – dziś są już częścią historii, którą opisujemy. Temu ma służyć Przystanek Historia (autor zdjęcia małego Powstańca - Cezary Piwowarski)
Dowiedz się więcej
Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby dotrzeć do wszystkich właścicieli (i dysponentów praw autorskich) zdjęć i innych materiałów, które są wykorzystywane na niniejszym portalu. Wszelkie osoby i instytucje, do których nie udało nam się dotrzeć prosimy o kontakt z redakcją.
IPN
Copyright © 2026 Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - Wszelkie prawa zastrzeżone. ISSN 2719-8510