Archiwista to piękny zawód. Przyciąga swoją magią odkrywania przeszłości. Archiwalia mówią nam, kim byliśmy, skąd pochodzimy, z czego wynikają nasze obecne wybory. Konfrontują też nasze wyobrażenia o wydarzeniach historycznych, niekoniecznie tych wielkich, z zapisaną na papierze prawdą z danej epoki, często odbiegającą od powszechnie narzuconych nam dzisiaj stereotypów.
Historie wyjęte z Archiwum IPN
Obchodzony 30 września Dzień Archiwisty to dobra okazja, by przybliżyć bogactwo zasobu archiwalnego IPN. Państwa uwadze polecamy materiały na temat znaczenia rodzinnych pamiątek i dokumentów, które zostały odnalezione w nietypowych okolicznościach. Przytaczamy „małe” świadectwa „wielkich” historii i przypominamy, że w archiwach mieszczą się nie tylko dokumenty.
Ocaleni z ludobójstwa. Relacja Janiny Kalinowskiej
W 2019 r. Janina Kalinowska (1935–2021) opisała przebieg zbrodni ukraińskich dokonanych w lipcu 1943 r. w osadzie wojskowej oraz kolonii Fundum, gm. Chotiaczów, pow. włodzimierski, woj. wołyńskie.
Delegat przedstawicielstwa Ambasady RP w Kustanaju. Kapitan Mieczysław Romański (1888–1943)
Są w historii osoby, które odgrywają ważną rolę w określonym momencie dziejów, po czym ślad po nich ginie i bardzo trudno ustalić nawet podstawowe fakty z ich biografii. Tak jest z kpt. Mieczysławem Romańskim.
Konspiracyjny think tank. Instytut Europy Środkowej
Nawet w najczarniejszą noc okupacji polscy naukowcy i specjaliści z różnych dziedzin podejmowali trud wypracowania podstaw teoretycznych powojennej polityki zagranicznej.
Jak powstało czasopismo „Fantastyka”? Środowisko polskich fantastów lat 70. i 80.
Polska fantastyka liczy sobie już przeszło 250 lat – jako pierwszą książkę fantastyczną wskazuje się obecnie „Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki” pióra Ignacego Krasickiego. Niewątpliwie jednak jej największy rozwój można datować na okres od końca lat 70. do końca lat 90, natomiast druga połowa lat 70. i lata 80. to jeden z ciekawszych momentów w rozwoju tego gatunku w PRL.
Aleksander Lwow. „Zwyciężyć znaczy przeżyć”
Jeden z legendarnych polskich himalaistów i alpinistów. Twórca miesięcznika „Góry i Alpinizm”, dwukrotnie odznaczony złotym medalem „Za wybitne osiągnięcia sportowe”.
Drugi pakt Ribbentrop-Mołotow
Pakt Ribbentrop-Mołotow (inaczej pakt Hitler-Stalin) z 23 sierpnia 1939 r. uważany jest za jeden z najbardziej zdradzieckich układów międzynarodowych. Miesiąc po jego zawarciu nowi sojusznicy podpisali kolejną umowę – doprecyzowującą ich zbrodnicze plany wobec Europy Środkowej.
Ostatnie dni obrony Warszawy we wrześniu 1939 r.
W tych ostatnich dniach obrony Warszawy żołnierze Wojska Polskiego spełnili więcej niż nakazywał obowiązek i poczucie honoru. Wobec miażdżącej przewagi wroga i dramatycznej sytuacji ludności cywilnej, 26 września 1939 r. w siedzibie Dowództwa Obrony Warszawy zapadła decyzja o kapitulacji miasta.
Ewa Stolarska uczestniczyła w Powstaniu Warszawskim, w czasie którego – 28 sierpnia w budynku Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej – zawarła związek małżeński z Jerzym Stolarskim „Wirem”. Po powrocie z niewoli oboje zostali aresztowani, Jerzy zmarł w więzieniu 30 lipca 1950 r.
Jules Maré. Francuz, współorganizator polskiej broni pancernej, bohater wojny polsko-sowieckiej
W działaniach bojowych prowadzonych w toku wojny polsko-sowieckiej brali również udział żołnierze armii francuskiej. Jednym z nich był major/podpułkownik Jules Maré, którego zasługi dla odradzającego się po 11 listopada 1918 r. Wojska Polskiego niewątpliwie warto przypomnieć.
Ojciec polskich sierot. Jam Saheb Digvijay Sinhji
„Proszę powiedzieć dzieciom, że nie są więcej sierotami, bo ja jestem Ich ojcem” – tymi słowami zwrócił się do konsula generalnego RP w Bombaju, Jerzego Litewskiego, władca księstwa Nawanagaru, Jam Saheb Digvijay Sinhji, określany w Polsce mianem „Dobrego Maharadży”.
