Rewolucja czy niepodległość?
W styczniu 1886 r. na stokach warszawskiej Cytadeli stanęły cztery szubienice. Na mocy wyroku sądu carskiego zawisły na nich ciała czterech ludzi, członków Socjalno-Rewolucyjnej Partii Proletariat, zwanej najczęściej „Wielkim Proletariatem”. Na ziemiach polskich byli to pierwsi męczennicy idei, która u jednych budziła przerażenie, u innych zaś nadzieję. Ideą tą był socjalizm.
Strategie przetrwania. Początki literatury PRL i przełom 1956 roku
Genezy literatury charakterystycznej dla ustroju PRL należy szukać, jak zaznaczyłem w artykule Odcienie zdrady. Początki literatury okresu PRL, już w czasie wojny w latach 1939–1941 w okupowanym przez Sowietów Lwowie, dokąd trafiła spod okupacji niemieckiej grupa polskich pisarzy lewicowych i komunistycznych.
Hieronim Teodor Wyszyński „Kierdej”. Egzamin z umiłowania ojczyzny
Żołnierz ZWZ-AK, aresztowany przez gestapo we wrześniu 1943 r. Więzień Fortu III w Pomiechówku i KL Mauthausen-Gusen. Po wyzwoleniu obozu służył w 2. Korpusie Polskim. Pozostał na emigracji w USA, gdzie działał na rzecz zjednoczenia Polonii amerykańskiej. W 1988 r. został komendantem Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce.
Pisarz przed sądem. Proces Melchiora Wańkowicza
Prezentacja tekstu, opisującego krytycznie sytuację w PRL, na antenie Radia Wolna Europa stała się przyczyną postawienia jego autora, słynnego literata Melchiora Wańkowicza, przed sądem. Zasądzonego wyroku władze nie odważyły się jednak wyegzekwować…
Literaci wobec Poematu dla dorosłych
Pod koniec sierpnia 1955 r. na łamach „Nowej Kultury” ukazał się najbardziej znany utwór literacki polskiej odwilży, czyli Poemat dla dorosłych Adama Ważyka. Wyłaniał się z niego obraz życia robotników skrajnie odmienny od tego oficjalnie lansowanego.
Działalność dyplomatyczna Romana Dmowskiego i Komitetu Narodowego Polskiego w Paryżu w 1917–1919
Komitet Narodowy Polski został założony przez Romana Dmowskiego, lidera ruchu narodowo-demokratycznego, 15 sierpnia 1917 r. w Lozannie w Szwajcarii; wkrótce KNP przeniósł się do Paryża. Nazwą nawiązywał do Komitetu Narodowego Polskiego z lat 1914–1917, którego siedzibą była Warszawa, a później Piotrogród.
Krzysztof Litwin (1935–2000)
Aktor, artysta kabaretowy i estradowy, grafik i malarz. Publiczność zapamiętała go z występów w kabarecie „Piwnica pod Baranami” i roli sierżanta Walczaka w popularnym serialu „Przygody psa Cywila” (1968, 1970) w reżyserii Krzysztofa Szmagiera.
„Biskup robotników”. Herbert Bednorz (1908–1989)
Kształcił się przed wojną na uniwersytetach w Belgii i we Francji, obronił dwa doktoraty. Brał udział we wszystkich sesjach Soboru Watykańskiego II. Więziony, wygnany z terenu swej diecezji przez komunistyczną władzę, pozostał nieprzejednanym duszpasterzem i obrońcą krzywdzonych, pozbawionych głosu, najsłabszych. Szczególną troską duszpasterską otaczał rodzinę i ludzi pracy.
Jan Józef Hosowicz (1908–1983). Inżynier chemik, oficer rezerwy, konspirator, więzień sowieckiego łagru
Porucznik rezerwy artylerii, brał czynny udział w kampanii wrześniowej, walcząc w szeregach 22. i 23. pułku artylerii lekkiej. Od początku okupacji niemieckiej ukrywał się pod pseudonimami „Michał” i „Jastrząb”, działał w tajnej konspiracji Związku Walki Zbrojnej, a później w Armii Krajowej.
„Tchnąć prawdziwe życie w porozumienia helsińskie”. Wspólny głos opozycjonistów z Europy Środkowo-Wschodniej i zachodnich ruchów pokojowych, listopad 1986 r.
Jesienią 1986 r. w Wiedniu rozpoczęło się kolejne spotkanie Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (KBWE) – forum, na którym 35 państw miało ocenić, jak realizowany jest Akt końcowy z Helsinek z 1975 r. Właśnie wtedy, z inicjatywy niezależnych działaczy, powstał dokument pod tytułem „Tchnąć prawdziwe życie w porozumienia helsińskie”.
Pisarz Wielkiej Tajemnicy
W listopadzie 1925 r. Władysław Reymont w pożegnalnej nocie o zmarłym na serce Stefanie Żeromskim wyraził szczery smutek i podziw dla jego literackiej klasy. Co niezwykłe, w tej samej nocie Reymont opisał przeczucie nieodległej własnej śmierci. I rzeczywiście, autor Ziemi obiecanej odszedł zaledwie dwa tygodnie później. Tym samym rok 1925 odebrał polskiej literaturze dwóch wielkich powieściopisarzy przełomu Młodej Polski i dwudziestolecia.
Profesor Stanisław Tołpa (1901-1996). Człowiek niezwykły
Profesor Stanisław Tołpa to wybitny polski naukowiec. Znany i szanowany na świecie. Botanik i torfoznawca, który całe swoje życie, całą swoją karierę naukową, poświęcił badaniom torfu. Zajmował się nim przez około 40 lat. Jego nazwiskiem firmowana jest znana marka kosmetyków.
