Komitet Obrony Robotników. Rozmowa z Justyną Błażejowską
Grupa inteligentów stanęła w obronie prześladowanych przez władze PRL robotników, oferując im pomoc prawną i materialną. Ogłosiła też „Apel do społeczeństwa i władz PRL” – upominając się o represjonowanych po podwyżkach cen z czerwca 1976 roku.
Kock. Ostatnia bitwa generała Kleeberga
Po bitwie pod Kockiem z początku października 1939 r. Franciszek Kleeberg złożył broń jako ostatni polski generał. Dowódca Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” ostatnie miesiące życia spędził w niemieckiej niewoli. Zmarł 5 kwietnia 1941 r.
Wysiedlenia ludności polskiej z Kraju Warty
W październiku 1939 r. Niemcy rozpoczęli przygotowania do masowych wysiedleń Polaków z Kraju Warty. Było to zgodne z niemiecką polityką germanizacyjną prowadzoną w Kraju Warty, zakładającą realizację postulatu „germanizacji ziemi”, czyli usunięcia z Warthegau ludności innych narodowości niż niemiecka.
Po śmierci Stalina w 1953 r. nastroje odwilżowe docierały do społeczeństwa, i do szeregowych członków PZPR. W aparacie władzy toczyła się walka o wpływy, a wśród Polaków narastało zniecierpliwienie. Kulminacja tych procesów nastąpiła jednak dopiero w 1956 r. W czerwcu doszło do masowych protestów, a symbolem przemian stał się zaś – Październik.
Andrzej Szarmach. Kontrakt w walizce, paszport w szufladzie prezesa
Pod koniec lat 70. wszyscy w Polsce mieli już „Diabła” (pseudonim boiskowy – „wsadzi głowę tam, gdzie inni boją się włożyć nogę”), niedawnego medalisty mistrzostw świata i igrzysk olimpijskich, dość. Współpraca w reprezentacji układała się gorzej niż dawniej, a Szarmach po raz pierwszy w ligowej karierze nie osiągnął dwucyfrowej liczby bramek. Kontrakt z francuskim AJ Auxerre stanowił szczególną szansę.
Imperium prasowe Mariana Dąbrowskiego
„Prasę polityczną uzupełniać winna zawsze prasa popularnoinformacyjna, która by z jednej strony dla uświadomionego czytelnika gazet stanowiła lekturę osładzającą przesyt i monotonię gazet politycznych […]. Z drugiej zaś stałaby się wzorowym pionierem i zdobywcą tysięcznych rzesz nowego czytelnika” – pisał redaktor naczelny „Ilustrowanego Kuriera Codziennego” Marian Dąbrowski.
„Przystanek Historia”, odcinek 35. Komitet Obrony Robotników
50 lat temu powstał Komitet Obrony Robotników. Jego celem było udzielanie pomocy ludziom brutalnie represjonowanym przez władze po robotniczych protestach z czerwca 1976 r. KOR skupiał przedstawicieli różnych pokoleń, często o odmiennych przekonaniach – łączył ich jednak zdecydowany sprzeciw wobec łamania prawa przez organy władzy.
Zbigniew Zapasiewicz (1934–2009). Całe życie aktorstwa
Wybitny aktor teatralny i filmowy, reżyser oraz pedagog. Aktor wystąpił w ponad 180 spektaklach telewizyjnych i w przeszło 60 filmach i serialach. W latach 80. inwigilowany przez Służbę Bezpieczeństwa.
„Żelbety” w Krakowie, Miechowskiem i Beskidach
Po scaleniu z ZWZ i ukształtowaniu się jego struktury, siatka podziemna ppor. Dominik Ździebło stała się podstawą pododcinka „Żelbet”. Choć stanowił on tylko jeden z wielu członów rozbudowanej krakowskiej konspiracji, wyróżniał się liczebnością. W 1943 r. składał się z około 3 tys. ludzi.
Oddał życie za Niepodległą. Mord sądowy na Józefie Najdku „Orliku”
30 września 1946 r. o świcie z cel w Centralnym Więzieniu Montelupich w Krakowie wywołano dwóch więźniów, którym Bolesław Bierut odmówił ułaskawienia. Jednym z nich był 23-letni kpr. Józef Najdek „Orlik” z Armii Polskiej w Kraju. Wiele lat później na jednym z grobów na cmentarzu Rakowickim ktoś ustawił tablicę epitafijną z nazwiskiem niezłomnego żołnierza.
Archiwista to piękny zawód. Przyciąga swoją magią odkrywania przeszłości. Archiwalia mówią nam, kim byliśmy, skąd pochodzimy, z czego wynikają nasze obecne wybory. Konfrontują też nasze wyobrażenia o wydarzeniach historycznych, niekoniecznie tych wielkich, z zapisaną na papierze prawdą z danej epoki, często odbiegającą od powszechnie narzuconych nam dzisiaj stereotypów.
Historie wyjęte z Archiwum IPN
Obchodzony 30 września Dzień Archiwisty to dobra okazja, by przybliżyć bogactwo zasobu archiwalnego IPN. Państwa uwadze polecamy materiały na temat znaczenia rodzinnych pamiątek i dokumentów, które zostały odnalezione w nietypowych okolicznościach. Przytaczamy „małe” świadectwa „wielkich” historii i przypominamy, że w archiwach mieszczą się nie tylko dokumenty.
