Helena Maria Kurcyusz. Do Szczecina przez Majdanek i Ravensbrück
Architekt, urbanistka, malarka. Działała w strukturach ZWZ-AK, po aresztowaniu przez okupanta więziono ją kolejno na Pawiaku, Majdanku i w Ravensbrück. Po wojnie osiadła w Szczecinie, gdzie stała się ważną częścią lokalnej społeczności.
Operacja „Lawina”. Rozmowa z Pawłem Żołądkiem
W dziejach powojennego polskiego podziemia niepodległościowego Zgrupowanie Narodowych Sił Zbrojnych Henryka Flamego „Bartka” – działające w latach 1945–1947 – należy do największych formacji o profilu narodowym. Szczególnie symboliczny wymiar miało zakończenie jego aktywności, które było efektem ubeckiej prowokacji.
„O obronę wiary katolickiej, o Polskę narodową…”. Losy por. Jana Przewoźnika „Rysia”
W lipcu 1946 r. kontakt z „Bartkiem” nawiązał ppor. Henryk Wendrowski – agent UBP podający się za łącznika komendy VII Okręgu Śląsk NSZ. Przyjmując tożsamość kpt. „Lawiny”, dostarczył sfingowany rozkaz przerzutu zgrupowania na zachód, w okolice Jeleniej Góry. W rzeczywistości operacja miała na celu wymordowanie żołnierzy podziemia.
W historii powojennego podziemia antykomunistycznego Zgrupowanie Narodowych Sił Zbrojnych Henryka Flamego „Bartka”, działające w latach 1945–1947 na Śląsku Cieszyńskim i Żywiecczyźnie, zajmuje miejsce szczególne. Był to bowiem największy liczebnie konglomerat oddziałów (patroli) NSZ w pojałtańskiej Polsce. Jego historię zakończyła ubecka akcja.
W dniu 19 sierpnia 1989 r. Prezydent PRL Wojciech Jaruzelski powierzył związanemu z solidarnościową opozycją Tadeuszowi Mazowieckiemu misję sformowania rządu. Pięć dni później Mazowieckiego na stanowisko Prezesa Rady Ministrów powołał Sejm. Było to wydarzenie w powojennej Polsce niezwykle – po raz pierwszy premierem został polityk niekomunistyczny.
Wiktor Ormicki. Kolonie, demografia i przyszłość Polski
Powstała i rozwijana w okresie II RP idea pozyskania przez Polskę kolonii jest przeważnie zbywana kpinami, jako fanaberia śmiesznych, międzywojennych bieda-mocarstwowców. Bardzo mało jednak wiemy o tym, że była to myśl będąca próbą odpowiedzi, także naukowej, na – jak najbardziej realne – problemy demograficzne i ekonomiczne ówczesnego państwa polskiego.
„Mord pod Borowem” z 9 sierpnia 1943 r.
„Początek wojny domowej” – tym określeniem przez lata opisywano wypadki borowskie z 9 sierpnia 1943 r. Tego dnia oddział Narodowych Sił Zbrojnych pod dowództwem rotmistrza Leonarda Zub-Zdanowicza (szefa Akcji Specjalnej w Okręgu Lubelskim) rozbroił i następnie rozstrzelał ponad dwudziestu członków oddziału Gwardii Ludowej im. Jana Kilińskiego oraz trzech chłopów przebywających w obozie GL.
Halina Szwarc. Konspiratorka na volksliście
Mimo młodego wieku wstąpiła do Związku Walki Zbrojnej. Początkowo pełniła funkcje łączniczki i kolporterki prasy konspiracyjnej. Na początku 1940 r. na polecenie przełożonych rozpoczęła intensywną naukę języka niemieckiego i wraz z rodzicami – na rozkaz władz wojskowych – przyjęła volkslistę. Pozwoliło jej to na prowadzenie szerokiej działalności wywiadowczej.
Twórca dwóch epok filmowych. Leonard Buczkowski (1900–1967)
Ostatni film nakręcony przez Leonarda Buczkowskiego przed wybuchem II wojny światowej, melodramat Biały Murzyn, miał swoją premierę 18 marca 1939 r. Filmowiec ten z powodzeniem współtworzył także kinematografię po 1945 r. Udało mu się przerzucić pomost między dwiema odmiennymi epokami polskiego filmu.
Dowód skutecznego oporu. Materiały zabezpieczone w trakcie I Alertu Naczelnika ZHP
W kwietniu 1965 r. odbył się I Alert Naczelnika Związku Harcerstwa Polskiego – „Harcerski Zwiad Wiosenny” – ogólnopolska akcja zorganizowana przez ZHP oraz Radę Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa. Miała ona na celu m.in. odnalezienie miejsc pamięci z okresu II wojny światowej oraz ich upamiętnienie.
Obchody prawem wzbronione. 3 Maja w PRL
Nie od razu „Święto Konstytucji 3 Maja” zostało przez komunistów zakazane. Jednak już w 1946 r. w wielu miastach odbyły się antyrządowe manifestacje, które władza komunistyczna brutalnie stłumiła. Po tych wydarzeniach uroczystości „3 Maja” komunistyczne władze starały się ograniczyć do minimum, aby finalnie zakazać świętowania w 1951 r.
Bitwa o most, czyli 3 maja 1982 r. w Warszawie
3 maja od 1951 r. stał się w Polsce Ludowej „normalnym” dniem pracy. Komunistyczne władze przez kolejne trzy dekady nie celebrowały kolejnych rocznic uchwalenia Konstytucji 3 Maja.
