„Przystanek Historia”, odcinek 27. Nie bali się nieść pomoc
24 marca, w rocznicę zamordowania przez Niemców rodziny Ulmów, obchodzony jest Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką. Niemcy, w antysemickim szale, zmierzając do wymordowania Żydów, ostrze represji skierowali także przeciwko wszystkim Polakom, którzy ośmielili się wspierać żydowskich sąsiadów.
Gurów. Przebieg zbrodni UPA
11 lipca 1943 r. oddziały UPA podjęły szeroko zakrojoną akcję eksterminacji Polaków w powiatach horochowskim i włodzimierskim, ale też w kowelskim, łuckim oraz rówieńskim. W powiecie włodzimierskim zaatakowano m.in. Gurów, Gucin, Lachów, Nowiny, Orzeszyn, Poryck, Romanówkę, Sądową, Wygrankę, Zabłoćce, Żdżary. Jak przebiegała rzeź w pierwszej z wymienionych miejscowości?
Maria Wszelaczyńska-Szaszkiewicz. Od łączniczki AK do kurierki „Solidarności”
Żołnierz ZWZ-AK, więźniarka stalinowska, lekarz. W 1980 r. włączyła się w ruch solidarnościowy. Odznaczona londyńskim Krzyżem Armii Krajowej oraz Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. W 2007 r. awansowano ją do stopnia porucznika WP.
Kapelan Wojsk Polskich na Zachodzie. Ks. Jan Brandys (1886–1970)
Dzięki posłudze kapelanów udawało się utrzymać odpowiednie morale żołnierzy podczas walki na froncie. Jednym z wyróżniających się duchownych służących w Wojsku Polskim był ks. Jan Brandys.
„Zaciemnianie”. Opowieść o „sąsiadach” w filmie „Wśród sąsiadów” Yoava Potasha
Relacje polsko-żydowskie z czasów II wojny światowej to, mimo upływu ponad 80 lat, niewątpliwie wciąż ważny i aktualny dla sporej części społeczeństwa polskiego temat. W ostatnim czasie duże emocje wzbudził film dokumentalny „Wśród sąsiadów” (2024) w reżyserii Joava Potasha.
W połowie 1943 r. rozpoczął służbę w 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki. Ze względu na wykształcenie, wyznaczono go na kurs oficerski. Niemal wszędzie, gdzie go później skierowano, piastował stanowiska zastępcy dowódcy ds. polityczno-wychowawczych. W pierwszych miesiącach 1944 r. opuścił jednak jednostkę i wyjechał na specjalny kurs NKWD dla przyszłych funkcjonariuszy bezpieki.
Polacy ratujących Żydów w badaniach historycznych. Rozmowa z Martyną Grądzką-Rejak
Według historyków w okresie niemieckiej okupacji Polacy pomogli przetrwać kilkudziesięciu tysiącom Żydów. W tę działalność, nacechowaną codziennym strachem o życie własne, życie najbliższych, życie ukrywanych, zaangażowanych było się setki tysięcy osób.
W służbie Polsce i bliźniemu. Tragiczne losy rodziny Korsaków
Balcery – dziś niewielka wieś na Białorusi, położona około 20 km od Mołodeczna. W czasie II wojny światowej w jednym z domów działał punkt konspiracyjny Armii Krajowej. W tym samym miejscu ukrywała się żydowska rodzina. Okolicę przeczesywały niemieckie patrole i oddziały partyzantki sowieckiej. To właśnie tutaj rozegrał się dramat rodziny Tadeusza Korsaka.
Ks. Marceli Godlewski – proboszcz z warszawskiego getta
Nie pozostawił wspomnień, zapisków, czy bogatszej korespondencji. Pomimo, że nasza wiedza o jego drodze życiowej nigdy nie będzie już pełna, stał się jednym z najważniejszych symboli pomocy udzielanej Żydom przez katolickie duchowieństwo na okupowanych przez Niemców ziemiach polskich.
Prawa ręka Andersa. Zygmunt Bohusz-Szyszko (1893–1982)
Wodza wyróżnia nie tylko charyzma, odwaga i umiejętność inspirowania innych. Wódz musi umieć dobierać sobie takich ludzi, którzy wykonają jego plan. Najważniejszą z tych osób jest bezpośredni zastępca. Dla dowodzącego 2. Korpusem gen. Władysława Andersa kimś takim był Zygmunt Bohusz-Szyszko.
Solidarność na Kociewiu 1980-1981
Komitet Założycielski NSZZ przy Starogardzkich Zakładach Farmaceutycznych „Polfa” był jednym z pierwszych, jakie ukonstytuowały się w Starogardzie Gdańskim. Stało się to 5 września 1980 r.
Kryjówka odnaleziona w Otwocku. „Jeśli człowiek ratuje jedno życie, to jakby uratował cały świat…”
Bajtel ukrywał się na posesji do wejścia Armii Czerwonej w 1944 r. Siedem osób przez dwa lata codziennie ryzykowało życie dla ratowania jednego, obcego człowieka. Babcia pani Joanny zawsze podkreślała: „Najważniejsze, że udało się ocalić pana Moshe”.
