Podsłuch na stalowym drucie. Zapomniana technologia Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego
Założenie podsłuchu było skomplikowaną operacją techniczną. Za każdą instalacją stali projektanci, monterzy, operatorzy i serwisanci działający według ściśle określonych procedur. Powstawały projekty techniczne, wykonywano odbiory instalacji, prowadzono dokumentację eksploatacji. Właśnie te archiwalia zapewniają nam fascynujący wgląd w techniczne aspekty totalitarnej inwigilacji.
Robotniczy pociąg do protestu. Czerwiec ‘76 w Ursusie
We wrześniu 1976 roku grupa intelektualistów i działaczy społecznych zaangażowanych w pomoc m.in. represjonowanym z Ursusa utworzyła Komitet Obrony Robotników. Doświadczenie – zarówno Czerwca 1976 roku, jak i działalności KOR – stało się częścią fundamentu w szczególności późniejszego NSZZ “Solidarność” Regionu Mazowsze.
Powołanie Komitetu Obrony Robotników
22-23 września 1976 roku powstał Komitet Obrony Robotników. 22 września zdecydowano o powstaniu Komitetu, a 23 września opublikowano sygnowany przez grupę inicjatywną „Apel do społeczeństwa i władz PRL”.
Kapitulacja Lwowa. Przeciw dwóm wrogom
22 września 1939 r. – po bohaterskiej obronie przed wojskami III Rzeszy i ZSRS – Lwów skapitulował przed oddziałami sowieckim.
Kapitan Antoni Iglewski ps. „Igła”, „Ponar”. Żołnierz 106. Dywizji Piechoty Armii Krajowej
Uczestnik kampanii wrześniowej, komendant obwodu w ramach ZWZ, aresztowany i przetrzymywany na Łubiance przez Sowietów. Po podpisaniu układu Sikorski-Majski trafił z powrotem w szeregi polskiego wojska, by ostatecznie powrócić do okupowanego kraju jako cichociemny.
Ks. Kanonik Mieczysław Golniewicz (1908-1962). Szef Duszpasterstwa Oddziałów Wartowniczych przy Armii Brytyjskiej
Kluczową rolę w opiece duszpasterskiej i humanitarnej nad milionami Polaków w powojennej rzeczywistości politycznej odegrały polskie misje katolickie i księża, w większości byli więźniowie KL Dachau.
Sowieckie zbrodnie na obrońcach Grodna w 1939 roku
Armia Czerwona zaatakowała Grodno 20 września 1939 r. i zdobyła je po kilkudniowych walkach. Sowieccy żołnierze, funkcjonariusze NKWD i dywersanci przystąpili do eksterminacji wziętych do niewoli polskich obrońców miasta – żołnierzy i cywilów. Zginęło ponad 300 osób. Wszyscy zostali pozbawieni życia bez uczciwego procesu i sądu. Jedyną ich winą było to, że odważyli się bronić swojej Ojczyzny.
Obrona Grodna we wrześniu 1939 r. w świetle materiałów z Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego
Rozkazy specjalne Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych z sierpnia 1939 r. przewidywały w przypadku wojny bezwzględne utrzymanie przepraw na Niemnie w okolicy Grodna. Wskutek niepomyślnego biegu wojny zakładany wcześniej scenariusz działania okazał się niemożliwy do zrealizowania. Ze wspomnień żołnierzy, uczestniczących w obronie miasta, wyłania się obraz równie pełen chaosu, co poświęcenia.
Wybitny badacz w obronie kolegów
Aktywni w opozycji demokratycznej w PRL pracownicy Instytutu Badań Literackich PAN w trudnych sytuacjach mogli liczyć na wsparcie kolegów. W ich obronie szczególnie mocno angażował się wybitny literaturoznawca Michał Głowiński.
Egzekucje 18 września 1942 r. Płock, Bodzanów, Rościszewo
Trzy miejscowości na północnym Mazowszu. W czasie wojny to były tereny wcielone do III Rzeszy, tzw. rejencja ciechanowska. 18 września 1942 r. historia Płocka, Bodzanowa i Rościszewa została jeszcze mocniej splątana tragicznym węzłem ludobójczej zbrodni.
Posłanie, które rozwścieczyło starców z Kremla
I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” (5–10 września i 26 września – 7 października 1981 r.) był dla kilkuset (blisko 900) delegatów lekcją demokracji, swoistym sejmikiem. A także swego rodzaju pierwszym demokratycznym polskim parlamentem od 1939 r. W trakcie jego obrad – w atmosferze swobodnej dyskusji, licznych replik i sporów – uchwalono (przy skomplikowanej procedurze) ponad 70 dokumentów.
„Przystanek Historia”, odcinek 34. Dolnośląski Kongres Pamięci Narodowej
„Historia mówi przez pokolenia” – pod tym hasłem Oddział Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu zaprasza na Dolnośląski Kongres Pamięci Narodowej, który odbędzie się 21–22 września 2026 r. w Hali Stulecia we Wrocławiu.
