Rozliczenie rządzących. Wybory z 4 czerwca 1989 r. w województwie katowickim
W 1988 r. pogłębiła się zapaść gospodarcza, a Polską wstrząsnęły dwie strajkowe fale zorganizowane pod sztandarem „Solidarności”. Kierownicze gremia rządzącej krajem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej były świadome, że destabilizacja i wybuch buntu społecznego to kwestia najbliższego czasu.
„Pokojowa przebudowa ustrojowa”? Wybory 4 czerwca 1989 r. na łamach poznańskiej prasy niezależnej
Wydarzenia 1989 r. były przedmiotem licznych artykułów, analiz i komentarzy na łamach prasy wydawanej poza cenzurą. Duże zainteresowanie budziły m.in. rozmowy Okrągłego Stołu, wybory parlamentarne 4 czerwca oraz różne aspekty transformacji ustrojowej.
Nieuchwytny. Sierżant Tadeusz Bogatko „Plon” (1922–1949)
25 stycznia 1949 r. na kolonii wsi Jamiołki-Godzieby doszło do ostatniej walki „Plona”. Siedmioosobowy oddział partyzancki, którym dowodził, został otoczony przez komunistyczną grupę operacyjną w sile osiemdziesięciu funkcjonariuszy. Wśród trwającej zamieci śnieżnej rozpoczął się bój. Pięciu podkomendnym sierż. Bogatki udało się przebić przez okrążenie. „Plon” i plut. Albin Rutkowski „Huragan” polegli.
Auschwitz w oczach więźniów. Szczury
Jednym ze sposobów wyniszczania ludzi w niemieckich obozach koncentracyjnych były bardzo złe warunki sanitarne. Brak dostępu do czystej wody, pchły, wszy, niewielka liczba sanitariatów, epidemie różnych chorób – wszystko to w większości z nich było codziennością, także w KL Auschwitz.
Przesłanie Henryka Szwejcera
Stalinowskie procesy „zdrajców” były często jedynie przykrywką dla niedociągnięć i opóźnień, bo wyśrubowane normy okazywały się nierzadko niemożliwe do realizacji. Śledczy chcieli ogłosić sukces na łamach prasy i pokazać, jak władza ludowa walczy z sabotażystami. Przykładem takiej zbrodni sądowej był proces Henryka Szwejcera i jego współpracowników.
„Nie powiedziano nam, dlaczego nas zabrano”… Osadzeni w obozie w Świętochłowicach-Zgodzie w 1945 roku
Bilans kilkumiesięcznego funkcjonowania obozu pozostaje jedną z najtragiczniejszych kart okresu zaprowadzania reżimu komunistycznego na Górnym Śląsku w 1945 r., w którym rozliczenia za odstępstwo od narodowości polskiej i zbrodnie okresu wojny zbiegły się z bestialstwem funkcjonariuszy UB.
Apolinary Jankowski. Powstaniec wielkopolski, prezydent Inowrocławia, ofiara Zbrodni Pomorskiej
Kadra urzędnicza w międzywojennej Polsce często składała się z ludzi wybitnych – społeczników i osób, które w swoich działaniach widziały przede wszystkim służbę odradzającemu się państwu. Poświęcenie tych osób, często za cenę życia osobistego, było najwyższą formą oddania ojczyźnie.
„Najważniejsze było po prostu być w górach”. Halina Krüger-Syrokomska
O sukcesach polskich himalaistów w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych nikomu nie trzeba przypominać. Nieco gorzej sprawa wygląda z ich koleżankami, choć trzeba przyznać, że sytuacja systematycznie się poprawia. Oprócz Wandy Rutkiewicz coraz bardziej znane są: Anna Okopińska, Dobrosława Miodowicz-Wolf czy bohaterka tego tekstu – Halina Krüger-Syrokomska.
Karoliny Lanckorońskiej wojna z III Rzeszą
Aresztowana przez Niemców Karolina Lanckorońska prowadziła zza krat krucjatę przeciwko Hansowi Krügerowi, jednemu z morderców polskich uczonych na lwowskich Wzgórzach Wuleckich w 1941 r. Kiedy zbrodniarz stanął po wojnie przed sądem, został skazany „tylko” za eksterminację Żydów, bo nikt nie chciał słuchać jej zeznań o zagładzie polskich elit.
„Sosab” – życie i służba niepokornego generała. Generał Stanisław Sosabowski (1892–1967)
Spośród oficerów Wojska Polskiego, których nazwisko stało się głośne w czasie II wojny światowej, jedno z czołowych miejsc zajmuje gen. Stanisław Sosabowski. Włożył on ogromny wysiłek w powstanie i wyszkolenie pierwszej polskiej, elitarnej jednostki powietrznodesantowej i brawurowo dowodził nią w boju podczas operacji „Market Garden”.
Aleksander Żabczyński. Żołnierz ze srebrnego ekranu
W nocy z 30 na 31 maja 1958 r. w warszawskim szpitalu zmarł Aleksander Żabczyński, jeden z najpopularniejszych polskich aktorów teatralnych i filmowych dwudziestolecia międzywojennego, a zarazem kapitan rezerwy artylerii Wojska Polskiego i Polskich Sił Zbrojnych.
„Studencka Solidarność” w grodzie Kopernika. Powstanie i działalność „pierwszego” Niezależnego Zrzeszenia Studentów Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (1980–1981)
Wydarzenia Sierpnia’80 zaktywizowały całe społeczeństwo ówczesnej Polski. W ich następstwie powstał wielomilionowy ruch społeczny, skupiający szeroko rozumiane grono ludzi pracy – Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”. Obok niego ukształtowały się inne, znacznie mniejsze ugrupowania, integrujące pozostałe grupy zawodowe.
