Największa zdobycz wojenna Stalina
„Nie Niemcy, ale Polska jest naszą największą zdobyczą wojenną” – powiedział Józef Stalin po zakończeniu II wojny światowej, w czerwcu 1945 r. Była to dla niego wojna w pełni zwycięska – zaczynał ją z „najlepszym sojusznikiem” Adolfem Hitlerem, a kończył — z pomocą niemających wyjścia aliantów —zniszczeniem konkurenta do rządów nad światem, jako dyktujący warunki zwycięzca, który bierze niemal wszystko.
Polskie lotnictwo w działaniach na ziemiach północno-wschodnich 1919-1920. Wybrane aspekty
Polskie lotnictwo w wojnie przeciw bolszewikom po raz pierwszy zostało użyte na większą skalę w kwietniu 1919 r. podczas „wyprawy wileńskiej” przeciwko Armii Czerwonej. Do dyspozycji dowódcy Frontu Litewsko-Białoruskiego skierowano wówczas 1. Grupę Lotniczą.
Z „domu niewoli” do Iranu
Wokół wyjścia Armii Andersa ze Związku Socjalistycznych Republik Sowieckich narosło sporo mitów i nieporozumień. Niekiedy nieświadomie powielane są narracje stworzone post factum z nieprzyjaznym wobec Polski zamysłem.
Kapłan, naukowiec, artysta – pamiątki po ks. prof. Józefie Kaczmarczyku
Przez całe życie łączył kilka niezwykle wymagających dziedzin aktywności. Malarstwo i konserwacja sztuki, praca duszpasterska, wreszcie – działalność naukowa, która podczas okupacji niemieckiej kosztowała go uwięzienie w Sachsenhausen. Po uwolnieniu włączył się on w organizację tajnego nauczania, a do grona jego uczniów należał sam Karol Wojtyła.
Z krzyżem harcerskim na tułaczych szlakach
W czasie II wojny światowej poza granicami kraju znalazła się polska młodzież, w tym młodzież harcerska, oraz mnóstwo dzieci, które należało objąć opieką wychowawczą.
„Przystanek Historia”, odcinek 27. Nie bali się nieść pomoc
24 marca, w rocznicę zamordowania przez Niemców rodziny Ulmów, obchodzony jest Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką. Niemcy, w antysemickim szale, zmierzając do wymordowania Żydów, ostrze represji skierowali także przeciwko wszystkim Polakom, którzy ośmielili się wspierać żydowskich sąsiadów.
Gurów. Przebieg zbrodni UPA
11 lipca 1943 r. oddziały UPA podjęły szeroko zakrojoną akcję eksterminacji Polaków w powiatach horochowskim i włodzimierskim, ale też w kowelskim, łuckim oraz rówieńskim. W powiecie włodzimierskim zaatakowano m.in. Gurów, Gucin, Lachów, Nowiny, Orzeszyn, Poryck, Romanówkę, Sądową, Wygrankę, Zabłoćce, Żdżary. Jak przebiegała rzeź w pierwszej z wymienionych miejscowości?
Maria Wszelaczyńska-Szaszkiewicz. Od łączniczki AK do kurierki „Solidarności”
Żołnierz ZWZ-AK, więźniarka stalinowska, lekarz. W 1980 r. włączyła się w ruch solidarnościowy. Odznaczona londyńskim Krzyżem Armii Krajowej oraz Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. W 2007 r. awansowano ją do stopnia porucznika WP.
Kapelan Wojsk Polskich na Zachodzie. Ks. Jan Brandys (1886–1970)
Dzięki posłudze kapelanów udawało się utrzymać odpowiednie morale żołnierzy podczas walki na froncie. Jednym z wyróżniających się duchownych służących w Wojsku Polskim był ks. Jan Brandys.
„Zaciemnianie”. Opowieść o „sąsiadach” w filmie „Wśród sąsiadów” Yoava Potasha
Relacje polsko-żydowskie z czasów II wojny światowej to, mimo upływu ponad 80 lat, niewątpliwie wciąż ważny i aktualny dla sporej części społeczeństwa polskiego temat. W ostatnim czasie duże emocje wzbudził film dokumentalny „Wśród sąsiadów” (2024) w reżyserii Joava Potasha.
W połowie 1943 r. rozpoczął służbę w 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki. Ze względu na wykształcenie, wyznaczono go na kurs oficerski. Niemal wszędzie, gdzie go później skierowano, piastował stanowiska zastępcy dowódcy ds. polityczno-wychowawczych. W pierwszych miesiącach 1944 r. opuścił jednak jednostkę i wyjechał na specjalny kurs NKWD dla przyszłych funkcjonariuszy bezpieki.
Polacy ratujących Żydów w badaniach historycznych. Rozmowa z Martyną Grądzką-Rejak
Według historyków w okresie niemieckiej okupacji Polacy pomogli przetrwać kilkudziesięciu tysiącom Żydów. W tę działalność, nacechowaną codziennym strachem o życie własne, życie najbliższych, życie ukrywanych, zaangażowanych było się setki tysięcy osób.
