Jules Maré. Francuz, współorganizator polskiej broni pancernej, bohater wojny polsko-sowieckiej
W działaniach bojowych prowadzonych w toku wojny polsko-sowieckiej brali również udział żołnierze armii francuskiej. Jednym z nich był major/podpułkownik Jules Maré, którego zasługi dla odradzającego się po 11 listopada 1918 r. Wojska Polskiego niewątpliwie warto przypomnieć.
Ojciec polskich sierot. Jam Saheb Digvijay Sinhji
„Proszę powiedzieć dzieciom, że nie są więcej sierotami, bo ja jestem Ich ojcem” – tymi słowami zwrócił się do konsula generalnego RP w Bombaju, Jerzego Litewskiego, władca księstwa Nawanagaru, Jam Saheb Digvijay Sinhji, określany w Polsce mianem „Dobrego Maharadży”.
Barwy Września. Slajdy kolorowane z kolekcji Juliena Bryana w Warszawie
Julien Bryan, amerykański filmowiec i dokumentalista, znany ze zdjęć wykonanych w czasie obrony Warszawy we wrześniu 1939 r., utrzymywał się między innymi z wygłaszania wykładów i prezentacji dla publiczności. W trakcie wystąpień prezentował wykonane przez siebie filmy i fotografie.
Podsłuch na stalowym drucie. Zapomniana technologia Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego
Założenie podsłuchu było skomplikowaną operacją techniczną. Za każdą instalacją stali projektanci, monterzy, operatorzy i serwisanci działający według ściśle określonych procedur. Powstawały projekty techniczne, wykonywano odbiory instalacji, prowadzono dokumentację eksploatacji. Właśnie te archiwalia zapewniają nam fascynujący wgląd w techniczne aspekty totalitarnej inwigilacji.
Robotniczy pociąg do protestu. Czerwiec ‘76 w Ursusie
We wrześniu 1976 roku grupa intelektualistów i działaczy społecznych zaangażowanych w pomoc m.in. represjonowanym z Ursusa utworzyła Komitet Obrony Robotników. Doświadczenie – zarówno Czerwca 1976 roku, jak i działalności KOR – stało się częścią fundamentu w szczególności późniejszego NSZZ “Solidarność” Regionu Mazowsze.
Powołanie Komitetu Obrony Robotników
22-23 września 1976 roku powstał Komitet Obrony Robotników. 22 września zdecydowano o powstaniu Komitetu, a 23 września opublikowano sygnowany przez grupę inicjatywną „Apel do społeczeństwa i władz PRL”.
Kapitulacja Lwowa. Przeciw dwóm wrogom
22 września 1939 r. – po bohaterskiej obronie przed wojskami III Rzeszy i ZSRS – Lwów skapitulował przed oddziałami sowieckim.
Kapitan Antoni Iglewski ps. „Igła”, „Ponar”. Żołnierz 106. Dywizji Piechoty Armii Krajowej
Uczestnik kampanii wrześniowej, komendant obwodu w ramach ZWZ, aresztowany i przetrzymywany na Łubiance przez Sowietów. Po podpisaniu układu Sikorski-Majski trafił z powrotem w szeregi polskiego wojska, by ostatecznie powrócić do okupowanego kraju jako cichociemny.
Ks. Kanonik Mieczysław Golniewicz (1908-1962). Szef Duszpasterstwa Oddziałów Wartowniczych przy Armii Brytyjskiej
Kluczową rolę w opiece duszpasterskiej i humanitarnej nad milionami Polaków w powojennej rzeczywistości politycznej odegrały polskie misje katolickie i księża, w większości byli więźniowie KL Dachau.
Sowieckie zbrodnie na obrońcach Grodna w 1939 roku
Armia Czerwona zaatakowała Grodno 20 września 1939 r. i zdobyła je po kilkudniowych walkach. Sowieccy żołnierze, funkcjonariusze NKWD i dywersanci przystąpili do eksterminacji wziętych do niewoli polskich obrońców miasta – żołnierzy i cywilów. Zginęło ponad 300 osób. Wszyscy zostali pozbawieni życia bez uczciwego procesu i sądu. Jedyną ich winą było to, że odważyli się bronić swojej Ojczyzny.
Obrona Grodna we wrześniu 1939 r. w świetle materiałów z Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego
Rozkazy specjalne Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych z sierpnia 1939 r. przewidywały w przypadku wojny bezwzględne utrzymanie przepraw na Niemnie w okolicy Grodna. Wskutek niepomyślnego biegu wojny zakładany wcześniej scenariusz działania okazał się niemożliwy do zrealizowania. Ze wspomnień żołnierzy, uczestniczących w obronie miasta, wyłania się obraz równie pełen chaosu, co poświęcenia.
Wybitny badacz w obronie kolegów
Aktywni w opozycji demokratycznej w PRL pracownicy Instytutu Badań Literackich PAN w trudnych sytuacjach mogli liczyć na wsparcie kolegów. W ich obronie szczególnie mocno angażował się wybitny literaturoznawca Michał Głowiński.
