Badania opinii społecznej w Polsce wykonane w ciągu ostatnich dwudziestu lat pokazały, że w pamięci zbiorowej Polaków o PRL zakorzenił się wyidealizowany obraz socjalnie przyjaznego obywatelom państwa, w którym wprawdzie nie wszystkim żyło się zamożnie, ale też nikt nie cierpiał skrajnej biedy.
Apolinary Jankowski. Powstaniec wielkopolski, prezydent Inowrocławia, ofiara Zbrodni Pomorskiej
Podczas tzw. makabrycznej nocy z 22 na 23 października 1939 r. dwóch pijanych Niemców, członków Selbstschutzu – Otto Christian von Hirschfeld oraz Hans Ulrich Jahnz – urządziło samowolnie masakrę 56 Polaków osadzonych w inowrocławskim więzieniu. Wśród ofiar był Apolinary Jankowski, przedwojenny prezydent miasta.
Rozkaz: Dobić PSL! Niszczenie ludowców w latach 1945–1947. Przykład powiatu krakowskiego
Nocą 22 października 1946 r. komunistyczna bojówka zastrzeliła w Prokocimiu Józefa Hachlicę, byłego żołnierza AK i więźnia KL Auschwitz, prezesa koła PSL, który dwa dni wcześniej przemawiał na pogrzebie działaczy PSL z Rzeszotar (Pawła Sikory, Józefa Burdy i Leona Jani), zamordowanych w nocy z 16 na 17 października 1946 r.
Zniszczenia Warszawy 1939-1945
W wyniku oblężenia Warszawy we wrześniu 1939 r., zagłady warszawskiego getta, zniszczeń w trakcie Powstania Warszawskiego, sowieckich nalotów bombowych, a także systematycznego oraz planowego wyburzania stolicy wbrew ustaleniom umowy kapitulacyjnej z 5 października 1944 r., zniszczeniu uległo aż 84% zabudowy lewobrzeżnej Warszawy.
Herman Lieberman. Minister sprawiedliwości w Rządzie RP na uchodźstwie
Był wybitnym prawnikiem, posłem do parlamentu wiedeńskiego oraz do Sejmu Ustawodawczego i Sejmów I, II i III kadencji. Skazany w procesie brzeskim, zdecydował się na emigrację, gdzie zastał go wybuch II wojny światowej. Zmarł nagle dnia 21 października 1941 r., krótko po objęciu teki szefa resortu sprawiedliwości w rządzie Władysława Sikorskiego.
Wolny harcerz. Adam Ciołkosz (1901–1978)
W pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości polskie harcerstwo stało się areną sporu o to, jak powinno wyglądać wychowanie młodego pokolenia. Historia Wolnego Harcerstwa Adama Ciołkosza to obraz eksperymentu wychowawczego, który wywołał spór wewnątrz polskiego skautingu w dwudziestoleciu międzywojennym i rzucił wyzwanie dotychczasowym schematom.
Krótkie życie ruchu komitetów obywatelskich
Lata 1989–1990 były okresem niezwykłego wzmożenia aktywności obywatelskiej i patriotycznej Polaków, a zarazem czasem wielkich emocji – nadziei i obaw. Większość ludzi, którzy się wówczas organizowali w ramach kilku tysięcy komitetów obywatelskich, angażowało się także później w działalność publiczną i społeczną – gdy ruch komitetowy już nie istniał.
Jerzy Popiełuszko – kleryk i żołnierz
Z jednostki w Bartoszycach alumn Popiełuszko wysyłał listy do ojca duchownego. W jednym z nich pisał o swoim dowódcy: „Kazał mi się rozbuć, wyciągnąć sznurówki z butów, zdjąć onuce. Stałem więc przed nim boso. Oczywiście cały czas na baczność. Stałem jak skazaniec. […] Nogi zmarzły, zsiniały…”.
Kazimierz Podolak. Najszybsze 25 kilometrów w historii Polski
19 października 1969 r. Kazimierz Podolak przebiegł 25 km w czasie, którego mimo upływu ponad pięciu dekad nikomu w Polsce nie udało się jeszcze poprawić. Nie był to jego jedyny sukces sportowy. Specjalizując się w biegach długodystansowych, czterokrotnie zdobywał tytuł mistrza Polski, a po zakończeniu kariery wypromował wielu utytułowanych zawodników.
Zabójstwo księdza Jerzego Popiełuszki stanowiło poważne wyzwanie wizerunkowe dla odpowiedzialnego za tą zbrodnię reżimu. Problem ten mógł z łatwością eskalować w kwietniu 1985 r., gdy losy jego kultu splotły się z procesem kanonizacyjnym arcybiskupa Romero, lewicowego duchownego zamordowanego przez salwadorskie szwadrony śmierci.
Czym był zwrot październikowy? Wokół rozważań nad wielką i małą historią
Wiemy, że umiejętne opowiadanie dziejów rodzinnego miasta, miasteczka lub wsi to skuteczny sposób popularyzowania wiedzy o dziejach kraju. Większość wydarzeń o charakterze lokalnym w mniejszym lub większym stopniu była bowiem efektem decyzji zapadających na szczeblu państwowym, a nawet międzynarodowym.
Zagrożenie interwencją sowiecką w Polsce w październiku 1956 r.
Wobec planów PZPR większego uniezależnienia się PRL od Związku Sowieckiego w ramach bloku państw komunistycznych, w nocy z 18 na 19 października 1956 r. stacjonujące w Polsce siły sowieckie rozpoczęły marsz w kierunku Warszawy. Pomimo rozmów polsko-sowieckich w Warszawie (19-20 października) siły te nie zostały wycofane.
