Obrona Grodna we wrześniu 1939 r. w świetle materiałów z Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego
Rozkazy specjalne Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych z sierpnia 1939 r. przewidywały w przypadku wojny bezwzględne utrzymanie przepraw na Niemnie w okolicy Grodna. Wskutek niepomyślnego biegu wojny zakładany wcześniej scenariusz działania okazał się niemożliwy do zrealizowania. Ze wspomnień żołnierzy, uczestniczących w obronie miasta, wyłania się obraz równie pełen chaosu, co poświęcenia.
Wybitny badacz w obronie kolegów
Aktywni w opozycji demokratycznej w PRL pracownicy Instytutu Badań Literackich PAN w trudnych sytuacjach mogli liczyć na wsparcie kolegów. W ich obronie szczególnie mocno angażował się wybitny literaturoznawca Michał Głowiński.
Egzekucje 18 września 1942 r. Płock, Bodzanów, Rościszewo
Trzy miejscowości na północnym Mazowszu. W czasie wojny to były tereny wcielone do III Rzeszy, tzw. rejencja ciechanowska. 18 września 1942 r. historia Płocka, Bodzanowa i Rościszewa została jeszcze mocniej splątana tragicznym węzłem ludobójczej zbrodni.
Posłanie, które rozwścieczyło starców z Kremla
I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” (5–10 września i 26 września – 7 października 1981 r.) był dla kilkuset (blisko 900) delegatów lekcją demokracji, swoistym sejmikiem. A także swego rodzaju pierwszym demokratycznym polskim parlamentem od 1939 r. W trakcie jego obrad – w atmosferze swobodnej dyskusji, licznych replik i sporów – uchwalono (przy skomplikowanej procedurze) ponad 70 dokumentów.
„Przystanek Historia”, odcinek 34. Dolnośląski Kongres Pamięci Narodowej
„Historia mówi przez pokolenia” – pod tym hasłem Oddział Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu zaprasza na Dolnośląski Kongres Pamięci Narodowej, który odbędzie się 21–22 września 2026 r. w Hali Stulecia we Wrocławiu.
Duszpasterstwo Akademickie w Londynie w latach 1974-1989
Fenomen reaktywowanego w 1974 r. w Londynie Duszpasterstwa Akademickiego polegał na stworzeniu poprzez jego działalność wyjątkowej sieci społecznej. Powstała ona dzięki splecionym historiom osób, które czerpały z duszpasterstwa duchową i intelektualną energię, umożliwiającą następnie przekraczanie różnego typu barier – religijnych, społecznych, politycznych, kulturowych.
„Nie umierać w Sowietach”. Los polskich dzieci w „Dzienniku wojennym” Józefa Czapskiego
Wiosną 1942 roku rozpoczęła się ewakuacja Armii Andersa oraz tysięcy polskich cywilów z ZSRS do Iranu – jedna z kluczowych operacji ratunkowych II wojny światowej. Wśród ewakuowanych znajdowało się ponad 18 tysięcy dzieci.
Agresja sowiecka nastąpiła w chwili, kiedy Wojsko Polskie prowadziło uporczywą walkę z Niemcami, dlatego trafnie została określona ciosem w plecy. Napaść na Polskę była równoznaczna ze złamaniem przez ZSRS licznych porozumień zawartych z rządem polskim, przede wszystkim układu o nieagresji z 1932 r., który, przedłużony dwa lata później, miał obowiązywać do 1945 r.
Władze sowieckie wobec zbrodni popełnionych przez Armię Czerwoną w czasie agresji na Polskę w 1939 r.
Władze Związku Sowieckiego twierdziły, że stworzyły państwo „nowego typu”. Jednak dokonana we wrześniu 1939 r. agresja na Polskę pokazała, że odcięcie się od przeszłości nie jest takie proste.
Sprawy śledcze Wielkiego Terroru w Gruzji (1937–1938). Sprawa Eugeniusza Duszewskiego
Zadania nałożone przez partię komunistyczną na NKWD obligowały go do walki z wewnętrznymi wrogami ZSRS. Prowadzono ją w sposób bezwzględny i brutalny. Od czekistów wymagano, aby byli wyłącznie trybami w mechanizmie represji. Mieli bezdusznie i mechanicznie mielić ludzką masę.
Działalność niepodległościowa „Bartosza” i „Diany” w brzozowskiej konspiracji NOW-AK w latach 1940–1945
Konspiracyjnego pseudonimu „Bartosz” używał por. Ludwik Sadowski, natomiast pod pseudonimem „Diana” ukrywała się jego przyszła żona, ppor. Władysława Sadowska. Oboje od początku okupacji niemieckiej działali w tajnej konspiracji Narodowej Organizacji Wojskowej, a później w AK, na terenie powiatu brzozowskiego. Tak poznali się, a ich znajomość kilka lat później zakończyła się związkiem małżeńskim.
Pierwszy Polak w kosmosie. Mirosław Hermaszewski
Jako pierwszy Polak, który opuścił Ziemię i znalazł się na orbicie okołoziemskiej, Mirosław Hermaszewski zyskał w PRL status bohatera narodowego. Jego historyczny lot sowieckim statkiem Sojuz-30, odbyty wraz z Białorusinem Piotrem Klimukiem, rozpalił wyobraźnię obywateli.
