Obchody według czasu moskiewskiego. Dzień Zwycięstwa w Polsce Ludowej
W okresie PRL obchody zakończenia II wojny światowej miały charakter państwowy, ideologiczny i propagandowy. Ich forma zmieniała się wraz z upływem dekad i zależała o sytuacji politycznej panującej w kraju oraz na arenie międzynarodowej. Święto to obchodzono wówczas 9 maja.
Wołyń, Kazachstan, Polska. Wspomnienia Franciszki Michalskiej
Podpisany 18 marca 1921 r. traktat ryski kończył wojnę polsko-bolszewicką z lat 1919–1920. Ustalona wówczas granica między Polską a Rosją sowiecką odcinała od ojczyzny – według różnych szacunków – ok. 1,2–2 mln Polaków, którzy znaleźli się na wschód od tej granicy. Na terenie samej tylko radzieckiej Ukrainy mieszkało ok. 0,5 mln Polaków. Wśród nich byli rodzice i rodzeństwo Franciszki Michalskiej.
Ich los mógłby posłużyć za scenariusz niejednego filmu fabularnego. Historia nie dała im wyboru: stali się symbolem tragizmu polskich dziejów na Wołyniu. Byli pierwszymi, którym przyszło przystąpić do otwartego boju z wrogami Rzeczypospolitej w ramach operacji „Burza”.
Stefan Antosiewicz (1918-1998). Kariera funkcjonariusza Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego
Do najważniejszych oficerów UB kierujących jednostkami operacyjnymi MBP w okresie stalinowskim należał Stefan Antosiewicz – późniejszy wiceminister spraw wewnętrznych i prezes Aeroklubu PRL.
Zamach na Maxa Petera – kata Kreishauptmannschaft Busko – 12 lipca 1944 r.
Max Peter do Buska-Zdroju przybył najprawdopodobniej latem 1943 r. W miasteczku był funkcjonariuszem Sicherheitspolizei. Odpowiadał za wzrost okupacyjnego terroru. Był jednym z najczęstszych wykonawców egzekucji w Lesie Wełeckim oraz w willi dr Byrkowskiego. Osobiście znęcał się nad więźniami w aresztach na terenie miasta.
Ofiary i liczby. Dokumenty zbrodni wołyńskiej o okolicznościach śmierci Polaków
80 lat po „krwawej niedzieli” na Wołyniu światło dzienne ujrzało tzw. archiwum Szumskiej – bezcenny zapis relacji ocalałych Polaków na temat ludobójstwa ukraińskiego, które miało miejsce w latach 40. na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej.
Polska czy Prusy Wschodnie? Przegrany plebiscyt
„Sto pięćdziesiąt lat rządu pruskiego i kilka ostatnich miesięcy gwałtów i fałszów zrobiły swoje” – tak porażkę opcji polskiej na Warmii, Mazurach i Powiślu komentował ks. Antoni Ludwiczak.
Jedwabne. Zbrodnia według niemieckiego planu
10 lipca 1941 r. w Jedwabnem doszło do mordu na kilkuset Żydach. Udział w tej zbrodni wzięło kilkudziesięciu Polaków. Tylko część z nich była mieszkańcami Jedwabnego. Zbrodnia ta była ściśle wpisana w niemiecką politykę okupacyjną na ziemiach zajętych w pierwszych dniach wojny ze Związkiem Sowieckim.
Losy wołyńskiej kolonii Wydymer w 1943 roku
Wydymer był kolonią założoną jeszcze na początku XVIII w. na terenie powiatu sarneńskiego. W jej skład obok zasadniczej części liczącej 45–48 gospodarstw wchodziły też pobliskie chutory: Smolarka, Mak, Boryki i Smuga, a także gospodarstwa leżące przy drogach z Kopaczówki, Porody i Parośli. W tragicznym 1943 r. mieszkańcy Wydymera stworzyli silną samoobronę.
Wołyń – zbrodnia zaplanowana. Rozmowa z Mirosławem Szumiło
Początek ludobójstwa wołyńskiego należy wiązać z masową dezercją kilku tysięcy policjantów ukraińskich na służbie niemieckiej, którzy w marcu 1943 r. uciekli do lasu i wstąpili do banderowskiej UPA. Już wtedy w powiatach sarneńskim i kostopolskim doszło do systematycznej i planowej likwidacji wszystkich Polaków.
Potyczka pod Okalewem. Działania obwodu „Mewa”
12 lipca 1947 r. oddział partyzancki Ruchu Oporu Armii Krajowej obwodu „Mewa”, podlegający por. Franciszkowi Majewskiemu „Mścicielowi”, „Słonemu”, przeprowadził jedną z najbardziej spektakularnych akcji zbrojnych podziemia niepodległościowego na terenie Mazowsza.
Obława Augustowska. Zbrodnia nieukarana
„Mały Katyń” – tak zwykło się nazywać największą zbrodnię na Polakach, do której doszło już po zakończeniu II wojny światowej, w lipcu 1945 r. na Suwalszczyźnie.
