„Niby heros homerycki”. Reakcje na śmierć Józefa Piłsudskiego
Prawdą były słowa z orędzia Prezydenta Rzeczypospolitej, że Józef Piłsudski dał Polsce „wolność, granice, moc i szacunek”. Odejście Marszałka 12 maja 1935 r. poruszyło cały naród, również ludzi mu niechętnych i tych, którzy uczestnicząc z nim dawniej w zmaganiach o niepodległość, krytykowali jego politykę po przewrocie majowym i wprowadzeniu autorytarnego systemu rządów.
Przewrót majowy – co się wydarzyło w Warszawie w dniach 12–15 maja 1926 r.
Od lata 1923 r. Marszałek Józef Piłsudski przebywał na politycznym odosobnieniu w Sulejówku. W maju 1926 r., w wyniku zbrojnego przewrotu, przejął władzę w II Rzeczypospolitej. Jego powrót – spodziewany i przez wielu oczekiwany – przyspieszył dramatyczny splot pewnych okoliczności.
Przewrót majowy 1926 r. – z perspektywy stulecia
Bilans ofiar trzydniowych walk na ulicach Warszawy wyniósł prawie 400 zabitych i ponad drugie tyle rannych i okaleczonych. Polityczny bilans przewrotu – to zmiana systemu władzy.
„Wróg przed nami, wróg za nami, wszędzie wróg”. Akcja „Burza” na Lubelszczyźnie
Istotą dramatów przeżywanych przez bohaterów greckich tragedii jest niemożność dokonania dobrego wyboru. Bogowie igrają ze śmiertelnikami, stawiając ich w sytuacjach, w których każda decyzja i każdy czyn zakończą się klęską. W 1944 r. oddziały leśne stały przed takim dylematem jak Edyp, Orestes, Elektra czy Antygona. Co gorsza, zaniechanie podjęcia decyzji, przyjęcie postawy pasywnej również nieuchronnie prowadziło do fatalnych konsekwencji.
Wojsko Polskie na Środkowym Wschodzie (1941–1942) – zarys działań
Po kampanii polskiej 1939 r. wielu obywateli II Rzeczypospolitej znalazło się w różnych częściach Europy oraz świata. Dotarli oni również na Bliski Wschód, który w czasie II wojny światowej przez Brytyjczyków określany był Środkowym Wschodem. Tam w latach 1941–1942 funkcjonowała wojskowa formacja o nazwie Wojsko Polskie na Środkowym Wschodzie.
„Lwowskie Orły” 6. Lwowska Brygada Piechoty (1943–1947)
Nocą z 11 na 12 maja 1944 r. oddziały 2. Korpusu Polskiego rozpoczęły pierwszy atak na masyw górski Monte Cassino. Zadaniem lwowskich batalionów było zajęcie ważnych wzgórz: Widmo i San Angelo.
Bezwarunkowa kapitulacja niemieckiej III Rzeszy 8 maja 1945 roku
8 maja, w kwaterze głównej gen. Dwighta Eisenhowera w Reims nastąpiła bezwarunkowa kapitulacja Niemiec i ich sił zbrojnych. Na prośbę Józefa Stalina ceremonię kapitulacji powtórzono 9 maja, krótko po północy, w głównej kwaterze marsz. Gieorgija Żukowa, która znajdowała się w Berlinie-Karlshorst.
„Przystanek Historia”, odcinek 30. Pogrzeb żołnierzy kpt. „Bartka”
Zbrodnia, której ofiarą padli żołnierze NSZ, nie miała ujrzeć światła dziennego. Jednak dzięki staraniom IPN odnaleziono zbiorowe mogiły zamordowanych żołnierzy, a ich szczątki ekshumowano i poddano identyfikacji. Dziś mogliśmy ich godnie pożegnać, przywracając im należne miejsce w zbiorowej pamięci.
Helena Maria Kurcyusz. Do Szczecina przez Majdanek i Ravensbrück
Architekt, urbanistka, malarka. Działała w strukturach ZWZ-AK, po aresztowaniu przez okupanta więziono ją kolejno na Pawiaku, Majdanku i w Ravensbrück. Po wojnie osiadła w Szczecinie, gdzie stała się ważną częścią lokalnej społeczności.
Operacja „Lawina”. Rozmowa z Pawłem Żołądkiem
W dziejach powojennego polskiego podziemia niepodległościowego Zgrupowanie Narodowych Sił Zbrojnych Henryka Flamego „Bartka” – działające w latach 1945–1947 – należy do największych formacji o profilu narodowym. Szczególnie symboliczny wymiar miało zakończenie jego aktywności, które było efektem ubeckiej prowokacji.
„O obronę wiary katolickiej, o Polskę narodową…”. Losy por. Jana Przewoźnika „Rysia”
W lipcu 1946 r. kontakt z „Bartkiem” nawiązał ppor. Henryk Wendrowski – agent UBP podający się za łącznika komendy VII Okręgu Śląsk NSZ. Przyjmując tożsamość kpt. „Lawiny”, dostarczył sfingowany rozkaz przerzutu zgrupowania na zachód, w okolice Jeleniej Góry. W rzeczywistości operacja miała na celu wymordowanie żołnierzy podziemia.
W historii powojennego podziemia antykomunistycznego Zgrupowanie Narodowych Sił Zbrojnych Henryka Flamego „Bartka”, działające w latach 1945–1947 na Śląsku Cieszyńskim i Żywiecczyźnie, zajmuje miejsce szczególne. Był to bowiem największy liczebnie konglomerat oddziałów (patroli) NSZ w pojałtańskiej Polsce. Jego historię zakończyła ubecka akcja.
