Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Audio/Video

„Polski kryzys” 1980–1981 w dokumentach dyplomacji czechosłowackiej

Autor: Paweł Sztama, Mirosław Szumiło, Antoni Dudek, Przemysław Gasztold
Audio/Video

„Terroryści” w PRL (odc. 67)

Autor: Cezary Gmyz, Przemysław Gasztold
Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki" odc. 47 - Wizyta Fidela Castro w Polsce

Autor: Cezary Gmyz, Przemysław Gasztold
Audio/Video

Towarzysze z betonu. Dogmatyzm w PZPR 1980–1990

Autor: Tomasz Kozłowski, Antoni Dudek, Przemysław Gasztold, Andrzej Paczkowski
Ataki na pomniki żołnierzy armii sowieckiej w 1981 roku. Manifestacja antysowieckiego sprzeciwu i komunistyczna prowokacja
PAMIĘTAMY
Artykuł

Ataki na pomniki żołnierzy armii sowieckiej w 1981 roku. Manifestacja antysowieckiego sprzeciwu i komunistyczna prowokacja

Autor: Przemysław Gasztold
W okresie karnawału „Solidarności”, czyli szesnastu miesięcy (wrzesień 1980-grudzień 1981) legalnego funkcjonowania niezależnego samorządnego związku zawodowego, dochodziło w Polsce do wielu incydentów antysowieckich, a jedną z najpopularniejszych form sprzeciwu była dewastacja pomników kojarzonych z Moskwą.
Audio/Video

Dyskusja o najnowszym numerze czasopisma IPN „Komunizm”, w którym autorzy piszą m.in. o zmianach społeczno-politycznych i gospodarczych w latach 1944/1945–1990, o licznych przesileniach, cyklicznie wstrząsających Polską, a także na skomplikowanych zjawiskach, które wiodły do sytuacji kryzysowych.

Autor: Adam Dziuba, Sylwia Szyc, Damian Sitkiewicz, Przemysław Gasztold, Rafał Dudkiewicz
Audio/Video

Jak Biały Dom patrzył na powstanie „Solidarności” w 1980 r.? Jaką strategię przyjęła administracja prezydenta Ronalda Reagana po wprowadzeniu stanu wojennego?

Autor: Gregory Domber, Jakub Tyszkiewicz, Patryk Pleskot, Przemysław Gasztold
Audio/Video

Kim byli przywódcy PPR/PZPR? Z jakich środowisk się wywodzili? Czy były różnice między tymi, którzy partię tworzą, a tymi, którzy „składają ją do grobu”?

Autor: Filip Musiał, Przemysław Gasztold, Robert Spałek
Audio/Video

Kim był jeden z najwybitniejszych polskich urbanistów? Czym wyróżniała się polska szkoła architektury? Jak przedwojenni architekci włączyli się w odbudowę Polski po II Wojnie Światowej? Kim byli jej najwybitniejsi przedstawiciele?

Autor: Rafał Dudkiewicz, Przemysław Gasztold
Markus Klingberg – epidemiolog, pracownik MBP i szpieg KGB w Izraelu
O TYM SIĘ MÓWI
Artykuł

Markus Klingberg – epidemiolog, pracownik MBP i szpieg KGB w Izraelu

Autor: Przemysław Gasztold
Gdyby trzeba było wskazać szpiega KGB w Izraelu, który wyrządził najwięcej szkód dla bezpieczeństwa państwa żydowskiego, to odpowiedź byłaby prawdopodobnie jedna: Markus Klingberg.
Audio/Video

Marzec 1968

Autor: Kajetan Rajski, Piotr Gontarczyk, Przemysław Gasztold
Młodzi komuniści w natarciu. Działalność Komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej 1981-1982
TYLKO U NAS
Artykuł

Młodzi komuniści w natarciu. Działalność Komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej 1981-1982

Autor: Przemysław Gasztold
Powstanie „Solidarności” w 1980 r. doprowadziło do największego kryzysu politycznego w historii PRL. Dekompozycja PZPR odbiła się również na sytuacji w reżimowych organizacjach młodzieżowych, które borykały się z wewnętrznym chaosem i odpływem członków.
Audio/Video

Na ile skutecznie funkcjonariusze potrafili wykorzystywać ludzkie słabości, emocje i potrzeby, by osiągać cele operacyjne – zdobywać informacje, kompromitować lub werbować osoby uznane za „zagrożenie” dla systemu?

Autor: Piotr Woyciechowski, Przemysław Gasztold
Nastroje społeczno-polityczne w aparacie bezpieczeństwa w kontekście drogi do Okrągłego Stołu
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Nastroje społeczno-polityczne w aparacie bezpieczeństwa w kontekście drogi do Okrągłego Stołu

Autor: Przemysław Gasztold
W okresie Polski Ludowej aparat bezpieczeństwa stanowił jeden z trzech, oprócz PZPR i LWP, filarów władzy, na których zbudowane było totalitarne (a od 1956 r. post-totalitarne) państwo. Odgrywał rolę „miecza i tarczy” komunistów, inwigilując ich przeciwników, kontrolując życie społeczno-polityczne, a niekiedy skrytobójczo mordując niepokornych przedstawicieli opozycji oraz katolickich księży.
Niech żyje Mao i Hodża! Maoizm w PRL
TYLKO U NAS
Artykuł

Niech żyje Mao i Hodża! Maoizm w PRL

Autor: Przemysław Gasztold
Oskarżali Gomułkę i Gierka o rewizjonizm i restaurację kapitalizmu, Chruszczowa o zdradę komunizmu, domagali się kolektywizacji rolnictwa, a za wzór do naśladowania wskazywali Albanię i Chiny. Przy pomocy albańskich dyplomatów założyli nielegalną Komunistyczną Partię Polski. Kim byli polscy maoiści?
Audio/Video

Obrachunek z dekadą Jaruzelskiego... (cz. 2 konferencji naukowej)

Autor: Patryk Pleskot, Jakub Szumski, Przemysław Gasztold, Sebastian Drabik
Partia w chaosie. Dekompozycja PZPR w 1981 roku
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Partia w chaosie. Dekompozycja PZPR w 1981 roku

Autor: Przemysław Gasztold
Kryzys gospodarczy, a następnie narodziny „Solidarności” w 1980 r. były ogromnym zaskoczeniem nie tylko dla liderów PZPR, ale zwłaszcza dla szeregowych członków partii.
Pomoc PRL dla rewolucji komunistycznych w Ameryce Łacińskiej
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Pomoc PRL dla rewolucji komunistycznych w Ameryce Łacińskiej

Autor: Przemysław Gasztold
W okresie Zimnej Wojny jednym z najważniejszych obszarów rywalizacji o wpływy między blokiem zachodnim i komunistycznym był Trzeci Świat. To właśnie tam toczyły się wojny zastępcze, np. w Korei, Wietnamie czy Angoli. Tam oba supermocarstwa budowały otwarcie i zakulisowo swoją siatkę wpływów, wspierając politycznie, ekonomicznie i wojskowo poszczególne rządy oraz organizacje.
Audio/Video

Porwania samolotów w PRL (odc. 44)

Autor: Cezary Gmyz, Przemysław Gasztold

Przemysław Gasztold

Pracownik Biura Badań Historycznych IPN. Autor książek: Koncesjonowany nacjonalizm. Zjednoczenie Patriotyczne Grunwald 1980-1990 (2012), Towarzysze z betonu. Dogmatyzm w PZPR 1980-1990 (2019) i in.
Audio/Video

Stosunki polsko-arabskie cz. 1 (odc. 20)

Autor: Cezary Gmyz, Przemysław Gasztold
Audio/Video

Stosunki polsko-arabskie cz. 2 (odc. 21)

Autor: Cezary Gmyz, Przemysław Gasztold
Terroryzm w Warszawie
WARTO ZAJRZEĆ
Artykuł

Terroryzm w Warszawie

Autor: Przemysław Gasztold
Stolica Polski w okresie zimnej wojny była miejscem, które przyciągało wielu członków międzynarodowych organizacji terrorystycznych. Nad Wisłą czuli się bezpiecznie, nikt ich nie ścigał, a niekiedy nawet cieszyli się parasolem ochronnym aparatu bezpieczeństwa PRL.
Audio/Video

W jaki sposób Moskwa sterowała doborem kadr kierujących PPR/PZPR? Jaka była rola POP-ów (pełniących obowiązki Polaka), instruktorów i doradców sowieckich? Jak zmieniały się mechanizmy kontroli nad Polską "ludową"? Jak zadziałały "bezpieczniki" w Październiku 1956 r.? Jakie znaczenie miały bezpośrednie kontakty części partyjniaków z "towarzyszami radzieckimi"?

Autor: Filip Musiał, Przemysław Gasztold, Mirosław Szumiło
Audio/Video

Wizyta Fidela Castro w Polsce (odc. 40)

Autor: Łukasz Baranowicz, Przemysław Gasztold
Wpadka w Bejrucie. Polska broń dla ASALA
POLECAMY
Artykuł

Wpadka w Bejrucie. Polska broń dla ASALA

Autor: Przemysław Gasztold
W latach zimnej wojny broń produkowana w PRL była eksportowana do wielu krajów tzw. Trzeciego Świata. Płaciły one za nią w dewizach, więc sprzedaż była bardziej opłacalna niż kontrakty z państwami RWPG, które realizowane były w rublach transferowych. Wśród najważniejszych państw kupujących polską broń była Libia, Irak, Syria, Indie oraz Organizacja Wyzwolenia Palestyny. Warto zauważyć, że poza Indiami wymienione podmioty zaangażowane były we wspieranie międzynarodowego terroryzmu.
TEKSTY
TEMATY
Biblioteka cyfrowa
Audio/Video
English content
Księgarnia
Aktualności
Autorzy
O nas
Kontakt
Edukacja
postacie IPN
Spotkasz ich na Przystanku Historia
Józef Piłsudski, Anna Walentynowicz, mały Powstaniec – te trzy postacie przyjęliśmy jako symbolicznych reprezentantów trzech epok historii Polski w XX wieku – II Rzeczypospolitej, Polski pod rządami komunistów ale też Polski czasów II wojny światowej. Nasi bohaterowie kształtowali nie tylko dzieje Polski, ale też nasze wyobrażenia o wartościach moralnych: poświęcenia, odpowiedzialności, odwagi – dziś są już częścią historii, którą opisujemy. Temu ma służyć Przystanek Historia (autor zdjęcia małego Powstańca - Cezary Piwowarski)
Dowiedz się więcej
Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby dotrzeć do wszystkich właścicieli (i dysponentów praw autorskich) zdjęć i innych materiałów, które są wykorzystywane na niniejszym portalu. Wszelkie osoby i instytucje, do których nie udało nam się dotrzeć prosimy o kontakt z redakcją.
IPN
Copyright © 2026 Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - Wszelkie prawa zastrzeżone. ISSN 2719-8510