Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

„Bitwa o handel” w województwie kieleckim
Artykuł

„Bitwa o handel” w województwie kieleckim

Autor: Michał Zawisza
Rozpoczęta w połowie 1947 r. „bitwa o handel” była jednym z elementów polityki gospodarczej komunistów, dążących do eliminacji własności prywatnej.
„Jak, pomożecie?”. Edward Gierek wobec szczecińskiego strajku z 1971 r.
Artykuł

„Jak, pomożecie?”. Edward Gierek wobec szczecińskiego strajku z 1971 r.

Autor: Magdalena Dźwigał
Masakra z grudnia 1970 r. stanowiła jeden z punktów zwrotnych w historii PRL, nie zakończyła jednak bieżącego sporu. W styczniu 1971 r. SB odnotowała, że w kilkudziesięciu zakładach doszło do tzw. przerw w pracy, podczas których domagano się sprawiedliwości oraz cofnięcia wprowadzonych wcześniej podwyżek.
„Na komunistów nie będę robiła”. Opór przeciwko współzawodnictwu pracy
Artykuł

„Na komunistów nie będę robiła”. Opór przeciwko współzawodnictwu pracy

Autor: Bogusław Tracz
Pomimo zmasowanej akcji propagandowej zachęcającej do współzawodnictwa pracy, systemu nagród i wyróżnień dla przodowników oraz uznania ze strony władz partyjnych i państwowych, wielu robotników odnosiło się do tego zjawiska nieprzychylnie lub wręcz wrogo.
„Nie możemy już bardziej się zadłużać”. <i>Raporty ekspertów dla Edwarda Gierka 1976–1980</i>
Artykuł

„Nie możemy już bardziej się zadłużać”. Raporty ekspertów dla Edwarda Gierka 1976–1980

Autor: Marcin Dąbrowski
Od czasu upadku ekipy Edwarda Gierka w 1980 r. wiele osób w Polsce zadawało sobie pytanie, czy ówczesny I sekretarz KC PZPR miał świadomość pogarszającej się sytuacji w kraju. Dziś wiadomo, że Gierkowi i jego ekipie przedstawiano obszerne raporty o stanie gospodarki i nastrojach społeczeństwa.
„Polska Ludowa” jako projekt modernizacyjny
Artykuł

„Polska Ludowa” jako projekt modernizacyjny

Autor: Jan Olaszek
Spojrzenie na historię rządzonej przez komunistów Polski przez pryzmat modernizacji nie oznacza ani obrony tego systemu lub tych, którzy nim rządzili, ani zanegowania dokonywanych w jego imieniu zbrodni, ale pozwala lepiej zrozumieć ówczesne postawy społeczne.
„Polski Kuwejt w ogniu”. Erupcja gazu i ropy w Krzywopłotach koło Karlina
Artykuł

„Polski Kuwejt w ogniu”. Erupcja gazu i ropy w Krzywopłotach koło Karlina

Autor: Katarzyna Adamów
9 grudnia 1980 r., we wtorek, tuż po godzinie 17.00, ogromny wybuch wstrząsnął okolicą Karlina w dawnym województwie koszalińskim. Następnie w górę wystrzelił potężny płomień ognia.
„Siedem pożarów na VII Zjazd”
Artykuł

„Siedem pożarów na VII Zjazd”

Autor: Andrzej Boboli
W roku 1975 pogarszająca się sytuacja ekonomiczna Polski, spowodowana przede wszystkim błędnymi decyzjami gospodarczymi zmusiła kierownictwo PZPR do zapowiedzi podwyżek cen, co wywołało zrozumiały niepokój społeczeństwa.
„Stocznia to Kanada. Tu się dobrze zarabia. Jak tu ludzi ruszyć?”. Rzeczywistość drugiej połowy lat siedemdziesiątych na Wybrzeżu Gdańskim na przykładzie Stoczni Gdańskiej
Artykuł

„Stocznia to Kanada. Tu się dobrze zarabia. Jak tu ludzi ruszyć?”. Rzeczywistość drugiej połowy lat siedemdziesiątych na Wybrzeżu Gdańskim na przykładzie Stoczni Gdańskiej

Autor: Arkadiusz Kazański
Tytułowy cytat pochodzi z wypowiedzi Jerzego Borowczaka, w 1980 r. młodego stoczniowca, pracującego na wydziale kadłubowym Stoczni Gdańskiej od około roku. Dotyczył możliwości wywołania w stoczni ewentualnego strajku, który stanowiłby jakąś nadzieję na zmiany w rzeczywistości końca lat siedemdziesiątych i początku osiemdziesiątych.
„Zostawcie bunkry nietoperzom”. Protesty przeciwko składowiskom odpadów jądrowych w latach 80. XX w. w Polsce
Artykuł

„Zostawcie bunkry nietoperzom”. Protesty przeciwko składowiskom odpadów jądrowych w latach 80. XX w. w Polsce

Autor: Sebastian Ligarski
Wśród protestów przeciwko rozwojowi polskiego programu elektrowni atomowych w latach 80. pojawiły się również takie, które sprowokowała informacja o planowaniu na terenie Polski nowych składowisk odpadów radioaktywnych. Manifestacje te zamieniały się często w ogólny protest przeciwko komunistycznej władzy.
<i>Imperialistyczna oranżada</i> dla mas pracujących
Artykuł

Imperialistyczna oranżada dla mas pracujących

Autor: Bogusław Tracz
W roku 1957, na fali odwilży i destalinizacji, dwóch mieszkańców Gdańska zwróciło się do koncernu Coca-Cola z propozycją założenia w Polsce prywatnej wytwórni napoju, dotychczas skazanego w sowieckiej strefie wpływów na nieistnienie.
1 Maja w Łodzi – rok 1936
Artykuł

1 Maja w Łodzi – rok 1936

Autor: Artur Kuprianis
Niepodległa Polska za kilka miesięcy miała stać się pełnoletnia, ale obchodzone w niej Święto Pracy (nie było to święto państwowe) już dawno osiągnęło wiek średni. W robotniczej Łodzi demonstracje pierwszomajowe odbyły się już od 1891 r.
Afera mięsna. Przebieg procesu, prasa, akta
Artykuł

Afera mięsna. Przebieg procesu, prasa, akta

Autor: Agata Grzywacz
Mięso praktycznie przez cały okres PRL było czułym barometrem tak sytuacji gospodarczej, jak i nastrojów społecznych – deficytowym produktem strategicznym, o który potykała się praktycznie każda rządząca ekipa. Wysokiemu popytowi i niewydolnemu ustrojowi gospodarczemu towarzyszyły liczne nadużycia. W takich okolicznościach na światło dzienne wyszła „ Afera mięsna”.
Alternatywy 4. Historie prawdziwe
Artykuł

Alternatywy 4. Historie prawdziwe

Autor: Andrzej Zawistowski
Powstały w początkach lat 80. XX w. serial „Alternatywy 4” jest fabularną opowieścią komediową o perypetiach kilkunastu lokatorów bloku na warszawskim Ursynowie. Została ona jednak utkana z niezliczonej ilości drobnych, ale autentycznych ludzkich historii. Były one udziałem milionów Polaków.
Andrzej książę Lubomirski (1862-1953). <i>Primus inter pares</i> polskich przemysłowców
Artykuł

Andrzej książę Lubomirski (1862-1953). Primus inter pares polskich przemysłowców

Autor: Łukasz Chrobak
Poczet polskich przemysłowców, biznesmenów jest nadal bardzo niedoceniany. Można pokusić się o stwierdzenie, że biografie niektórych z nich to nie są barykady powstańcze, ale „barykady ekonomiczne”, których celem było tworzenie podstaw gospodarki wolnej Polski. Takie przykłady przewijają się przez większość XIX i XX w. w tym w okresie dwudziestolecia międzywojennego.
Bilans otwarcia niepodległej Polski – pierwsze miesiące
Artykuł

Bilans otwarcia niepodległej Polski – pierwsze miesiące

Autor: Paweł Naleźniak
Powracająca na mapę Europy po prawie półtorawiekowej niewoli Rzeczpospolita stanęła przed ogromem wyzwań, którym musiała sprostać. Wydawało się to niemożliwe – na ziemiach trzech zaborów wszystko przecież było inne: systemy polityczne, gospodarcze, społeczne, religijne i kulturowe, a nawet mentalność mieszkańców.
Bitwa o handel
Artykuł

Bitwa o handel

Autor: Krzysztof Pawluczuk
Działania stalinowskich władz doprowadziły do radykalnej transformacji handlu i rynku obrotu towarami w Polsce, który został w zasadzie upaństwowiony. Liczba funkcjonujących sklepów w niektórych regionach spadła niemal o połowę. Tysiące ludzi zostało zmuszonych do zaprzestania działalności, a wielu handlowców zostało pozbawionych wolności oraz mienia.
Bronisław Dyba – producent mosiężnych przypinek patriotycznych w rzeczywistości PRL
Artykuł

Bronisław Dyba – producent mosiężnych przypinek patriotycznych w rzeczywistości PRL

Autor: Piotr Dyba
Należał do grona ludzi, którzy w nieprzyjaznych warunkach PRL podejmowali własną działalność gospodarczą. Jego zakład metaloplastyczny stał się ważnym źródłem popularnych wówczas przypinek i znaczków okolicznościowych – również tych o tematyce patriotycznej i antykomunistycznej.
Bunt 1956
Artykuł

Bunt 1956

Autor: Piotr Grzelczak
Strajk powszechny, demonstracja uliczna z udziałem około 100 tysięcy osób, zajęte lub zdobyte gmachy poznańskich urzędów oraz więzienia, krwawe walki uliczne, wreszcie wojskowa pacyfikacja. Poznański Czerwiec 1956.
Burzliwe dzieje lokalizacji portu morskiego. Na stulecie portu w Gdyni
Artykuł

Burzliwe dzieje lokalizacji portu morskiego. Na stulecie portu w Gdyni

Autor: Małgorzata Sokołowska
Gdy Sejm Ustawodawczy 10 lutego 1920 r. przyjmował ustawę o potrzebie budowy portu morskiego – nim wybór padł na Gdynię, przez kraj przetoczyła się dyskusja na temat najlepszej lokalizacji. Pomysłów było kilka, ale poważnie zajmowano się trzema.
Centralna Agencja Wywiadowcza USA a przemysł zbrojeniowy PRL 1945-1956
Artykuł

Centralna Agencja Wywiadowcza USA a przemysł zbrojeniowy PRL 1945-1956

Autor: Wojciech Paduchowski
Po zakończeniu II wojny światowej przemysł zbrojeniowy na ziemiach polskich – w nowych granicach – prawie nie istniał. Chociaż już w 1945 r. starano się uruchamiać produkcję wojskową, to ograniczała się ona jedynie do kilku wzorów uzbrojenia i nie zabezpieczała potrzeb „ludowego” wojska.
Centralny Okręg Przemysłowy – idea i realizacja
Artykuł

Centralny Okręg Przemysłowy – idea i realizacja

Autor: Grzegorz Ostasz
Centralny Okręg Przemysłowy to jedna z największych inwestycji i przedsięwzięć II Rzeczypospolitej; projekt wielowymiarowy, o podłożu i znaczeniu ekonomicznym, społecznym, gospodarczym, ale też politycznym, a nawet kulturowym i naukowym.
Chciejstwo dyktatora, czyli referendum z 29 listopada 1987 r.
Artykuł

Chciejstwo dyktatora, czyli referendum z 29 listopada 1987 r.

Autor: Michał Przeperski
W końcu lipca 1987 r. w wywiadzie opublikowanym przez dziennik „The Wall Street Journal” Wojciech Jaruzelski bez ostrzeżenia ogłosił zamiar przeprowadzenia referendum. W założeniach miało ono przynieść rządowi kierowanemu przez Zbigniewa Messnera legitymację do dalej idących zmian gospodarczych.
Choroby epidemiczne w II Rzeczypospolitej
Artykuł

Choroby epidemiczne w II Rzeczypospolitej

Autor: Marta Milewska
Po odzyskaniu niepodległości władze drugiej Rzeczypospolitej stanęły przed wieloma wyzwaniami. Jednym z nich była walka z chorobami epidemicznymi. Zadanie to było trudne, ponieważ na terenie II RP występowało wiele czynników, które sprzyjały szerzeniu się chorób epidemicznych.
Cinkciarze: obrazki z ostatniej dekady Polski „ludowej”
Artykuł

Cinkciarze: obrazki z ostatniej dekady Polski „ludowej”

Autor: Daniel Wicenty
Podróżująca po Polsce w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych Janine Wedel, młoda amerykańska doktorantka, co rusz obserwowała dziwne zjawiska peerelowskiego życia codziennego.
Cios sierp(ni)owy. Strajki na Górnym Śląsku w 1988 roku
Artykuł

Cios sierp(ni)owy. Strajki na Górnym Śląsku w 1988 roku

Autor: Bogusław Tracz
W drugiej połowie lat osiemdziesiątych coraz bardziej dawało o sobie znać zmęczenie społeczeństwa przedłużającą się zapaścią gospodarki, niepowodzeniem kolejnych prób reform i stagnacją polityczną. W sierpniu 1988 r. na Górnym Śląsku i w innych regionach wybuchły strajki.
Codzienność u progu niepodległości – rok 1918
Artykuł

Codzienność u progu niepodległości – rok 1918

Autor: Marcin Kruszyński
Kończąca się w 1918 r. Wielka Wojna przyniosła rzeczywiste przeobrażenie świata. Ład utworzony w jej następstwie w niczym nie przypominał tego sprzed czterech lat: tak pod względem politycznym, społecznym, kulturowych jak i mentalnym.
Czarnobyl. Przemilczeć katastrofę
Artykuł

Czarnobyl. Przemilczeć katastrofę

Autor: Filip Musiał
W nocy z 25 na 26 kwietnia 1986 r., w elektrowni atomowej w Czarnobylu na Ukrainie doszło do awarii. Niekontrolowana reakcja łańcuchowa doprowadziła do wybuchu wodoru, który rozsadził rdzeń reaktora. Do atmosfery przedostały się śmiertelnie groźne substancje radioaktywne.
Czasy sejmokracji
Artykuł

Czasy sejmokracji

Autor: Włodzimierz Suleja
Parlament odrodzonej Polski miał rozwiązywać problemy nie tylko najistotniejsze dla bytu państwa, ale i niezwykle skomplikowane. A że rozstrzygać chciał w praktyce o wszystkim, szybko okres jego przewagi w państwie nazwany został czasem „sejmokracji”.
Czerwiec ’76 na Dolnym Śląsku
Artykuł

Czerwiec ’76 na Dolnym Śląsku

Autor: Grzegorz Waligóra
Wydarzenia Czerwca 1976 r. kojarzą się przede wszystkim z wystąpieniami robotniczymi przeciwko drastycznym podwyżkom cen żywności. Do największych i najbardziej znanych protestów doszło 25 czerwca w Radomiu, Ursusie i Płocku.

Czy Huta była atrakcyjnym miejscem zatrudnienia w porównaniu do innych dużych zakładów Warszawy? Na czym polega specyfika strajku w Hucie? Jak rozwijały się relacje hutników z Kościołem? Którego funkcjonariusza SB zapamiętali hutnicy?

Autor: Tadeusz Ruzikowski
Czyn partyjny (albo społeczny)
Artykuł

Czyn partyjny (albo społeczny)

Autor: Andrzej Boboli
Wśród wielu wzorców przeniesionych do powojennej Polski ze Związku Sowieckiego był też tzw. czyn społeczny (lub, w zależności od oficjalnego organizatora, np. czyn partyjny pod egidą organizacji PZPR albo związków zawodowych – wtedy była to „sztafeta czynów produkcyjnych”).
Demokratyczny rząd zmiany. O drugim gabinecie Władysława Grabskiego (1923–1925)
Artykuł

Demokratyczny rząd zmiany. O drugim gabinecie Władysława Grabskiego (1923–1925)

Autor: Piotr Ruciński
W końcu 1923 r. centralnym zjawiskiem życia w Polsce stała się hiperinflacja. W dramatycznej sytuacji prezydent RP powołał rząd fachowców z Władysławem Grabskim na czele. Nowy gabinet zmierzył się ostrym kryzysem gospodarczym, udowadniając, że skutecznie reformować można także w ramach systemu konstytucji marcowej. Rezultaty zmian stały się jednak widoczne za późno – już po zamachu majowym.
Dobrzyniówka była pierwsza
Artykuł

Dobrzyniówka była pierwsza

Autor: Marcin Markiewicz
Komuniści obejmując władzę w Polsce przeprowadzili radykalne reformy społeczne i gospodarcze, których celem było pozyskanie społeczeństwa. Pierwszą i najważniejszą była reforma rolna wprowadzona dekretem PKWN z 6 września 1944 r. Miała ona przełamać wrogość i nieufność chłopów, a w konsekwencji poszerzyć bazę społeczną nowej władzy. Poligonem doświadczalnym tej reformy stała się podbiałostocka Dobrzyniówka.
Esbecki „Piernik” i sowieckie albumy. Współpraca profesora Bednarskiego z komunistycznym wywiadem
Artykuł

Esbecki „Piernik” i sowieckie albumy. Współpraca profesora Bednarskiego z komunistycznym wywiadem

Autor: Paweł Piotr Warot
Właśnie skończyłem czytać arcyciekawą, blisko ośmiusetstronicową publikację prezentującą sylwetki władców Polski, zatytułowaną "Kto rządził Polską? Nowy poczet władców – od początków do XXI wieku". Pomyślałby ktoś… kolejny poczet, a jednak niezupełnie.
Fenomen Łodzi w XX wieku
Artykuł

Fenomen Łodzi w XX wieku

Autor: Przemysław Waingertner
Łódź często inspirowała naukowców, publicystów, artystów. Ich zaciekawienie budziły mechanizmy funkcjonowania XIX-wiecznej łódzkiej społeczności – wielkomiejskiej, a zarazem wielokulturowej, wieloetnicznej i wielowyznaniowej – dzieje Łodzi w XX stuleciu wydawały się mniej atrakcyjne. Niesłusznie.
Gdynia Eugeniusza Kwiatkowskiego – upartego wizjonera i genialnego praktyka
Artykuł

Gdynia Eugeniusza Kwiatkowskiego – upartego wizjonera i genialnego praktyka

Autor: Małgorzata Sokołowska
Do momentu, gdy na czele Ministerstwa Przemysłu i Handlu stanął inż. Eugeniusz Kwiatkowski, istniała tylko idea-postanowienie budowy niezależnego polskiego portu, lecz nie było jej propagatora.
Gdynia: złapać morski oddech
Artykuł

Gdynia: złapać morski oddech

Autor: Anna Zechenter
W szczerym polu, na niezagospodarowanym wybrzeżu w ciągu zaledwie kilkunastu lat powstał największy, najnowocześniejszy port przeładunkowy na Bałtyku.
Gnieźnieńskie rzemiosło cechowe – sześć wieków historii
Recenzja

Gnieźnieńskie rzemiosło cechowe – sześć wieków historii

Autor: Elżbieta Wojcieszyk
Nakładem Cechu Rzemiosła i Małej Przedsiębiorczości w Gnieźnie wyszła ważna książka, do której słowo wstępne zechciał napisać Prymas Polski ks. abp Wojciech Polak. Okazją do ukazania się tego wydawnictwa stało się 600-lecie udokumentowanej działalności cechów gnieźnieńskich.
Gospodarka centralnie sterowana
Artykuł

Gospodarka centralnie sterowana

Autor: Filip Musiał
Rok 1948 otwierał przed komunistami nowe perspektywy także w gospodarce. Likwidacja powszechnego oporu sprawiła, że mogli powoli przenosić nacisk ze sfery politycznej na pozostałe dziedziny życia społecznego.
Górny Śląsk i Zagłębie Dąbrowskie w PRL – propaganda i rzeczywistość
Artykuł

Górny Śląsk i Zagłębie Dąbrowskie w PRL – propaganda i rzeczywistość

Autor: Daniel Szlachta
W okresie PRL na tle innych regionów Polski Górny Śląsk i Zagłębie wyróżniały się rozwojem przemysłu i węgla kamiennego. Eksport czarnego złota stał się zaś podstawą naszej powojennej gospodarki.
Grabież w świetle prawa „Warszawski” dekret Bieruta z 1945 r.
Artykuł

Grabież w świetle prawa „Warszawski” dekret Bieruta z 1945 r.

Autor: Ewa Żaboklicka
Powojenna socjalistyczna Warszawa miała być miastem zupełnie innym niż to, które w sierpniu 1944 r. tak dzielnie stanęło do walki o wolność. Wymiana stołecznych elit wymagała licznych wywłaszczeń. Z ich skutkami Polska nie uporała się do dziś.
Grudzień 1970. Pamięć, skutki i paradoksy
Artykuł

Grudzień 1970. Pamięć, skutki i paradoksy

Autor: Daniel Wicenty
Dziesięcioletnie panowanie Edwarda Gierka poprzedziła jedna z większych tragedii w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Brutalne stłumienie strajków oraz demonstracji robotniczych i społecznych w wielu miastach Polski przyniosło 45 ofiar śmiertelnych (w tym milicjant i 2 żołnierzy), 1165 rannych oraz skryte represje, którymi dotknięte zostały m.in. rodziny zabitych i strajkujący robotnicy.
Huta Warszawa, socjalistyczny zakład pracy
Artykuł

Huta Warszawa, socjalistyczny zakład pracy

Autor: Tadeusz Ruzikowski
Po przejęciu rządów w Polsce przez komunistów po drugiej wojnie światowej nowej „ludowej” władzy zależało, aby także i w stolicy kraju, pozbawionej większych tradycji robotniczych, zbudować mocne zaplecze dla tej grupy społecznej.
Hutnicy mówią: „Dość”. Strajk 1988 roku w Hucie im. Lenina
Artykuł

Hutnicy mówią: „Dość”. Strajk 1988 roku w Hucie im. Lenina

Autor: Andrzej Malik
Oprócz postulatów płacowych protestujący w nowohuckim kombinacie metalurgicznym w kwietniu 1988 roku, wysunęli żądania o charakterze politycznym.
Inż. Witold Maringe – „obszarnik, sabotażysta i szpieg”
Artykuł

Inż. Witold Maringe – „obszarnik, sabotażysta i szpieg”

Autor: Tomasz Osiński
W ostatnich dniach stycznia i pierwszych lutego 1951 r. komunistyczna prasa emocjonowała się rozprawą z „sabotażowo-szpiegowską grupą b. obszarników” działających w przedsiębiorstwie Państwowe Nieruchomości Ziemskie, odbywającą się przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Warszawie.
Jak wyglądał podziemny strajk?
Artykuł

Jak wyglądał podziemny strajk?

Autor: Jarosław Neja
W grudniu 1981 r. kilka z ponad dwudziestu strajków górniczych, które wybuchły na Górnym Śląsku przeciwko wprowadzeniu przez komunistów stanu wojennego, odbywało się pod ziemią.
Jak z filmu. Napad na VIII Oddział Narodowego Banku Polskiego
Artykuł

Jak z filmu. Napad na VIII Oddział Narodowego Banku Polskiego

Autor: Katarzyna Adamów
22 grudnia 1964 r., chwilę po godz. 18.30, oficer dyżurny Komendy Wojewódzkiej MO w Warszawie odebrał telefon od redaktora gazety „Kurier Polski”. Dziennikarz z okna redakcji obserwował niebywałą scenę, niczym z filmu gangsterskiego: na bank Narodowego Banku Polskiego przy ulicy Jasnej dokonano napadu.
Jan Antoł – gazda z pięćdziesiątego województwa
Artykuł

Jan Antoł – gazda z pięćdziesiątego województwa

Autor: Mateusz Szpytma
Jak to się stało, że Jan Antoł – związany ze Zjednoczonym Stronnictwem Ludowym, organizacją satelicką wobec Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej – został regionalnym i ogólnopolskim liderem niezależnych solidarnościowych związków rolniczych?
Katastrofa w Wielkopolskim Przedsiębiorstwie Przemysłu Ziemniaczanego
Artykuł

Katastrofa w Wielkopolskim Przedsiębiorstwie Przemysłu Ziemniaczanego

Autor: Paweł Głuszek
22 lutego 1972 r. o godz. 23:07 na terenie Wielkopolskiego Przedsiębiorstwa Przemysłu Ziemniaczanego w Luboniu doszło do tragicznego w skutkach wybuchu i pożaru, który zniszczył tamtejszy oddział dekstryn. Zniszczeniu uległ czterokondygnacyjny budynek, pod gruzami którego zginęło 17 osób, a 10 zostało ciężko rannych.
Kawiarnie artystyczne okupowanej Warszawy
Artykuł

Kawiarnie artystyczne okupowanej Warszawy

Autor: Arkadiusz Serwa
Warszawa przed wybuchem II wojny światowej zwana była „Paryżem Północy” lub „Paryżem Wschodu” – miastem pełnym kawiarni, kabaretów, rewii, kin i teatrów, tętniącym życiem kulturalnym i artystycznym. Na początku 1939 roku w mieście działało 16 teatrów oraz 68 kin.
Kolejka – symbol późnego PRL
Artykuł

Kolejka – symbol późnego PRL

Autor: Michał Przeperski
Kolejka to obrazek-symbol opisujący rzeczywistość lat osiemdziesiątych w naszym kraju. Choć dzisiaj trudno to zrozumieć, Polacy spędzali w nich codziennie po kilka godzin. A przy tym dawali sobie radę z obowiązkami zawodowymi i rodzinnymi!
Liberalizm w cieniu socjalizmu
Artykuł

Liberalizm w cieniu socjalizmu

Autor: Maciej Zakrzewski
Historia pisma „Merkuryusz Krakowski i Światowy” to zaledwie dziewięć numerów wydanych w ciągu kilkunastu miesięcy. W perspektywie historii wydawnictw drugiego obiegu – to epizod; w perspektywie historii myśli politycznej – zjawisko znaczące. Po dekadach nieobecności był to zwiastun odradzania się politycznego liberalizmu na Wisłą.
Libia Muammara Kaddafiego – zapomniany sojusznik PRL
Artykuł

Libia Muammara Kaddafiego – zapomniany sojusznik PRL

Autor: Przemysław Gasztold
Libijski dyktator objął władzę w 1969 i już kilka lat później nawiązał bliską współpracę z blokiem wschodnim. Sprzedawał ropę naftową Związkowi Sowieckiemu, w zamian kupował wielkie ilości uzbrojenia.
Likwidacja Robotniczej Spółdzielni Wydawniczej „Prasa-Książka-Ruch”
Artykuł

Likwidacja Robotniczej Spółdzielni Wydawniczej „Prasa-Książka-Ruch”

Autor: Andrzej Boboli
Gigant RSW „Prasa-Książka-Ruch” był dla komunistów skutecznym narzędziem władzy nad Polską. Długotrwała i prowadzona w niezbyt rzetelny sposób likwidacja tego propagandowego molocha miała znaczący wpływ na późniejsze losy słowa drukowanego – już w III RP.
Lubelski Lipiec 1980
Artykuł

Lubelski Lipiec 1980

Autor: Marcin Dąbrowski
Latem 1980 r. przetoczyła się przez Polskę fala strajków pracowniczych, których pierwszą odsłoną były lipcowe wydarzenia w Lublinie i na Lubelszczyźnie, określane mianem „Lubelski Lipiec 1980”.
Ludwik Józef Stawski. Legionista, żołnierz WP, nafciarz
Artykuł

Ludwik Józef Stawski. Legionista, żołnierz WP, nafciarz

Autor: Ryszard Ziobroń
Gdy w 1914 r. wybuchła I wojna światowa, nie zabrakło entuzjastów, którzy nie wahali się skorzystać z nadarzających się możliwości, by uczestniczyć w walce o poprawę bytu polskiego społeczeństwa. Jednym z nich był Ludwik Józef Stawski.
Mała stabilizacja
Artykuł

Mała stabilizacja

Autor: Włodzimierz Suleja
Gomułkę witano entuzjastycznie. Nie ulega wątpliwości, że żaden komunistyczny przywódca nie dysponował ani przedtem, ani potem podobnym kredytem zaufania. Nie zamierzał jednak odcinać się od aparatu partyjnego. Co więcej, stawał się gwarantem, że utrzyma się on u władzy sprawowanej za społecznym przyzwoleniem.
Miasto w cieniu Kombinatu
Artykuł

Miasto w cieniu Kombinatu

Autor: Tomasz Gonet
W dekadzie lat siedemdziesiątych XX w. za zachodnie kredyty zbudowano w Polsce kolejne wielkie zakłady przemysłowe. Industrializacja gwałtownie zmieniła oblicze rozwijających się miast. Szczególnie drastycznie zmieniła się Dabrowa Górnicza.
Między ideologią a pragmatyzmem – relacje Polski Ludowej z państwami koreańskimi
Artykuł

Między ideologią a pragmatyzmem – relacje Polski Ludowej z państwami koreańskimi

Autor: Marek Hańderek
Przez większość okresu zimnej wojny PRL utrzymywała dobre relacje z Koreą Północną jednocześnie ignorując wszelkie sygnały ze strony Południa o chęci nawiązania stosunków gospodarczych i politycznych.
Mroźny początek roku „odwilży”
Artykuł

Mroźny początek roku „odwilży”

Autor: Jarosław Neja
Podczas gdy w lutym 1956 r. w Moskwie obradował „odwilżowy”, w sensie politycznym, XX Zjazd KPZR (15–25 lutego), w Polsce zmagano się z atakiem wyjątkowo ostrej zimy.
Nie tylko Luxtorpeda
Artykuł

Nie tylko Luxtorpeda

Autor: Paweł Szulc
W latach trzydziestych XX w. w Polsce zaczęła dynamicznie rozwijać się turystyka kolejowa. Młode państwo mogło pochwalić się pociągami przeznaczonymi dla najbardziej wymagających pasażerów. I nie była to wyłącznie słynna Luxtorpeda.
Nie tylko Układ Warszawski. Gospodarcze i naukowe relacje PRL z ZSRS i Radą Wzajemnej Pomocy Gospodarczej w tle (1950-1990)
Artykuł

Nie tylko Układ Warszawski. Gospodarcze i naukowe relacje PRL z ZSRS i Radą Wzajemnej Pomocy Gospodarczej w tle (1950-1990)

Autor: Mirosław Sikora
Nie ulega wątpliwości bardzo negatywny z punktu widzenia interesów politycznych ziem polskich bilans pozostawania pod wpływem ZSRS w latach 1944-1989. Składa się na to – oprócz zbrodni popełnionych przez sowiecki aparat bezpieczeństwa na Polakach w latach 30-tych i 40-tych XX w. – wiele czynników.
Niespójne województwo. Powstanie województwa bydgoskiego w 1975 r.
Artykuł

Niespójne województwo. Powstanie województwa bydgoskiego w 1975 r.

Autor: Przemysław Wójtowicz
Gierkowska reforma administracyjna, przeprowadzona w 1975 r., doprowadziła do zerwania naturalnych więzi, które dotychczas łączyły lokalne społeczności. Powstało wiele dziwnych tworów administracyjnych, oderwanych od historycznej tradycji. Jednym z przykładów może być ówczesne województwo bydgoskie.
Niezakończone rozrachunki
Artykuł

Niezakończone rozrachunki

Autor: Włodzimierz Suleja
Straty demograficzne i materialne poniesione przez Polskę w czasie II wojny światowej – w przeliczeniu na jednego mieszkańca – są największe na tle wszystkich państw biorących w niej udział. Obciążają one przede wszystkim Niemcy, niemniej jednak za znaczną ich część odpowiadają również Sowieci.
Niezrealizowane postulaty. Strajkowe lato 1988 roku w województwie katowickim
Artykuł

Niezrealizowane postulaty. Strajkowe lato 1988 roku w województwie katowickim

Autor: Bogusław Tracz
Rzeczywistość drugiej połowy lat osiemdziesiątych w uprzemysłowionej części Górnego Śląska daleko odbiegała od obrazów szczęśliwych, nowoczesnych i opływających w dostatki górnośląskich miast i osiedli, którymi do znudzenia epatowano w czasach „propagandy sukcesu”.
O pertraktacjach w sprawie traktatu handlowego II RP ze Związkiem Sowieckim
Artykuł

O pertraktacjach w sprawie traktatu handlowego II RP ze Związkiem Sowieckim

Autor: Marcin Kruszyński
Aż 15 z 26 artykułów pokoju ryskiego odnosiło się do zagadnień finansowych, regulujących kwestie odszkodowań czy zwrotu mienia, osobny zaś artykuł XXI, mówił o rozpoczęciu negocjacji dotyczących umowy handlowej po upływie sześciu tygodni od ratyfikacji traktatu.
Od barki do stoczni Stocznia Marynarki Wojennej
Artykuł

Od barki do stoczni Stocznia Marynarki Wojennej

Autor: Robert Rybak
Stocznia Marynarki Wojennej w Gdyni została zbudowana przez Polaków od postaw i ukształtowała kilka pokoleń ludzi związanych z morzem.
Odmieniony region – robotnicy województwa katowickiego buntują się przeciw systemowi
Artykuł

Odmieniony region – robotnicy województwa katowickiego buntują się przeciw systemowi

Autor: Jarosław Neja
Latem 1980 r. kiedy kolejne strajkowe fale rozlewały się po kraju, górnośląskie i zagłębiowskie załogi przedstawiane były w mediach jako ludzie dobrej roboty, wręcz idealnie wykonujący kolejne plany i zadania produkcyjne zlecane przez władze, środowiska zawsze gotowe poprzeć partię i rząd.
Odrzucona pomoc. Rezygnacja państw bloku wschodniego z udziału w planie Marshalla
Artykuł

Odrzucona pomoc. Rezygnacja państw bloku wschodniego z udziału w planie Marshalla

Autor: Irena Siwińska
8 lipca 1947 r. Stalin odmówił udziału ZSRS w tzw. planie Marshalla – programie amerykańskiej pomocy dla państw Europy po II wojnie światowej. Rezygnację z tej pomocy wymusił także na pozostałych państwach bloku sowieckiego.
Osiągnięcia i niepowodzenia II Rzeczypospolitej
Artykuł

Osiągnięcia i niepowodzenia II Rzeczypospolitej

Autor: Marek Gałęzowski
Odbudowa państwa polskiego po przeszło wieku niewoli była procesem długotrwałym i żmudnym. II Rzeczpospolita powstawała na obszarach w znacznej części zniszczonych, w warunkach wojny trwającej dłużej niż w innych państwach europejskich.
Petrochemia Płocka
Artykuł

Petrochemia Płocka

Autor: Paweł Zielony
5 stycznia 1959 r. Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów PRL wydał uchwałę o budowie Mazowieckich Zakładów Rafineryjnych i Petrochemicznych w Płocku. Kombinat petrochemiczny swoją pracę rozpoczął 17 sierpnia 1964 r. Utworzenie rafinerii na terenach miasta spowodowało jego znaczący rozwój.
Pierwsze lata województwa śląskiego w II RP
Artykuł

Pierwsze lata województwa śląskiego w II RP

Autor: Lech Krzyżanowski
Śląskie było najmniejszym ze wszystkich województw II Rzeczypospolitej. Było jednak najważniejszym regionem gospodarczym i dostawcą surowców dla rodzącego się przemysłu, a przy tym okręgiem autonomicznym – z własnym parlamentem i odrębnymi przepisami prawnymi w wielu dziedzinach.
Początki produkcji samolotów w niepodległej Polsce (1918-1921)
Artykuł

Początki produkcji samolotów w niepodległej Polsce (1918-1921)

Autor: Mariusz Niestrawski
Koniec 1918 roku to czas narodzin polskiego lotnictwa wojskowego. Stawiając pierwsze kroki, funkcjonowało ono początkowo dzięki sprzętowi zdobytemu na zaborcach. Jednakże samoloty te odznaczały się wysokim stopniem zużycia bądź szybko zużywały się na rozlicznych frontach.
Pod parasolem bezpieki. Gospodarka PRL po odwilży
Artykuł

Pod parasolem bezpieki. Gospodarka PRL po odwilży

Autor: Robert Klementowski
Wydarzenia połowy lat pięćdziesiątych nie zmieniły w Polsce ustroju. Spowodowały jednak, że były to już inny kraj i inne społeczeństwo. Również peerelowski aparat bezpieczeństwa uległ przekształceniom.
Politechnika Lwowska. Kuźnia kadr II Rzeczypospolitej
Artykuł

Politechnika Lwowska. Kuźnia kadr II Rzeczypospolitej

Autor: Sławomir Kalbarczyk
Co łączy premierów Jędrzeja Moraczewskiego, Władysława Sikorskiego i Kazimierza Bartla oraz ministra spraw wojskowych Kazimierza Sosnkowskiego? Wszyscy ci wybitni politycy II RP byli wychowankami Politechniki Lwowskiej.
Polityka ciasteczek. „Delicje” i Służba Bezpieczeństwa
Artykuł

Polityka ciasteczek. „Delicje” i Służba Bezpieczeństwa

Autor: Paweł Zielony
Ostatnia dekada Polski Ludowej kojarzy się z powszechną szarzyzną, pustymi półkami w sklepach, szeregiem ograniczeń obywatelskich oraz brakiem perspektyw. Poczucie to potęgowała trauma wynikająca z wprowadzenia przez gen. Wojciecha Jaruzelskiego stanu wojennego. Na osłodę trudów tego życia społeczeństwo, spragnione namiastki czegoś wyjątkowego, dostawało od władzy ludowej m.in. „Delicje”.
Polska Marynarka Handlowa na wojennych szlakach (1939-1945)
Artykuł

Polska Marynarka Handlowa na wojennych szlakach (1939-1945)

Autor: Janusz Wróbel
Na kilka miesięcy przed agresją niemiecką na Polskę w Ministerstwie Spraw Wojskowych i Ministerstwie Przemysłu i Handlu odbyły się narady w sprawie przygotowania Polskiej Marynarki Handlowej na wypadek wojny.
Polski Stachanow
Artykuł

Polski Stachanow

Autor: Bogusław Tracz
W niedzielnym wydaniu „Trybuny Robotniczej”, organu KW PPR w Katowicach, 27 lipca 1947 r. ukazał się „List otwarty do górników w Polsce”, pod którym widniało nazwisko Wincentego Pstrowskiego, wówczas nieznanego górnika zatrudnionego na stanowisku rębacza dołowego w zabrzańskiej kopalni „Jadwiga”.
Polsko-francuskie porozumienie kredytowe z 1936 r.
Artykuł

Polsko-francuskie porozumienie kredytowe z 1936 r.

Autor: Aneta Nisiobęcka
6 września 1936 r., w trakcie wizyty we Francji generalnego inspektora sił zbrojnych gen. Edwarda Rydza-Śmigłego, w podparyskim zamku Rambouillet parafowano porozumienie kredytowe. Armia polska miała otrzymać od sojusznika potężny zastrzyk finansowy, który, jak liczono w Warszawie, będzie podstawą programu modernizacji i rozbudowy sił zbrojnych.
Poseł, przemysłowiec, społecznik, kurator Ossolineum. Ostatni ordynat przeworski Andrzej ks. Lubomirski (1862–1953)
Biogram / Biografia

Poseł, przemysłowiec, społecznik, kurator Ossolineum. Ostatni ordynat przeworski Andrzej ks. Lubomirski (1862–1953)

Autor: Łukasz Chrobak
Jeszcze przed 1918 r. w swoich przemyśleniach zawarł ideę, że najlepszą drogą do odzyskania przez Polskę niepodległości jest dynamiczny rozwój przemysłu w oparciu o polski kapitał. Od 1882 do 1944 r., przez sześćdziesiąt dwa lata, pełnił też funkcję kuratora Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie.
Powojenne Niemcy wobec przeszłości
Artykuł

Powojenne Niemcy wobec przeszłości

Autor: Tomasz Panfil
Niemcy aspirują dziś do przywództwa w Europie. Są z pewnością potęgą gospodarczą. Jak do tego doszły? Czy potrafiły dokonać politycznego i społecznego oczyszczenia, potrafiły w pełni rozliczyć się z ludobójczą przeszłością, wyznały winy i zadośćuczyniły skrzywdzonym?
Problemy gospodarcze i sytuacja międzynarodowa w pierwszych latach niepodległości
Artykuł

Problemy gospodarcze i sytuacja międzynarodowa w pierwszych latach niepodległości

Autor: Marek Gałęzowski
W maju 1923 r. partie skupione w koalicji Chrześcijańskiego Związku Jedności Narodowej (ChZJN) zawarły porozumienie z PSL „Piast”. Stało się ono bazą II gabinetu Witosa, tzw. rządu Chjeno-Piasta, po którym spodziewano się zapewnienia krajowi dłuższego okresu stabilności politycznej.
Przed stu laty. Gdy w Polsce byli sami milionerzy. Hiperinflacja w Polsce 1923-1924
Artykuł

Przed stu laty. Gdy w Polsce byli sami milionerzy. Hiperinflacja w Polsce 1923-1924

Autor: Tomasz Panfil
Hiperinflacja obniżała poziom życia obywateli – bo płace nie nadążały za cenami towarów, zwłaszcza importowanych – podrywała ich zaufanie do państwa, osłabiała jego instytucje. Polską targały strajki i demonstracje głodujących ludzi. Stopa inflacji w roku 1920 wynosiła 423%, spadła nieco w roku następnym, w 1922 podskoczyła do 509%, a w 1923 sięgnęła astronomicznych 35 715%!
Przegrani. Niemcy pod okupacją
Artykuł

Przegrani. Niemcy pod okupacją

Autor: Joanna Lubecka
8 maja 1945 r. o godz. 22.30 Niemcy podpisały akt bezwarunkowej kapitulacji; o 23.01 zostały wstrzymane wszelkie działania zbrojne. W tym momencie władzę w pokonanych Niemczech przejęła Sojusznicza Rada Kontroli, która zarządzała 4 strefami okupacyjnymi. Taki stan rzeczy trwał przez 4 lata – aż do powstania 2 państw niemieckich.
Przełomowy czerwiec
Artykuł

Przełomowy czerwiec

Autor: Cecylia Kuta
Czerwiec ’76 – jak przyjęło się dziś określać robotnicze protesty z 25 czerwca 1976 roku – był przez wiele lat tym spośród „polskich miesięcy”, który „cieszył się mniejszym zainteresowaniem badaczy”.
Reglamentacja towarów w Polsce komunistycznej
Artykuł

Reglamentacja towarów w Polsce komunistycznej

Autor: Aleksander Mazur
W kwietniu 1981 r. reżim komunistyczny w Polsce wprowadził reglamentację masła, mąki, ryżu i kasz. W całym okresie powojennym władze komunistyczne reglamentowały swoim obywatelom artykuły pierwszej potrzeby przez ponad dwie dekady.
Rozkład
Artykuł

Rozkład

Autor: Włodzimierz Suleja
W czasie ofensywy propagandowej, podjętej przez władzę po wprowadzeniu stanu wojennego, niezwykle wyraźnie eksponowano tezę, iż nadzwyczajne środki umożliwią przełamanie stanu kryzysu gospodarczego. Istotnie, w 1982 r. zdołano poprawić równowagę rynkową, ale działo się to nie dzięki wzrostowi produkcji, lecz z powodu gwałtownego – aż o 1/3 – obniżenia stopy życiowej społeczeństwa.
Socjaliści z „Czerwonego Zagłębia” w latach 1945-1948
Artykuł

Socjaliści z „Czerwonego Zagłębia” w latach 1945-1948

Autor: Adam Dziuba
Polska Zjednoczona Partia Robotnicza chętnie odwoływała się do etosu „Czerwonego Zagłębia”, co miało sugerować, że przemysłowy region rozciągający się od Sosnowca po Zawiercie w I połowie XX w. znajdował się pod przemożnym wpływem komunistów.
Społeczeństwo „małej stabilizacji”
Artykuł

Społeczeństwo „małej stabilizacji”

Autor: Adam Dziurok
Społeczeństwo, doświadczone terrorem okresu stalinowskiego, doceniało powiew swobody. Na fali październikowej „odwilży” zezwolono na przyjazdy ludności polskiej ze Związku Sowieckiego oraz kontrolowaną emigrację do Niemiec.
Sprawa cukru w cukrze
Artykuł

Sprawa cukru w cukrze

Autor: Andrzej Boboli
W filmie „Poszukiwany, poszukiwana” bohater filmu (udający gosposię) zatrudnia się u „naukowca” pędzącego w rzeczywistości bimber. Liczy on na naiwność dziewczyny, twierdząc że prowadzi badania zawartości „cukru w cukrze”. Peerelowska rzeczywistość potrafiła przebić komediową fikcję.
Sprzeciw kobiet wobec kolektywizacji wsi i sowieckim represjom
Artykuł

Sprzeciw kobiet wobec kolektywizacji wsi i sowieckim represjom

Autor: Marcin Markiewicz
Lata 1948–1956 to najdramatyczniejszy okres w powojennej historii polskiej wsi. Prowadzona wówczas kolektywizacja rolnictwa miała upodobnić polską wieś do sowieckiej, co budziło opór większości wiejskiej społeczności. Warto pamiętać o roli, jaką w sprzeciwie tym odegrały kobiety.
Stocznia Szczecińska. O statkach, strajkach i sporcie
Artykuł

Stocznia Szczecińska. O statkach, strajkach i sporcie

Autor: Mateusz Lipko
Stocznia Szczecińska przez lata była największym zakładem w regionie. W pamięci mieszkańców miasta zapisała się również jako ważny ośrodek opozycji antykomunistycznej.
Strajki słuszne i niesłuszne
Artykuł

Strajki słuszne i niesłuszne

Autor: Marcin Kasprzycki
Komuniści, zarówno w drodze po władzę w Polsce, jak i w okresie jej umacniania i sprawowania, twierdzili, że są wyrazicielami interesów klasy robotniczej. Jednym z elementów stosowanej propagandy było przedstawianie „pańskiej i burżuazyjnej” II Rzeczpospolitej jako ciemiężycielki ludzi pracy.
Strajki w kopalniach Jastrzębia Zdroju w 1978 roku
Artykuł

Strajki w kopalniach Jastrzębia Zdroju w 1978 roku

Autor: Daniel Szlachta
W czerwcu 1978 r. w jastrzębskich kopalniach „Jastrzębie” i „Moszczenica” wybuchły strajki spowodowane niższymi wynagrodzeniami podczas ostatniej wypłaty (15 czerwca) oraz wprowadzonym rok wcześniej czterobrygadowym systemem pracy także w niedzielę, co destabilizowało życie rodzinne górników.
Strajki w mieście włókniarek w lutym 1971 roku
Artykuł

Strajki w mieście włókniarek w lutym 1971 roku

Autor: Paweł Perzyna
Wizerunek Łodzi po 1945 r. zdominowały obrazy komunistycznego feminizmu: bojowniczki Władysławy Bytomskiej (zm. w 1938 r.), przodowniczki pracy Wandy Gościmińskiej i rządzącej miastem włókniarki Michaliny Tatarkówny-Majkowskiej. Jednocześnie wyparto z pamięci bunt łódzkich kobiet, które odegrały decydującą rolę w strajkach lokalnych fabryk w lutym 1971 r.
Strajkowe lato 1945 roku w „Czerwonym Zagłębiu”
Artykuł

Strajkowe lato 1945 roku w „Czerwonym Zagłębiu”

Autor: Tomasz Gonet
Latem 1945 r. przez Zagłębie Dąbrowskie przetoczyła się fala strajków. Masowe protesty zagłębiowskich robotników i ich rodzin wymierzone były zarówno przeciwko ciężkim warunkom materialnym, jak i tworzonej przez komunistów nowej rzeczywistości politycznej.
Sukcesy wbrew okolicznościom. Osiągnięcia gospodarki II RP
Artykuł

Sukcesy wbrew okolicznościom. Osiągnięcia gospodarki II RP

Autor: Patryk Pleskot
Wbrew propagandzie uprawianej w Berlinie i Moskwie, rozbiór Polski, dokonany we wrześniu 1939 r., nie był skutkiem jej „wewnętrznego rozkładu”. W przededniu agresji państwo znajdowało się na ścieżce wielosektorowego rozwoju, z realnymi perspektywami modernizacji, uprzemysłowienia, urbanizacji i redukowania stref biedy.
Śmiertelnie niebezpieczna praca. Górnictwo w czasach stalinizmu
Artykuł

Śmiertelnie niebezpieczna praca. Górnictwo w czasach stalinizmu

Autor: Tomasz Kurpierz
Bez wątpienia okres od początku lat 50. do końca 1955 r. można uznać za jeden z najgorszych momentów w historii polskiego górnictwa, które znalazło się wówczas na skraju zapaści.
Talent dla Polski. Rodzina Lutosławskich
Artykuł

Talent dla Polski. Rodzina Lutosławskich

Autor: Agnieszka Łuczak
Witolda Lutosławskiego, słynnego kompozytora, zna cały świat. Nie wszyscy jednak wiedzą, że jest on tylko jednym z wybitnych przedstawicieli rodu, którego osiągnięcia i dramaty są niemal symboliczne dla losów polskich rodzin w XX w.
Terror Armii Czerwonej i NKWD na ziemiach polskich w latach 1944-1945
Artykuł

Terror Armii Czerwonej i NKWD na ziemiach polskich w latach 1944-1945

Autor: Mirosław Golon
Zwycięstwa Armii Czerwonej zakończyły niemiecką okupację w Polsce, która przyniosła miliony ofiar. Jednak ta sama Armia, w której strukturach znajdowały się policyjne formacje NKWD i Smiersz (kontrwywiad wojskowy), nie przywróciła utraconej niepodległości i nie zapewniła bezpieczeństwa mieszkańcom.