Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Tagi Martyrologia

Martyrologia

Obóz i więzienie w Prawieniszkach 1929-2021

Obóz i więzienie w Prawieniszkach 1929-2021

Autor: Monika Tomkiewicz

Obóz w Prawieniszkach był położony w granicach administracyjnych miejscowości Pravieniškės znajdującej się w odległości ok. 25 km od Kowna. Powstał w okresie funkcjonowania Republiki Litewskiej jako zakład poprawczy. W 1929 r. stanowił obóz odosobnienia dla przeciwników reżimu Antanasa Smetony.

Od samokształcenia do samoobrony. Żydowska Organizacja Bojowa w Zagłębiu Dąbrowskim

Od samokształcenia do samoobrony. Żydowska Organizacja Bojowa w Zagłębiu Dąbrowskim

Autor: Aleksandra Namysło

Heroiczna walka Żydów w getcie warszawskim w kwietniu 1943 r. zainspirowała młodych ludzi z innych gett do zbrojnego oporu przeciwko niemieckiemu okupantowi. W sierpniu 1943 r. za broń chwycili również członkowie Żydowskiej Organizacji Bojowej w Zagłębiu Dąbrowskim.

Od wolnego człowieka do wolnego narodu

Od wolnego człowieka do wolnego narodu

Autor: Ks. Piotr Kulbacki

W powojennej historii Polski niezwykłą rolę odegrał ks. Franciszek Blachnicki, którego myśl jest stale inspirująca, a jego dzieło służy wyzwoleniu człowieka. Wpłynął na życie w Polsce, ale nie jako polityk pokładający nadzieję w strukturach społecznych, lecz jako wychowawca wolnych ludzi.

Ofiary banderowskiego ataku na Szumsk w marcu 1943 r.

Ofiary banderowskiego ataku na Szumsk w marcu 1943 r.

Autor: Paweł Sokołowski

Szumsk był miasteczkiem leżącym w powiecie krzemienieckim w województwie wołyńskim. Od granicy z ZSRS dzieliło go niecałe 10 km. Do 1939 r. miejscowość zamieszkiwana była głównie przez ludność żydowską, stanowiącą ok. 70% populacji miasteczka. Resztę mieszkańców stanowili Ukraińcy, Polacy, a także Czesi, choć odsetek tych ostatnich był niewielki.

Ojciec Maksymilian Kolbe

Ojciec Maksymilian Kolbe

Autor: Irena Siwińska

14 sierpnia 1941 r. w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz zginął śmiercią męczeńską o. Maksymilian Maria (Rajmund) Kolbe (1894–1941), franciszkanin, który ofiarował swoje życie w zamian za ocalenie współwięźnia, Franciszka Gajowniczka. Ten heroiczny czyn, jak i postawa o. Kolbego w ciągu całego życia zostały docenione na tyle, że w 1971 r. został beatyfikowany, a w roku 1982 kanonizowany.

Opamiętajcie się!

Opamiętajcie się!

Autor: Grzegorz Majchrzak

Czyn Ryszarda Siwca nie był spontanicznym gestem, lecz przemyślanym, zaplanowanym aktem. Zanim podpalił się w dniu 8 września 1968 r., poczynił staranne przygotowania.

Operacja augustowska

WARTO WIEDZIEĆ

Operacja augustowska

Autor: Diana Maksimiuk

W lipcu 1945 r. na obszarze północnowschodniej Polski miała miejsce największa, do dziś nie wyjaśniona, sowiecka zbrodnia popełniona na Polakach po zakończeniu II wojny światowej.

Opór antyniemiecki na ziemiach wcielonych do Rzeszy – Narodowa Organizacja Bojowa

Opór antyniemiecki na ziemiach wcielonych do Rzeszy – Narodowa Organizacja Bojowa

Autor: Rafał Sierchuła

Przedstawiciele Stronnictwa Narodowego w Wielkopolsce już w październiku 1939 r. przystąpili do organizowania antyniemieckiego oporu od Pomorza aż po Śląsk. W ślad za tym Niemcy przystąpili do intensywnej infiltracji i niszczenia wielkopolskiego Podziemia.

Osaczony. Krąg zagrożeń wokół księdza Jerzego

Osaczony. Krąg zagrożeń wokół księdza Jerzego

Autor: Jakub Gołębiewski

19 października 1984 roku, został porwany ks. Jerzy Popiełuszko, duszpasterz ludzi pracy, organizator mszy za ojczyznę, jeden z kapelanów Solidarności. Przez ostatnie dwa lata pracy w kościele św. Stanisława Kostki na warszawskim Żoliborzu musiał się zmagać z osaczającą go Służbą Bezpieczeństwa.

Ostatnia egzekucja w Forcie III w Pomiechówku

Ostatnia egzekucja w Forcie III w Pomiechówku

Autor: Dorota Grzechocińska

30 lipca 1944 r., w związku z likwidacją więzienia Niemcy zamordowali w Forcie III około 300 osadzonych tam więźniów. Dokładnej liczby ofiar oraz ich nazwisk nie udało się ustalić.

Ostatnia zbrodnia niemiecka w więzieniu na Zamku w Lublinie

WARTO WIEDZIEĆ

Ostatnia zbrodnia niemiecka w więzieniu na Zamku w Lublinie

Autor: Marcin Krzysztofik

W okresie okupacji niemieckiej więzienie na Zamku było obok siedziby Gestapo pod Zegarem oraz obozu koncentracyjnego na Majdanku (KL Lublin) miejscem eksterminacji narodu polskiego na terenie Lublina. W latach 1939-1944 w tym więzieniu zostało zamordowanych przez Niemców lub też zmarło ponad 2200 osób. Kolejne 4500 więźniów okupanci stracili w egzekucjach na terenie miasta i jego okolicach. Ostatniego mordu Niemcy dokonali 22 lipca 1944 r., dosłownie na kilka godzin przed opuszczeniem Lublina przez załogę więzienia.

Pacyfikacja Huty Pieniackiej

Pacyfikacja Huty Pieniackiej

Autor: Michał Siekierka

W latach II wojny światowej na podbitych przez III Rzeszę terytoriach doszło do pacyfikacji setek wsi i miasteczek. Powody, dla których okupant, czy kolaborujące z nim grupy, dokonywał owych ekspedycji, były różne: demonstracja siły, kara za „przewinienia”, odwet, chęć fizycznej eliminacji danej zbiorowości lub jej części, obławy na ukrywających się partyzantów na danym obszarze.

Pacyfikacja Jurkowa na terenie powiatu buskiego – 1 lutego 1944 r.

Pacyfikacja Jurkowa na terenie powiatu buskiego – 1 lutego 1944 r.

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik

Wieś Jurków położona jest na terenie powiatu buskiego, kilka kilometrów od Wiślicy. W okresie międzywojnia, właścicielem miejscowego majątku dworskiego był Jastrzębski. Przedwojennym zarządcą był Michał Skadłubowicz, żołnierz Legionów Polskich.

Pacyfikacja Michniowa w świetle nieznanych dokumentów sądowych. Analiza historyczna

O TYM SIĘ MÓWI

Pacyfikacja Michniowa w świetle nieznanych dokumentów sądowych. Analiza historyczna

Autor: Tomasz Domański

W okresie II wojny światowej niemieckie siły policyjne w Generalnym Gubernatorstwie dokonały niezliczonych zbrodni na żydowskiej i polskiej ludności cywilnej. We wsiach regionu kieleckiego ich szczególne nasilenie miało miejsce wiosną i latem 1943 r.

Pacyfikacja Skałki Polskiej

Pacyfikacja Skałki Polskiej

Autor: Tomasz Domański

Jedna z najbardziej krwawych zbrodni na Kielecczyźnie w czasie II wojny światowej to pacyfikacja wsi Skałka Polska w gminie Łopuszno, w pow. kieleckim, dokonana 11 maja 1943 r. przez oddziały niemieckiej policji.

Pacyfikacja Skłobów – najkrwawsza pacyfikacja „hubalowska”

Pacyfikacja Skłobów – najkrwawsza pacyfikacja „hubalowska”

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik

Wieś Skłoby położona jest na skraju lasów kielecko-koneckich. Obecnie znajduje się w województwie mazowieckim w powiecie szydłowieckim. W okresie przedwojennym wieś zamieszkiwało około tysiąc mieszkańców. W Skłobach mieściło się 400, niewielkich rozmiarów gospodarstw.

Pacyfikacja wsi Rakówka

WARTO WIEDZIEĆ

Pacyfikacja wsi Rakówka

Autor: Marzena Grosicka

W czasie okupacji niemieckiej na terenie Kielecczyzny bardzo aktywnie działały struktury konspiracyjne. Stacjonowało tu wiele oddziałów Armii Krajowej, Batalionów Chłopskich, Narodowych Sił Zbrojnych i innych organizacji. W czerwcu 1943 r. za okazaną partyzantom pomoc przyszło słono zapłacić mieszkańcom Rakówki.

Pacyfikacja wsi Roszki-Wodźki w sierpniu 1944 r. jako przykład zbrodni niemieckich na terenie <i>Bezirk</i> Białystok

Pacyfikacja wsi Roszki-Wodźki w sierpniu 1944 r. jako przykład zbrodni niemieckich na terenie Bezirk Białystok

Autor: Waldemar Tyszuk

W 1944 r., podczas wycofywania się oddziałów niemieckich z Białostocczyzny, często dochodziło do z zbrodni niemieckich na przypadkowych cywilach. Nastąpiła również kolejna fala akcji pacyfikacyjnych. Jedną z najbrutalniejszych była pacyfikacja wsi Roszki-Wodźki 6 sierpnia 1944 r., w której zamordowano 16 mieszkańców wsi.

Pacyfikacja Zamojszczyzny

Pacyfikacja Zamojszczyzny

Autor: Ryszard Sodel

W nocy z 27 na 28 listopada 1942 r. rozpoczęła się akcja wysiedlania ludności Zamojszczyzny z jej domów i gospodarstw w ramach niemieckiego Generalnego Planu Wschodniego.

Pacyfikacje Aleksandrowa w powiecie biłgorajskim

Pacyfikacje Aleksandrowa w powiecie biłgorajskim

Autor: Rafał Drabik

Aleksandrów – znajdujący się w czasie okupacji na terenie Kreishauptmannschaft Bilgoraj – był dużą wsią podzieloną na cztery części. Stąd w raportach niemieckich pojawią się informacje o podziale mieszkańców z poszczególnych części i umieszczaniu ich w konkretnych punktach zbiorczych.

Pacyfikacje Pantalowic i okolicznych miejscowości na Podkarpaciu

WARTO WIEDZIEĆ

Pacyfikacje Pantalowic i okolicznych miejscowości na Podkarpaciu

Autor: Andrzej Malik

Pantalowice to stara polska wieś w województwie podkarpackim, w powiecie przeworskim należąca do gminy Kańczuga. Leży w odległości zaledwie 14 kilometrów od Markowej, znanej z heroicznej postawy rodziny Ulmów, zamordowanej przez Niemców za pomoc okazaną żydowskim sąsiadom.

Pacyfikacje wsi Parzymiechy i Zimnowoda

Pacyfikacje wsi Parzymiechy i Zimnowoda

Autor: Paweł Żołądek

Armia niemiecka wkraczająca na terytorium Polski we wrześniu 1939 r. od pierwszych dni wojny dokonywała zbrodni na ludności cywilnej. Jednostki Wehrmachtu na trasie przemarszu przeprowadzały egzekucje nie tylko jeńców wojennych.

Palmiry – symbol niemieckiego okrucieństwa

Palmiry – symbol niemieckiego okrucieństwa

Autor: Anna Czocher

20 i 21 czerwca 1940 r., w ramach nadzwyczajnej akcji pacyfikacyjnej, Niemcy dokonali największej egzekucji ze wszystkich przeprowadzonych w Palmirach. Położona na skraju Puszczy Kampinoskiej wieś jest synonimem losu polskiej inteligencji w czasie niemieckiej okupacji.

Pamięć o Wołyniu i Małopolsce Wschodniej

Pamięć o Wołyniu i Małopolsce Wschodniej

Autor: Leon Popek

Mój ulubiony poeta pozostawił nam, kolejnym pokoleniom, pewnego rodzaju przesłanie. Jest to niemal prośba serdeczna i błagalna o zachowanie w pamięci drogich nam Ojcowizn. W tym miejscu rodzi się zasadnicze pytanie: w imię czego i dlaczego mamy zachować tę pamięć? W mojej ocenie, przy obecnych relacjach polsko-ukraińskich, jest to, niestety, pamięć coraz trudniejsza.

Piekło po niemiecku według Pileckiego

Piekło po niemiecku według Pileckiego

Autor: Anna Zechenter

Kiedy do Konzentrationslager Auschwitz 14 czerwca 1940 r. przybył pierwszy transport ponad siedmiuset polskich więźniów z Tarnowa, nikt nie wiedział, że właśnie w tym obozie, na ziemi wcielonej do Rzeszy, rozgrywać się będą sceny, przy których zbledną obrazy z piekła Dantego.

Pierwsza była Krajna. Męczeństwo polskiego duchowieństwa Wolnej Prałatury Pilskiej

Pierwsza była Krajna. Męczeństwo polskiego duchowieństwa Wolnej Prałatury Pilskiej

Autor: Ks. Jarosław Wąsowicz SDB

W czasie II wojny światowej polscy duchowni byli poddawani planowej eksterminacji w ramach Intelligenzaktion i masowo deportowani do obozów koncentracyjnych.

Podgaje – niewyjaśniona zbrodnia

Podgaje – niewyjaśniona zbrodnia

Autor: Maciej Maciejowski

W styczniu 1945 Sowieci rozpoczęli nową ofensywę przeciw Niemcom, szybko zbliżając się do Odry. Umocniona wieś Podgaje (Flederborn), do której podejście osłaniały rzeka Gwda oraz wielkie masywy leśne i liczne jeziora, była kluczowym punktem niemieckiego oporu w pierwszym okresie walk o Wał Pomorski.

Pogrzeb księdza Jerzego Popiełuszki

Pogrzeb księdza Jerzego Popiełuszki

Autor: Bożena Witowicz

Niezwykła brutalność zabójstwa spowodowała, że ksiądz Popiełuszko urósł do rangi symbolu dławienia kościoła przez władze komunistyczne, a jego męczeńska śmierć „za wiarę” z czasem doprowadziła do procesu beatyfikacji. Pogrzeb duchownego w dniu 3 listopada 1984 r. stał się wielką demonstracją polityczną, społeczną, antyrządową i antykomunistyczną.

Pokazali, że potrafią walczyć

Pokazali, że potrafią walczyć

Autor: Marcin Urynowicz

„Bo oto słychać i oto widać. Ponad murem cmentarza, nad najświeższą drobniutką zielenią drzew czarne chmury, niby kłęby dymu, wstępują w górę. Czasami widać płomienie – jak czerwona, szybka migocąca szarfa na wietrze. I słuchać tego tam nad ciemnymi bratkami grobu. I myśleć o tym. I żyć” – pisała Zofia Nałkowska 25 kwietnia 1943.

Policjanci – dezerterzy – upowcy

Policjanci – dezerterzy – upowcy

Autor: Tomasz Bereza

9 lutego 1943 r. sotnia UPA Hryhorija Perehijniaka „Dowbeszki-Korobki” wymordowała Polaków mieszkających w kolonii Parośla I w powiecie sarneńskim. Od ciosów siekierami zginęło wówczas ponad 150 osób.

Polscy męczennicy za czerwonym kordonem

Polscy męczennicy za czerwonym kordonem

Autor: Anna Zechenter

Kapłani przechodzili potajemnie przez granicę, by ratować chrześcijańską spuściznę i służyć wiernym na ziemiach włączonych w 1921 r. do Rosji Sowieckiej.

Polsko-czechosłowacki konflikt w 1919 r.

Polsko-czechosłowacki konflikt w 1919 r.

Autor: Sebastian Pilarski

Walka o granice odrodzonej Rzeczypospolitej to nie tylko zbrojne zmagania z Niemcami, bolszewikami i Ukraińcami. Z bronią w ręku Polacy musieli stanąć do boju przeciw Czechom, odpierając agresję przeprowadzoną w styczniu 1919 r.

Posługa polskich księży w KL Dachau i jej upamiętnienie

Posługa polskich księży w KL Dachau i jej upamiętnienie

Autor: Ks. Sławomir Kęszka

W czasie II wojny światowej w Dachau przetrzymywano 2579 katolickich księży, w tym 1780 Polaków, spośród których Niemcy zamordowali 868. Dnia wyzwolenia, 29 kwietnia 1945 r., doczekało 33 tys. więźniów, w tym 830 polskich kapłanów.

Profil ofiar zbrodni katyńskiej

Profil ofiar zbrodni katyńskiej

Autor: Witold Wasilewski

Zostali zamordowani, ponieważ w mundurach Wojska Polskiego bronili swej Ojczyzny – Polski. Spoczywają we wspólnych grobach.

Prowadziłem śledztwo w sprawie pacyfikacji Michniowa...

Prowadziłem śledztwo w sprawie pacyfikacji Michniowa...

Autor: Andrzej Jankowski

Publikowany poniżej tekst stanowi fragment wspomnień sędziego Andrzeja Jankowskiego – kierownika zespołu śledczego, a następnie wieloletniego dyrektora Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Kielcach, z czasem zaś także głównego specjalisty w kieleckiej Delegaturze IPN.

Przybyliście tutaj nie do sanatorium, tylko do niemieckiego obozu koncentracyjnego…

Przybyliście tutaj nie do sanatorium, tylko do niemieckiego obozu koncentracyjnego…

Autor: Martyna Grądzka-Rejak

Wiosną 1940 r. Niemcy przystąpili do organizowania obozu dla więźniów politycznych w miejscowości Auschwitz (przed wojną Oświęcim), znajdującej się wówczas na terenach wcielonych do Rzeszy. 14 czerwca 1940 r. z Tarnowa przybył tam transport z pierwszymi polskimi więźniami politycznymi.

Przyjechali na rampę obstawioną esesmanami…

Przyjechali na rampę obstawioną esesmanami…

Autor: Marcin Chorązki

14 czerwca 1940 r. do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz dotarł z Tarnowa pierwszy masowy transport 728 Polaków. Więźniom nadano numery, ogolono głowy i wydano pasiaki z naszytym czerwonym trójkątem i literą „P”.

Rana Wołynia

Rana Wołynia

Autor: Damian Markowski

Rzeź wołyńska stanowiła początek końca wspólnej egzystencji Polaków i Ukraińców na południowo-wschodnich terenach II Rzeczypospolitej. Krwawą i bezwzględną kulminację, zakończoną śmiercią dziesiątków tysięcy ludzi i trwałym wymazaniem polskiej społeczności z mapy Wołynia.

Represje niemieckie wobec nauczycieli na terenie <i>Kreishauptmannschaft Busko</i> w latach 1939-1945

Represje niemieckie wobec nauczycieli na terenie Kreishauptmannschaft Busko w latach 1939-1945

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik

Według wykazu nauczycieli w 1938 r. na terenie Kielecczyzny było zatrudnionych 7934 pedagogów. W czasie okupacji niemieckiej zginęło ich co najmniej 780, co stanowiło 9,8% ogólnego stanu sprzed wojny.

Rodzina Wąsowskich. Zamordowani za pomoc Żydom w Cegłowie w 1943 roku

Rodzina Wąsowskich. Zamordowani za pomoc Żydom w Cegłowie w 1943 roku

Autor: Damian Sitkiewicz

Do Cegłowa docierały echa likwidacji przez okupanta niemieckiego w drugiej połowie 1942 r. gett w Kałuszynie i Mińsku Mazowieckim. Działania te Niemcy prowadzili w ramach akcji „Reinhardt”, której celem była zagłada Żydów na terenie Generalnego Gubernatorstwa. Część ludności żydowskiej mordowano na miejscu, zdecydowaną większość jednak unicestwiono w obozie zagłady w Treblince.

Rok 1943. Niemiecki odwet na polskiej wsi

WARTO WIEDZIEĆ

Rok 1943. Niemiecki odwet na polskiej wsi

Autor: Dawid Golik

Na przełomie 1942 i 1943 r. Niemcy zaczęli patrzeć na polską wieś jako na groźne zaplecze dla rodzących się grup zbrojnego oporu. Władze niemieckie zdecydowały się na ostrą i brutalną reakcję na wszelkie przejawy pomocy podziemiu.

Rozstrzelany medalik. O niemieckich egzekucjach Polaków w Rudzkim Moście

Rozstrzelany medalik. O niemieckich egzekucjach Polaków w Rudzkim Moście

Autor: Tomasz Ceran

Podczas ekshumacji ofiar egzekucji przeprowadzonych w Rudzkim Moście pod Tucholą, wydobyto szczątki 236 Polaków. Ich katami byli miejscowi członkowie Selbstschutzu (Samoobrony). Wśród dowodów niemieckiej zbrodni zachował się medalik – rozstrzelany razem z jego właścicielem.

Rycerz Niepokalanej

Rycerz Niepokalanej

Autor: Agnieszka Wygoda

14 sierpnia 1941 r. zamordowano w KL Auschwitz o. Maksymiliana Marię Kolbe. Po niemal dwutygodniowej męczarni w bunkrze głodowym został dobity zastrzykiem fenolu, następnego dnia jego ciało spalono w krematorium.

Rzeź Wołyńska – ludobójstwo zapomniane?

Rzeź Wołyńska – ludobójstwo zapomniane?

Autor: Filip Musiał

11 lipca 1943 roku ukraińscy nacjonaliści zaatakowali Polaków w 99 miejscowościach przedwojennego województwa wołyńskiego na Kresach – wtedy zajętych już przez niemiecką III Rzeszę. Dla upamiętnienia tego dnia, nazywanego Krwawą Niedzielą, co roku obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów.

Sędzia, który zabił braci Marchelów

Sędzia, który zabił braci Marchelów

Autor: Krzysztof Szwagrzyk

Spośród wielu przewidzianych prawem środków represji najczęściej sięgał po rozwiązania ostateczne. Swą ponurą sławę zyskał, orzekając ponad dwieście, w większości wykonanych wyroków śmierci. Tylko na Białostocczyźnie jego decyzje stały się podstawą rozstrzelania lub powieszenia co najmniej 174 osób.

Sowieckie deportacje Polaków z Kresów Wschodnich

Sowieckie deportacje Polaków z Kresów Wschodnich

Autor: Teodor Gąsiorowski

W nocy z 12 na 13 kwietnia 1940 r. Sowieci posłali w drogę do Kazachstanu głównie ludność miejską, kobiety, dzieci i osoby starsze. W latach 1940-1941 były jeszcze trzy wywózki Polaków z Kresów.

Sprawa niemieckiej pacyfikacji Michniowa przed wymiarem sprawiedliwości

Sprawa niemieckiej pacyfikacji Michniowa przed wymiarem sprawiedliwości

Autor: Tomasz Domański

W dniach 12 i 13 lipca 1943 roku policjanci niemieccy wymordowali co najmniej 204 mieszkańców świętokrzyskiej wsi Michniów (w tym 54 kobiety i 48 dzieci). Kilkadziesiąt ofiar tej masakry zginęło w płomieniach. Ograbioną wieś doszczętnie spalono, zakazując jednocześnie jej odbudowy.

Sprawiedliwi Ukraińcy. Na ratunek polskim sąsiadom skazanym na zagładę przez OUN-UPA

Sprawiedliwi Ukraińcy. Na ratunek polskim sąsiadom skazanym na zagładę przez OUN-UPA

Autor: Romuald Niedzielko

Pozostaje zagadką, dlaczego mimo nacjonalistycznej indoktrynacji i terroru stosowanego przez OUN-UPA, także wobec swoich, niemała grupa Ukraińców nie zawahała się poświęcić własnego życia, by ratować skazanych Polaków. Zamiast dążenia do niepodległości po trupach wybrali nakaz miłości bliźniego.

Stali się numerami od 31 do 758

Stali się numerami od 31 do 758

Autor: Marcin Chorązki

W pierwszych miesiącach okupacji represje wobec ludności polskiej były dużo większe niż w stosunku do pozostałych grup narodowościowych przedwojennej Polski. Wynikało to z zakrojonej na szeroką skalę akcji niemieckiego aparatu bezpieczeństwa skierowanej przeciwko polskiej inteligencji.

Stanisław Wiącek. Historia chłopca ocalonego z pacyfikacji wsi Strużki 3 czerwca 1943 r.

WARTO WIEDZIEĆ

Stanisław Wiącek. Historia chłopca ocalonego z pacyfikacji wsi Strużki 3 czerwca 1943 r.

Autor: Paweł Żołądek

Niewielka miejscowość Strużki, położona w gminie Osiek na południu Kielecczyzny, została spacyfikowana 3 czerwca 1943 r. Niemcy zamordowali wówczas 74 bezbronnych mieszkańców wsi, wśród nich 17 mężczyzn, 33 kobiety i 24 dzieci w wieku do 15 lat. Najmłodszymi ofiarami mordu było troje dzieci poniżej jednego roku życia.

Stanisławowski „młyn śmierci”

O TYM SIĘ MÓWI

Stanisławowski „młyn śmierci”

Autor: Tomasz Gonet

Jednym z miejsc związanych z eksterminacją Żydów w Stanisławowie w okresie II wojny światowej był czterokondygnacyjny, niedokończony budynek młyna zlokalizowany przy ul. Halickiej, który przed wojną należał do Samuela Rudolfa (tzw. Rudolfsmühle).

Strzelecka 8 - kamienica inna niż wszystkie?

Strzelecka 8 - kamienica inna niż wszystkie?

Autor: Tomasz Łabuszewski

W październiku 1948 r. Stołeczna Rada Warszawy na wniosek Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego pozbawiła Z. Jórskiego prawa własności do kamienicy przy ul. Strzeleckiej 8. Stała się ona na powrót zwyczajnym budynkiem mieszkalnym… dla funkcjonariuszy komunistycznego aparatu bezpieczeństwa.

Szansa przetrwania. Historia różańców z Gusen

Szansa przetrwania. Historia różańców z Gusen

Autor: Anna Jagodzińska

Wiedza o niemieckich obozach koncentracyjnych jest – mimo wielu publikacji na ten temat – wciąż ograniczona. Do zapomnianych miejsc kaźni polskiej inteligencji należy obóz Mauthausen-Gusen.

Szkice z Ravensbrück. Maria Hiszpańska-Neumann i jej twórczość

Szkice z Ravensbrück. Maria Hiszpańska-Neumann i jej twórczość

Autor: Ewa Wójcicka

„Myszka” – tak Maria Hiszpańska-Neumann (właściwie Maria Zofia Janina), graficzka, ilustratorka, była nazywana przez swoich najbliższych. W swej twórczości utrwaliła przeżycia obozowe. Jak mawiała: „Musiałam je robić, inaczej bym się udusiła (…)”.

Ślady pamięci. Dokumentacja I Alertu Naczelnika ZHP – „Harcerski zwiad wiosenny” z 1965 r.

Ślady pamięci. Dokumentacja I Alertu Naczelnika ZHP – „Harcerski zwiad wiosenny” z 1965 r.

Autor: Agata Grzywacz

Ile polskiej krwi wchłonęła polska ziemia, ile istnień i ludzkich marzeń pochłonęła wojna? Prochy żołnierzy oraz cywili do dziś rozrzucone po kraju, niektóre odnalezione, inne jeszcze nie... niezidentyfikowane i nieupamiętnione… Wiele ofiar niemieckich represji z czasu II wojny światowej pozostaje bezimiennymi.

Ślady zbrodni w warszawskiej katowni

Ślady zbrodni w warszawskiej katowni

W budynku przy ulicy Strzeleckiej 8 na warszawskiej Pradze-Północ funkcjonowała druga co do wielkości powojenna katownia aparatu represji w stolicy. Mieścił się tu areszt NKWD i UB, w którym przetrzymywani byli m.in. żołnierze podziemia niepodległościowego.

Średnia Wieś, 30 lipca 1944 r.

Średnia Wieś, 30 lipca 1944 r.

Autor: Jarosław Syrnyk

30 lipca 1944 r. w miejscowości Żernica Wyżna zostało zamordowanych 11 mieszkańców Średniej Wsi. Sprawcami mordu byli członkowie oddziału UPA pod dowództwem „Łysa” (Łazar Czerneckyj lub Stepan Mociak).

Święto Niepodległości za drutami

Święto Niepodległości za drutami

Autor: Sławomir Kalbarczyk

O Święcie Niepodległości Polacy pamiętali także w skrajnie ciężkich warunkach niewoli jenieckiej w Związku Sowieckim. W 1939 roku 11 Listopada obchodzono m.in. w obozie w Starobielsku.

Tajemnice panewnickich lasów

Tajemnice panewnickich lasów

Autor: Grzegorz Bębnik

Nigdy już zapewne nie poznamy dokładnej liczby ofiar pierwszych dni września 1939 r. w Katowicach. Ustalenia śledztwa, jakie prowadził katowicki oddział IPN mówią o około 150 zabitych - zarówno w walkach, jak i egzekucjach.

Tam, gdzie wyrósł sosnowy las. Zbrodnia w Parośli

Tam, gdzie wyrósł sosnowy las. Zbrodnia w Parośli

Autor: Paweł Naleźniak

9 lutego 1943 r. sotnia UPA dokonała masakry polskich mieszkańców miejscowości Parośla na Wołyniu. To była pierwsza na tak wielką skalę zbrodnia na Polakach, której dopuścili się ukraińscy nacjonaliści. Uznawana jest za symboliczny początek rzezi wołyńskiej, mającej apogeum w lipcu 1943 r.

Tata chciał, żebym była dzielna

Tata chciał, żebym była dzielna

Autor: Karolina Wichowska, Zofia Pilecka-Optułowicz

Zofia Pilecka-Optułowicz, córka rotmistrza Pileckiego, Dama Orderu Odrodzenia Polski, Kustosz Pamięci Narodowej roku 2015, w wywiadzie udzielonym Karolinie Wichowskiej opowiada o swoim ojcu, o jego stosunku do świata i o tym, jak wyglądało życie jego najbliższych w kraju rządzonym przez komunistów.

Teresa Jadwiga Grodzińska – bohaterka wojny z Bolszewią

Biogram / Biografia

Teresa Jadwiga Grodzińska – bohaterka wojny z Bolszewią

Autor: Marek Pietruszka

Urodziła się 20 grudnia 1899 roku w położonym 14 km od Radomia majątku Jaszowice. Była córką Feliksa i Bronisławy z Arkuszewskich. Pochodziła ze szlacheckiej rodziny ziemiańskiej herbu Kuszaba (Paprzyca).

Tęsknota za Polską zwycięską. Relacja ks. Zdzisława Peszkowskiego

Tęsknota za Polską zwycięską. Relacja ks. Zdzisława Peszkowskiego

Autor: Piotr Wiejak

Atak Związku Sowieckiego z 17 września 1939 roku na broniącą się przed III Rzeszą Polskę zaważył na losach wielu polskich rodzin. Wyraźnie widać to na przykładzie oficerów pojmanych przez Sowietów i osadzonych w obozach jenieckich.

Tożsamość ukryta w materii. Identyfikacja przedmiotów grobowych w zbiorach Muzeum Katyńskiego w Warszawie

O TYM SIĘ MÓWI

Tożsamość ukryta w materii. Identyfikacja przedmiotów grobowych w zbiorach Muzeum Katyńskiego w Warszawie

Autor: Kacper Ciesielski

Podczas badań archeologiczno-ekshumacyjnych prowadzonych w Katyniu, Charkowie, Miednoje i Bykowni wykopano wiele przedmiotów osobistych, fragmentów umundurowania, elementów wyposażenia wojskowego lub policyjnego.

Tragiczny dzień w historii Sulejowa

Tragiczny dzień w historii Sulejowa

Autor: Paweł Wąs

Barbarzyńskie bombardowanie Sulejowa przez Luftwaffe, w wyniku którego miasto zostało doszczętnie zniszczone, a śmierć poniosło ponad 700 osób, do dziś uważane jest przez jego mieszkańców za jedno z najtragiczniejszych wydarzeń w historii grodu nad Pilicą.

Traumy powojenne w społeczeństwie polskim

Traumy powojenne w społeczeństwie polskim

Autor: Elżbieta Pietrzyk-Dąbrowska

Polacy z II wojny światowej wyszli okaleczeni jak żaden inny naród. Śmierć, głód, doświadczenie niewyobrażalnej przemocy stało się udziałem większości rodzin, a trauma z tym związana zbiera swoje żniwo w kolejnych pokoleniach.

Tylko sosny były świadkami. Egzekucje w Palmirach

Tylko sosny były świadkami. Egzekucje w Palmirach

Autor: Ewa Wójcicka

Palmiry, nieduża wieś położona na północ od Warszawy, w świadomości wielu Polaków zapisały się jako symbol masowych zbrodni hitlerowskich, popełnionych głównie na przedstawicielach stołecznej inteligencji.

Uratowali mnie Polacy. Opowieść uciekiniera z obozu w Sobiborze

Uratowali mnie Polacy. Opowieść uciekiniera z obozu w Sobiborze

Autor: Filip Białowicz, Maciej Foks

Filip Białowicz (Philip Bialowitz) (1925-2016) kawaler Krzyża Oficerskiego Orderu Zasługi RP, w 1943 zbiegł z obozu w Sobiborze i do zakończenia wojny ukrywany był na wsi przez rodzinę Mazurków. Po wojnie mieszkał w USA. Opublikował wspomnienia A Promise at Sobibór (wyd. pol.: Bunt w Sobiborze).

W białym piekle. Deportacje Polaków w 1940 roku

W białym piekle. Deportacje Polaków w 1940 roku

Autor: Tomasz Panfil

Przełom lat 1939/1940. Państwo polskie wymazane z mapy przez dwie będące w zmowie potęgi. Zrujnowane miasta i miasteczka, spalone wsie, dziesiątki tysięcy zabitych, rannych. Ludzie bez dachu nad głową, bez źródeł utrzymania. Osierocone rodziny – setki tysięcy mężczyzn poległo lub poszło do niewoli.

W cieniu Gestapo. Służba Bezpieczeństwa III Rzeszy jako substytut ośrodka badań demoskopijnych

W cieniu Gestapo. Służba Bezpieczeństwa III Rzeszy jako substytut ośrodka badań demoskopijnych

Autor: Mirosław Sikora

W niemieckim państwie nazistowskim nie przeprowadzano badań opinii publicznej, ale przywódcy polityczni chcieli znać prawdziwe nastroje społeczne. W tym celu wykorzystywano raporty Służby Bezpieczenstwa SS.

W imieniu ofiar. Jan Sehn (1909–1965)

Biogram / Biografia

W imieniu ofiar. Jan Sehn (1909–1965)

Autor: Filip Gańczak

Jako powojenny sędzia śledczy Jan Sehn przyczynił się do skazania czołowych zbrodniarzy niemieckich. Niewielu wie, że przysłużył się także w sprawie Katynia.

Wagony szły na Wschód . Rzecz o sowieckich deportacjach z lat 1940-1941

Wagony szły na Wschód . Rzecz o sowieckich deportacjach z lat 1940-1941

Autor: Magdalena Dzienis-Todorczuk, Marcin Markiewicz

Dla mieszkańców wschodnich terenów Polski okres okupacji „pierwszego Sowieta” kojarzy się przede wszystkim z masowymi deportacjami w głąb Związku Sowieckiego. Ta brutalna forma zbiorowych represji ze strony bolszewickiego okupanta dotknęła setki tysięcy polskich obywateli.

Warszawa w kontekście <i>Einsatz Reinhardt</i>

Warszawa w kontekście Einsatz Reinhardt

Autor: Marcin Urynowicz

Okupowana Warszawa spędzała Niemcom sen z powiek z co najmniej dwóch powodów: jako najliczniejsze, ponadmilionowe skupisko polskie o najbardziej rozwiniętych strukturach konspiracji oraz jako centralny ośrodek polskich Żydów i największe w Europie, blisko czterystutysięczne getto.

Wielkanoc w więzieniu mokotowskim

Wielkanoc w więzieniu mokotowskim

Autor: Wojciech Kujawa

Elżbieta Amalia Ostrowska, jedna z najmłodszych więźniarek politycznych okresu stalinowskiego, niespełna 16-letnia dziewczyna, spędziła kilkanaście miesięcy w celi aresztu śledczego na warszawskim Mokotowie.

Więzienie przy ul. Kościelnej w Busku-Zdroju

Więzienie przy ul. Kościelnej w Busku-Zdroju

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik

Więzienie przy ul. Kościelnej (obecnie ul. Sądowa) było jednym z czterech więzień i aresztów funkcjonujących w czasie okupacji niemieckiej na terenie Buska-Zdroju. Było zlokalizowane w budynku poklasztornym w bezpośrednim sąsiedztwie Kościoła Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny.

Więzień, uciekinier, egzekutor

Więzień, uciekinier, egzekutor

Autor: Kazimierz Albin, Maciej Foks

Kazimierz Albin w latach 1940-43 więzień KL Auschwitz (numer obozowy 118) i uciekinier z tego obozu, a następnie żołnierz Armii Krajowej i wykonawca wyroków śmierci, kawaler Krzyża Komandorskiego Orderu Odrodzenia Polski, opowiada o swoim doświadczeniu lat wojny i okupacji niemieckiej.

Władka Matuszewska i jej ,,Wędrowne Ptaki” z Ravensbrück

Biogram / Biografia

Władka Matuszewska i jej ,,Wędrowne Ptaki” z Ravensbrück

Autor: Partycja Resel

Była jedną z największych postaci w historii łódzkiego harcerstwa. Władysława Matuszewska ,,Świetlik” całe swoje życie poświęciła pracy na rzecz najbardziej potrzebujących. Po wyjściu z niemieckiego obozu koncentracyjnego Ravensbrück założyła w Szwecji polską drużynę harcerską i jak pisała „nie było mundurów, biwaków i obozów, ale nigdy nie przestaliśmy być harcerzami”...

Wojna polsko-ukraińska 1918-1919

Wojna polsko-ukraińska 1918-1919

Autor: Artur Brożyniak

Znane z obrony Lwowa, zmagania polsko-ukraińskie o niepodległość, w rzeczywistości rozgrywały się na terenach od Przemyśla, przez Lwów i Stanisławów aż po Zbrucz. Echo ich dotarło do Kijowa. Wojna miała tak brutalny charakter, że ukraińskie zbrodnie zbadała polska komisja sejmowa.

Wołyń. Robić co możliwe

Wołyń. Robić co możliwe

Autor: Arkadiusz Cisek

Żaden ewidencyjny zapis nie zastąpi godnego pochówku i tradycyjnego grobu, lecz nie wolno nam rezygnować z prób zebrania informacji o pomordowanych rodakach, którzy stracili życie tylko dlatego, że byli Polakami, a takich grobów do dziś nie mają. Temu ma służyć Baza Ofiar Zbrodni Wołyńskiej.

Wołyński konflikt pamięci

Wołyński konflikt pamięci

Autor: Grzegorz Motyka

Lato 1943 roku to apogeum rzezi wołyńskiej. Jak doszło do tego, że w czasie II wojny światowej ukraińscy nacjonaliści wymordowali na Wołyniu, a później w Galicji Wschodniej tysiące Polaków?

Zagłada Ostrówek i Woli Ostrowieckiej

Zagłada Ostrówek i Woli Ostrowieckiej

Autor: Leon Popek

Mieszkańcy Ostrówek i Woli Ostrowieckiej byli od zawsze Polakami i katolikami. Według tradycji, na Wołyń zostali sprowadzeni z Mazowsza przez króla Władysława Jagiełłę. Rozmawiali po polsku gwarą mazurską i byli nazywani Mazurami.

Zakonnik, redaktor, męczennik

Biogram / Biografia

Zakonnik, redaktor, męczennik

Autor: Małgorzata Żuławnik

Podczas apelu 29 lipca 1941 roku zastępca komendanta obozu Karl Fritzsch wytypował dziesięciu więźniów, którzy mieli zginąć śmiercią głodową. Była to kara – a zarazem przestroga dla innych – za ucieczkę jednego z osadzonych w KL Auschwitz. Wśród skazańców znalazł się jeden ochotnik.

Zbiorowa egzekucja odwetowa dokonana 3 czerwca 1944 r. w Pirciupie (lit. Pirciupiai)

Zbiorowa egzekucja odwetowa dokonana 3 czerwca 1944 r. w Pirciupie (lit. Pirciupiai)

Autor: Monika Tomkiewicz

Na początku czerwca 1944 r. sowieccy partyzanci (prawdopodobnie z brygady trockiej, dowodzonej przez T. Moncziunkasa) napadli na samochód osobowy, przewożący siedmiu wysokich rangą funkcjonariuszy niemieckich. Na miejscu zginęło sześciu Niemców z III batalionu 16. Pułku Policji SS, a jednemu udało się uciec.

Zbrodnia święciańska – jedna z akcji odwetowych zastosowanych przez Niemców na terenie Wileńszczyzny

Zbrodnia święciańska – jedna z akcji odwetowych zastosowanych przez Niemców na terenie Wileńszczyzny

Autor: Monika Tomkiewicz

Akcje odwetowe stosowane przez Niemców w latach 1941-1944 na terytorium byłego województwa wileńskiego wiązały się ściśle z działalnością partyzancką i konspiracyjną. Był to rodzaj terroru bezpośredniego wymierzonego w ludność cywilną zamieszkującą obszary wiejskie.

Zbrodnia w Hucie Pieniackiej

Archiwum Pełne Pamięci

Zbrodnia w Hucie Pieniackiej

Autor: Paweł Głuszek

28 lutego 1944 r. ukraińscy żołnierze 4. Galicyjskiego Ochotniczego Pułku Policji SS, powiązanego z 14. Dywizją SS „Galizien”, oddziały UPA, nacjonaliści ukraińscy oraz ukraińscy mieszkańcy okolicznych wiosek wkroczyli do wsi Huta Pieniacka zamieszkanej przez ludność polską.

Zbrodnia w Koniuchach

Zbrodnia w Koniuchach

Autor: Soraya Kuklińska

Koniuchy były jedną z wielu polskich wsi na Nowogródczyźnie spacyfikowanych w czasie II wojny światowej. Jednak za zbrodnie tam popełnione nie odpowiadały niemieckie oddziały. Koniuchy spalili sowieccy i żydowscy partyzanci w ramach zemsty za założenie samoobrony.

Zbrodnia w Koniuchach

Zbrodnia w Koniuchach

Autor: Soraya Kuklińska

Podczas II wojny światowej spacyfikowano wiele miejscowości. Na wschodnich terenach Rzeczypospolitej dokonywano przerażających aktów terroru. Na obszarach obecnie należących do Litwy i Białorusi palono całe wsie razem z ich mieszkańcami. Zbrodni tych dokonywały niemieckie oddziały specjalne oraz sowieccy partyzanci. Sposoby działania oraz ich cel był podobny – zastraszenie mieszkańców i zmuszenie do współpracy. Jednym z takich miejsc okazała się spora polska wieś – Koniuchy.

Zbrodnia w Ogrodach Sejmowych

Zbrodnia w Ogrodach Sejmowych

Autor: Piotr Rogowski

Po kapitulacji Warszawy, w dniu 1 października 1939 r., wraz z Wehrmachtem, do miasta wkroczyła grupa operacyjna policji bezpieczeństwa tzw. Einsatzgruppe IV pod dowództwem SS-Brigadefuhrera Lothara Beutela. Przystąpiła ona natychmiast do obław, rewizji i aresztowań.

Zbrodnia w Palmirach

Zbrodnia w Palmirach

Autor: Ewa Wójcicka

Niewielka podwarszawska miejscowość Palmiry stała się w okresie niemieckiej okupacji miejscem wielu masowych egzekucji Polaków. Do pierwszych zbrodni doszło już 7 i 8 grudnia 1939 roku.

Zbrodnia Wehrmachtu w Prusach (powiat stopnicki) – 9 września 1939 roku

Zbrodnia Wehrmachtu w Prusach (powiat stopnicki) – 9 września 1939 roku

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik

Już od pierwszych dni walk we wrześniu 1939 r. okupant niemiecki dokonywał zbrodni na miejscowej ludności oraz na żołnierzach Wojska Polskiego, łamiąc w ten sposób postanowienia konwencji genewskiej.

Zbrodnie III Batalionu 17 pułku policji SS na Ponidziu w czasie okupacji niemieckiej

Zbrodnie III Batalionu 17 pułku policji SS na Ponidziu w czasie okupacji niemieckiej

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik

Od wiosny 1943 r. do pierwszej połowy 1944 r. w Pałacu Wielopolskich w Chrobrzu, wsi położonej na Ponidziu stacjonował oddział Stützpunktu. Jego załoga składała się z członków III Batalionu 17 pułku policji SS, najprawdopodobniej wywodzących się z 11 kompanii.

Zbrodnie niemieckie popełnione na cmentarzu katolickim w Busku-Zdroju (<i>Kreishauptmannschaft Busko</i>, dystrykt Radom)

Zbrodnie niemieckie popełnione na cmentarzu katolickim w Busku-Zdroju (Kreishauptmannschaft Busko, dystrykt Radom)

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik

Jednym z miejsc kaźni na terenie Kreishautpmannschaft Busko był cmentarz katolicki. Na jego terenie rozstrzelano m.in. dwóch młodych chłopców w wieku siedemnastu lat.

Zbrodnie okupanta niemieckiego w Lesie Wełeckim k. Buska-Zdroju

Zbrodnie okupanta niemieckiego w Lesie Wełeckim k. Buska-Zdroju

Autor: Karolina Trzeskowska-Kubasik

Egzekucje w Lesie Wełeckim odbywały się niemal przez cały czas okupacji niemieckiej. Rozstrzeliwano osoby przywożone z więzień w Busku-Zdroju, Pińczowie oraz Kielcach. Zabijano ludzi zarówno zaangażowanych w działalność ruchu oporu, jak i zwykłych mieszkańców, których jedynym „przewinieniem” było bycie Polakiem.

Zlikwidować czy wynarodowić? Niemiecki i sowiecki program walki z narodem polskim

Zlikwidować czy wynarodowić? Niemiecki i sowiecki program walki z narodem polskim

Autor: Maciej Mazurkiewicz

Charakterystyka niemieckich i sowieckich zbrodni na Polakach obejmuje zagadnienia dotyczące celów, metod i skali realizacji antypolskiej polityki w latach II wojny światowej.

Zsyłka na Syberię

Zsyłka na Syberię

Autor: Sabina Potoczak

„Jak się coś dzieje, ktoś kogoś bije, to mnie się dziecięce lata przypominają, jak mnie bił enkawudzista” – wspomina Sabina Potoczak, w 1940 r. z czwórką rodzeństwa i matką wywieziona do sowieckiego łagru.

poprzednia < 1

TEKSTY

TEMATY

Biblioteka cyfrowa

Audio/Video

English content

Księgarnia

Aktualności

Autorzy

O nas

Kontakt

Edukacja

postacie IPN

Spotkasz ich na Przystanku Historia

Józef Piłsudski, Anna Walentynowicz, mały Powstaniec – te trzy postacie przyjęliśmy jako symbolicznych reprezentantów trzech epok historii Polski w XX wieku – II Rzeczypospolitej, Polski pod rządami komunistów ale też Polski czasów II wojny światowej. Nasi bohaterowie kształtowali nie tylko dzieje Polski, ale też nasze wyobrażenia o wartościach moralnych: poświęcenia, odpowiedzialności, odwagi – dziś są już częścią historii, którą opisujemy. Temu ma służyć Przystanek Historia (autor zdjęcia małego Powstańca - Cezary Piwowarski)

Dowiedz się więcej

Polityka prywatności Mapa strony Deklaracja dostępności Ochrona danych osobowych English content

Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby dotrzeć do wszystkich właścicieli (i dysponentów praw autorskich) zdjęć i innych materiałów, które są wykorzystywane na niniejszym portalu. Wszelkie osoby i instytucje, do których nie udało nam się dotrzeć prosimy o kontakt z redakcją.

IPN