Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

„Nie Tylko Ulmowie” – dodatek IPN do „Naszego Dziennika”

„Nie Tylko Ulmowie” – dodatek IPN do „Naszego Dziennika”

Autor: Mateusz Szpytma, Tomasz Domański, Paweł Błażewicz, Sebastian Piątkowski, Tomasz Gonet
„Złożyli najwyższą ofiarę, ratując bliźnich skazanych przez okupanta na zagładę” – głosi napis na obelisku upamiętniającym rodzinę Baranków z Siedlisk. Takich jak oni – Polaków, którzy za pomoc Żydom zapłacili życiem – było około tysiąca.
Bronisława Otwinowska. Sprawiedliwa z Horodenki
Artykuł

Bronisława Otwinowska. Sprawiedliwa z Horodenki

Autor: Tomasz Gonet
Maria Otwinowska z domu Muciek w czasie II wojny światowej mieszkała w Horodence. Przed wybuchem wojny było to malownicze miasto powiatowe położone w województwie stanisławowskim. Blisko trzydzieści procent jego mieszkańców stanowili Żydzi, którzy wraz z Ukraińcami i Polakami tworzyli wielokulturową mozaikę miasta, charakterystyczną dla południowo-wschodnich kresów II Rzeczypospolitej.

Czy pomagano Żydom na terenie województwa stanisławowskiego podczas okupacji niemieckiej? Jaką formę przyjmowała pomoc? W jakich okolicznościach jej udzielano? Jakie były jej uwarunkowania? Jakie motywacje kierowały ludźmi w nią zaangażowanymi?

Autor: Tomasz Gonet, Paweł Sztama

Dlaczego wybrano Dąbrowę Górniczą jako miejsce realizacji tak dużej i istotnej inwestycji jaką była budowa Huty Katowice? Jaki wpływ miała budowa kombinatu na region Zagłębia Dąbrowskiego oraz samo miasto? Jaki był cel budowy i jakie trudności stanęły przed budowniczymi?

Autor: Tomasz Gonet, Paweł Zawisza

Do jakiej organizacji należała Emilia Dembska? Jak próbowała uratować życie swoich żydowskich przyjaciół? Co wiemy o dalszych losach ocalałych?

Autor: Tomasz Gonet
Grudniowy protest hutniczego olbrzyma
Artykuł

Grudniowy protest hutniczego olbrzyma

Autor: Tomasz Gonet
Na mapie strajkowych wystąpień w grudniu 1981 r., nie tylko na terenie ówczesnego województwa katowickiego, szczególne miejsce zajmuje protest załogi Kombinatu Metalurgicznego Huty „Katowice”, która w dniach 13-23 grudnia protestowała przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego.

Jak kształtowały się kwestie narodowościowe w Stanisławowie przed II wojną światową? Jak wygląda sytuacja społeczności Żydowskiej w okresie okupacji sowieckiej? Czy zajęcie miasta przez Węgrów w lipcu 1941 r. miało wpływ na losy Żydów w pierwszym okresie okupacji?

Autor: Tomasz Gonet, Paweł Zawisza

Jak wyglądała struktura narodowościowa województwa stanisławowskiego przed wojną i jak wpłynęła ona na postawy wobec Żydów? Jakie formy pomocy były najczęstsze? Czym ryzykowali mieszkańcy przedwojennego województwa stanisławowskiego pomagając Żydom? Co decydowało o tym, że ktoś zdecydował się na udzielnie pomocy?

Autor: Tomasz Gonet, Paweł Zawisza

Jak wyglądały stosunki ludnościowe w województwie stanisławowskim przed wybuchem wojny? Jakie były uwarunkowania niesienia pomocy? Dlaczego pomagano i jak pomagano Żydom? Jakie represje spotkały osoby udzielające pomocy?

Autor: Tomasz Gonet, Paweł Zawisza

Kiedy i w jakich okolicznościach zrodził się mit „Czerwonego Zagłębia”? Jak wyglądała sytuacja na omawianym terenie w 1945 r.? Co było przyczyną strajków?

Autor: Tomasz Gonet, Paweł Zawisza

Kim był Tadeusz Denkowski? Co wiemy o organizacji „Kraj”? Kto zamordował komunistycznego propagandystę Stefana Martykę? Jakie były losy Denkowskiego po wyjściu z więzienia?

Autor: Tomasz Gonet
Miasto w cieniu Kombinatu
Artykuł

Miasto w cieniu Kombinatu

Autor: Tomasz Gonet
W dekadzie lat siedemdziesiątych XX w. za zachodnie kredyty zbudowano w Polsce kolejne wielkie zakłady przemysłowe. Industrializacja gwałtownie zmieniła oblicze rozwijających się miast. Szczególnie drastycznie zmieniła się Dabrowa Górnicza.
Największy „żydowski hotel” w Stanisławowie
Artykuł

Największy „żydowski hotel” w Stanisławowie

Autor: Tomasz Gonet
Tuż po wkroczeniu do Stanisławowa niemieckie władze okupacyjne rozpoczęły zakrojone na szeroką skalę działania wymierzone przeciwko miejscowej społeczności żydowskiej. Grabieżcza polityka okupantów doprowadziła do szybkiej pauperyzacji tej grupy ludności.
Stanisławowski „młyn śmierci”
Artykuł

Stanisławowski „młyn śmierci”

Autor: Tomasz Gonet
Jednym z miejsc związanych z eksterminacją Żydów w Stanisławowie w okresie II wojny światowej był czterokondygnacyjny, niedokończony budynek młyna zlokalizowany przy ul. Halickiej, który przed wojną należał do Samuela Rudolfa (tzw. Rudolfsmühle).

Strajki grudniowe 1981 r. w województwie katowickim (cz. 2)

Autor: Jarosław Neja, Tomasz Gonet, Andrzej Grajewski
Strajkowe lato 1945 roku w „Czerwonym Zagłębiu”
Artykuł

Strajkowe lato 1945 roku w „Czerwonym Zagłębiu”

Autor: Tomasz Gonet
Latem 1945 r. przez Zagłębie Dąbrowskie przetoczyła się fala strajków. Masowe protesty zagłębiowskich robotników i ich rodzin wymierzone były zarówno przeciwko ciężkim warunkom materialnym, jak i tworzonej przez komunistów nowej rzeczywistości politycznej.
Tadeusz Denkowski – harcerz, członek organizacji „Kraj”, więzień Mokotowa
Artykuł

Tadeusz Denkowski – harcerz, członek organizacji „Kraj”, więzień Mokotowa

Autor: Tomasz Gonet
Jak wielu jego rówieśników nie pogodził się z procesem implementacji ustroju komunistycznego, który postępował w Polsce od połowy 1944 r.

Tomasz Gonet

(ur. 1985 r.) politolog, pracownik Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN-KŚZpNP w Katowicach. Swoje zainteresowania badawcze koncentruje na stosunkach polsko-żydowskich w byłym województwie stanisławowskim oraz ruchach społecznych w XX-wieku.
Ukryci pod dywanem. Emilia Dembska (Kołomyja)

Ukryci pod dywanem. Emilia Dembska (Kołomyja)

Autor: Tomasz Gonet
Żydzi ukrywali się w specjalnym pomieszczeniu piwnicznym, do którego wejście znajdowało się w kuchni. Dla niepoznaki zamaskowane zostało dywanem. Jak wynika z zeznań świadków, którzy widzieli jak Emilia przywozi dorożką duże zapasy żywności, tłumaczyła się ona tym, że stołuje u siebie byłych urzędników skarbowych. Zakończoną zbrodnią tragiczną historię Emilii Dębskiej i ukrywanych przez nią Żydów przedstawia Tomasz Gonet.
Ukrywał Żyda na parafii. Ksiądz Edward Tabaczkowski z Tłumacza w archidiecezji lwowskiej

Ukrywał Żyda na parafii. Ksiądz Edward Tabaczkowski z Tłumacza w archidiecezji lwowskiej

Autor: Tomasz Gonet
W ciągu dnia ukrywający się student Leon Weiser przebywał na probostwie, wieczorami udawał się do sąsiedniego gospodarstwa volksdeutschów Falsingerów. Po pewnym czasie został przez Niemców aresztowany i stracony. Być może to wydarzenie spowodowało, że ksiądz proboszcz Edward Tabaczkowski znalazł się w kręgu zainteresowania Gestapo. O duchownym z Tłumacza zaangażowanym w pomoc Żydom w okresie II wojny światowej opowiada Tomasz Gonet.

W jaki sposób Służba Bezpieczeństwa przygotowała wizytę Leonida Breżniewa? Jak wyglądał jego pobyt na Górnym Śląsku? Jakie miasta, miejsca i zakłady pracy odwiedził? Jak reagowało społeczeństwo?

Autor: Tomasz Gonet, Paweł Zawisza
Wyścig Pokoju na śląskich drogach
Artykuł

Wyścig Pokoju na śląskich drogach

Autor: Tomasz Gonet
Symbolem wiosny w PRL obok pierwszomajowych pochodów przez dziesięciolecia był, odbywający się pod symbolem białego gołębia, Wyścig Pokoju. Największy i najważniejszy amatorski wyścig kolarski XX wieku, a zarazem najpopularniejsze cykliczne wydarzenie sportowe PRL, nie mógł ominąć Górnego Śląska.
Zagłada horodeńskich Żydów
Artykuł

Zagłada horodeńskich Żydów

Autor: Tomasz Gonet
Horodenka przed wybuchem II wojny światowej była jednym z malowniczych miast powiatowych województwa stanisławowskiego. Blisko 30% jej mieszkańców stanowili Żydzi, którzy wraz z Ukraińcami i Polakami tworzyli wielokulturową mozaikę charakterystyczną dla południowo-wschodnich kresów II Rzeczypospolitej. Wybuch wojny i zbrodnicza polityka okupantów nieodwracalnie zmieniły charakter miasta.