Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Audio/Video

„Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944–1989” - o nowym numerze rocznika naukowego IPN

Autor: Filip Musiał, Władysław Bułhak, Piotr Chmielowiec, Adam Dziurok, Paweł Skubisz, Rafał Dudkiewicz
„Politycznie obcy!”. Żołnierze Wojska Polskiego w zainteresowaniu komunistycznego aparatu represji i propagandy w latach 1944–1956
Biblioteka cyfrowa

„Politycznie obcy!”. Żołnierze Wojska Polskiego w zainteresowaniu komunistycznego aparatu represji i propagandy w latach 1944–1956

Autor: Bogusław Polak, Paweł Skubisz
Niniejsza książka została poświęcona losom żołnierzy Wojska Polskiego, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, a także tych oficerów i szeregowych ludowego Wojska Polskiego, którzy postrzegali świat inaczej niż nowi włodarze kraju. Po 1944 r. stali się oni obiektem niewybrednej propagandy oraz zakrojonych na dużą skalę działań operacyjnych i śledczych sowieckiego oraz rodzimego aparatu represji.
Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki" odc. 28 - Kryptonim „Tramp”, o szpiegu USA (cz. 1)

Autor: Cezary Gmyz, Paweł Skubisz
Audio/Video

„Z filmoteki bezpieki" odc. 29 - Kryptonim „Tramp”, o szpiegu USA (cz. 2)

Autor: Cezary Gmyz, Paweł Skubisz
Audio/Video

11 czerwca 1985 r. doszło do wymiany 25 agentów, w tym 5 Polaków, m. In. Bogdana Walewskiego, działających na rzecz USA na 4 szpiegów sowieckich, m in Mariana Zacharskiego. Akcję przeprowadzono na moście Gliniecke pod Poczdamem po kilkuletnich negocjacjach.

Autor: Paweł Skubisz, Krzysztof Świątek
Audio/Video

Casus Jerzego Pawłowskiego (odc. 56)

Autor: Cezary Gmyz, Paweł Skubisz
Chłopcy z Pesztu
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Chłopcy z Pesztu

Autor: Paweł Knap, Paweł Skubisz
W sześćdziesiątą rocznicę Rewolucji Węgierskiej, z inicjatywy posła Zgromadzenia Narodowego Węgier Szilárda Németha, zostały odsłonięte bliźniacze pomniki „Chłopca z Pesztu” autorstwa Richárda Juhy. Uroczystości odbyły się w Budapeszcie i… Szczecinie.
Audio/Video

Co skrywają dokumenty dotyczące działalności Departamentu II MSW, czyli PRL-owskiego kontrwywiadu? Czym w szczególny sposób był zainteresowany Departament II?

Autor: Paweł Skubisz, Rafał Dudkiewicz
Audio/Video

FOZZ, Zalew i Żelazo, czyli afery PRL-u

Autor: Witold Bagieński, Piotr Gontarczyk, Paweł Skubisz
Audio/Video

Jaką rolę Ludowe Wojsko Polskie odgrywało w systemie politycznym PRL? Jaką funkcję pełniło w strukturach Układu Warszawskiego? W jaki sposób wojskowe organy bezpieczeństwa przyczyniały się do utrwalania systemu komunistycznego w Polsce?

Autor: Filip Musiał, Maciej Korkuć, Paweł Skubisz
Audio/Video

Korpus Ochrony Pogranicza (1924-1939) i Straż Graniczna (1928-1939) w tradycji współczesnej Straży Granicznej

Autor: Miłosz Filipowiak, Artur Ochał, Michał Ruczyński, Paweł Skubisz
Audio/Video

Książki i filmy losach szpiegów i agentów cieszą się dużą popularnością. Jednak na ile przedstawiony w nich obraz uznać można za prawdziwy? Czy Polki angażowały się w działania wywiadu oraz w konspirację? Co tak naprawdę wiemy o Krystynie Skarbek?

Autor: Karolina Wanda Olszowska, Tomasz Łabuszewski, Paweł Skubisz
Lizboński łącznik. Rzecz o nawiązaniu polsko-amerykańskiej współpracy wywiadowczej
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Lizboński łącznik. Rzecz o nawiązaniu polsko-amerykańskiej współpracy wywiadowczej

Autor: Paweł Skubisz
Przemiany demokratyczne z 1989 r. doprowadziły w krajach Europy Środkowo-Wschodniej do likwidacji komunistycznych policji politycznych. Zostały one zastąpione nowymi służbami specjalnymi, chociaż w większości wypadków nie oznaczało to wcale diametralnej wymiany kadrowej.
Most Jedności – Most Wolności! Wielka wymiana szpiegów z czerwca 1985 r.
POLECAMY
Artykuł

Most Jedności – Most Wolności! Wielka wymiana szpiegów z czerwca 1985 r.

Autor: Paweł Skubisz
22 maja 1985 r. mecenas Wolfgang Vogel wraz z żoną Helgą odwiedził Mariana Zacharskiego w więzieniu stanowym w Memphis. Powodem krótkiej wizyty była potrzeba podpisania oświadczenia dla Departamentu Stanu USA. Zawierało ono zgodę Polaka na wyjazd do Berlina Zachodniego, następnie zaś do NRD i Polski. Podobne oświadczenia Vogel odebrał od trójki innych szpiegów bloku wschodniego, zatrzymanych w USA – Penyu Kostadinova, prof. Alfreda Zehe i Alice Michelson. Dla Mariana Zacharskiego oznaczało to koniec czteroletniego pobytu w więzieniu i wielu starań mających na celu jego powrót do kraju.
Paweł Skubisz

Paweł Skubisz

Autor: Paweł Skubisz
Doktor nauk humanistycznych, historyk dziejów najnowszych i historii wojskowości, absolwent Uniwersytetu Szczecińskiego, pracownik Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie. Zainteresowania badawcze koncentruje wokół dziejów najnowszych Polski, szczególnie historii wojskowości II Rzeczypospolitej, komunistycznego aparatu represji w PRL, wywiadu, kontrwywiadu i formacji ochrony granic.
Audio/Video

Plany IPN obchodów 50. rocznicy Grudnia ‘70

Autor: Jarosław Szarek, Mirosław Golon, Paweł Skubisz
Audio/Video

Polskie symbole narodowe

Autor: Paweł Skubisz, Rafał Dudkiewicz
Audio/Video

Przez dziewięć lat – od 1972 do 1981 roku – Kukliński przekazywał Amerykanom tysiące stron ściśle tajnych dokumentów Układu Warszawskiego, nie zostając zdekonspirowanym. Jak to możliwe? Jak wymanewrował najważniejszych ludzi komunistycznego reżimu w Polsce?

Autor: Paweł Skubisz, Krzysztof Świątek
Represje wobec żołnierzy Korpusu Ochrony Pogranicza
WARTO WIEDZIEĆ
Artykuł

Represje wobec żołnierzy Korpusu Ochrony Pogranicza

Autor: Paweł Skubisz
Korpus Ochrony Pogranicza został utworzony we wrześniu 1924 r., jako specjalna formacja wojskowa do zabezpieczenia wschodniej granicy państwowej ze Związkiem Sowieckim. Z biegiem kolejnych lat rozszerzono jego kompetencje i skierowano do ochrony granicy z Litwą, Łotwą i krótkich odcinków z Niemcami oraz Rumunią, a tuż przed wojną również części granicy z Węgrami.
Rozpoznanie jednostek LWP przez amerykańskich dyplomatów. Przypadek Fredericka G. Myera z lutego 1985 r.
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Rozpoznanie jednostek LWP przez amerykańskich dyplomatów. Przypadek Fredericka G. Myera z lutego 1985 r.

Autor: Paweł Skubisz
W okresie zimnej wojny Ludowe Wojsko Polskie znajdowało się w centrum zainteresowania wywiadów państw NATO. Powodów tego stanu rzeczy było kilka, choć do najważniejszych należała wielkość polskich sił zbrojnych, będących drugą pod względem liczebności armią Układu Warszawskiego, w dodatku z rozbudowanym komponentem wojsk pancernych i zmechanizowanych.
SB kontra CIA. Służba Bezpieczeństwa wobec szpiegowskiej działalności Bogdana Walewskiego
POLECAMY
Artykuł

SB kontra CIA. Służba Bezpieczeństwa wobec szpiegowskiej działalności Bogdana Walewskiego

Autor: Paweł Skubisz
Bogdan Zenon Walewski to jeden z najwyżej ulokowanych szpiegów USA, których zdemaskowano w PRL. Ten tłumacz, dyplomata i pracownik MSZ – postrzegany jako inteligentny i pracowity członek nomenklatury – pod maską sumiennego urzędnika skrzętnie ukrywał drugie oblicze agenta CIA i współpracownika SB.
Studia nad wywiadem i kontrwywiadem Polski w XX wieku
Biblioteka cyfrowa

Studia nad wywiadem i kontrwywiadem Polski w XX wieku

Autor: Wojciech Skóra, Paweł Skubisz
Pomysły publikowania prac zbiorowych podsumowujących bieżący stan i kierunki badań dowodzą zarówno dużej liczebności, jak i dojrzałości środowiska historyków zainteresowanych danym obszarem badawczym. Pod tym względem prace nad przeszłością wywiadu polskiego należy uznać za szczególnie intensywnie rozwijający się fragment historiografii. To cieszy, ale i skłania do refleksji nad przyczynami.
Studia nad wywiadem i kontrwywiadem Polski w XX wieku, t. 3
Biblioteka cyfrowa

Studia nad wywiadem i kontrwywiadem Polski w XX wieku, t. 3

Autor: Wojciech Skóra, Paweł Skubisz
Tom trzeci Studiów nad wywiadem i kontrwywiadem Polski w XX wieku potwierdza rozkwit badań nad służbami specjalnymi w naszym kraju. Można też odnotować zmianę pokoleniową. Przeważają w nim publikacje historyków średniego i młodego pokolenia, którzy zaproponowali w kilku wypadkach nowatorskie podejście do przedmiotu badań, a także wykorzystali dotychczas wniewielkim stopniu eksplorowane źródła archiwalne (krajowe i zagraniczne).
Audio/Video

Szczecin: Niewidzialna strona miasta

Autor: Sebastian Ligarski, Paweł Skubisz, Bogusław Tracz, Michał Paziewski
Audio/Video

W PRL-u oficerowie tzw. „Dwójki” stale monitorowali pracowników dyplomatycznych amerykańskiej ambasady, śledzili ich, zakładali podsłuchy, monitorowali ich auta, kontakty, psuli szyki pracy operacyjnej, namierzali potencjalne źródła informacji.

Autor: Rafał Dudkiewicz, Paweł Skubisz
Wojska Ochrony Pogranicza w systemie aparatu bezpieczeństwa PRL
DLA WNIKLIWYCH
Artykuł

Wojska Ochrony Pogranicza w systemie aparatu bezpieczeństwa PRL

Autor: Paweł Skubisz
Wojska Ochrony Pogranicza są w społecznym odbiorze jedną z najmniej znanych formacji komunistycznego aparatu bezpieczeństwa PRL. Szczególnie dotyczy to działalności pionu operacyjnego i kontrwywiadowczego.
Wojska Pograniczne ZSRS na odcinku z Polską w świetle materiałów wywiadu II Rzeczpospolitej (1921–1939). Struktura i dyslokacja – Działalność wywiadowcza – Regulamin służby

Wojska Pograniczne ZSRS na odcinku z Polską w świetle materiałów wywiadu II Rzeczpospolitej (1921–1939). Struktura i dyslokacja – Działalność wywiadowcza – Regulamin służby

Autor: Paweł Skubisz
W polskiej historiografii nie zaprezentowano dotychczas roli i miejsca Wojsk Pogranicznych ZSRS w strukturze sowieckiego aparatu bezpieczeństwa, nie omówiono organizacji wewnętrznej czy dyslokacji na poziomie niższym niż dowództwo Oddziału Wojsk Pogranicznych. Co więcej nie przedstawiono zasad funkcjonowania systemu ochrony granic Związku Sowieckiego, na który składały się działania natury administracyjnej, służba graniczna i wywiadowcza. Należy przy tym zauważyć, że tylko w wypadku tej ostatniej pojawiło się najwięcej informacji. Istnieje zatem wyraźna potrzeba dokonania chociaż wstępnej analizy funkcjonowania Wojsk Pogranicznych ZSRS, ich roli w destabilizacji granicy polsko-sowieckiej i sytuacji na Kresach Wschodnich.
Audio/Video

Wyklęci: fakty i mity

Autor: Paweł Skubisz, Maciej Korkuć, Piotr Niwiński
Audio/Video

Wywiad i kontrwywiad jako element realizacji interesów niepodległego państwa polskiego. Wywiad II RP na kierunkach: zachodnim i wschodnim

Autor: Paweł Skubisz, Konrad Graczyk, Dariusz Rogut
TEKSTY
TEMATY
Biblioteka cyfrowa
Audio/Video
English content
Księgarnia
Aktualności
Autorzy
O nas
Kontakt
Edukacja
postacie IPN
Spotkasz ich na Przystanku Historia
Józef Piłsudski, Anna Walentynowicz, mały Powstaniec – te trzy postacie przyjęliśmy jako symbolicznych reprezentantów trzech epok historii Polski w XX wieku – II Rzeczypospolitej, Polski pod rządami komunistów ale też Polski czasów II wojny światowej. Nasi bohaterowie kształtowali nie tylko dzieje Polski, ale też nasze wyobrażenia o wartościach moralnych: poświęcenia, odpowiedzialności, odwagi – dziś są już częścią historii, którą opisujemy. Temu ma służyć Przystanek Historia (autor zdjęcia małego Powstańca - Cezary Piwowarski)
Dowiedz się więcej
Redakcja portalu dokłada wszelkich starań, aby dotrzeć do wszystkich właścicieli (i dysponentów praw autorskich) zdjęć i innych materiałów, które są wykorzystywane na niniejszym portalu. Wszelkie osoby i instytucje, do których nie udało nam się dotrzeć prosimy o kontakt z redakcją.
IPN
Copyright © 2026 Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - Wszelkie prawa zastrzeżone. ISSN 2719-8510