Tag Piotr Niwiński Przystanek Historia

„Jastrząb”. Porucznik Józef Bandzo (1923–2016)

Jedna z najbardziej charakterystycznych postaci podziemia niepodległościowego. I szczególna ofiara systemu komunistycznego. W podziemiu przybrał pseudonim „Jastrząb”. W partyzantce służył od 1943 do 1946 r. W więzieniu osadzony był do 1975 r.

Biblioteka cyfrowa

„Pamięć o Niezłomnych”

Autor: Karol Polejowski, Paweł Sztama, Mirosław Surdej, Piotr Niwiński

Żołnierze powojennego podziemia niepodległościowego mieli przeciwko sobie cały aparat komunistycznego państwa. Wolna Polska powinna uczynić wszystko, by pamięć o nich trwała, także w najmłodszym pokoleniu. Dodatek historyczny Instytutu Pamięci Narodowej do „Naszego Dziennika”. Dodatek ukazał się 1 marca 2025 r.

Biblioteka cyfrowa

„Pamięć o Niezłomnych”

Autor: Karol Polejowski, Paweł Sztama, Mirosław Surdej, Piotr Niwiński

Dodatek historyczny Instytutu Pamięci Narodowej do „Naszego Dziennika” ukazał się 1 marca 2025 r.

DLA WNIKLIWYCH

Artykuł

„Wileńskie zagrożenie”

Autor: Piotr Niwiński

W 1948 r. komunistyczny Urząd Bezpieczeństwa Publicznego przeprowadził jedną z największych akcji represyjnych wobec polskiego społeczeństwa. Zostali zatrzymani, aresztowani albo wytypowani do zatrzymania wszyscy mieszkańcy Wileńszczyzny przybyli w wyniku wysiedleni, czyli tzw. repatriacji, po 1944 r. do Polski centralnej i na Ziemie Odzyskane.

„Zośka”. Stanisława Filipek-Smoter (1902–1990)

DLA WNIKLIWYCH

Biogram / Biografia

„Zośka”. Stanisława Filipek-Smoter (1902–1990)

Autor: Piotr Niwiński

W szeregach Ochotniczej Legii Kobiet szesnastoletnia Stanisława broniła Lwowa przed oddziałami ukraińskimi. Po studiach na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie została nauczycielką historii. Udzielała się społecznie, organizując biblioteki i przedstawienia teatralne dla społeczności wiejskich. W czasie II wojny działała w wileńskiej konspiracji.

Biblioteka cyfrowa

Armia Krajowa. Wojsko wolnej Polski

Dodatek prasowy IPN do tygodnika „Gość Niedzielny” z 25 września 2022 z okazji 80. rocznicy powstania Armii Krajowej

Audio/Video

Bohater, który został skazany przez NKWD i tym samym oderwany od swojej rodziny na... 11 lat! Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej zaprasza do wysłuchania reportażu o podpułkowniku Władysławie Zarzyckim.

Autor: Piotr Niwiński, Krzysztof Pawluczuk, Hanna Bogoryja-Zakrzewska, Anna Włodarczyk-Sętorek

Audio/Video

Brygada „Łupaszki” wciąż w polu... 5 Brygada Wileńska AK na Pomorzu, Warmii i Mazurach 1945–1947 (z cyklu Dopalanie Kresów)

Autor: Tomasz Łabuszewski, Piotr Niwiński, Kazimierz Krajewski, Jędrzej Lipski

Audio/Video

Co robić? - między dwoma wrogami, dwoma okupantami: polska konspiracja na Kresach RP i Polskie Państwo Podziemne wobec ataku Niemiec na ZSRS w 1941 r.

Autor: Maciej Żuczkowski, Piotr Niwiński

DLA WNIKLIWYCH

Artykuł

Czy przestała istnieć

Autor: Piotr Niwiński

Często używany argument, że 19 stycznia 1945 r. Armia Krajowa przestała istnieć, a dalej działały już tylko grupki zdeterminowanych osób, irracjonalnie myślących o zwycięstwie nad Związkiem Sowieckim, jest z samego założenia nieprawdziwy.

Audio/Video

Czy tzw. wybory 19 stycznia 1947 r. były naprawdę wyborami? Czy znamy ich prawdziwe wyniki? Dlaczego komunistyczne władze ogłosiły tzw. amnestię i jaki był jej cel?

Autor: Adam Dziuba, Filip Musiał, Maciej Korkuć, Piotr Niwiński

Audio/Video

Czym charakteryzowało się Polskie Państwo Podziemne na Pomorzu? Jaki wpływ na jego działalność miały niemieckie zbrodnie? Jakie organizacje wchodziły w jego skład? Dlaczego nie udało się scalić wszystkich w ramach Armii Krajowej? Jakie zasługi dla Pomorza miał „Gryf Pomorski”?

Autor: Piotr Niwiński, Bogdan Chrzanowski, Andrzej Gąsiorowski

Audio/Video

Czym zajmowała się Legalizacja Okręgu Wileńskiego Armii Krajowej? Jakie dokumenty fałszowano? Jakie znaczenie miała jej działalność? Ile osób Legalizacja w Okręgu Wileńskim Armii Krajowej uchroniła przed represjami?

Autor: Piotr Niwiński, Adam Hlebowicz

Audio/Video

Dyskusja o działalności wywiadowczej Sergiusza Piaseckiego, jego życiu w Wilnie, pracy w konspiracji i wykonywaniu wyroków na zdrajcach Polski.

Autor: Piotr Niwiński, Ryszard Oleszkowicz, Tomasz Balbus, Marcin Marczak

DLA WNIKLIWYCH

Artykuł

Eksterytorialny Okręg Wileński

Autor: Piotr Niwiński

W obliczu wysiedleń ludności i sukcesów sowieckiego aparatu bezpieczeństwa Komenda Okręgu Wileńskiego AK postanowiła przerzucić partyzantów na bezpieczniejsze tereny i odbudować swe struktury w Polsce centralnej.

DLA WNIKLIWYCH

Artykuł

Gimnazjalny patriotyzm

Autor: Piotr Niwiński

Harcerstwo odegrało poważną rolę w kształtowaniu pokolenia, które miało odegrać niepoślednią rolę w drugowojennym dramacie walki o wolną Polskę. Nierzadko jego członkowie służbę ojczyźnie musieli pełnić z bronią w ręku. Nie inaczej było z członkami tzw. „harcerskiego plutonu” 3. Wileńskiej Brygady AK.

WARTO WIEDZIEĆ

Artykuł

Harcerskie wychowanie

Autor: Piotr Niwiński

W momencie wybuchu II wojny światowej w dorosłość wkraczali Polacy urodzeni już w odrodzonej Rzeczpospolitej. Ich postawa i zaangażowanie w działalność niepodległościową nie tylko stanowi piękne świadectwo ich osobistego poczucia obowiązku, ale i skuteczności systemów wychowania, które podjęły się ich kształtowania.

Audio/Video

Historia w obrazie: „Łupaszka”

Autor: Łukasz Łuczewski, Mariusz Bryl, Piotr Niwiński, Maciej Korkuć, Tomasz Cieślak

Audio/Video

Historycy o Armii Krajowej - debata

Autor: Waldemar Grabowski, Piotr Niwiński, Bogdan Chrzanowski, Andrzej Chmielarz

Audio/Video

Jak funkcjonowało BiP KG AK w poszczególnych okręgach AK oraz na szczeblu centralnym? Jakie były nastroje w społeczeństwie polskim pod koniec 1944 roku? Jak wyglądała działalność propagandowa w okręgach WiN?

Autor: Tomasz Łabuszewski, Andrzej Chmielarz, Paweł Fornal, Michał Wenklar, Piotr Niwiński

Audio/Video

Jak kształtowała się historia AK na Wileńszczyźnie? Jak funkcjonowało Polskie Państwo Podziemne w tym rejonie? Jak rozwijała się działalność konspiracyjna? Fragment książki „Legalizacja Okręgu Wileńskiego Armii Krajowej”.

Autor: Piotr Niwiński

Kapłan, żołnierz, społecznik. Ksiądz Stefan Dzierżek SJ „Stefan” (1913–2005)

Audio/Video

Artykuł

Kapłan, żołnierz, społecznik. Ksiądz Stefan Dzierżek SJ „Stefan” (1913–2005)

Autor: Piotr Niwiński

W młodości odnalazł powołanie do kapłaństwa i wstąpił do jezuitów. Jego życiorys jest na wskroś polski. Kiedy trzeba było bronić Ojczyzny, przywdział mundur i stanął do walki. Był w konspiracji i wspomagał opozycję. Doświadczył więzienia niemieckiego i komunistycznego.

Audio/Video

Kim był ppor. Zdzisław Badocha „Żelazny”? Co stało się na Pomorzu 19 maja 1946? Jaki stosunek do partyzantów wileńskich miała ludność Pomorza? Gdzie pochowano zwłoki „Żelaznego”? Jak kilkunastoosobowy oddział wymknął się wielkiej obławie?

Autor: Karol Polejowski, Marek Szymaniak, Piotr Niwiński, Daniel Czerwiński, Anna Dymek, Waldemar Kowalski

POLECAMY

Biogram / Biografia

Lidia Lwow-Eberle

Autor: Piotr Niwiński

Dla współtowarzyszy broni – „Ewa”, „Lala”; dla mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki” – miłość jego życia; dla nas, badaczy dziejów najnowszych Polski i szerokiego grona miłośników walk o niepodległość – kobieta symbol, i to w wielu wymiarach.

Biblioteka cyfrowa

nr 2 (42) 2023

Tematem przewodnim 42. numeru półrocznika „Pamięć i Sprawiedliwość” jest edukacja i szkolnictwo w Polsce Ludowej.

Audio/Video

O działalności wywiadowczej i kontrwywiadowczej Armii Krajowej

Autor: Bogdan Chrzanowski, Piotr Niwiński, Witold Gadowski

TYLKO U NAS

Artykuł

Obowiązek wobec Polski

Autor: Piotr Niwiński

Wśród osób, o których pamięć miała zgodnie z wolą komunistów zniknąć, znalazł się Edmund Bukowski. Niezmiernie aktywny i oddany sprawie niepodległości Polski żołnierz.

DLA WNIKLIWYCH

Artykuł

Ostatni rozkaz

Autor: Piotr Niwiński

Rozkaz gen. Leopolda Okulickiego „Niedźwiadka” do żołnierzy Armii Krajowej z 19 stycznia 1945 r. nie nakazywał zaprzestania walki o wyzwolenie kraju.

Piotr Niwiński

Autor: Piotr Niwiński

Urodzony w 1966 r., historyk i politolog, dr hab., pracownik Oddziału IPN w Gdańsku i profesor Uniwersytetu Gdańskiego. Autor książki Okręg Wileński AK 1944–1948 (1999); współautor książek: Żołnierze Wyklęci. Antykomunistyczne podziemie zbrojne po 1944 roku (1999, 2002, 2013); Atlas polskiego podziemia niepodległościowego 1944–1956 (2007).

DLA WNIKLIWYCH

Artykuł

Podziemie niepodległościowe na Pomorzu

Autor: Piotr Niwiński

Na Pomorzu ruch niepodległościowy odrodził się wkrótce po rozwiązaniu Armii Krajowej. Wykorzystywał on struktury Polskiego Państwa Podziemnego z czasu okupacji niemieckiej oraz napływ siatek konspiracyjnych i samoorganizujących się mas żołnierzy, zmuszonych do migracji z innych obszarów Polski.

Audio/Video

Pomorskie organizacje Polskiego Państwa Podziemnego (panel II konferencji „PPP na Pomorzu”)

Autor: Mateusz Kubicki, Krzysztof Filip, Dawid Chomej, Andrzej Gąsiorowski, Piotr Niwiński

POLECAMY

Artykuł

Powstanie Armii Krajowej

Autor: Piotr Niwiński

27 września kojarzy się z Armią Krajową: jest to Dzień Polskiego Państwa Podziemnego, święto żołnierzy AK. W istocie jest tego dnia powołano pierwszą ogólnopolską organizację konspiracyjną, podporządkowaną Rządowi RP – Służbę Zwycięstwu Polski.

Audio/Video

Prezentacja wspomnień Dalii Grinkevičiūtė "Litwini nad Morzem Łaptiewów"

Autor: Jarosław Szarek, Piotr Niwiński, Arūnas Bubnys, Kamil Pecela, Adam Hlebowicz, Eduardas Borisovas

Audio/Video

Przed Warszawą było Wilno. Co wiemy o operacji „Ostra Brama” po 80 latach? Dlaczego doszło do operacji „Ostra Brama”? Jakie siły zgromadziła w tym celu Armia Krajowa? W jaki sposób postąpili Sowieci?

Autor: Piotr Niwiński, Michał Ostapiuk, Adam Hlebowicz

Audio/Video

Warsztat pracy historyka i jego rola w społeczeństwie

Autor: Mariusz Wołos, Marek Kornat, Eugeniusz Cezary Król, Grzegorz Berendt, Piotr Niwiński, Jan Hlebowicz

Wienczesław Ter-Barsegow <i>vel</i> Pławiński „Harap”

WARTO WIEDZIEĆ

Artykuł

Wienczesław Ter-Barsegow vel Pławiński „Harap”

Autor: Piotr Niwiński

Kawalerzysta, kampanię wrześniową rozpoczął w szeregach 13. Pułku Ułanów Wileńskich. Wraz z innymi żołnierzami połączył się z Samodzielną Grupą Operacyjną „Polesie”. Na Wileńszczyźnie włączył się w działalność konspiracyjną przeciwko obu okupantom, którą prowadził do 1946 r.

Wileński i Nowogródzki Okręg AK w walce z władzą sowiecką 1944-1945

DLA WNIKLIWYCH

Artykuł

Wileński i Nowogródzki Okręg AK w walce z władzą sowiecką 1944-1945

Autor: Piotr Niwiński

7 lipca 1944 r. oddziały Armii Krajowej Okręgu Wileńskiego i Nowogródzkiego rozpoczęły operację „Ostra Brama” – akcję mającą na celu opanowanie Wilna. Po 6 dniach ciężkich zmagań, po włączeniu się do walki Armii Czerwonej, Wilno zostało zajęte.

Audio/Video

Wileńskie Brygady Armii Krajowej

Autor: Jolanta Szyłkowska, Dariusz Rogut, Piotr Niwiński, Anna Zarzycka

Audio/Video

Wilno i Wileńszczyzna - Stolicy. Teren wobec Powstania Warszawskiego

Autor: Piotr Niwiński

Audio/Video

WiN: czy konspiracja cywilna miała szansę powodzenia?

Autor: Wojciech Frazik, Tomasz Łabuszewski, Piotr Niwiński, Filip Musiał

Wojenne losy Wilna i Wileńszczyzny do czerwca 1940 roku

DLA WNIKLIWYCH

Artykuł

Wojenne losy Wilna i Wileńszczyzny do czerwca 1940 roku

Autor: Piotr Niwiński

Wileńszczyzna była tą częścią okupowanych ziem Polski, gdzie po raz pierwszy doszło do połączenia organizacji konspiracyjnych. Ruch zjednoczeniowy był powszechny w kraju od samego początku, ale to na Wileńszczyźnie przybrał on najbardziej efektywną formę.

Wojenne losy Wilna i Wileńszczyzny od czerwca 1940 roku do czerwca 1941 roku

DLA WNIKLIWYCH

Artykuł

Wojenne losy Wilna i Wileńszczyzny od czerwca 1940 roku do czerwca 1941 roku

Autor: Piotr Niwiński

Ruch zjednoczeniowy wśród organizacji konspiracyjnych był powszechny w kraju od samego początku, ale to na Wileńszczyźnie przybrał on najbardziej efektywną formę. Mimo trudności konspiracja trwała, a nawet się rozwijała. Sytuacja zmieniła się w połowie czerwca 1940 r. Okres ten stał się datą przełomową dla konspiracji wileńskiej.

Biblioteka cyfrowa

Wyklęci Niezłomni 1944-1963

Autor: Tomasz Łabuszewski, Piotr Niwiński, Piotr Szubarczyk

Po latach trwania systemu politycznego zniewolenia Polski i zmowy milczenia o niezłomnych bohaterach nienazwanego jeszcze powstania nadszedł czas Żołnierzy Niezłomnych.

Audio/Video

Wyklęci, zapominani?

Autor: Piotr Niwiński, Waldemar Szczuka, Krzysztof Drażba, Krzysztof Kornacki, Jan Hlebowicz, Krzysztof Ławrukajtis

Audio/Video

Wyklęci: fakty i mity

Autor: Paweł Skubisz, Maciej Korkuć, Piotr Niwiński

Audio/Video

Zbrodnia w Ponarach w latach 1941-1944

Autor: Anna Zarzycka, Piotr Niwiński, Edward Zujewicz

POLECAMY

Artykuł

Zygmunt Błażejewicz „Zygmunt”

Autor: Piotr Niwiński

Przyszły dowódca 1. szwadronu 5. Brygady Wileńskiej AK z konspiracją związał się w listopadzie 1939 r., a walkę zakończył dopiero w październiku roku 1945, przedzierając się na Zachód. Jego szlak bojowy pokazuje głębie dramatu, którym były dla naszej części Europy traumatyczne wydarzenia II wojny światowej.

Audio/Video

Żołnierze Wyklęci w świetle źródeł historycznych

Autor: Piotr Niwiński, Daniel Sieczkowski

Proszę czekać, trwa ładowanie strony...

Piotr Niwiński

„Jastrząb”. Porucznik Józef Bandzo (1923–2016)

„Pamięć o Niezłomnych”

„Pamięć o Niezłomnych”

„Wileńskie zagrożenie”

„Zośka”. Stanisława Filipek-Smoter (1902–1990)

Armia Krajowa. Wojsko wolnej Polski

Bohater, który został skazany przez NKWD i tym samym oderwany od swojej rodziny na... 11 lat! Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej zaprasza do wysłuchania reportażu o podpułkowniku Władysławie Zarzyckim.

Brygada „Łupaszki” wciąż w polu... 5 Brygada Wileńska AK na Pomorzu, Warmii i Mazurach 1945–1947 (z cyklu Dopalanie Kresów)

Co robić? - między dwoma wrogami, dwoma okupantami: polska konspiracja na Kresach RP i Polskie Państwo Podziemne wobec ataku Niemiec na ZSRS w 1941 r.

Czy przestała istnieć

Czy tzw. wybory 19 stycznia 1947 r. były naprawdę wyborami? Czy znamy ich prawdziwe wyniki? Dlaczego komunistyczne władze ogłosiły tzw. amnestię i jaki był jej cel?

Czym charakteryzowało się Polskie Państwo Podziemne na Pomorzu? Jaki wpływ na jego działalność miały niemieckie zbrodnie? Jakie organizacje wchodziły w jego skład? Dlaczego nie udało się scalić wszystkich w ramach Armii Krajowej? Jakie zasługi dla Pomorza miał „Gryf Pomorski”?

Czym zajmowała się Legalizacja Okręgu Wileńskiego Armii Krajowej? Jakie dokumenty fałszowano? Jakie znaczenie miała jej działalność? Ile osób Legalizacja w Okręgu Wileńskim Armii Krajowej uchroniła przed represjami?

Dyskusja o działalności wywiadowczej Sergiusza Piaseckiego, jego życiu w Wilnie, pracy w konspiracji i wykonywaniu wyroków na zdrajcach Polski.

Eksterytorialny Okręg Wileński

Gimnazjalny patriotyzm

Harcerskie wychowanie

Historia w obrazie: „Łupaszka”

Historycy o Armii Krajowej - debata

Jak funkcjonowało BiP KG AK w poszczególnych okręgach AK oraz na szczeblu centralnym? Jakie były nastroje w społeczeństwie polskim pod koniec 1944 roku? Jak wyglądała działalność propagandowa w okręgach WiN?

Jak kształtowała się historia AK na Wileńszczyźnie? Jak funkcjonowało Polskie Państwo Podziemne w tym rejonie? Jak rozwijała się działalność konspiracyjna? Fragment książki „Legalizacja Okręgu Wileńskiego Armii Krajowej”.

Kapłan, żołnierz, społecznik. Ksiądz Stefan Dzierżek SJ „Stefan” (1913–2005)

Kim był ppor. Zdzisław Badocha „Żelazny”? Co stało się na Pomorzu 19 maja 1946? Jaki stosunek do partyzantów wileńskich miała ludność Pomorza? Gdzie pochowano zwłoki „Żelaznego”? Jak kilkunastoosobowy oddział wymknął się wielkiej obławie?

Lidia Lwow-Eberle

nr 2 (42) 2023

O działalności wywiadowczej i kontrwywiadowczej Armii Krajowej

Obowiązek wobec Polski

Ostatni rozkaz

Piotr Niwiński

Podziemie niepodległościowe na Pomorzu

Pomorskie organizacje Polskiego Państwa Podziemnego (panel II konferencji „PPP na Pomorzu”)

Powstanie Armii Krajowej

Prezentacja wspomnień Dalii Grinkevičiūtė "Litwini nad Morzem Łaptiewów"

Przed Warszawą było Wilno. Co wiemy o operacji „Ostra Brama” po 80 latach? Dlaczego doszło do operacji „Ostra Brama”? Jakie siły zgromadziła w tym celu Armia Krajowa? W jaki sposób postąpili Sowieci?

Warsztat pracy historyka i jego rola w społeczeństwie

Wienczesław Ter-Barsegow vel Pławiński „Harap”

Wileński i Nowogródzki Okręg AK w walce z władzą sowiecką 1944-1945

Wileńskie Brygady Armii Krajowej

Wilno i Wileńszczyzna - Stolicy. Teren wobec Powstania Warszawskiego

WiN: czy konspiracja cywilna miała szansę powodzenia?

Wojenne losy Wilna i Wileńszczyzny do czerwca 1940 roku

Wojenne losy Wilna i Wileńszczyzny od czerwca 1940 roku do czerwca 1941 roku

Wyklęci Niezłomni 1944-1963

Wyklęci, zapominani?

Wyklęci: fakty i mity

Zbrodnia w Ponarach w latach 1941-1944

Zygmunt Błażejewicz „Zygmunt”

Żołnierze Wyklęci w świetle źródeł historycznych

Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...