Proszę czekać,
trwa ładowanie strony...

Okrągły Stół oczami Czesława Miłosza
Artykuł

Okrągły Stół oczami Czesława Miłosza

Autor: Grzegorz Majchrzak
Wydarzenia w PRL były bacznie obserwowane za granicą, szczególnie przez polską emigrację. Nie inaczej było również pod koniec lat osiemdziesiątych. Jednym z budzących zainteresowanie zdarzeń roku 1988 były planowane rozmowy części opozycji, tej uznanej przez rządzących za konstruktywną, z władzami PRL w postaci Okrągłego Stołu.
Bitwa o most, czyli 3 maja 1982 r. w Warszawie
Artykuł

Bitwa o most, czyli 3 maja 1982 r. w Warszawie

Autor: Grzegorz Majchrzak
3 maja od 1951 r. stał się w Polsce Ludowej „normalnym” dniem pracy. Komunistyczne władze przez kolejne trzy dekady nie celebrowały kolejnych rocznic uchwalenia Konstytucji 3 Maja.
Niewdzięczni terroryści z OWP
Artykuł

Niewdzięczni terroryści z OWP

Autor: Grzegorz Majchrzak
Kraje tzw. demokracji ludowej, na czele ze Związkiem Sowieckim wspierały mniej lub bardziej otwarcie terrorystów arabskich. Nie zawsze jednak interesy państw socjalistycznych i ugrupowań terrorystycznych były ze sobą zbieżne.

Pogoń Szczecin: szkice z tajnej historii

Autor: Grzegorz Majchrzak, Sebastian Ligarski, Zbigniew Stanuch, Ryszard Stefanik
Niebezpieczna pamięć o Wyklętych
Artykuł

Niebezpieczna pamięć o Wyklętych

Autor: Grzegorz Majchrzak
Każdego roku w Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych – 1 marca – oddawany jest należny hołd bohaterom walki z komunistyczną okupacja Polski. Ale – także co roku – środowiska postkomunistyczne toczą walkę z pamięcią o nich.

Infiltracja, inwigilacja, szantaż. Jakie były efekty działań SB wobec „Solidarności”? Na czym polegała „operacja ochrona”?

Autor: Antoni Dudek, Grzegorz Majchrzak, Grzegorz Wołk

Kiedy zapadła decyzja o wprowadzeniu stanu wojennego? Jak władze PRL tworzyły listy osób do internowania? Skąd wzięło się pojęcie „mniejsze zło”? Dlaczego nie ukarano winnych? Na czym polegała operacja „Mewa”?

Autor: Antoni Dudek, Wojciech Polak, Grzegorz Majchrzak, Piotr Brzeziński, Piotr Hac
Świat patrzy. Reakcje zagraniczne na pacyfikację „Wujka”
Artykuł

Świat patrzy. Reakcje zagraniczne na pacyfikację „Wujka”

Autor: GRZEGORZ MAJCHRZAK
Śmierć niewinnych górników w pierwszych dniach stanu wojennego nie mogła ujść uwagi Zachodu. Masakrę w Katowicach potępiły nawet tamtejsze partie komunistyczne.

Jaka była reakcja świata na wprowadzenie stanu wojennego w PRL? Jak wspierano Polaków w tym trudnym dla nas czasie?

Autor: Grzegorz Majchrzak
Czas apokalipsy. 13 grudnia 1981 r.

Czas apokalipsy. 13 grudnia 1981 r.

Autor: Karol Nawrocki, Jarosław Neja, Grzegorz Majchrzak, Marcin Dąbrowski
Z okazji 40. rocznicy wprowadzenia stanu wojennego w „Naszym Dzienniku” ukazał się dodatek prasowy IPN
„Zabić nadzieję”

„Zabić nadzieję”

W nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r. Wojciech Jaruzelski zdecydował się spacyfikować nadzieje Polaków i wprowadził stan wojenny. Tysiące działaczy i członków „Solidarności” oraz innych ugrupowań opozycyjnych zostało internowanych i osadzonych w ośrodkach odosobnienia. W nowym wymiarze grudzień prezentował się jako najbardziej dramatyczny z polskich miesięcy, w czasie którego władza, chcąc utrzymać stan posiadania, po raz kolejny nie zawahała się odwołać do przemocy wobec polskiego społeczeństwa.

Czy w 1981 Moskwa chciała użyć armii sowieckiej przeciw Polakom? Kiedy władze PRL przygotowały wprowadzenie stanu wojennego? Czy Amerykanie znali plan reżimu Jaruzelskiego?

Autor: Grzegorz Majchrzak, Tadeusz Ruzikowski, Filip Musiał, Sebastian Pilarski

Represje stanu wojennego oraz... Obrachunek z dekadą Jaruzelskiego... (cz. 5 konferencji naukowej)

Autor: Marcin Gołębiewicz, Grzegorz Majchrzak, Grzegorz Wołk, Tadeusz Ruzikowski
Dodatek prasowy IPN Oddział w Łodzi – „40. rocznica stanu wojennego. Represje, internowania i opór w regionie łódzkim"

Dodatek prasowy IPN Oddział w Łodzi – „40. rocznica stanu wojennego. Represje, internowania i opór w regionie łódzkim"

W nocy z 12 na 13 grudnia komunistyczne w ł adze brutalnie zdławiły nadzieje Polaków zrodzone wraz z powstaniem „Solidarności”. Celem komunistów była pacyfikacja społeczeństwa i zachowanie monopolu władzy, eufemistycznie określanego mianem „socjalistycznych pryncypiów ustrojowych”, a nie uchronienie kraju przed rzekomą sowiecką interwencją, czy też pogłębiającym się kryzysem gospodarki planowej oraz „anarchizacją kraju”, która mogła doprowadzić do „bratobójczej walki”.
40-lecie wprowadzenia stanu wojennego w Polsce

40-lecie wprowadzenia stanu wojennego w Polsce

Autor: Piotr Semka, Małgorzata Sokołowska, Grzegorz Majchrzak, Patryk Pleskot, Mirosław Szumiło, Marcin Krzek-Lubowiecki
Dodatek specjalny „40-lecie wprowadzenia stanu wojennego w Polsce” – „Do Rzeczy” 13–19 grudnia 2021 r. Instytut Pamięci Narodowej jest partnerem dodatku.
Kryptonim „Jodła”, czyli internowania
Artykuł

Kryptonim „Jodła”, czyli internowania

Autor: Grzegorz Majchrzak
Internowanie oznaczało przymusowe osadzenie w ośrodkach odosobnienia (popularnie nazywanych internatami) osób uznanych za niebezpieczne (głównie z powodów politycznych) dla państwa.
Kolegia ds. wykroczeń, czyli „ludowa sprawiedliwość” po 13 grudnia 1981 roku
Artykuł

Kolegia ds. wykroczeń, czyli „ludowa sprawiedliwość” po 13 grudnia 1981 roku

Autor: Grzegorz Majchrzak
Kolegia ds. wykroczeń były organami karno-administracyjnymi do końca 1982 r. działającymi przy urzędach gminnych, dzielnicowych, miejskich i wojewódzkich. Po zmianie z grudnia tegoż roku działały już tylko kolegia rejonowe i wojewódzkie.
Nazbyt kosztowna interwencja
Artykuł

Nazbyt kosztowna interwencja

Autor: Grzegorz Majchrzak
Kolejnym rocznicom wprowadzenia stanu wojennego towarzyszy dyskusja, czy Polsce w latach 1980–1981 groziła interwencja wojskowa Układu Warszawskiego. Związek Sowiecki miał dość sił i środków, aby się na nią zdecydować. Starał się jej jednak uniknąć.
Zbuntowani podchorążowie Strajk w Wyższej Oficerskiej Szkole Pożarniczej
Artykuł

Zbuntowani podchorążowie Strajk w Wyższej Oficerskiej Szkole Pożarniczej

Autor: Grzegorz Majchrzak
W okresie od września 1980 do grudnia 1981 r. miało miejsce wiele konfliktów między władzami PRL a tą częścią społeczeństwa – z dziesięciomilionowym NSZZ „Solidarność” na czele – która dążyła do demokratyzacji sytemu.
Dodatek IPN Gdańsk do „Dziennika Bałtyckiego” w 40. rocznicę stanu wojennego – 10 grudnia 2021

Dodatek IPN Gdańsk do „Dziennika Bałtyckiego” w 40. rocznicę stanu wojennego – 10 grudnia 2021

Autor: Daniel Czerwiński, Grzegorz Majchrzak, Wojciech Wabik, Robert Chrzanowski, Piotr Brzeziński
Mija właśnie czterdzieści lat od wprowadzenia w Polsce stanu wojennego. Czy jego ogłoszenie stanowiło „mniejsze zło”, jak chcą dziś to widzieć obrońcy gen. Wojciecha Jaruzelskiego? W świetle znanych materiałów sowieckich trudno się z tym zgodzić. Dla ZSRS interwencja stałaby się zbyt kosztowna − nie tylko politycznie, ale i gospodarczo.
Niespełnione prośby towarzysza Jaruzelskiego
Artykuł

Niespełnione prośby towarzysza Jaruzelskiego

Autor: Grzegorz Majchrzak
W grudniu 1981 r., jeszcze przed wprowadzeniem stanu wojennego I sekretarz Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej i premier Wojciech Jaruzelski co najmniej dwukrotnie zwracał się do sojuszników o wsparcie działań przeciwko własnemu społeczeństwu.
13 grudnia. 40. rocznica wprowadzenia stanu wojennego

13 grudnia. 40. rocznica wprowadzenia stanu wojennego

Autor: Grzegorz Majchrzak, Piotr Brzeziński, Andrzej Malik, Sebastian Ligarski, Sebastian Pilarski, Łukasz Sołtysik
Kłamstwa na temat stanu wojennego i okoliczności jego wprowadzenia, to bodaj najgorsza spuścizna tamtego czasu, z którą stykamy się niestety do dzisiaj. To wyzwanie, przed którym stoi Instytut Pamięci Narodowej. Należy rzetelnie i konsekwentnie przedstawiać prawdę o stanie wojennym. Służą temu przede wszystkim podejmowane przez IPN badania naukowe, działania edukacyjne oraz liczne upamiętnienia ofiar i bohaterów.
Mało znana historia obwieszczenia o wprowadzeniu stanu wojennego
Artykuł

Mało znana historia obwieszczenia o wprowadzeniu stanu wojennego

Autor: Grzegorz Majchrzak
„Obwieszczenie Rady Państwa o wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce ze względu na bezpieczeństwa państwa” zostało wydrukowane w Związku Sowieckim. Niewykluczone, że w tej samej drukarni, co „Manifest Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego” z lipca 1944 r.

Lekcja demokracji. I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” z perspektywy czterdziestolecia

Autor: Krzysztof Brzechczyn, Dariusz Grala, Grzegorz Majchrzak, Wojciech Polak, Piotr Brzeziński
„Solidarność” na ekranach telewizorów
Artykuł

„Solidarność” na ekranach telewizorów

Autor: Grzegorz Majchrzak
Polskim fenomenem była podziemna radiofonia, zwłaszcza Radio „Solidarność”. W żadnym innym kraju tzw. demokracji ludowej przez ponad siedem lat – jak w Warszawie – nie działało niezależne od władz radio.
Od kolegiów po działania specjalne SB, czyli represje wobec działaczy opozycji w latach 80.
Artykuł

Od kolegiów po działania specjalne SB, czyli represje wobec działaczy opozycji w latach 80.

Autor: Grzegorz Majchrzak
W drugiej połowie lat 70. władze PRL postawiły nie na masowe aresztowania, a na nękanie działaczy opozycji. Nie znaczy to jednak, że opozycjoniści nie trafiali do więzień.
Zagadka Zdzisława Szpakowskiego, czyli pewna tajemnica strajków lipca 1980 r. w Lublinie
Artykuł

Zagadka Zdzisława Szpakowskiego, czyli pewna tajemnica strajków lipca 1980 r. w Lublinie

Autor: Grzegorz Majchrzak
Powszechnie uważa się, że ponadzakładowe struktury strajkowe w 1980 r. były tworzone dopiero w drugiej połowie sierpnia 1980 r. – najpierw w Gdańsku, a potem w Szczecinie – podczas, gdy wcześniejsze protesty miały charakter nieskoordynowany.

Marsz po prawdę. 1 maja 1971 r. w Szczecinie i Gdańsku

Autor: Sebastian Ligarski, Grzegorz Majchrzak, Michał Paziewski
Made in MSW
Artykuł

Made in MSW

Autor: Grzegorz Majchrzak
Służba Bezpieczeństwa, czy szerzej resort spraw wewnętrznych, nigdy nie uczestniczył w tak dużym stopniu w działalności środków masowego przekazu, jak w stanie wojennym.

Księża dla władzy groźni. Duchowni współpracujący z opozycją (1976–1989). Tom II

Autor: Grzegorz Majchrzak, Bartłomiej Noszczak, Rafał Łatka, Ks. Jarosław Wąsowicz SDB
<i>Nie mordujcie polskich księży</i>, czyli pogrzeby zamordowanych w 1989 r. kapłanów „oczami” SB
Artykuł

Nie mordujcie polskich księży, czyli pogrzeby zamordowanych w 1989 r. kapłanów „oczami” SB

Autor: Grzegorz Majchrzak
20 stycznia 1989 r. w swoim mieszkaniu na plebanii parafii św. Karola Boromeusza w Warszawie został zamordowany ks. Stefan Niedzielak.
Jak żona sekretarza POP walczyła o krzyż w szkole
Artykuł

Jak żona sekretarza POP walczyła o krzyż w szkole

Autor: Grzegorz Majchrzak
Po wprowadzeniu stanu wojennego władze PRL postanowiły – ponownie – usunąć krzyże z budynków publicznych, w tym szkół.
Recenzenci z MSW
Artykuł

Recenzenci z MSW

Autor: Grzegorz Majchrzak
Funkcjonariusze MSW pełnili wiele ról. Jedną z nich było recenzowanie książek, piosenek czy filmów. Tak było również w przypadku „Nadzoru” Wiesława Saniewskiego. Jego film powstał w 1983 r., ale na wiele miesięcy został tzw. „półkownikiem”, gdyż jego rozpowszechnianie wstrzymała cenzura.
Funkcjonariusz Kapka
Artykuł

Funkcjonariusz Kapka

Autor: Grzegorz Majchrzak
Sport amatorski był w PRL fikcją. Nie inaczej było w przypadku piłkarzy. Po boiskach biegali, więc – przynajmniej formalnie – górnicy, włókniarze, żołnierzy, milicjanci i esbecy, a nie zawodowi futboliści.

40. rocznica Porozumienia Katowickiego

Autor: Jędrzej Lipski, Grzegorz Majchrzak
Żyrardowskie strajki w lipcu 1980 roku
Artykuł

Żyrardowskie strajki w lipcu 1980 roku

Autor: Grzegorz Majchrzak
Największym centrum strajkowym w lipcu 1980 r. – oprócz Lublina, czy szerzej Lubelszczyzny – był Żyrardów, liczący niespełna 40 tys. mieszkańców. Jednak dziś już prawie nikt nie pamięta o robotniczych protestach w tym mieście.

»Karnawał« po amerykańsku. Ambasada USA w Warszawie wobec wydarzeń w Polsce od sierpnia 1980 r. do grudnia 1981 r.

Autor: Patryk Pleskot, Grzegorz Majchrzak, Grzegorz Wołk
Zdany egzamin. Polacy w Czechosłowacji wobec zdławienia Praskiej Wiosny
Artykuł

Zdany egzamin. Polacy w Czechosłowacji wobec zdławienia Praskiej Wiosny

Autor: Grzegorz Majchrzak
Polacy przeciwko inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację protestowali nie tylko w kraju czy na Zachodzie, ale również za naszą południową granicą. Podobnie było też z okazywaniem w sierpniu 1968 r. Czechom i Słowakom solidarności.
„Zdrada” Andrzeja Krzysztofa Wróblewskiego
Artykuł

„Zdrada” Andrzeja Krzysztofa Wróblewskiego

Autor: Grzegorz Majchrzak
W sierpniu 1968 r. Polacy, wbrew głoszonym do dzisiaj przez niektórych opiniom, nie poparli masowo inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację. Mało tego, to właśnie wówczas deklarowaną „bratnią przyjaźń” zastąpiła prawdziwa, przez nikogo niewymuszona solidarność polsko-czechosłowacka.
Samarytanie ze Służby Bezpieczeństwa
Artykuł

Samarytanie ze Służby Bezpieczeństwa

Autor: Grzegorz Majchrzak
W PRL wszystkie sfery życia znajdowały się pod kontrolą aparatu bezpieczeństwa. Nie inaczej było z pogrzebami, tak dygnitarzy partyjnych i rządowych, jak i działaczy opozycji oraz ich rodzin, a także ofiar „organów porządkowych” (np. w Grudniu ’70 czy pacyfikacji kopalni „Wujek” w grudniu 1981 r.).
(Nie)chciany Pielgrzym
Artykuł

(Nie)chciany Pielgrzym

Autor: Grzegorz Majchrzak
Gdy dla milionów Polaków Jan Paweł II był najbardziej oczekiwanym gościem, dla władz PRL był nie lada kłopotem. Mamy do czynienia z najsławniejszym Polakiem na świecie i na nieszczęście mamy z nim do czynienia tu w Polsce – mówił w 1983 r. minister spraw wewnętrznych Czesław Kiszczak.
Jak Jan Paweł II wypowiedział wojnę PRL
Artykuł

Jak Jan Paweł II wypowiedział wojnę PRL

Autor: Grzegorz Majchrzak
Pielgrzymki Jana Pawła II do kraju były dla władz PRL poważnym problemem. Przyjmowały one papieża nie dlatego, że był mile widzianym przez nie w kraju rodakiem, lecz po prostu z braku innego wyjścia.
„Bolek i Lolek” przeciwko komunie
Artykuł

„Bolek i Lolek” przeciwko komunie

Autor: Grzegorz Majchrzak
„Bolek i Lolek” to tytuł jednej z najpopularniejszych bajek dla dzieci w okresie PRL. Taką samą nazwę otrzymał jeden z nadajników wykorzystywanych od 1984 r. przez warszawskie Radio „Solidarność”. Był to nadajnik specyficzny: umożliwiał podziemnym radiowcom wejście z napisami na wizję TVP.
Z toporkiem na Dzierżyńskiego
Artykuł

Z toporkiem na Dzierżyńskiego

Autor: Grzegorz Majchrzak
Pomnik Dzierżyńskiego w Warszawie był kilkukrotnie obiektem ataków. Najbardziej znany był ten ze stanu wojennego, ale nie mniej brawurowa próba miała miejsce ponad dekadę wcześniej. Nomen omen w rocznicę „rewolucji październikowej”.
Sylwester inny niż wszystkie
Artykuł

Sylwester inny niż wszystkie

Autor: Grzegorz Majchrzak
Osadzeni na Rakowieckiej działacze opozycji usłyszeli 31 grudnia 1982 r. przed 23.00 okolicznościową audycję radiową nadaną przy wykorzystaniu tzw. gadały – w tym przypadku zestawu składającego się z dwóch akumulatorów samochodowych, magnetofonu, wzmacniacza oraz ośmiu głośników.

Bezpieka wobec sportu (odc. 30)

Autor: Grzegorz Majchrzak, Cezary Gmyz
Czemu stan wojenny wprowadzono dopiero w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r.?
Artykuł

Czemu stan wojenny wprowadzono dopiero w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r.?

Autor: Grzegorz Majchrzak
Władze PRL do siłowej pacyfikacji społeczeństwa, a dokładniej jego zbuntowanej części, przygotowywały się przez kilkanaście miesięcy. Już 26 sierpnia 1980 r. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych zaproponowało „odblokowanie” strajkujących zakładów.
Siostra Bieruta w rękach „Jastrzębia” i „Boruty”
Artykuł

Siostra Bieruta w rękach „Jastrzębia” i „Boruty”

Autor: Grzegorz Majchrzak
W połowie roku 1946 w rękach – jak to określali komuniści – „bandytów”, czyli żołnierzy podziemia znalazła się rodzina prezydenta KRN Bolesława Bieruta. Nie spędziła w niewoli zbyt wiele czasu, gdyż zaledwie po kilkudziesięciu godzinach wraz ze swoimi bliskimi odzyskała wolność. Jak do tego doszło?
Grzegorz Majchrzak

Grzegorz Majchrzak

Urodzony w 1969 r. historyk, 2000–2015 pracownik Biura Edukacji Publicznej (od 2015 r. Biura Badań Historycznych) Instytutu Pamięci Narodowej, członek Stowarzyszenia „Archiwum Solidarności” i Stowarzyszenia Wolnego Słowa. Zajmuje się badaniem dziejów aparatu represji (zwłaszcza organów bezpieczeństwa), opozycji demokratycznej w PRL (głównie NSZZ „Solidarność“), funkcjonowaniem mediów (przede wszystkim Polskiego Radia i Telewizji Polskiej) przed 1989 r., sportem w PRL oraz stanem wojennym. Autor licznych publikacji naukowych i popularnonaukowych na ten temat. Ostatnio opublikował m.in.: Tajna historia futbolu. Służby afery i skandale, Warszawa 2017, Opozycja na celowniku, Warszawa 2017.
Nobel dla Lecha, Nobel dla Solidarności
Artykuł

Nobel dla Lecha, Nobel dla Solidarności

Autor: Grzegorz Majchrzak
5 października 1983 roku Komitet Noblowski przyznał pokojową Nagrodę Nobla Polakowi – Lechowi Wałęsie, przewodniczącemu Solidarności, zdelegalizowanej rok wcześniej przez władze PRL. Dla zwykłych Polaków i działaczy opozycji było to powodem do radości, a dla przywódców PRL – przykrą porażką.
Kibice, przemytnicy, handlarze
Artykuł

Kibice, przemytnicy, handlarze

Autor: Grzegorz Majchrzak
Na olimpiadę moskiewską latem 1980 roku Polacy wyjeżdżali nie tylko dla emocji sportowych. Dla części naszych rodaków ważniejszy był handel lub dobra zabawa, niekoniecznie związana z widowiskami na arenach olimpijskich. Wszystko to działo się pod czujnym okiem KGB ZSRS i SB PRL.

Ucieczki stanu wojennego (odc. 8)

Autor: Grzegorz Majchrzak, Cezary Gmyz

Działania bezpieki wobec legalnej „Solidarności” (odc. 4)

Autor: Grzegorz Majchrzak, Cezary Gmyz

„Z filmoteki bezpieki" odc. 95 - I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ "Solidarność"

Autor: Grzegorz Majchrzak, Cezary Gmyz

O Ryszardzie Kuklińskim (odc. 12)

Autor: Grzegorz Majchrzak

„Z filmoteki bezpieki" odc. 88 - Futbol pod nadzorem

Autor: Grzegorz Majchrzak, Cezary Gmyz

Mexico'86 (odc. 43)

Autor: Grzegorz Wołk, Grzegorz Majchrzak

„Z filmoteki bezpieki" odc. 38 - Zwierzenia Lecha Wałęsy

Autor: Cezary Gmyz, Grzegorz Majchrzak

„Z filmoteki bezpieki" odc. 59 - Olimpiady pod nadzorem

Autor: Grzegorz Majchrzak, Cezary Gmyz

„Z filmoteki bezpieki" odc. 43 - Radio Solidarność

Autor: Cezary Gmyz, Grzegorz Majchrzak

Pokojowy Nobel dla Lecha Wałęsy (odc. 23)

Autor: Grzegorz Majchrzak

„Z filmoteki bezpieki" odc. 30 - Wybuch w Rotundzie

Autor: Cezary Gmyz, Grzegorz Majchrzak
Aparat bezpieczeństwa w Polsce w latach 1954–1956

Aparat bezpieczeństwa w Polsce w latach 1954–1956

Autor: Grzegorz Majchrzak, Andrzej Paczkowski
Niniejszy tom jest piątym (trzecim wydanym przez IPN) zbiorem w serii przedstawiającej dokumenty centrali aparatu bezpieczeństwa publicznego, tym razem Komitetu do spraw Bezpieczeństwa Publicznego.